Аргентина жазушысы Эсекьель Мартинес Эстрада өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Аргентиналық жазушы

Езекиль Мартинес Эстрада (14 қыркүйек 1895 – 4 қараша 1964) – аргентиналық жазушы, ақын, эссеші және әдеби сыншы. Ол беделді биограф және сыншы болды, өзінің туындыларында көбінесе саяси көзқарастарды білдірді және Перонға қарсы тұрушы еді. Өмірінің орта кезеңінде Ницше мен Кафканың идеяларымен байланысты болса, соңғы жылдары Куба революциясымен және Фидель Кастромен тығыз байланыста болды.

Өмір

Аргентинаның Сан-Хосе-де-ла-Эскина қаласында дүниеге келген Мартинес Эстрада он екі жасқа дейін сол жерде және Буэнос-Айрес провинциясының оңтүстігіндегі Гоена ауылында өсті. (1937 жылы ол Гоенада ферма сатып алатын еді). 1907 жылы оның ата-анасы ажырасып, ол Буэнос-Айресте әпкесі Элизамен бірге тұрып, Авельянеда колледжінде оқыды. Кедейлік салдарынан формалды білімі үзілген сияқты. 1914 жылы ол Буэнос-Айрестегі орталық пошта бөлімінде жұмыс істеді және 1946 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Буэнос-Айресте тұрды. Бірнеше жылдан кейін ол ақын ретінде танымал бола бастады және бірнеше қысқа эссе жариялады. 1921 жылы ол итальяндық суретші Агустина Моррикониге үйленді, ол өзінің мансабы мен даусыз талантын оның қалауына бағындырды; ол оның поэзиясының көп бөлігінің музасы болды. 1924 жылдан бастап Мартинес Эстрада Ла-Плата университетінің Колехио Насиональде әдебиет сабағын оқытты. Ол осы жұмысты ондаған жылдар бойы жалғастырды, 1945 жылы Хуан Доминго Перон билікке келгенде ғана жұмысынан айырылды (және Перон 1956 жылы биліктен құлағаннан кейін қысқа уақытқа оралды). 1933 жылы Жозе Феликс Урибурудың 1930 жылғы аргентиналық төңкерісіне жауап ретінде Мартинес Эстрада Radiografía de la pampa атты еңбегін жариялады, бұл оның беделін қалыптастырған пессимистік әлеуметтанулық-психологиялық-тарихи эсселер сериясының біріншісі болды. Сол жылы Мартинес Эстрада ұлттық әдеби сыйлықтың біріншісін алды. Ол сол кезде шетелге саяхаттауды бастады; 1942 жылы АҚШ үкіметінің демеушілігімен АҚШ-қа жасаған сапарынан алған оң әсерлері оның өлімінен кейін жарияланған Panorama de los Estados Unidos кітабында баяндалған; бұл сапардағы әсерлері оның бұрынғы және кейінгі антиамерикалық көзқарастарымен қарама-қайшы болды. 1946 жылы Мартинес Эстрада Виктория Окампо редакциялаған және жариялаған аргентиналық Sur журналына тұрақты үлес қоса бастады. Sur журналына қосқан үлесіне өлеңдер, эсселер және кафкалық әңгімелер кірді. Перон жылдары Мартинес Эстрада нейродерматиттің ауыр түрінен зардап шекті, бұл психосоматикалық болуы мүмкін. Перон биліктен құлағаннан кейін денсаулығы жақсарды, бірақ өзін шөлде дауыстайтын адам сезіне берді, ол өзінің "катилинарийлер" деп атаған жазбаларын