Кіріспе

Американдық ғарышкер (1946 жылы туған)

Ричард Освальт Кови (1 тамыз 1946 жылы туған) – АҚШ Әуе күштерінің отставкадағы офицері, бұрынғы NASA ғарышкері және АҚШ ғарышкерлер даңқының мүшесі.

Ерте өмір

1946 жылы 1 тамызда Арканзас штатының Файеттвилл қаласында туған ол Флорида штатының Форт-Уолтон-Бич қаласын өз туған жері деп есептейді. 1964 жылы Флорида штатының Форт-Уолтон-Бич қаласындағы Чоктавачи орта мектебін бітірген. 1968 жылы АҚШ Әуе күштері академиясынан Астронавтикалық инженерия мамандығы бойынша инженерлік ғылымдар бакалавры дәрежесін, ал 1969 жылы Пердью университетінен Аэронавтика және Астронавтика ғылымдары магистрі дәрежесін алған.

Әскери мансап

Кови 1970 жылдан 1974 жылға дейін АҚШ Әуе күштерінің жедел қимыл жасаушы ұшқышы болды, F-100 Super Sabre, A-37 Dragonfly және A-7 Corsair II ұшақтарында ұшқан. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы екі тобырында 339 жауынгерлік миссияны орындады. 1975-1978 жылдары Флорида штатындағы Эглин әуе базасында F-4 Phantom II және A-7D қару жүйесін сынақтан өткізетін ұшқыш және F-15 Eagle электрондық соғыс сынаулары бойынша бірлескен сынақ күшінің директоры болды. Ол 30-нан астам түрлі ұшақта 5700 сағаттан астам уақыт ұшқан.

NASA мансабы

1978 жылдың қаңтарында NASA астронавт кандидаты ретінде таңдалған Кови 1979 жылдың тамызында астронавт атанды. Төрт ғарыш сапарының қатысушысы – 1985 жылғы STS 51 I, 1988 жылғы STS 26, 1990 жылғы STS 38 және 1993 жылғы STS 61 миссияларында Кови ғарышта 646 сағаттан астам уақыт өткізді. Ол 1978 жылғы NASA 8-ші тобының астронавттар қатарынан алғашқы ғарыш сапарын жасаған соңғы мүшесі болды. Space Shuttle-дың алғашқы ұшуына дейін ол орбиталық аппаратты әзірлеу және сынақтарда астронавттарға көмек көрсетті. Екінші және үшінші шаттл рейстерінде T-38 ұшқышы болды, ал алғашқы операциялық шаттл рейсі STS 5 экипажының мүшесі ретінде жұмыс істеді. Кови STS 5, 6, 61 B, 61 C және 51 L шаттл миссияларында Миссиялық бақылау орталығының ғарыш кемесімен байланыс жасайтын операторы (CAPCOM) қызметін атқарды (Шаттл Challenger апатынан аз уақыт бұрын, оның дауысымен "Challenger, газды арттыр" деген сөздер айтылды). 1989 жылы ол NASA ғарыш қауіпсіздігі комиссиясының төрағасы болды. Ол NASA астронавттар кеңсесінде қосымша техникалық жұмыстарды орындады, сондай-ақ астронавттар кеңсесінің орынбасары және ұшу экипажы операциялары директорының орынбасары міндетін атқарды.

Ғарышқа ұшу

Кови өзінің алғашқы миссиясында 1985 жылғы 27 тамызда Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылған STS-51 I ғарыш кемесінің бес адамнан тұратын экипажында болды. Жеті күндік миссия барысында экипаж мүшелері үш коммуникациялық спутникті іске қосты: Әскери-теңіз күштерінің SYNCOM IV-4, Австралияның AUSSAT және American Satellite Corporation компаниясының ASC-1 спутниктерін. Экипаж сонымен қатар 6,8 тонна салмақты (15 000 фунт) SYNCOM IV-3 спутнигімен орбитада табысты кездесуді және жөндеу жұмыстарын жүзеге асырды. Бұл жөндеу жұмысында ғарышқа шыққан экипаж мүшесі алғаш рет спутникті қолмен ұстап, оны қолмен орналастырды. Миссия 170 сағатқа созылды. 1985 жылғы 3 қыркүйекте Калифорниядағы Эдвардс әуе базасына қонуға дейін «Дискавери» ғарыш кемесі 112 орбита айналып өтті. Кейін ол STS-26 миссиясында пилот ретінде қызмет етті, бұл «Челленджер» трагедиясынан кейінгі алғашқы ұшу болды. Бес адамнан тұратын экипаж 1988 жылғы 29 қыркүйекте Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан «Дискавери» ғарыш кемесімен ұшырылды. Миссия 97 сағатқа созылды, осы уақыт ішінде экипаж мүшелері TDRS-C спутнигін сәтті іске қосты және екі студенттік эксперименттерді қоса алғанда, 11 қосымша жүктерді пайдаланды. 1988 жылғы 3 қазанда Калифорниядағы Эдвардс әуе базасына қонуға дейін «Дискавери» Жерді 64 рет айналды. STS-38 миссиясында Кови 1990 жылғы 15 қарашада Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылған бес адамнан тұратын экипаждың командирі болды. Бес күндік миссия барысында экипаж мүшелері Қорғаныс министрлігінің тапсырмаларын орындады. 117 сағат ішінде Жерді 80 рет айналғаннан кейін Кови 1990 жылғы 20 қарашада Кеннеди ғарыш орталығының ұшу-қону жолағына «Атлантис» ғарыш кемесін қондырды. Бұл 1985 жылдан бері Флоридадағы алғашқы ғарыш кемесінің қонуы болды. Төртінші ұшуында Кови STS-61 Хаббл ғарыш телескопын (HST) күту және жөндеу миссиясында жеті адамнан тұратын экипажға басшылық етті. STS-61 1993 жылғы 2 желтоқсанда Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан түнде ұшырылды. 11 күндік ұшу кезінде HST тұтқындалып, төрт астронавттың бес рекордық ғарышқа шығуы арқылы толық қуатына келтірілді. 7 135 464 км (4 433 772 миль) қашықтықты Жердің 163 орбитасы бойынша басып өткеннен кейін Кови 1993 жылғы 13 желтоқсанда «Эндевор» ғарыш кемесін Кеннеди ғарыш орталығының ұшу-қону жолағына түнде қондырды.

