Кіріспе

Орта тығыздықтағы тұрғын үйдің түрі

Терраса, террасты үй (Ұлыбритания) немесе таунхаус (АҚШ) – бұл орта тығыздықтағы тұрғын үйдің түрі. Ол алғаш рет 16 ғасырдағы Еуропада, бір-бірімен қабырғаларымен жалғасқан үйлер қатарынан пайда болды. АҚШ және Канадада мұндай үйлерді кейде қатарластырылған үйлер немесе қатарластырылған баспаналар деп атайды. Террасалы тұрғын үйлер бүкіл әлемде кездеседі, бірақ Еуропа мен Латын Америкасында кең таралған. Біріккен Корольдікте, Бельгияда, АҚШ-та, Канадада және Австралияда олардың көптеген мысалдарын кездестіруге болады. Париждегі Вожес алаңы (1605–1612) – осы стильдің ерте үлгілерінің бірі. Бастапқыда бұл үлгі бай адамдарға арналған болса, қалалардың өсуімен және тығыз орналасқан, кішкентай баспанаға деген сұраныс артуымен, ол көбінесе жұмысшы табымен байланысты болды. Террасалы тұрғын үйлер кейбір ішкі қалалық аудандарда жаңарумен (gentrification) байланысты болып келеді, бұл қала құрылысын зерттеушілердің назарын аударады.

Шығу тегі және номенклатурасы

Бұрынғы готикалық үлгілер, мысалы, Vicars' Close, Wells белгілі болғанымен, үйлердің алдыңғы жағының жер шегімен тікелей сәйкестігі 16 ғасырда голланд және бельгиялық үлгілер бойынша басталды және ағылшын тілінде "қатар" үйлер деп аталды. Мысалы, "Ярмут қатарлары", Ұлы Ярмут, Норфолк, мұндағы ғимараттардың барлық алдыңғы жағы жер шегінде орналасқан. "Терраса" терминін британдық сәулетшілер Георг кезеңінің соңында бақша террасаларынан қарыз алып, үйлердің біртекті алдыңғы жағы мен бірдей биіктігі стильді жиынтық құрап, жай ғана "қатар" үйлер емес екенін көрсету үшін қолданды. Таунхаустар (немесе таунхаустар) әдетте көршілес тұрғынмен қабырғасын бөлісетін екі-үш қабатты құрылыстар болып табылады. Пәтерлерден айырмашылығы, таунхаустардың үстінде немесе астында көршілес пәтерлер болмайды. Олар қатарлы үйлерге немесе террасалы үйлерге ұқсас, бірақ олардың дизайны мен құрылысы ортақ. Үйлердің бірінші және соңғысы соңғы терраса деп аталады және көбінесе ортадағы үйлерден әртүрлі жоспарламаға ие, олар кейде орталық терраса деп аталады.

Австралия

Австралияда "террасалы үй" термині көбінесе Виктория және Эдвард дәуіріндегі терасаларға немесе үлкен қалалардың ескі, ішкі аймақтарында кездесетін олардың көшірмелеріне қатысты. Террасалы үйлер 19 ғасырда Ұлыбританиядан Австралияға әкелінді, олардың архитектурасы Ұлыбритания, Франция және Италиядағы үлгілерге негізделген. Австралияның ірі қалаларының, әсіресе Сидней мен Мельбурн қалаларының ішкі аймақтарында, негізінен 1850-1890 жылдар аралығында көптеген террасалы үйлер салынды (осы қалалардың сыртында олар сирек кездеседі). 1901 жылы Австралия Федерациясы құрылғаннан кейін жеке тұрғын үйлер Австралиядағы басты үй салу стиліне айналды. Құрылыс материалдарының көп бөлігі кірпіштен жасалған, көбінесе цементпен жабылып, содан кейін боялған. Көптеген террасалар "филигрань" стилінде салынған, бұл стиль құйма темірмен жасалған әшекейлердің көп қолданылуымен ерекшеленеді; олардың алдында, сондай-ақ "терраса" деп аталатын тегіс төселген алаң бар, әсіресе балкон үстінде және кейде Австралияның жергілікті флорасын бейнелейді. 1950 жылдары көптеген қалалық жаңару бағдарламалары оларды толығымен жоюға бағытталған. Соңғы онжылдықтарда осы қалалар мен олардың террасалы үйлері қайта жандандырылды. Террасалы үйлер жиі кездесетін қала маңындағы аудандар Австралияда ірі қалалардың орталық бизнес аймақтарына жақындығы үшін ізделіс тапқан. Сондықтан олар кейде өте қымбатқа сатылады, тіпті олар ең қолайлы тұрғын үй стилі болмаса да. Қабырғаларындағы терезелердің аздығы, кішкентай бақшалар және бөлмелердің салыстырмалы қараңғылығы заманауи австралиялық үйлердің дизайнына қайшы келеді.

