Кіріспе

Петрополис (пеˈтɾɔpolis, пу), сондай-ақ Императорлық қала деп белгілі, Бразилияның оңтүстік-шығыс аймағындағы муниципалитет. Ол Рио-де-Жанейро штатында, Рио-де-Жанейро қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. 2010 жылғы Бразилияның ұлттық халық санағы бойынша, Петрополис муниципалитетінде сол жылы 295 917 тұрғын болған, бұл алдыңғы санақтағы 286 537 тұрғыннан артық. Флуминенс тау аймағындағы ең ірі және ең көп халқы бар қала болғаннан бөлек, қала аймақтағы ең жоғары ЖІӨ мен Адами даму көрсеткішіне (HDI) ие. Қаланың атауы ("Петір қаласы") Бразилияның соңғы императоры Педро II-ге құрмет көрсетіп берілген, ол Алькантараның Әйін Петр соборында жерленген.

Колониялық кезең

XVIII ғасырға дейін аймақ "корона киген индейлер" (índios coroados) деп аталатын халықпен қоныстанды, осыдан португал тілінде "Сертан дос Индейс Короадос" деген атау пайда болды. Тек Минас-Жерайста алтынның табылуымен және сол ғасырда Петрополис қаласынан өтетін, кен орындарына жаңа жол ашылуымен ғана аймақты индейлер емес адамдар мекендеуге бастады. Қаланың бастауы Бернардо Соарес де Проэнсаға қатысты, ол 1722 және 1725 жылдар аралығында Рио-де-Жанейро мен Минас-Жерайс арасында Серра-да-Эстрела таулары арқылы "Шахталарға жаңа жол" (Caminho Novo das Minas) деп аталған балама жол ашты.

Императорлық кезең

1822 жылы император Педро I осы жолмен Минас-Жерайсқа сапарлағанда, католик священнигінің иелігіндегі фермада тоқтады және аймақтың климатының ләззатты екенін байқады. Священник әпкесі мен мұрагері оның мүлігін сатуға бас тартқандықтан, император 1830 жылы көршілес Córrego Seco фермасын сатып алды. Ол онда жазғы сарай салдыруды тапсырды, бірақ ол аяқталған жоқ, себебі 1831 жылдың 7 сәуірінде тақтан бас тарды. Басқа бразилиялық аристократтар да одан кейін солай істеді. Оның ұлы, император Педро II 1843 жылдың 16 наурызында неміс иммигранттарының келуімен құрылатын жаңа елді мекенді құру және өзінің шеткі жерлерінде арманды жазғы сарай салынсын деген императорлық жарлыққа қол қойды. Сарайдың негізгі тасы 1845 жылдың мамырында императордың қатысуымен қаланды және 1847 жылы аяқталды. Майор Юлиус Фридрих Кёлердің жобасы бойынша салынған бұл сарай, Голландия кезеңінде салынған Ресифиден кейін Бразилиядағы екінші жоспарланған қала болып есептеледі. Ол қалалық ядродан – қазіргі орталықтан, онда Император сарайы, қоғамдық ғимараттар, сауда және қызмет көрсету орындары орналасқан. Осыдан бастап қала жаз айларында Бразилия Империясының де-факто астанасы болды, соның ішінде сарайдың барлық құрамы көшіп келді. Рио-де-Жанейро қаласының көптеген бай тұрғындары да сары қызылша індетінен қашу үшін жазда Петрополисте демалды. Император Педро II 49 жыл патшалық құрды және Петрополисте кем дегенде қырық жаз бойы, кейде бес айға дейін тұрды. 1857 жылдың 29 қыркүйегінде қала мәртебесіне ие болды. 1861 жылы Бразилиядағы алғашқы макадамды тас жол – Estrada União e Indústria ашылды, ол Петрополисті Минас-Жерайстағы Жуиз-де-Фора қаласымен байланыстырды. 1883 жылы Мауа баронының бастамасымен қалаға теміржол келді. Сондай-ақ 1877 жылы Бразилияда (және АҚШ-тан тыс жерде) алғашқы телефон желісі салынды, ол Педроның жазғы сарайын оның фермалық кеңсесімен байланыстырды. Жылдың кез келген уақытында шетелдік дипломатиялық өкілдер императорлық кезеңнің көп бөлігінде Петрополисте тұрды.

