Botrychium – құрделілер тұқымдасына жататын папоротниктер туысы. Жер бетінде сирек кездесетін, спора арқылы көбейетін өсімдіктер. Микоризалық саңылаулармен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ophioglossaceae тұқымдасына жататын жарғақтар туысы Botrychium – тұқымсыз тамырлы өсімдіктер туысы. Botrychium түрлері айқұрақтар деп аталады. Олар кішкентай, ет тәрізді тамырлары бар және ауаға таралатын споралар арқылы көбейеді. Жапырақтың бір бөлігі – трофофор – стерильді және папоротник сияқты, ал екінші бөлігі – спорофор – құнарлы және спорангиялар немесе споралар жиынтығын көтереді. Кейбір түрлер жер бетіне сирек шығады және көбінесе микоризалық саңырауқұлақтармен симбиоз арқылы қоректенеді. Botrychium туысының шеңбері әртүрлі авторлар арасында пікірталас тудырады: кейбір ботаниктер Botrypus және Sceptridium туыстарын Botrychium құрамына қосады, ал басқалары оларды жеке тұқымдар деп есептейді. Осы мәселе бойынша біз соңғы көзқарасқа уақытша сүйенеміз.
Genus of ferns in the family Ophioglossaceae
Botrychium is a genus of ferns, seedless vascular plants in the family Ophioglossaceae. Botrychium species are known as moonworts. They are small, with fleshy roots, and reproduce by spores shed into the air. One part of the leaf, the trophophore, is sterile and fernlike; the other, the sporophore, is fertile and carries the clusters of sporangia or spore cases. Some species only occasionally emerge above ground and gain most of their nourishment from an association with mycorrhizal fungi. The circumscription of Botrychium is disputed between different authors; some botanists include the genera Botrypus and Sceptridium within Botrychium, while others treat them as distinct. The latter treatment is provisionally followed here.
Қорғау
Айлық құрттарды көптеген ортада кездестіруге болады, оның ішінде далаларда, орманды жерлерде және тауларда. Кейбір Botrychium түрлері өте сирек кездессе де, оларды сақтау шараларын жүзеге асыру қиынға соғады. Өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін анықтау олардың кішкентай жапырақтарымен қиындатылады, олар топырақтан 2-10 сантиметр ғана жоғары көтеріледі. Дәл популяция санын есептеуге кедерлес болып табылатын нәрсе – осы туыстың негізінен жер астындағы тіршілік циклы. Айлық құрттардың көп бөлігі бірнеше типті көбелектерден тұратын қоймаларда топырақтың астында өмір сүреді. Көбелектердің бір түрі – өнімсіз споралар, олар өну үшін жарыққа жетпейтін топырақ қабаттарына сіңіп өтуі керек. Бұл спораның микоризалық симбионтқа жақын болу ықтималдығын арттырады, содан кейін ол толығымен жер астында болатын, шағын, шамамен жүрек пішіндес гаметофиттің пайда болуына мүмкіндік береді. Соңында, кейбір түрлер тамырдан бүршік пайда ету арқылы көбейетін gemmae-ні шығарады, бұл – жыныссыз көбеюдің бір түрі. Микоризаға тәуелділік айлық құрттарды зертханада өсіруді де қиындатады. Қазірге дейін тек гаметофиттің өнуі ғана сәтті нәтиже берді.
Moonworts can be found in many environments, including prairies, forests, and mountains. While some Botrychium species are quite rare, conservation efforts can be difficult. Determining the rarity of a species is complicated by the plants’ small leaves, which stand only 2 10 centimeters above the soil. Even more of a challenge in obtaining an accurate population count is the genus’s largely subterranean life cycle. The vast majority of any one population of moonworts actually exists below ground in banks consisting of several types of propagules. One type of propagule is the ungerminated spores, which must percolate through the soil beyond the reach of light in order to germinate. This presumably increases the probability that the spore will be in range of a mycorrhizal symbiont before it produces the tiny, roughly heart shaped gametophyte, which also exists entirely below ground. Finally, some species produce gemmae, a form of asexual propagation achieved by budding of the root. This mycorrhizal dependence has also made lab cultivation of moonworts difficult. Thus far, only germination of the gametophyte has been successful.