Бельгия

Бельгияда қатар үйлер – елдің түкпір-түкпіріндегі басым тұрғын үй түрі және бельгиялық мәдениет пен тарихпен тығыз байланысты. Елорда Брюссельдің тарихи орталығы – Гран-Плас 17 ғасырдан бері салынған жеке үйлермен қоршалған, бұл сол кезде солтүстік Еуропадағы қаланың сауда қуатын көрсетеді. Кейін, 19 ғасырда Бельгия Ұлыбритания сияқты өнеркәсіптік революцияның алғашқы тарихында маңызды рөл атқарды, онда көмір шахтерлерін орналастыру үшін көптеген жұмысшыларға арналған кішкентай кірпіш қатар үйлер салынды, олар көбінесе "Корон" деп аталады. Осындай құрылыстар Валония аймағында, сондай-ақ Францияның Нор-Па-де-Кале аймағында кең таралған. Осы кезеңде (1850 жылдан 1900 жылдың басына дейін) Брюссель және Антверпен сияқты ірі қалалар қалаларды кеңейту ретінде жаңа аудандар салу арқылы маңызды қалалық дамуға ұшырады, көбінесе жеке меншіктегі жерлерге үйлер салынды және орта тап пен буржуазияның өкілдері оларды иеленді. Кейбір үйлер, мысалы, модерн стиліндегі "Hotel Tassel" және Виктор Хортаның жобалары "Hôtel van Eetvelde" секілді, әлемдік архитектуралық ескерткіштер ретінде танымал.

Финляндия

Финляндияда, қала құрылысы көбінесе кеш пайда болған аграрлық елде, ривитало (сөзбе-сөз: қатар үй) ерекше қалалық үй түрі ретінде қарастырылмаған. Алғашқы қабатты үй деп есептелетін Риббинсхоф (1916) Хельсинкидің жаңа Кулосаари ауданында белгілі сәулетші Армас Линдгреннің жобасы бойынша салынды. Ол ағылшынның «Бақша қаласы» қозғалысы мен Hampstead Garden Suburb идеяларының ықпалында болды және салыстырмалы түрде аз тығыздықты тұрғын аумақ ретінде қарастырылды. Хельсинкидің Мункиниеми ауданындағы Hollantilaisentie (1920) көшесі де осыған ұқсас, көп жасыл жеңілді қабатты үйлермен толық болды, оны сәулетші Элиэль Сааринен жобалаған. Бастапқыда бұл үйлер жұмысшыларға арналған тұрғын үй ретінде жоспарланған, солтүстік-батыс Хельсинкинің жаңа қалалық жоспарының бір бөлігі болған, бірақ денеуден бастап әулетті орта таптың тұрғын ауданына айналды. 1950 жылдардағы Эспо қаласындағы Тапиола бақша қаласы сияқты, Финляндиядағы кейінгі қабатты үйлер де орта таптың қала маңындағы өмірімен байланысты.

Франция

Париж қаласында қатарластырылған үйлер ұзақ жылдардан бері танымал. Place des Vosges (1605–1612) осы құрылыстың ең алғашқы мысалдарының бірі болды. Париж алаңдарындағы орталық блоктар қасбетке әдемі көрініс беру үшін, көзге жасырын түрде елеулілік танытты. 1852 және 1870 жылдар аралығында Хаусманның Парижді қайта жаңарту кезінде қатарластырылған үйлерді қоса алғанда, терассалы ғимараттар кеңінен қолданылып, тұтас көшелерді құрады.