бастады (Цицеронның Катилиндік сөздерінен кейін), Аргентина элитасына, үкіметте де, зиялы қауымда да бағытталған, Аргентинаның "Перонизмге дейінгі, Перонизм және Перонизмнен кейінгі" ғасырға тап болатынын болжаған өткір жазбалар сериясы. Осы уақыт ішінде ол қысқа уақытқа Колехио Насиональға оралды, содан кейін Бахия Бланкадағы Universidad Nacional del Sur-да кезектен тыс профессор болып тағайындалды. 1959 жылдың ортасынан бастап Мартинес Эстрада өмірінің соңына дейін жартылай жер аударылуды бастады. Біріншіден, ол Чилиде лекция оқыды, содан кейін Венадағы бейбітшілік конференциясына барды, онда кубалық ақын Николас Гильенмен кездесті. 1959 жылдың қыркүйегінде ол Мексикаға барып, бір жыл бойы Мексиканың Ұлттық автономды университетінің Саяси ғылымдар институтында болды және "Латын Америкасы елдерінің арасындағы айырмашылықтар мен ұқсастықтар" атты ұзақ эссе жазды, бұл эссе оның атауынан да кең, өйткені ол Азия мен Африкаға да параллельдер жүргізіп, өзінің жаңадан пайда болған Үшінші әлем көзқарасын білдірді, империализм мен колониализмді айыптап, Кубадағы революцияға деген құрметін білдірді (бірақ Аргентинаға қысқа уақытқа оралды). 1960 жылдың қыркүйегінен 1962 жылдың қарашасына дейін Мартинес Эстрада Кубаның Каса-де-лас-Америка Латын Америкасын зерттеу орталығының директоры болды. Онда ол революцияның алғашқы жылдарындағы ақыл-ой атмосферасының бір бөлігіне айналды: ең алдымен, ол Хосе Мартидің өмірі мен шығармаларын зерттеді. Ол сонымен қатар Фидель Кастроның екі баяндамасын және көптеген жазбалар мен памфлеттерді, соның ішінде El nuevo mundo, la isla de Utopía y la isla de Cuba (Жаңа әлем, Утопия аралы және Куба аралы) редакциялады, онда Кубаның белгілі бір тағдыры бар деп көрді, оның аясында Кубаның жергілікті тайнолары Томас Мордың Утопиясының "Амауротосына", ал Кастроның Кубасы Мартидің идеалдық Кубасына байланысты. Мартинес Эстрада Кубалық зымыран дағдарысынан кейін көп ұзамай Кубадан кетіп қалды. Денсаулығы нашарлаған кезде, Куба ҰАҚ-тан шығарылған кезде және өзінің экономикалық мәселелерін шешуге қажеттілік туғанда, ол "революцияға шетелден жақсы қызмет етуі керек" деп шешті. Мексикада қысқа уақыт тоқтағаннан кейін ол Аргентинаға, Бахия Бланкаға және шөлдегі дауысқа оралды. Ол Марти туралы үш кітабын аяқтады (олардың ешқайсысы оның өмірінде жарияланбады және біреуі 2001 жылға дейін жарияланбады), Бальзак туралы еңбек жазды және өлеңдер жазуды жалғастырды (әсіресе оның Tres poemas del anochecer — Кешкі үш өлеңі — Sur журналында жарияланған соңғы туындысы). Ол Кубаға оралу туралы айтты; оның денсаулығының нашарлауымен байланысты ма, әлде революцияға деген көңілінің тоңуымен байланысты ма, әлі анық емес. Ол 1964 жылдың 4 қарашасында Бахия Бланкада қайтыс болды.