Республикалық кезең

Республика құрылғаннан кейін және императорлық отбасы 1889 жылы жер аударылғаннан кейін де қала Бразилия тарихында маңызды рөл атқара берді. Ол республика президенттерінің жазғы резиденциясы ретінде жиі таңдалатын, олар Паласио Рио Негро (Қара өзен сарайында) тұратын. Олардың ішіндегі ең жиі келгені – Гетулио Варгас болды, ол «Estado Novo» кезеңінде үш айға дейін қаладан кетпеді. 1894 және 1902 жылдар аралығында қала екі теңіз күштерінің бүліктеріне байланысты Нитеройді алмастырып, Рио-де-Жанейро штатының астанасы болды. Осы кезеңде Петрополисте саяси базасы болған Рио-де-Жанейроның жалғыз вице-губернаторы Гермогенио Сильва тағайындалды. 1897 жылы қалада алғашқы кино көрсетілімі өтті, онда оператор Люмьер ағайындыларының алғашқы фильмдерін көрсетті. 1903 жылы Бразилия мен Боливия арасында Рио-Бранко баронының резиденциясында Бразилияға Акре аумағын берген Петрополис шартына қол қойылды. 1916 жылы санитар Освальдо Круз қаланың алғашқы мэрі болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939–1945 жж.) Quitandinha сарайында Америка елдерінің Одіс державаларына соғыс жариялау туралы мәлімдеме жасалды. 1970 жылдардағы Бразилияның әскери үкіметі кезінде «өлім үйі» деп аталған азаптау орталығы болды. 1973 жылы Бразилияның императорлық ханшайымы Изабелдің (1846–1921) және оның күйеуі Эу графының мәйіті Императорлық мавзолейге жерленді. Ханшайым Республиканың ең маңызды басшылары мен Бразилия императорлық отбасының қатысуымен Мемлекет басшысы деңгейіндегі жерлеу рәсіміне ие болды, және ол мемлекеттік мереке деп жарияланды. 2022 жылдың 15 ақпанында қатты жаңбырдан кейін туған су тасқыны салдарынан Петрополисте 150-ден астам адам қаза тапты, бұл құлаған топыраққа әкелді.

География

Сера-дос-Оргаос орманды төбелерінің арасында, Квитандинья және Пиабанья өзендерінің аңғарында орналасқан Петрополис – қысқы демалысқа танымал орын. Климаты мен айналасынан бөлек, басты тартымдылығы – соңғы бразилиялық императордың бұрынғы жазғы сарайы, қазір императорлық тарих пен естеліктерге арналған Императорлық музей. Петрополисте Бразилия Федералдық Үкіметінің Ғылым және технология министрлігінің ғылыми-зерттеу бөлімшесі – Ұлттық ғылыми есептеулер зертханасы орналасқан. Бұл муниципалитет 2006 жылы құрылған Орталық Рио-де-Жанейро Атлантикалық орман мозаикасының бір бөлігін құрайды. Петрополис қалалық табиғи паркі Петрополис қаласының тарихи орталығында орналасқан. Ол Петрополис экологиялық қорғау аймағының және Атлантикалық орман биосфералық қорығының құрамына кіреді. Муниципалитетте сонымен қатар Педра-ду-Элефанте табиғи ескерткіші де бар.

Климат

Петрополисте ылғалды субтропиктік климат (Кёппен климаттық жіктелімі: Cwa) бар, ол биіктікке байланысты және ылғалды жазға ие. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен бірдей. Муниципалитет 1989 жылы құрылған қатаң қорғалатын Атлантика орманының консервациялық аймағы – Тингуа биологиялық қорығының бір бөлігін қамтиды. Температуралар қоңыл. Жылдық орташа температура шамамен. Жылы айларда орташа температура ал, ең суық айдың орташа температурасы . Ұлттық метеорология институтының мәліметінше, ең төменгі температура 1955 жылғы 2 тамызда тіркелген, ал ең жоғары температура 2009 жылғы 6 қарашада тіркелген.

Демография

Петрополисте XIX ғасырдың соңында халық саны күрт өсті, бірақ XX ғасыр бойы бұл өсім айтарлықтай болмады. Оның халқы 2000 жылдың басында тоқтап, содан кейін аздап қысқарды. 2010 жылғы мәліметтерге сәйкес, халықтың 52,3% (шамамен 155 мың адам) әйелдерді, ал 48,7% (шамамен 145 мың адам) ерлерді құрайды.