Біріккен Корольдік пен Ирландия

Үйлердің біркелкі фасады бар алғашқы көшелерін гугенот кәсіпкері Николас Барбон Лондонның Ұлы өртінен кейін қайта құрылыс кезінде салды. 1727 жылдан бастап Лондонның Гросвенор алаңында, ал 1729 жылдан бастап Баттың Королева алаңында сәнді террасалар пайда болды. Шотланд сәулетшісі Роберт Адам үйлерді дамытумен байланысты. Бат қаласындағы екі Джон Вудс және Лондонның Регент паркінде Джон Нэш басшылығымен ертедегі террасалар салынды. Томас Кубитт сияқты спекулянт құрылысшылар бұл терминді қабылдады және ол көп ұзамай кеңінен таралды. Террасалық үйлер тек мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін ғана салынған емес. Бұл Лондонда ерекше айқын болды, онда елдегі ең бай адамдардың кейбіреулері Белгрейв сквері және Карлтон Хаус террасасы сияқты жерлерде оларға иелік етті. Бұл таунхаустар, британдық мағынасында, жылдың көп бөлігін елдік үйлерінде өткізетін ақсүйектер мен дворяндардың Лондон тұрақтары болды. Көбінесе бақшамен қоршалған бұл террасалық үйлер грузин сәулетінің ерекше белгісі болып табылады. Бұл Британия мен Ирландияның көптеген қалаларында да осылай болды. Дублинде Меррион және Фицвильям алаңдары сияқты грузин алаңдары қаланың жоғарғы сыныптарына қызмет етті. Кейінірек "жер төлесінен бір қабат жоғары" деп аталған террасалық үйдің бір түрі Ирландия астанасына тән стиль болды. Олар Виктория дәуірінде қаланың төменгі орта таптары үшін салынды және жоғарғы таптың таунхаустарын еліктеді. Виктория дәуірінің басында терраса дегені – бір дизайнда қайталанитын жеке үйлердің қатарласып орналасқан кез келген тұрғын үй стилін білдіретін болды. Бұл стиль өнеркәсіптік революциядан кейін болған қарқынды урбанизация кезінде өнеркәсіптік аудандардағы жұмысшылардың тұрғын үйлерінде, әсіресе тоқыма өнеркәсібінің кеңейіп жатқан кәсіпорындарының жұмысшылары үшін салынған үйлерде қолданылды. Терраса стилі ел бойынша кеңінен тарады және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жоғары тығыздықтағы тұрғын үйлердің әдеттегі түрі болды. 19 ғасырдағы өзіндік ерекшеліктерге деген қажеттілік, стандартталған форматта әртүрлілік ұсыну үшін фасадтың егжей-тегжейін және әрбір көршілес үй жұбының жоспарларын кері ауыстыруға әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері тұрғын үйлерді қайта дамыту көптеген ескірген немесе қираған террасаларды бұрқасты ғимараттарға орын ашу үшін жоюға әкелді, олар жердің әлдеқайда кіші аумағын алып жатыр. Осы жерді пайдаланудың нәтижесінде қаланың орталық аудандарында қолжетімділікті, жұмыспен қамтуды немесе демалыс және ойын-сауық орталықтарын құруға теориялық тұрғыдан мүмкіндік болды. Алайда, оңтайлы емес немесе кемшіліктері бар іске асыру көптеген аймақтарда (мысалы, Манчестер немесе Лондонның тұрақтарында) мұнараларға қоныс аударған тұрғындарға бұрынғы террасалық үйлерінен жақсаруды ұсынбады. 2005 жылы "Англия мұрасы" бағадарламасының "Тәртіпсіз сұранысқа ие тұрғын үйлер және тарихи орта" есебінде стандартты Виктория стиліндегі үйді 30 жыл бойы жөндеу, жаңадан салынған үйді салуға және күтіп ұстауға қарағанда шамамен 60% арзан екені анықталды. 2003 жылы Heritage Counts ұйымы үшін жасалған сарапшылар тобының зерттеуінде Виктория дәуіріндегі террасаны 1980 жылдан кейін салынған үймен салыстырғанда, мыналар анықталды: Зерттеу көрсеткендей, бұрынғы пікірлерге қарамастан, ескі тұрғын үйлерді ұзақ мерзімді ұстау және пайдалану жаңа тұрғын үйлерге қарағанда арзан. Қолданылған материалдардың сапасы мен қызмет ету мерзіміне байланысты, Викториялық террасаны 100 м2 үшін жыл сайын орташа есеппен £1,000-ға дейін ұстау және пайдалану арзан болды.

