Кіріспе
Данияның патшасы 1286-1319 жылдар аралығында – Эрик VI Менвед (1274 – 13 қараша 1319). Король Эрик V пен Бранденбургтың Агнесінің ұлы, ол 1286 жылы 12 жасында патша болды, 22 қарашада әкесі белгісіз шабуылдаушылардың қолынан қаза тапты. Жасы кішкентай болғандықтан, анасы 1294 жылға дейін оның орнына билік жүргізді.
Eric VI Menved (1274 – 13 November 1319) was King of Denmark (1286–1319). A son of King Eric V and Agnes of Brandenburg, he became king in 1286 at age 12, when his father was murdered on 22 November by unknown assailants. On account of his age, his mother ruled for him until 1294.
Регенттік
Эрик Менведтің билігі Даниядағы "Тоқырау дәуірі" 1241–1340 жылдары болды. Оның алғашқы билігі – анасы мен оның неміс туыстары басқарған – әкесі өлтірілгеннен кейін болған алабалықтар мен соғыстардың әсеріне түсті. Жаңа үкіметтің алғашқы қадамы 1287 жылы Ниборгта Витсун күні шақырылған сот арқылы бұрынғы патшаның өлтіру ісін шешу болды. Істі шешу үшін жиырма жеті адам тағайындалды. Маршал Стиг Андерсен Хвиде, Халанд графы Якоб Нильсен және тағы жеті адам айыпталды. Бір күндік соттан кейін қазылар алқасы барлық айыпталушыларды кінәлі деп тапты. Сотталғандардың мүлігі мен кірістері тәркіленіп, олар өлім жазасымен Даниядан қуылды. Тіпті папа да кінәлі деп танылғандарды қауымнан шығарды. Үкім бірнеше жағынан күмәнді болды. Айыпталушылардың ешқайсысы патшаның пышақтан қаза тауып, жақын жерде болғаны дәлелденбеді. Айыпталушыларға сот алдында өздерінің кінәсіз екендіктерін ант беруге немесе басқа да құрметті адамдардың олардың кінәсіздігіне ант беруіне рұқсат етілмеді, бұл оларға заңмен берілген құқық еді. Эрик V-тің өліміне байланысты түсініксіз жағдайларға қарамастан, қазылар алқасы бір күннің ішінде кінәлі деп шешім шығарды. Айыпталушылардың барлығы Эрик V-тің жақын шеңберіне жатқан; олардың патшаның өлімінен не пайда көретіні белгісіз. Осы себептерге байланысты тарихшылар Эрик Аруп (1876–1951) және Хьюго Ырвинг (1908–2002) бұл үкімді әділетсіздік деп бағалады. Олар бұл кісі өлтіруді екі ақсүйек топтың билік үшін күресінің нәтижесі деп санайды, бірі Марск Стигтің, екіншісі Оңтүстік Ютландия герцогы Вальдемардың басшылығымен. Герцог Вальдемар 1283 жылы құрметтен түсіп, бірақ 1288 жылдан кейін тез ықпалға ие болды. Олар Вальдемар мен оның одақтастары патшаны өлтіру үшін және содан кейін соттағы бәсекелестеріне күдік тудыру үшін сөз байластырған болуы мүмкін деп болжайды. Тағы бір тарихшы Кай Хорби (1935–1993) бұл кісі өлтірудің Дания тағы үшін династиялық күрестен бастау алғанын атап өтті. Эрик V-тен таққа тең немесе одан да жақсы құқықтары бар деп ойлағандар да болды, мысалы Норвегия королі Эрик Магнуссон және оның ағасы мен мұрагері Хакон V, олар Дания королі Эрик IV-тің немерелері еді. Андерсен және басқалары Норвегияға қашып кетті, онда оларды Дания патшасының жауларын қуана қолдаған король Эрик қарсы алды. Ол Андерсенге Дания шекарасына жақын орналасқан Конгсхелле бекінісін берді. Андерсен жылдар бойы Дания жағалауын тонаған қарақшыға айналды. Қуылғандар Самсо, Хельм, Спрогё және Хельгенес аралдарында бекіністер салды. Ешбір кеме де, жағалаудағы қала да Стиг Андерсен Хвидеден аман болған жоқ. Оның тонауы 1289 жылы Фальстердегі Стуббекобингке шағын норвегиялық әскермен қонғанда ең жоғары деңгейге жетті. Данияның регенті Визлау II Андерсенді Норвегияға қайтару үшін өзінің Венд флотын қолданды. Андерсеннің әрекеттері солтүстік корольдіктері арасында соғыс пен қақтығыстың қырық жылға созылуына себеп болды.