Этникалық құрамы

2010 жылғы демографиялық санақ бойынша, Петрополисте 186 642 ақ түсті адам (63,5%), 75 025 аралас нәсілді адам (25,4%), 31 463 қара түсті адам (10,6%), 970 азиялық адам (0,4%) және 281 үндістандық адам (0,1%) тұрды. Петрополистің этникалық-мәдени қалыптасуына ең көп үлес қосқан халықтар – немістер және португалдар (әсіресе Азор аралдарынан келгендер). Итальяндықтар, француздықтар, ағылшындар және ливандықтар сияқты басқа этникалық топтар да қаланың қалыптасуына маңызды үлес қосты.

Экономика

Петрополис экономикасы туризм, қызмет көрсету және өнеркәсіп салаларына негізделген. Бұл елдегі екінші ірі сыра өндіру орталығы және Grupo Petrópolis (Itaipava, Crystal, Lokal, Black Princess және Petra) сияқты ірі бразилиялық сыра компанияларының, сондай-ақ Brasil Kirin зауытының бас кеңсесі. Қаланың бас кеңсесі басқа компанияларда да орналасқан, мысалы, Mundo Verde желісі (бразилиялық табиғи өнімдер сауда желісі) және Katz шоколад фабрикасы. Қазіргі уақытта қаланың 5-ші ауданында өнеркәсіпті дамытуға бағытталған Поссе индустриялық аймағы жобасы әзірленуде. Петрополис Рио-де-Жанейро штатының ЖІӨ бойынша 9-орында тұр, бұл Nova Friburgo және Teresópolis сияқты қалалардан, сондай-ақ Аракажу, Пальмас және Макапа сияқты алтыдан астам штаттық орталықтан жоғары көрсеткіш. Қаланың экономикасы федерация құрамындағы Рорайма және Акре штаттарының экономикасынан әлі де ірі.

Білім

Қалада екі мемлекеттік университет бар: Рио-де-Жанейро штатының университеті (UERJ) және Флуминенсе федералды университеті (UFF). Екеуі де ұлттық деңгейде мойындалған үлкен жетістіктерге ие және сәулет және өндіріс инженериясы курстарын ұсынады. Қалада сонымен қатар Фонсеканың Федералдық технологиялық білім беру орталығы (CEFET RJ) орналасқан, онда физика, туризм және компьютерлік инженерия мамандықтары бойынша бакалавр дәрежесін алуға болады. Бұлардан өзге, қалада Петрополис католик университеті, Петрополис медициналық мектебі, Артур Са Ерп Нето колледжі, Estácio de Sá университеті, FAETERJ – Рио-де-Жанейро штатының технологиялық білім беру факультеті (Faculdade Estadual do Rio de Janeiro), ақпараттық технологиялар және коммуникация курстарын ұсынады. Сондай-ақ, бірнеше бакалавриат және аспирантура (lato sensu және stricto sensu) курстарын ұсынатын жекеменшік жоғары оқу орындары да бар. Муниципалитет Рио-де-Жанейро штатының қашықтан оқыту орталығының оқу орталықтарының біріне ие, бұл консорциум штаттағы мемлекеттік жоғары оқу орындарынан құрылған. Бұл консорциум педагогика, математика, биология және қоғамдық қауіпсіздік салаларында тегін бакалавриат курстарын ұсынады. Ұлттық ғылыми есептеу зертханасы есептеу, математика, биология, физика және инженерлік салаларында тегін магистратура және докторантура курстарын ұсынады. Бастауыш білім беру саласында қалалық білім беру жүйесі 2011 жылғы IDEB көрсеткіштеріне қол жеткізіп, штат және елдің орташа көрсеткіштерінен жоғары нәтижелерді көрсетті.

Көлік

IBGE санағы бойынша, 2014 жылы Петрополис қаласының автопаркі 142 576 көлік құралын құрады, шамамен 2,1 тұрғынға 1 көлік шағын келді. Олардың ішінде: 96 384 автомобиль, 21 133 мотоцикл, 8048 пикап, 6 753 фургон, 3092 ауыр жүк машинасы, 2769 скутер, 1289 жеңіл жүк машинасы, 926 автобус, 680 микроавтобус, 290 седелкалы жүк машинасы және 1232 басқа да түрдегі көліктер болды. Қалалық қоғамдық көлікті бірнеше компания жүзеге асырады, олардың ішіндегі ең ірісі – Petrolta. Петрополистегі басты қоғамдық көлік – автобус пен такси.