Галифакс

Галифакс қатарлы үйлерді, таунхаустарды және террасалы тұрғын үйлерді пайдалану тарихы бойында тұрақты болды, әсіресе қаланың алғашқы қоныстану ортасы болған жарты аралда. Қаланың ескі аудандарында әскери отбасыларға тарихи түрде берілген, қалыптасқан отбасылардың жылжымайтын мүліктеріне қосымша, елдік үйлермен қатар, қаланың жұмысшы табы мен мемлекеттік тұрғын үй ретінде пайдаланылған террасалы тұрғын үйлер кездеседі. Террасалы тұрғын үйлердің ең белгілі ауданы – Гидростон, ол Галифакс жарылысынан кейін үйсіз қалғандар үшін салынып, тұрғын үй қорын жаңартқан. Алайда, жеке меншік иелері уақыт өте көптеген қатарлы үйлердің сыртқы пішінін өзгертіп, отбасы мүшелерінің қажеттіліктеріне бейімдеді. Соңғы жылдары қаланың түрлі аймақтарында жаңа қатарлы үйлер салу көбейді.

Монреаль

Монреаль Канададағы ең көп қатарлы үйлерге ие және олар қаланың барлық аудандарында кездеседі. Солтүстік Американың басқа қалаларындағыдай, Монреальда қатарлы үйлер көбінесе қала үйлері деп аталады. Плато, Центр-Суд және Хохелага сияқты қаланың 19 ғасырындағы аудандарының көше суреттері қатарлы үйлермен, дуплекстермен және триплекстермен ерекшеленеді. Қатарлы үйлер 20 ғасыр бойы салынып келді. Вилле, Парк Экстеншн және Виль Эмар сияқты көптеген аудандарда, олар соғыстан кейінгі кезеңде басым тұрғын үй түріне айналды. 21 ғасырда Монреаль қатарлы үйлерді жоғары қарқынмен салуда, метрополиядағы тұрғын үй құрылысының 62% пәтерлер мен қатарлы үйлерден тұрады. Паркдейл, The Annex, Кенсингтон базары, Чайнатаунның шығыс жағы, Торонто және Спадина даңғылы, соның ішінде Болдуин ауылы. Торонтодағы грузин стиліндегі соңғы сақталған қатарлы үйлер, Уолнут Холл деп белгілі, 2007 жылы құрылымдық тозудың салдарынан бұзылды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, Америка Құрама Штаттарындағы террасалық үйлердің ең көп шоғырланған аймағы Атлантика орталық аймағында, әсіресе Филадельфия, Балтимор және Вашингтон қалаларының аймақтарында орналасқан. Елдегі алғашқы террасалық үйлер 1799 жылдан 1820 жылға дейін құрылысшы және сәулетші Томас Карстерс жобалаған Филадельфиядағы Карстерс Роу болды. Бұл үйлер әзірлеуші Уильям Сансом үшін, Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы спекулятивтік тұрғын үйлер құрылысының бір бөлігі ретінде салынған. Карстерс Роу «Моррис ақымақтығы» деп аталатын, Роберт Морриске тиесілі аяқталмаған сарайдың оңтүстік бөлігінде салынды. Осыған дейін үйлер қатар емес, жеке-жеке салынып келген. Бұл АҚШ-тағы ең көне үздіксіз пайдаланылып келе жатқан Эльфретт аллеясымен салыстырылады, ондағы үйлердің барлығы әртүрлі биіктікте және енде, әртүрлі көше жолдарымен, есіктермен және кірпіш жұмыстарымен ерекшеленеді. Америка Құрама Штаттарында террасалық үйлер көбінесе таунхаустар деп аталады. Нью-Йорк, Филадельфия, Балтимор, Сан-Франциско және Вашингтон сияқты қалаларда, олар бір ғасырдан астам уақыттан бері қалалық пейзаждың бөлігі болып табылады және көбінесе қатардағы үйлер немесе қатардағы баспаналар деп аталады. Тар жер участаларына қарамастан, қатардағы үйлердің көпшілігі салыстырмалы түрде үлкен, кейбіреулері 2000 шаршы футтан асады. Олар әдетте екі қабатты болады, бірақ үш немесе одан да көп қабатты болуы мүмкін (соңғылары көбінесе жеке жалдаушыларға арналған пәтерлерге айналдырылады). Солтүстік-Шығыс және Атлантика орталық аймағында «қала үйі» термині көбінесе 20-шы ғасырдың соңында және одан кейін салынған, әсіресе қала маңындағы үйлерге қатысты қолданылады, олар көбінесе үй иелерінің бірлестіктерімен және гараждармен жабдықталған. Екі немесе үш қабаттан тұратын үйлер, әдетте, тиісінше дуплекс және триплекс деп аталады.