Originally from rural Argentina, Martínez Estrada was born in San José de la Esquina, in Santa Fe Province and grew up until the age of twelve there and in Goyena, a village in the southern reaches of Buenos Aires province. (In 1937, he would buy a farm in Goyena). In 1907, his parents separated, and he went to live with his aunt Elisa in Buenos Aires, and to study at the Colegio Avellaneda. It appears that his formal studies were cut short due to poverty. By 1914 he was working at the central post office in Buenos Aires; he would remain in Buenos Aires until retiring in 1946. Within a few years, he began to establish a reputation as a poet; he also published a few short essays. In 1921 he married the Italian born artist Agustina Morriconi, who definitely subordinated her career and unquestioned talents to his; she was, by all accounts, the muse of much of his poetry. Beginning in 1924, Martínez Estrada taught literature at the Colegio Nacional of the Universidad Nacional de La Plata. He would continue this for decades, losing the job only when Juan Domingo Perón rose to power in 1945 (and returning briefly after Perón fell from power in 1956). In 1933, responding to the 1930 Argentinian coup by José Félix Uriburu, Martínez Estrada published Radiografía de la pampa, the first of a series of rather pessimistic sociological psychological historical essays that would make his reputation. That year, Martínez Estrada received the first of what were to be a series of national literary prizes. It is also about that time that he began travelling abroad; his generally favorable impressions during a U. S. government sponsored 1942 visit to the United States are recounted in his posthumously published Panorama de los Estados Unidos; his impressions on this visit apparently contrasted sharply with his earlier and later anti Americanism. In 1946 Martínez Estrada became a regular contributor to the Argentine magazine Sur, edited and published by Victoria Ocampo. His contributions to Sur included poems, essays, and Kafkaesque short stories. During the Perón years, Martínez Estrada suffered from an extremely disabling form of neurodermatitis, quite possibly psychosomatic. After the fall of Perón, his health recovered, but still feeling himself a bit of a voice crying in the wilderness, he embarked on a series of writings he called his "catilinarias" (after Cicero's Catiline Orations), a series of acerbic writings directed at the Argentine elite, both in government and among the intellectuals, predicting that Argentina faced a century of "Pre Peronism, Peronism, and Post Peronism." During this time, he returned briefly to the Colegio Nacional, then was appointed as an Extraordinary Professor at the Universidad Nacional del Sur, in Bahía Blanca. Beginning in mid 1959, Martínez Estrada began what became a semi exile lasting nearly to the end of his life. First he went on a lecture tour of Chile, then to a peace conference in Vienna, where he met the Cuban poet Nicolás Guillén. In September 1959, he went on to Mexico, where he remained for a year at the Institute of Political Science at the Universidad Nacional Autónoma de México and wrote Diferencias y semejanzas entre los países de América Latina (Differences and resemblances among the Latin American countries), a long essay even broader than its title might suggest, in that it also drew parallels to Asia and Africa, and generally cast his lot with the emerging Third World ist view, condemning imperialism and colonialism and expressing his admiration for the revolution then in progress in Cuba, which proved to be his next destination (although with some brief trips back to Argentina). From September 1960 until November 1962, Martínez Estrada served as director of the Center for Latin American Studies of Cuba's Casa de las Américas. There, he became very much a part of the heady intellectual atmosphere of the first years of the revolution: above all, he studied the life and works of José Martí. He also edited two books of Fidel Castro's speeches, and numerous writings and pamphlets including El nuevo mundo, la isla de Utopía y la isla de Cuba (The New World, the Island of Utopia, and the Island of Cuba), in which he saw Cuba as having a manifest destiny, under which the indigenous Taínos of Cuba were linked to the "Amaurotos" of Thomas More's Utopia and Castro's Cuba to the ideal Cuba of Martí. Martínez Estrada left Cuba shortly after the Cuban Missile Crisis. With his health beginning to fail, with Cuba expelled from the OAS, and with a need to attend to his own economic affairs, he decided that he "would better serve the revolution from abroad." After a brief stop in Mexico he returned to Argentina, to Bahía Blanca, and to his status as a voice in the wilderness. He completed his three books on Martí (none of which were published in his lifetime and one of which remains unpublished as of 2001), wrote a work on Balzac, and continued to write poems (notably his Tres poemas del anochecer Three Poems at Dusk—the last work he published in Sur). He spoke of returning to Cuba; it is not entirely clear whether his failure to do so was entirely a matter of his health or related to traces of disillusionment with the revolution that are evidenced in his correspondence. He died November 4, 1964, in Bahía Blanca.