Мәдениет

Петрополис қаласының мәдениеті Бразилияның императорлық дәуірімен тығыз байланысты. "Императорлық қала" атымен танымал бұл қалада сол кезеңге қатысты көптеген театрлар, мұражайлар мен сарайлар бар. Сонымен қатар, қала мәдениетіне иммиграцияның зор ықпалы тиді, ол Петрополис қаласының қалыптасуына үлкен үлес қосты, оның ішінде неміс, португал, сириялық, ливандық және итальяндық топтары ерекше көзге түседі. Бүгінгі күні қалада Бразилиядағы неміс мәдениетінің екінші ірі фестивалі – Бауернфест өтіп тұрады, ол тек оңтүстіктегі Октоберфест фестивалінен ғана кем. Бұдан бөлек, жыл сайын басқа халықтардың мәдениетін жаңғыртатын фестивальдер ұйымдастырылады, мысалы, итальяндық иммиграцияның құрметіне Сера Серата және жапон мәдениетінің тойы – Бунка Сай. Мәдениет қоры жыл сайын (2009 жылдан бері) Maestro Guerra Peixe de Cultura сыйлығын табыстайды, ол жыл бойы ең көрнекті суретшілер мен мәдени қайраткерлерді марапаттайды; бұл сыйлықтың меценаты Сезар Гера Пейше – Петрополис қаласының белгілі композиторы болған.

Сәулет

Қаланың ерекше сәулеті бар, мысалы, Паласио Квитандинья, Петрополитен әдебиет академиясы, Сантос Думонт үй-мұражайы, Бразилияның императорлық мұражайы, Дом Педро театры, Каса-ду-Колоно мұражайы және Алькантараның Әйін Петр соборы. Сарай – «тарихи орталық» деп аталатын жердің басты ғимараты, онда Кёлер даңғылы 19 ғасырдың сарайлары мен үйлерімен айнала қоршалған. Кёлер даңғылы Алькантараның Әйін Петр соборының фасадына перпендикуляр, ал екінші бағытта – Руй Барбоза алаңы мен Католик университетінің фасадына қарайтын. «Тарихи орталық» деп аталатын жерде «Энкантада» (Сантос Думонттың жазғы үйі), Кристалл сарайы, Сары сарай (қалалық кеңес), Рио Негро сарайы, қалалық әкімдікпен (Сержио Фадель сарайы) шектесетін, сондай-ақ өзін «Бельфорт герцогы» деп жариялаған адамның «кастелинхосы» сияқты қызықты ғимараттар да бар, ол Кёлер мен Руй Барбоза алаңының бұрышында орналасқан, немесе Роша Миранда отбасының ескі үйі, Ипиранга даңғылында, сол отбасының тағы бір 1960-жылдар стиліндегі резиденциясының дәл сол мекенжайында. Заманауи стильдегі үйлер Саманбая ауданындағы Лусио Костаның үйінде де кездеседі.

Театрлар

Петрополисте 2 театр бар. Арт-деко стилінде салынған және 1933 жылы D'Angelo & Cia компаниясы ашқан До́н Пе́дро театры штаттың ең ірі театрларының бірі. Бұл орын мифологиялық және футуристикалық элементтерді қамтитын әртүрлі стильдерде жасалған, сондықтан театр эклектикалық стильде саналады және Петрополис қаласы үшін маңызды мәдени және өнер ошағы болып табылады. Қаланың орталығындағы Аврелиано Коутиньо көшесінде орналасқан, 1955 жылы салынған Санта-Сесилия театры да қалаға тиесілі.

Мұражайлар

Петрополис империялық қала ретінде зор дәстүрге ие. Осы себепті, қазіргі таңда Бразилия тарихындағы ең маңызды мұражайлардың бірі – Императорлық мұражай осы қалада орналасқан. 1845 және 1862 жылдар аралығында Императорлық отбасының жазғы сарайы ретінде салынған бұл мұражайда Бразилия монархиясымен байланысты жиһаз, құжаттар, өнер туындылары және Императорлық отбасының жеке заттары сияқты көптеген экспонаттар бар. 1943 жылы сол кездегі президент Гетулио Варгас жарлығымен сарай мұражайға айналдырылды. Сонымен қатар, қалада Петрополис балауыз мұражайы, Сантос Думонт үй-мұражайы, Колонист үйі-мұражайы, Принцесса Изабел үйі және Рио-Негро сарайы да бар, олардың барлығы қала орталығында орналасқан. Бразилия Мәдениет министрлігінің Бразилия музейлер институтының (Ibram) мәліметтеріне сәйкес, 2016 жылы Петрополистегі Императорлық мұражайды 321 000-нан астам адам барып көрген, бұл оны Бразилиядағы ең танымал мұражай етті.