Балтимор

Балтимордың көп бөлігі қатарлап салынған үйлерден тұрады. Балтимордың кейбір қатарлап салынған үйлері отарлық дәуірге дейін салынған. Олардың құрылысында қолданылған стильдер мен материалдар қаланың әртүрлі аудандарында өзгеріп отырады. Балтимордың көптеген қатарлап салынған үйлері формаштонмен қапталған, бұл Балтимор үйлерінің ерекше белгісі және көбінесе қаланың жұмысшы табының тұратын аудандарында кездеседі. Мрамордан жасалған кіреберіс сатылары Балтимордың қатарлап салынған үйлерін басқа қалалардағы осындай үйлерден ерекшелендіреді. Филадельфиядағыдай, қаланың кейбір қатарлап салынған үйлерге толы аудандарына көңіл бөлмейді.

Бостон

Бостонның қатарлы үйлері негізінен Бэк-Бэй, Бикон-Хилл және Саут-Энд аудандарында кездеседі. Бэк-Бэй викториандық кірпіштен салынған қала үйлерінің қатарымен танымал – бұл үйлер АҚШ-тағы 19 ғасырлық қала құрылысының ең жақсы сақталған мысалдарының бірі болып есептеледі. Бикон-Хилл – Бостон қаласындағы федералды стильдегі қатарлы үйлерден тұратын аудан. Саут-Энд көбінесе 19 ғасырдың ортасында салынған, сыртқы бөлігі дөңгелек шығыңқы болатын үйлерден құралған. Бұл үйлер эстетикалық тұрғыдан біркелкі, негізінен қызыл кірпіштен салынған, бес қабатты және тұрғын үйлермен қатар коммерциялық мақсатта да пайдаланылады.

Чикаго

Чикагода қатарлы үйлерді 1800-жылдардың соңынан 1930-жылдарға дейін салынған орталық және айналасындағы аудандарда кездестіруге болады. Олардың көпшілігі екі және үш қабатты ғимараттар (үш қабатты ғимараттың бірінде немесе кейде екі пәтерінен тұрады). Чикагодағы сұр тас, Нью-Йорк пен Бостон қалаларындағы қоңыр тасқа ұқсас, бірақ оның фасады Индиана әктасымен қапталған. Көптеген қатарлы үйлердің арасында, үйлердің артына (кейде артқы үй немесе шарабаны бар) және аллеяға апаратын, ортақ қабырғаның астынан өтетін өткел болады. Екі және үш пәтерлі үйлердің көп бөлігі ортақ қабырғамен бөлінбейді және жеке тұрғызылған. Дегенмен, Филадельфия, Балтимор және Вашингтон қалаларындағы сияқты қатарлы үйлер де бар, көбінесе қаланың оңтүстік және батыс жақтарында кездеседі, бірақ олар бұл қалалардағыдай көп емес.

Саванна

Саваннадағы Гордон Роу 1850 жылдары салынған. Ол (және оның арт жағындағы жеке шарабандар) Саванна тарихи ауданының құрамына кіретін мүлік, ал ауданның өзі Ұлттық тарихи орындар тізілімінде. Саваннада Скудер қатары, Уильям Ремшарт үйлері, Тейлор және Джонс көшелеріндегі Кванток қатарлары, Макдонау қатары және Маршалл қатары сияқты ұқсас стильдегі қатарлы үйлер де бар.