Билік
Сол уақытта шіркеулік қақтығыс туды, себебі Лундтың амбициялы жаңа архиепискобы Йенс Гранд, патшаға адалдық серт бергеніне қарамастан, өз туыстарын, заңнан тыс қалғандарды қолдады. Папа оның сайлануын бекіткен соң, Йенс епископы адалдық антына бас тартты. "Вальдемар герцогының, яһудидің, түріктің, язычниканың немесе тіпті шайтанның Дания патшасы болуы маған маңызды емес, егер ол Эрик немесе оның інісі Кристофер болмаса", - деді ол. Йенс епископы Хундехальдағы шіркеу жерін күңдерге беріп, қамал салуға рұқсат берді және оларды жұрт алдында өз дастарқанына қонақ етті. Патша мұны көтере алмады және 1294 жылы Йенс епископын тұтқындауға бұйрық берді. Архиепископ Кристофер герцогқа шынжырлармен Сёборгтың "қара мұнарасына" қамауға жіберілді. Бірнеше ай қорқынышты жағдайда өткен соң, патша Йенс епископына елші жіберіп, ол қайтадан адалдыққа ант ете ме және тұтқынға алынуы үшін кек алмауға уәде бере ме деп сұрады. "Мен патшаның еркіне мойынсұнудың орнына, оның денемін буын-буыннан бөліп тастағанын қалаймын", - деп жауап берді епископ. Екі жыл қорқынышты жағдайда өткеннен кейін Йенс епископы ас үй қызметшісінің көмегімен қашып құтылуға қол жеткізді. Йенс епископы тікелей Римге жол тартты, өтініштерін Киелі Таққа жеткізу үшін. Папа бірден патшаны анафемаға (қауымнан шығаруға) ұшыратты және Данияның барлығын Йенс Гранд архиепископына 49 000 күміс марка төленгенге дейін интердиктқа (ғибадат етуге тыйым салуға) салды. Дания мұндай соманы жинап ала алмады немесе алғысы келмеді және төрт жыл бойы интердикт астында қалды. 1302 жылы король Эрик папаға өзі және жылдар бойы қасиеттіліктерсіз қалған патшалық үшін кешірім сұрап хат жазды. Папаның айтқанын орындауға уәде беріп, король Эрик жұрт алдында өзін құртады. Папа Бонифаций VIII – Дакиялық Мартин (Мортен Могенсен) келіссөздер жүргізді – айыппұлды 80%-ға азайтуға келісті, интердикт және анафема алынып тасталды, ал Йенс архиепископы король Эриктің жолынан шығармайтын тағы бір папалық тапсырманы қабылдады. Эрик турнирлерді өте жақсы көретін, ал оның ойын-сауығына қазынадан ақша төгіліп жатты. Росток қаласында өткен бір рыцарлық турнирде шарап, бал арағы және сыра бір ай бойы ішкісі келгендерге "ағып жатты". Король турнирдегі барлық аттар мен малдың күтімін ұстады, тіпті әрбір ат үшін тоқтыдай сұлыдан да көп берді. Ол шаруалар мен ақсүйектерді қысымға салу үшін жаңа және ерекше салықтарды енгізді. Салық ақшасы шығындарын жабуға жеткіліксіз болған кезде, король түрлі неміс дворяндарынан көптеп ақша қарыздан алды, тіпті Данияның бөліктерін оларға кепілге берді. Эрик Данияның Скандинавиядағы ірі держава ретіндегі беделін қайтару үшін Германияға жаңа аумақтарды бағындыру үшін бірнеше экспедиция жіберді. Неміс князьдерімен одақ құру арқылы, олардың ішінде Мекленбург герцогы, ол бірнеше Ганза қалаларының ресми иегері болды, бұл Бранденбург және басқа да кішігірім мемлекеттермен күресуді білдірді. Ол 1305 жылы және 1307–1309 жылдары Швециядағы қарсылықтарға қарсы ағайынына қолдау көрсетті, сонымен бірге Германияда соғысып, ағыны өз пайдасына бұру үшін неміс әскерлерін жалдады. 