Шығармалары

Мартинес Эстраданың шығармаларының тақырыптары көбінесе кім туралы жазуды таңдағандығынан көрініс табады. Ницше, Монтень және Кафка есімдері өзінен-өзі түсінікті, бірақ оның жазбаларында Латын Америкасына тән кейбір жаңалықтарға деген күмәншілік тақырыбы да бар. Доминго Сармиентоның шығармаларын қарастырғанда, ол Сармиентоның «цивилизация» және «варварлық» тақырыптарын алды, бірақ бұрынғы жазушыдағыдан гөрі цивилизацияның артықшылықтарына қатысты үлкен екіұштылықты көрсетті. 19 ғасырдың натуралисі Гиллермо Энрике Хадсон туралы жазғанда, Мартинес Эстрада жұмаққа ұқсас табиғи әлемге қайта оралу идеясына көңіл білдірді. Ол өзінің үлкен әріптесі Хорасио Кирогамен қазіргі индустриялық/технологиялық қоғамның орташалығы, әділетсіздігі және адамгершіліксіздігі туралы алаңдаушылықты бөлісті. Сармиенто және Хосе Марти сияқты, ол жазушы ретінде әлемді бағалау ғана емес, оған әсер етуге де қабілетті деп сенді. Өмірінің соңында бұл оның Куба революциясын қолдауына және Аргентина саясаты мен мәдениеті туралы өткір сын-ескертпелер жинағына, «катилинарияларға» әкелді. + Библиография Жыл Жұмыс Түсініктемелер 1918 Oro y piedra (Алтын мен тас) Өлеңдер 1922 Nefelibal Өлеңдер 1924 Motivos del cielo (Көктемнің себептері) Өлеңдер 1927 Argentina Өлеңдер 1929 Humoresca (Гумореска) Өлеңдер 1929 Títeres de pies ligeros (Жыңғы аяқты қуыршақтар) Ыңғайлы қуыршақтар ойыны 1933 Radiografía de la pampa (Пампаның рентген суреті) Кітап көлеміндегі алғашқы әлеуметтік-психологиялық-тарихи эсселер 1940 La cabeza de Goliat (Голиаттың басы) Кітап көлеміндегі эссе 1944 La inundación (Су тасқыны) Әңгімелер 1945 Виктория Окампоға арналған автобиографиялық «хат» – Мартинес Эстраданың жалғыз автобиографиялық еңбегі 1946 Sarmiento Кітап көлеміндегі эссе 1946 Panorama de las literaturas (Әдебиет панорамасы) Колехио Насиональдегі әдебиет бойынша лекцияларының қайта жазылуы 1947 Poesía (Өлең) Жиналған өлеңдер 1947 Los invariantes históricos en el Facundo (Факундодағы тарихи өзгермейтін нәрселер) Сармиентоның «Факундо: Цивилизация және Варварлық» эссесі 1947 Nietzsche Биография / әдеби сын 1948 Muerte y transfiguración de Martín Fierro (Мартин Фьерроның өлімі мен трансформациясы) Хосе Эрнандестің «Мартин Фьерро» поэмасы туралы екі томдық эссе 1951 El mundo maravilloso de Guillermo Enrique Hudson (Гиллермо Энрике Хадсонның керемет әлемі) Биография / әдеби сын 1956 Cuadrante del pampero (Пампа тұрғынының портреті) «Катилинариялар» 1956 ¿Qué es esto? (Бұл не?) «Катилинариялар» 1956 Examen sin conciencia (Өз санасыз тексеру) Әңгімелер 1956 Sábado de gloria (Даңқты сенбі) Әңгімелер 1956 Tres cuentos sin amor (Махабатсыз үш әңгіме) Әңгімелер 1956 La tos y otros entretenimientos («Жөтел және басқа да ойын-сауықтар») Әңгімелер 1957 Tres dramas: Lo que no vemos morir. Sombras. Cazadores (Үш драма: Біз өлмейтінін көрмейміз. Көлеңкелер. Аңшылар) Пьесалар 1957 El hermano Quiroga (Кирога аға) Биография / әдеби сын 1957 Exhortaciones (Нұсқаулар) «Катилинариялар» 1957 Las 40 (Қырқ) «Катилинариялар» 1958 Heraldos de la verdad (Шындықтың жаршылары) Биография / әдеби сын: Монтень, Ницше және Бальзак туралы зерттеулер 1959 Coplas de ciego (Соқырдың өлеңдері) Өлеңдер 1959 Otras Coplas de ciego (Соқырдың басқа өлеңдері) Өлеңдер 1960 Análisis funcional de la cultura (Мәдениеттің функционалдық талдауы) Эсселер 1962 Diferencias y semejanzas entre los países de América Latina (Латын Америкасы елдерінің ұқсастықтары мен айырмашылықтары) Эссе 1963 En Cuba y al servicio de la Revolución