Жаңа Орлеан

Нью-Орлеан қаласының Француз кварталында креолдық таунхаус деп аталатын ерекше стильдегі терассалық үйлер бар, олар қаланың атымен шығуына себепші болады. Ғимараттың фасады жер шекарасында орналасқан, симметриясыз аркалы ашылулармен жабдықталған. Креолдық таунхаустардың шатыры тік және екі жақты, бірнеше шатыр терезелері бар. Сыртқы қабырғасы кірпіштен немесе штукатурдан тұрғызылған.

Нью-Йорк

Нью-Йорк қаласындағы қатар үйлер әртүрлі материалдардан салынған, оның ішінде қоңыр тас, әк тас және кірпіш, ал кейбіреулері ағаш қаңқалы үйлер. Қатар үйлер әсіресе Куинс облысының Мидл Виллидж, Вудхейвен және Джексон Хайтс сияқты аудандарында, Бруклин облысының Бей Ридж, Бенсонхерст, Бруклин Хайтс, Бушвик, Канарси, Мариан Парк, Парк Слоп және Сансет Парк аудандарында, сондай-ақ Бронкс облысының Уильямсбридж, Уэйкфилд және Саундвью аудандарында кең таралған.

Филадельфия

Тарихи Филадельфияда қатарлы үй (әдетте бір сөзбен жазылады) отарлық дәуірден бері қалада және оның кейбір қалашықтарында ең көп кездесетін тұрғын үй түрі болып табылады. Қаладағы ең көне қатарлы үйлердің кейбіреулері – үш қабатты "Trinity" үйлері, олар 19 ғасырда еркін африкалық американдықтардың топтарымен қатар, келісімшарт бойынша жұмыс істегендер мен иммигрант жұмысшыларды сыйдыратын. Society Hill Америка Құрама Штаттарында 18-ші және 19-шы ғасырдың басындағы тұрғын үй архитектурасының ең ірі жиынтығына ие екені мәлім. Филадельфиядағы қатарлы үйлердің стилі мен құрылыс материалдары қаланың әртүрлі аудандарында әртүрлі болады. Тіпті екі үйдің орналасқан жерлерінде де олардың сыртқы және ішкі жоспарлары қатарлы үйлерге ұқсас келеді. Көбінесе олар қызыл кірпіштен салынған, көбінесе ақ таспен әшекейленген. Кейбіреулері таспен қапталған, Орталық Филадельфиядағы, Оңтүстік Филадельфиядағы және Солтүстік Филадельфиядағы кейбір участаларда қоңыр тас, ал Солтүстік-Шығыс Филадельфиядағы Мейфэрде Виссахикон тақтасы және Солтүстік-Батыстағы Mt. Airy-де қолданылады. Батыс Филадельфияда итальяндық және королева Анна архитектуралық стильдеріндегі түрлі-түсті қатарлы үйлер көптеп кездеседі. Қатарлы үйлердің кең таралғандығына байланысты, Филадельфия қалалық жоспарлау комиссиясы (PCPC) үй иелеріне олардың мүліктерін қалай күтіп ұстауға болатынын егжей-тегжейлі түсіндіретін арнайы нұсқаулық жариялаған. Қала шекараларындағы кеңістікке деген қажеттілік артып, соңғы кезде қатарлы үйлерге үшінші қабатты қосуға тырысулар көбейді, көбінесе бұл үшінші деңгейге шатырдан терраса кіреді. Үшінші қабатты қосуға тыйым салатын аймақ кодекстері болғанымен, Philly Mag журналы "Қаланың 2012 жылғы аймақ кодексін жаңартуы, қатарлы үйлердің биіктігін 35-тен 38 футқа дейін арттырды, бұл мүмкіндікті одан әрі кең таратты" деп мәлімдейді.