1312 жылы Данияда ашаршылық болды, ал король бұрынғыдай салықтарды талап еткенде, Зеландиядағы шаруалар көтеріліс жасады. Эрик көтерілісті қаталдықпен басады, Копенгагеннің сыртында жүздеген шаруаны асып өлтірді. Келесі жылы Виборг жиналысында (дан. landsting) шаруалар мен ақсүйектер патшаға қарсы ашық көтеріліс жариялады. Көтерілісшілерге көмектесуден бас тартқандар өз үйлерінің арқауынан асылып өлтірілді. Эрик Германиядан келген жалдамалы әскерлермен көтерілісті басады, Рандерске дейін шабуыл жасады. Король шаруаларды құлдықпен жұмыс істеуге мәжбүрлеген қамал салуды бастады, бұл бүлік үшін салынған жазалардың бірі болды. Бұл оқиғаға қатысқан ақсүйектер жер аударылып немесе өлім жазасына кесілді, ал олардың мүлкін патша иеленді. Төрт мықты бекініс салынды: Хорсенстегі Бигольм, Орхустан солтүстікке қарайғы Кало, Виборгтағы Боргвольд және Струерден шығысқа қарайғы Ульструп. Нильс Брок Эриктің әкесі Финдерапта өлтірілгендерге көмектескен Ране Йонсенді (1254–1294) жасырғаны үшін жазаланды. 1313 жылы король Эрик Ютландияның оңтүстігіндегі барлық патшалық мүлкін герцогқа ақшаға сатты. 1315–1317 жылдары егін қайтадан құлдырады. Салық салуға ештеңе қалмады. Қазыналық бос болды. 1317 жылы Эрик Фюнн аралының барлығын Герхард III, Холштейн графы Рендсбургке және Джон II, Холштейн графы Кильге 200 атты рыцарьға кепілге берді. Өмірінің соңында Эрик өзінің салтанатты өмір салтын жалғастыру үшін неміс дворяндарына Скандынавияны кепілге берді. Даниялықтардың мақтанышына соңғы соққы ретінде Мекленбургтың лорды Генрих II Ростоктағы Дания қамалын басып алды. Эрик 1319 жылы қайтыс болды, өзінен бұрын 14 баласының барлығы да көз жұмған болатын; Дания банкрот болды. Оның орнына кіші інісі Кристофер (1276–1332) отырды, ол 1320–1326 жылдар аралығында Данияны Кристофер II патша ретінде биледі.
Сот үкімдері
Дәстүр бойынша Эрик VI билігі Данияның шалқар империясын қайтаруға жасаған әрекеттеріне байланысты осы кезеңнің сирек кездесетін жарқын тұстарының бірі ретінде қарастырылып келді. Ол даниялық романтикалық әдебиетте мақтауға ие болған. Алайда, қазіргі таңда оның саясаты келесі буын ішінде Балтық және Солтүстік Еуропада Дания империясының ыдырауына бастады. Эрик патшаның лақап аты көп талқыланған. Басым түсініктердің бірі – бұл оның жиі айтатын антының ("ved alle hellige mænd" – ағылш. : барлық қасиетті адамдар атымен) қысқартылған түрі. Тағы бір түсінік – бұл ежелгі даниялық "menvett" (ағылш. : жаман ниетті құс) сөзінен шыққан.