Cubana (Кубада және Куба революциясы қызметінде) Саяси жазу 1963 El verdadero cuento del tío Sam (Сам ағаның нағыз әңгімесі) Испан, ағылшын және француз тілдеріндегі саяси жазу, Сине салған суреттерімен 1963 El nuevo mundo, la isla de Utopía y la isla de Cuba (Жаңа әлем, утопия аралы және Куба аралы) Саяси жазу 1964 Realidad y fantasía en Balzac (Бальзактағы шындық және қиял) Әдеби сын 1964 Tres poemas del anochecer (Кешкі үш өлең) Өлеңдер Жарияланбаған басылымдар 1966 La poesía afrocubana de Nicolás Guillén (Николас Гильеннің афрокубалық поэзиясы) Әдеби сын 1966 Martí: el héroe y su acción revolucionaria (Марти: батыр және оның революциялық әрекеті) Биография / әдеби сын 1966 Poesía de Ezequiel Martínez Estrada (Эзекиэль Мартинес Эстраданың поэзиясы) Жиналған өлеңдер 1967 Martí revolucionario (Революционер Марти) Биография / әдеби сын 1967 En torno a Kafka y otros ensayos («Кафка және басқа да эсселер») Эсселер, әдеби сын 1967 Para una revisión de las letras argentinas (Аргентина әдебиетін қайта қарау үшін) Эсселер, әдеби сын 1968 Cuatro Novelas (Төрт роман) 1968 Leopoldo Lugones: retrato sin retocar (Леопольдо Лугонес: ретушьсіз портрет) Биография / әдеби сын 1968 Meditaciones sarmientinas (Сармиентодан кейінгі ойлар) Биография / әдеби сын 1969 Leer y escribir (Оқып жазу) Эсселер, әдеби сын 1975 Cuentos completos (Толық әңгімелер) Роберто Яхни редакциялаған әңгімелер 1985 Panorama de los Estados Unidos (АҚШ панорамасы) Саяхатнама, 1942 жылы АҚШ-қа сапарынан кейін жазылған деп есептеледі (жарияланбаған) La doctrina, el apóstol (Доктрина, апостол) Жарияланбаған үшінші кітап Хосе Марти туралы.

The themes of Martínez Estrada's work can largely be gleaned from his choices of whom to write about. The names Nietzsche, Montaigne, and Kafka presumably speak for themselves, but there is also a specifically Latin American theme of skepticism about certain aspects of modernity to be found in his writings. In looking at the works of Domingo Sarmiento, he picked up Sarmiento's themes of "civilization" and "barbarism", but with a greater ambivalence about the virtues of civilization than were found in the earlier writer. Writing about 19th century naturalist Guillermo Enrique Hudson, Martínez Estrada showed himself to be in sympathy with the idea of a return to a more paradisical natural world. He shared with his older contemporary Horacio Quiroga a concern for the mediocrity, injustice, and dehumanization of contemporary industrial / technological society. Like Sarmiento and José Martí, he believed that as a writer he could not only comment upon the world, but influence it. Towards the end of his life, this led to his support for the Cuban revolution and to his "catilinarias", acerbic writings on Argentine politics and culture. + Bibliography Year Work Comments 1918 Oro y piedra(Gold and Stone) Poetry 1922 Nefelibal Poetry 1924 Motivos del cielo(The Motives of Heaven) Poetry 1927 Argentina Poetry 1929 Humoresca(Humoresque) Poetry 1929 Títeres de pies ligeros(Light footed marionettes) A verse puppet play 1933 Radiografía de la pampa(An X ray of the Pampa) The first of a number of book length sociological psychological historical essays 1940 La cabeza de Goliath(Goliath's Head) Book length essay 1944 La inundación(The Flood) Short stories 1945 Autobiographical "letter" to Victoria Ocampo Martínez Estrada's only autobiographical writing 1946 Sarmiento Book length essay 1946 Panorama de las literaturas(Panorama of Literature) A reworking