Сан-Франциско қаласы

Сан-Франциско қабатты үйлерімен де танымал, әсіресе Солтүстік жағалау, Кастро, Хайт-Эшбери, Рус Хилл, Миссия ауданы, Дубос үшбұрышы және Батыс қосымшасы сияқты ескі аудандарда. Батыс қосымшасының Аламо сквер ауданындағы Штайнер көшесіндегі "Бейнелі ханымдар" қатаң түрде "қабатты" болмаса да, қаланың символы болып саналады. Қала бойынша "боялған ханымдар" деп аталатын басқа да әсем, күрделі өрнектелген викториандық стильдегі үйлердің кейбіреулері қабатты, ал кейбіреулері жартылай жеке тұрған.

Вашингтон, округ.

Вашингтон қаласының бірнеше аудандарында қатарластырылған үйлер кездеседі, олар көбінесе жергілікті тұрғын үй қорының көп бөлігін немесе үлкен үлесін құрайды. Американың басқа қалаларындағыдай, Вашингтондағы қатарластырылған үйлер де әртүрлі сәулеттік стильдер мен құрылыс материалдарын қамтиды. Қатарластырылған үйлердің жоғары концентрациясымен танымал аудандар: Капитолий төбесі, Дюпонт шеңбері, Логан шеңбері, Шоу, ЛеДройт паркі, Колумбия Хайтс, Петворт және Блумингдейл. Қатарластырылған үйлері бар көптеген аудандар қаланың солтүстік-батыс бөлігінде, Рок Крик паркінің шығысына қарай орналасқан, бірақ Капитолий төбесі мен оның кіші аудандары Солтүстік-шығыс және Оңтүстік-шығыс бөліктерінде, АҚШ Капитолий ғимаратының шығысында орналасқан. Көптеген Вашингтон қаласының қатарластырылған үйлері тарихи ескерткіштер болып саналады, олардың тарихы 1800 жылдардың басына дейін жетеді, сондықтан олар қаланың 1791 жылғы Л’Энфан жоспарында белгіленген бастапқы шекараларында жиі кездеседі.

Басқа қалалар

АҚШ-тың басқа қалаларында, мысалы, Олбани, Нью-Йорк; Цинциннати; Кливленд; Ковингтон, Кентукки; Детройт; Хобокен, Нью-Джерси; Джерси-Сити; Ланкастер, Пенсильвания; Норфолк; Питтсбург; Рединг, Пенсильвания; Ричмонд; Трой; және Уилмингтон, Делавэр секілді қалаларда қатарластырылған үйлер мен қабатты тұрғын үйлер де көптеп кездеседі. Қатарластырылған үйлер көбінесе қала орталығында шоғырланған, ал кейіннен қала сыртындағы аудандарда тығыз жеке тұрғын үйлерге айналады. АҚШ-тың шығыс және орталық-батыс аймақтарындағы басқа қалаларда, әсіресе Миннеаполис және Сент-Пол қалаларында шашыраңқы қатарластырылған үйлер мен пәтерлер қатарларын кездестіруге болады. Сент-Пол қаласындағы Ф. Скотт Фицджеральд үйі – Твин-Ситидегі қатарластырылған үйлердің ең танымал мысалы. Колумбус, Огайода, сондай-ақ Дубуке, Дулут және Толедо сияқты кіші Орта Батыс қалаларында да қатарластырылған үйлер кездеседі. Денвер, Колорадоның ең көне аудандарында да шашыраңқы қатарластырылған үйлер мен пәтерлер қатарларын табуға болады.

Уругвай мен Аргентина

Монтевидео мен Буэнос-Айресте 19 ғасырдың соңғы онжылдықтарында «Стандартты үй» немесе бейресми түрде «Чоризо» үйі деп аталатын қабатты үйлердің түрі дамыды.

