Кіріспе
Ad hoc немесе ресми емес дауыс беру
Салам сауалнама, салам дауыс беру немесе салам бюллетені – бұл ad hoc немесе ресми емес дауыс беру. Ол белгілі бір мәселе бойынша халық пікірін көрсету үшін қолданылады және саясаткерлерге көпшілік пікірді білуге, сондай-ақ дауыс жинау үшін не айту керектігін анықтауға көмектеседі. Салам сауалнамалары үлкен топтардағы әртүрлі бағыттар арасында диалог құруға мүмкіндік береді. Көп жағдайда, идеяға қаншалықты қолдау бар екенін анықтау және (егер дауыс құпия болмаса) қатысушылардың пікірлерін білу үшін жылдам сауалнамалар жүргізіледі. Дегенмен, Роберттің ережелеріне сәйкес келетін мәжілістерде салам сауалнамаларын өткізу туралы ұсыныстар қабылданбайды. Саяси органдар арасында мұндай сауалнамалар көбінесе көптеген адамдардың қатысатындығы күтілетін шараларға жоспарланады. Сондай-ақ, қалыпты дауыс беру бақылауларысыз (мысалы, онлайн сауалнамалардағыдай, сенім негізінде) жүргізілетін сауалнамалар да "салам сауалнамалары" деп аталады. Бұл фраза желдің бағытын білу үшін қолға ұсталатын шөп сабағына (сабанға) теңеу арқылы топтық пікірдің метафоралық жел соғысын білдіреді.
Америка Құрама Штаттары
Америкалық саяси жиындарда ресми пікір білдіру жиі кездеседі. Мұндай пікір білдірулер делегаттарды таңдау және қаулыларды дауысқа салу алдында өткізілуі мүмкін. Пікір білдірулердің нәтижелерін бұқаралық ақпарат құралдары жиынға қатысатын делегаттарға (сондай-ақ саяси конвенцияларға делегаттарға) әсер ету үшін пайдаланады, осылайша маңызды көрсеткіштер ретінде қызмет етеді. АҚШ президенттік сайлауына қызығушылық танытқан басқа ұйымдар да бейресми пікір білдірулер ұйымдастырады. Америкадағы белгілі пікір білдірулердің қатарында "Аймс" және "Техас" пікір білдірулері бар, олар тиісінше штаттық Республикалық партия ұйымдарының тапсырысы бойынша жүргізіледі. Жеке ұйымдар басқарып отырғандықтан, олар мемлекеттік бақылауға немесе тексеруге жатпайды. Дегенмен, олар ірі топтардағы әрекеттер арасында маңызды өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді, ұйымдасу және жігерлену сияқты тенденцияларды көрсетеді.
Сауалнамалардың басқа түрлері
Салам сауалнамалары, әдетте телефон арқылы жүргізілетін және дауыс берушілердің үлгілеріне негізделген пікір сауалнамаларымен салыстырылады. Салам сауалнамаларын сондай-ақ, қарапайым дауыс беру бақылаулары жоқ құрмет жүйесі сауалнамаларымен (мысалы, онлайн сауалнамалармен) салыстыруға болады. Кез келген іс-шараға негізделген салам сауалнамасында сайлауға тән бақылаулар қолданылады: екі рет дауыс беруге тыйым салынады; сауалнамалар ұзаққа созылмайды; сауалнама жабылғанға дейін аралық нәтижелер жарияланбайды және т.б. Құрмет жүйесі сауалнамалары толығымен онлайн режимінде, бірнеше ай бойы бір орында, аралық нәтижелер жарияланып немесе тіпті бірнеше рет дауыс беруге рұқсат беріліп жүргізілуі мүмкін. Сауалнама түрлерінің нәтижелерінің мағынасы күмәнді. Пікір сауалнамалары әдетте статистикалық таңдау бақылауларымен жүргізіледі және сондықтан «ғылыми» деп аталады, ал салам сауалнамалары мен құрмет жүйесі сауалнамалары өздігінен таңдалған топтар арасында жүргізіледі және «ғылыми емес» деп аталады. Дегенмен, үлкен топтар арасындағы (яғни сайлау) нәтижелерді болжауда әрбір әдістің белгілі кемшіліктері бар. Кез келген топтық сауалнама әдісінде қате шегі болады, ол топ пен үлкен популяция арасындағы өлшемнің айырмашылығының математикалық функциясы; бірдей үлгі көлемімен әртүрлі сауалнама әдістеріндегі іріктеу қатесі тұрақты. Таңдау қатесі, жауап бермеу қатесі немесе қамту қатесі кіші топтық сауалнама шарттары үлкен сауалнама немесе сайлау шарттарынан едәуір ерекшеленгенде пайда болады; іс-шараға негізделген салам сауалнамалары, онда тіркелу жиі сайлаушылар тіркелуін шағылыстырады, пікір сауалнамаларына қарағанда жауап бермеу қатесінен аз зардап шегеді, онда қатысу әдетте стационарлық телефонның болуын, телефонға жауап беруші болуды, сауалнама сұрақтарына жауап беруге дайын болуды және сауалнама критерийлеріне сәйкес «сайлауға дайын» сайлаушы болуды білдіреді. Жауап беру бейімділігі респонденттер өздерінің нақты сенімдерін көрсетпегенде, мысалы респонденттердің қасақана манипуляциялауы, асығуы, әлеуметтік қысым немесе шатасу салдарынан туындайды; мұндай бейімділіктер кез келген сауалнама жағдайында болуы мүмкін. Сұрақтардың мазмұны да бейімділікке әкелуі мүмкін, бірақ бұл телефон арқылы жүргізілген сауалнамаларда, іс-шараға негізделген дауыс беруге қарағанда көбірек кездеседі. Телефон нөмірлері немесе сайлаушылар тіркелу мекенжайлары сияқты жеке ақпаратты және респонденттер өз еркімен берген жас және жыныс сияқты мәліметтерді пайдалана отырып, сауалнамаларды ғылыми тұрғыдан жақсартуға болады. Салам сауалнамаларын жақсарту үшін: жеке сұрақтар қою, топтық тенденцияларды анықтау және деректердің статистикалық зерттеулерін жариялау қажет. Пікір сауалнамаларын жақсарту үшін сұрақтардың мазмұны мен қатысу процедурасы бойынша күтілетін үлкен сауалнама немесе сайлауды жақын түрде бейнелеу керек. Құрмет жүйесі сауалнамаларын қарапайым дауыс беру бақылауларын қосу арқылы жақсартуға болады; мысалы, онлайн сауалнамалар бірнеше дауыс беруді азайту үшін бекітілген әлеуметтік желілер мен жеке сәйкестендіру провайдерлерін пайдалана алады.