НАСА-дан кейінгі мансап

1994 жылдың 1 тамызында Кови NASA және Әуе күштерінен зейнетке шықты. Кови үйленген және екі қызы бар. 2003 жылы «Колумбия» ғарыш кемесінің апатынан кейін Кови, зейнеткер генерал-лейтенант Томас Паттен Стаффордпен бірге, ғарыш кемелерін қайта іске қосу жөніндегі Стаффорд-Кови комиссиясын басқарды, бұл «STS-114» миссиясымен басталды. 2005 жылы Кови Америкалық скауттар ұйымынан «Ерекше «Бүркіт»» сыйлығын алды – ол 1960 жылы әкесі Флоридадағы Әуе күштері базасында қызмет еткен кезде «Бүркіт» атағын алған. Кови 2005 жылы Ұлттық «Бүркіт» скауттар қауымдастығының мүшелеріне арналған «Eagletter» журналында жарияланды. 2006 жылдың қаңтар айында Кови «United Space Alliance» компаниясының бас операциялық директоры лауазымына тағайындалды. 2007 жылдың қыркүйегінде Кови әріптесі Майкл Дж. МакКаллиден кейін «United Space Alliance» компаниясының бас атқарушы директоры болды. Кови 2010 жылдың наурыз айында «United Space Alliance» компаниясынан зейнетке шықты. Ол 2005 жылдан 2019 жылға дейін «Re/Max Holdings, LLC» директорлар кеңесінде қызмет етті. Кови сондай-ақ америкалық «Home Improvement» телешоуының бір эпизодында түсті. 3-ші маусымның 24-ші эпизоды, «Реальность байттары» деп аталып, 1994 жылдың 18 мамырында көрсетілді. Хаббл жөндеу тобы «Құралдар уақыты» атты көркем шоуда пайда болды, онда олар ғарышта қолданған құралдарын көрсетті. Титрлер аяқталғанда Кови «Home Improvement» командасына флаг, миссия таңбасы және бірнеше фотосуреттер салынған жақтау сыйлады. Флаг пен миссия таңбасы ғарышта шамамен 4 миллион шақырымға ұшқан.

Арнайы марапаттар

Ковиге 2 Қорғаныс ерекше қызмет медалі, Қорғаныс жоғары қызмет медалі, Мерей легионы, 5 Әуе күштерінің Ерекше ұшу айқасы ордені, 16 Әуе медалі, Әуе күштерінің Ерекше қызмет медалі, Әуе күштерінің Мақтау медалі, Ұлттық барлау жетістігі медалі, НАСА Ерекше қызмет медалі, НАСА Ерекше қоғамдық қызмет медалі, НАСА Ерекше көшбасшылық медалі, НАСА Ерекше қызмет медалі, 4 НАСА ғарыш ұшу медалі, НАСА Қоғамдық қызмет медалі, Джонсон ғарыш орталығының Мақтау сертификаты, 1988 жылғы Америкалық аэронавтика және астронавтика институтының (AIAA) Хейли ғарыш ұшу сыйлығы және 1988 жылғы Америкалық астронавтика қоғамының (AAS) Ұшу жетістіктері сыйлығы табысталды. Ол АҚШ Әуе күштері академиясының үздік түлегі, 74B тобының АҚШ Әуе күштері сынақ пилоттары мектебінің үздік түлегі ретінде Литен Титтл сыйлығын алды, сондай-ақ Пердью университетінің Ерекше астронавт-инженер түлегі болып табылады. Ол Астронавттар Даңқы залына, Арканзас авиациясы Даңқы залына және Чоктавачи орта мектебінің Даңқы залына енгізілді. Бұған қоса, ол Америкалық аэронавтика және астронавтика институтының және Эксперименталды сынақ ұшқыштары қоғамының мүшесі. