Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим империясының провинциясы б.з.д. 121 жылдан бастап V ғасырға дейін.
Roman Empire province from 121 BC until 5th century
Галлия Нарбоненсис (латынша "Нарбонн Галлиясы", оның бас қаласының атымен аталған) – қазіргі Францияның оңтүстігіндегі Окситания және Прованс аймақтарында орналасқан Рим провинциясы. Ол сондай-ақ "Провинция Ностра" ("Біздің провинциямыз") деп те белгілі болды, себебі Альп тауларының солтүстігіндегі алғашқы Рим провинциясы осы еді, және "Галлия Трансальпина" ("Трансальпин Галлиясы") деп аталды, бұл Солтүстік Италиядағы Цизальпин Галлиясынан ерекшелендірді. Бұл провинция б.з.д. II ғасырдың соңында құрылды. Галлия Нарбоненсистің батысында Пиреней таулары, солтүстігінде Севенн таулары, шығысында Альп таулары және оңтүстігінде Львов шығанағы орналасқан; провинция Рона өзенінің су жиналатын алабының көп бөлігін қамтыды. Галлия Нарбоненсистің батыс аймағы Септимания деп аталды. Грек колониясы және кейіннен Массалияның римдік қаласы, испан провинциялары мен Рим арасындағы қолайлы орны және қаржылық мүмкіндіктерінің арқасында бұл провинция Рим империясының құнды бөлігі болды.
Gallia Narbonensis (Latin for "Gaul of Narbonne", from its chief settlement) was a Roman province located in what is now Occitania and Provence, in Southern France. It was also known as Provincia Nostra ("Our Province"), because it was the first Roman province north of the Alps, and as Gallia Transalpina ("Transalpine Gaul"), distinguishing it from Cisalpine Gaul in Northern Italy. It became a Roman province in the late 2nd century BC. Gallia Narbonensis was bordered by the Pyrenees Mountains on the west, the Cévennes to the north, the Alps on the east, and the Gulf of Lion on the south; the province included the majority of the Rhone catchment. The western region of Gallia Narbonensis was known as Septimania. The province was a valuable part of the Roman Empire, owing to the Greek colony and later Roman Civitas of Massalia, its location between the Spanish provinces and Rome, and its financial output.
Аттар
Галлия Трансалпина ("Трансалпиналық Галлия") провинциясы кейін Галлия Нарбоненсис деп аталды. Римдіктер оны "Провинция Ностра" ("біздің провинциямыз") немесе жай ғана "Провинция" деп атаған. Осы термин қазіргі кезде Прованс атауында сақталған, ол аймақтың шығыс бөлігін (французша Прованс, окситанша Прованса) білдіреді, қазір Францияның бір аймағы.
The province of Gallia Transalpina ("Transalpine Gaul") was later renamed Gallia Narbonensis, The Romans had called it Provincia Nostra ("our province") or simply Provincia ("the province"). The term has survived in the modern name of Provence for the eastern part of the area (French Provence, Occitan Provença), now a region of France.
Негізін қалау
Б.з.д. 2-ші ғасырдың ортасына қарай Рим Галлияның оңтүстік жағалауындағы грек колониясы Масалиямен (қазіргі Марсель) белсенді сауда жасады. Фокеядан келген отарлаушылар құрған Масалияға осы кезде бірнеше ғасырлар өткен, ол өте гүлденген қала еді. Рим Масалиямен одақ жасасты, оған сәйкес қаланы жергілікті галлдардан, жақын маңдағы аквитандықтардан, теңіз арқылы келген карфагендіктерден және басқа да қарсыластардан қорғауға міндеттенді. Ал оның орнына Испанияға жол салу үшін, әскер тасымалына көмектесу үшін қалаға қажет болған шағын жер участасын алды. Масалиялықтардың өзі аумақтық тұтастықтан гөрі экономикалық өркендеуіне көбірек мән берді. Осы кезеңде жағалаудағы Жерорта теңізі елді мекендері солтүстіктегі қуатты галликалық тайпалардың, әсіресе арверни және аллоброгтар тайпаларының қаупіне тап болды. Бірінші Трансальпілік соғыста (б.з.д. 125–121 жж.) римдік генерал Квинт Фабий Максимус (кейіннен Аллоброгик аталды) бұл аймақта жорық жүргізіп, патша Битуит басқарған аллоброгтар мен арвернилерді Изер өзені шайқасында жеңді. Бұл жеңіліс арвернилерді айтарлықтай әлсіретті және Галлия Нарбоненсистің қауіпсіздігін арттырды. Бұл аймақ б.з.д. 121 жылы Рим провинциясына айналды. 40 ж.б.з.д. Екінші Триумвират кезінде Лепидке Нарбона Галлиясы (Испания және Африкамен бірге) басқару құқығы берілді, ал Марк Антонийге Галлияның қалған бөлігі берілді. Август император болғаннан кейін, Галлия Нарбоненцисті проконсул басқаратын сенаторлық провинция деп жариялады.
By the mid 2nd century BC, Rome was trading heavily with the Greek colony of Massalia (modern Marseille) on the southern coast of Gaul. Massalia, founded by colonists from Phocaea, was by this point centuries old and quite prosperous. Rome entered into an alliance with Massalia, by which it agreed to protect the town from local Gauls, nearby Aquitani, sea borne Carthaginians and other rivals, in exchange for a small strip of land that it wanted in order to build a road to Hispania, to assist in troop transport. The Massalians, for their part, cared more for their economic prosperity than they did for territorial integrity. During this period, the Mediterranean settlements on the coast were threatened by the powerful Gallic tribes to the north, especially the tribes known as the Arverni and the Allobroges. In the First Transalpine War (125–121 BCE), the Roman general Quintus Fabius Maximus (later additionally named Allobrogicus) campaigned in the area and defeated the Allobroges and the Arverni under king Bituitus in the Battle of the Isère River. This defeat substantially weakened the Arverni and ensured the further security of Gallia Narbonensis. The area became a Roman province in 121 BCE. In 40 BC, during the Second Triumvirate, Lepidus was given responsibility for Narbonese Gaul (along with Hispania and Africa), while Mark Antony was given the balance of Gaul. After becoming Emperor, Augustus made Gallia Narbonensis a senatorial province governed by a proconsul.