of his lectures on literature at the Colegio Nacional 1947 Poesía(Poetry) Collected poetry 1947 Los invariantes históricos en el Facundo(Historic Invariants in Facundo) Book length essay on Sarmiento's Facundo: Civilization and Barbarism 1947 Nietzsche Biography / literary criticism 1948 Muerte y transfiguración de Martín Fierro(Death and Transfiguration of Martín Fierro) Two volume essay on the poem Martín Fierro by José Hernández 1951 El mundo maravilloso de Guillermo Enrique Hudson(The marvelous world of Guillermo Enrique Hudson) Biography / literary criticism 1956 Cuadrante del pampero(Portrait of the Pampas dweller) "Catilinarias" 1956 ¿Qué es esto? (What is this?) "Catilinarias" 1956 Examen sin conciencia Short stories 1956 Sábado de gloria(The Glorious Saturday) Short stories 1956 Tres cuentos sin amor(Three Stories Without Love) Short stories 1956 La tos y otros entretenimientos("The Cough" and other Amusements) Short stories 1957 Tres dramas: Lo que no vemos morir. Sombras. Cazadores(Three plays: What We Don't See Die, Shadows, The Hunters) Plays 1957 El hermano Quiroga(Brother Quiroga) Biography / literary criticism 1957 Exhortaciones(Exhortations) "Catilinarias" 1957 Las 40(The 40) "Catilinarias" 1958 Heraldos de la verdad(Heralds of Truth) Biography / literary criticism: studies of Montaigne, Nietzsche, and Balzac 1959 Coplas de ciego(Blind Man's Rhymes) Poetry 1959 Otras Coplas de ciego(More Blind Man's Rhymes) Poetry 1960 Análisis funcional de la cultura(A Functional Analysis of Culture) Essays 1962 Diferencias y semejanzas entre los países de América Latina(Differences and resemblances among the Latin American countries) Essay 1963 En Cuba y al servicio de la Revolución Cubana(In Cuba, and At the Service of the Cuban Revolution) Political writing. 1963 El verdadero cuento del tío Sam(The True Story of Uncle Sam) Political writing in Spanish, English, and French, illustrated by Siné. 1963 El nuevo mundo, la isla de Utopía y la isla de Cuba(The New World, the Island of Utopia, and the Island of Cuba) Political writing 1964 Realidad y fantasía en Balzac(Reality and fantasy in Balzac) Literary Criticism 1964 Tres poemas del anochecer(Three Poems at Dusk) Poetry Posthumous publications 1966 La poesía afrocubana de Nicolás Guillén(The Afro Cuban poetry of Nicolás Guillén) Literary criticism. 1966 Martí: el héroe y su acción revolucionaria(Martí: The Hero and his Revolutionary Action) Biography / literary criticism. 1966 Poesía de Ezequiel Martínez Estrada(The Poetry of Ezequiel Martínez Estrada) Collected poetry 1967 Martí revolucionario(Martí as Revolutionary) Biography / literary criticism. 1967 En torno a Kafka y otros ensayos("On Kafka" and other essays) Essays, literary criticism. 1967 Para una revisión de las letras argentinas(For a Revision of Argentine Letters) Essays, literary criticism. 1968 Cuatro Novelas(Four Novels) 1968 Leopoldo Lugones: retrato sin retocar(Leopoldo Lugones: an Unretouched Portrait) Biography / literary criticism 1968 Meditaciones sarmientinas(Meditations After Sarmiento) Biography / literary criticism 1969 Leer y escribir(Reading and Writing) Essays, literary criticism. 1975 Cuentos completos(Complete Stories) Stories, edited by Roberto Yahni 1985 Panorama de los Estados Unidos(Panorama of the United States) Travelogue, believed written shortly after his 1942 visit to the U. S (unpublished) La doctrina, el apóstol(The doctrine, the Apostle) An unpublished third book on José Martí.