Оңтүстік-шығыс Азия

ХХ ғасырдың басында пайда болған, қабатты үйлер (шупхаустар немесе сызықтық байланыс үйлері деп те аталады) Малайзия мен Сингапурда елдердің алғашқы британдық отаршылдық кезеңінен бері қабылданды. Британдық террасалы үйлердің дизайнына негізделген Оңтүстік-Шығыс Азия нұсқалары британдық үлгілерге ұқсас (тұрғын бөлмелер алдыңғы және жоғарғы қабатта, ал ас үй артқы жағында орналасқан) және аймақтың тропикалық климатына бейімделген, ол жыл бойы жылы және мол жауын-шашынды. Алғашқы үлгілер көбірек ашық болды, ауа айналымын жақсарту үшін жасалған, ішкі аулаларымен, алдыңғы ауласымен, артқы ауласымен немесе екеуімен бірге келді. Типик малайзиялық және сингапурлық қабатты үй әдетте бір немесе екі қабатты болады, бірақ үш немесе төрт қабатты үйлер де кездеседі, әсіресе жаңа салынғандары. Алғашқы нұсқалары дәстүрлі батыс, малай, үнді және қытай сәулет стилінде, сондай-ақ 1930-1950 жылдар аралығында арт-деко және халықаралық стильдерде салынды. Ғимараттардың жобалануы олардың қалалық аймақтағы орналасуына байланысты өзгереді. Қала орталықтарындағы үйлердің бірінші қабатында сауда орындары, ал жоғары қабаттарында тұрғын үйлер орналасуы мүмкін (дәлірек айтқанда, шупхаустар, сондай-ақ Линнан архитектурасына ұқсас). Қаланың ішкі аудандарындағы қабатты үйлерде көбінесе алдыңғы аула болмайды, көше жақтары тар болып келеді, сондықтан ғимарат тікелей жолға қарап тұрғызылған. Мұның себебі көше жағының ауданына салық салынуы, жалпы ауданына емес, сондықтан тар және терең салу экономикалық тұрғыдан тиімді болды. Жер төбесінде, әдетте, бес футтық (шамамен 1,5 метрлік) галерея орналасқан, оны тұрғындар мен жаяу жүргіншілер пайдалана алады. Галерея жеке кеңістік ретінде пайдалану үшін жаяу жүргіншілер жолынан бөлініп жабылуы мүмкін. Мұндай дизайн 1960 жылдан кейін сирек кездесе бастады. Қала орталықтарының шетіндегі қабатты үйлерге шектеулер аз болды, бірақ ғимараттың дизайны қаладағылардан көп өзгешеленбеді. Кейбір үйлердің алдыңғы аулалары кеңірек, көлік құралын қоюға жеткілікті. Ал басқалары шағын бақ ретінде ғана пайдаланылады. Бұл дизайн ХХ ғасыр бойы сұранысқа ие болды, ал Малайзияда 1940 жылдан бастап қабатты үйлердің құрылысы қарқынды дамыды, қалалар мен қалашықтардың ішінде және айналасында көптеген тұрғын үйлер пайда болды. Осы процесте ғимарат дизайны әр түрлі жетілдірулер мен стильдік өзгерістермен байи бастады. Жалпы, ғимараттың еден ауданы мен аулалары уақыт өте келе үлкеніп, әсемделуге ие болды, сондай-ақ сыртқы құрылыс пен қасбет жаңартылды. Кейбір ескі қабатты үйлер түрлі жаңа мақсаттарға ие болды; кейбіреулері шупхаустарға немесе бизнес орындарына айналдырылды (клубы, қонақүйлер мен пансионаттар, әсіресе тәуелсіздікке дейінгі үйлер, балабақшалар). Басқалары тұрғын үй ретінде пайдаланылуда, тасталып, күші жойылған немесе қиратылған. Барлық қабатты үйлерде кеңейтулер жиі кездеседі; үйдің жер учаскесінің ішінде шатырлар мен қосымша бөлмелер салынды. Бос тұрған үйлердің күтімі мен бақылауының жеткіліксіздігі де алаңдатушылық тудырады, олар кеміргіштер мен жыландарға (өскен шөптері бар аулаларда) және есірткіге тәуелді адамдарға пана бола алады. Қабатты үйлердің алғашқы үлгілері ағаштан салынған, кейіннен жоғары қабаттар мен шатырдың негізін құрайтын ағаш арқалықтарды ұстап тұратын тас қабырғалармен ауыстырылды. Қазіргі заманғы үлгілер негізінен темір бетон арқалықтармен біріктіріледі, олар кейін бетон плиталармен, кірпіш қабырғалармен және плиткалы шатырлармен толықтырылады.