Фестивальдар

Петрополис мәдениеті неміс иммиграциясымен тікелей байланысты. 1989 жылдан бері неміс иммигранттарының құрметіне Бауернфест фестивалі жыл сайын өткізіліп келеді. 2012 жылы фестиваль 11 күнге созылып, 368 000 келушіні қабылдады және 55 миллион реал көлемінде қаржы жинады. Фестиваль Бразилияның түкпір-түкпірінен, әсіресе Рио-де-Жанейро қаласынан келген шетелдік туристерді қарсы алады. Бұл қаланың ең беделді мерекесі болып табылады және шопе-де-метр сайыстары, қойылымдар, ұлттық тағамдар, шоколад көрмесі және тағы да басқа қызықты іс-шараларды қамтиды. Қалада сонымен қатар иммиграция мен итальян мәдениетін тойлайтын жыл сайынғы Серра Серата фестивалі де өтеді. Петрополисте SESC ұйымдастыруымен қысқы фестиваль де өткізіледі, ол жылдың осы кезеңіне арналған түрлі көңіл көтеру шараларын ұсынады, әдетте бұл шаралар Квитандинья сарайында өтеді. Бұл фестиваль Петрополис, Нова-Фрибург және Тересополис қалаларында дәстүрлі болып саналады. 2014 жылы фестивальдің 13-ші шығарылымы өтті, оның аясында концерттер, театрлық қойылымдар мен мәдени іс-шаралар ұйымдастырылды. Сондай-ақ, қалада 2009 жылы алғаш рет өткен жапон мәдениетінің жыл сайынғы Бунка Сай фестивалі де ұйымдастырылады. Онда жапон гастрономиялық фестивалінен басқа мәдени шаралар да өтеді.

Карнавал

2013 жылы қалалық карнавал шарасы тоқтатылды, себебі бұрын шерулерге жұмсалатын шамамен 1 миллион реалдық қаражат денсаулық сақтау саласына бағытталды, осылайша Петрополис Карнавал кезінде Рио де Жанейро тұрғындарының панасы болды. Бұл шешім қала әкімі мен Мәдениет және туризм қоры арасында өткен кездесуде қабылданды.

Спорт

Серрано футбол клубы 1915 жылдың 29 маусымында құрылды және Гарриншаның алғашқы кәсіби клубы болды.

Медиа

Қалаға қатысты жаңалықтарды таратушы бас телеарна – InterTV Serra + Mar, сондай-ақ SBT Rio және Band Rio сияқты басқа да жергілікті телеарналар, олар негізінен Петрополис және Нова Фрибурго қалаларына қатысты Рио-де-Жанейро таулы аймағынан жаңалықтар ұсынады. Қаланың белгілі бір ықпалы бар жергілікті телеарналар желісі бар: Rede Petrópolis de Televisão, TV Vila Imperial және TV Cidade de Petrópolis, кеңселері қала орталығында орналасқан. Қаланың басты басылым газеті – 1909 жылы құрылған, елдегі ең көне газеттердің бірі – Tribuna de Petrópolis, сейсенбіден жексенбіге дейін жарық көреді, кеңсесі қала орталығында орналасқан. Сондай-ақ, қалада күн сайын шығатын және үлкен ықпалға ие Diário de Petrópolis газеті де ескеріледі. Петрополисте орналасқан негізгі және ең көп тыңдалатын радиостанциялар – Radio Tribuna FM (88,5 МГц), Radio UCP (106,3 МГц), Radio Supernova FM (98,7 МГц) және Radio Imperial (1550 AM). Сонымен қатар, Рио-де-Жанейро қаласында орналасқан радиостанциялар, мысалы, MIX FM Rio Radio, бұрын Петрополисте Radio MIX-тің эксклюзивті доменіне ие болған, кейіннен Rádio UCP сатып алған. Соңғы жылдары интернет жаңалықтардың маңызды көзіне айналды. Петрополисте, олардың ішінде Serrana аймағының G1, Tribuna de Petrópolis онлайн порталы, Diário de Petrópolis, сондай-ақ Petroópolis-тегі Acontece сайты және TVC 16 (TV Cidade de Petrópolis) тікелей эфир порталы бар. Сондай-ақ, RPT (Rede Petrópolis de Televisão) онлайн порталын атап өту керек.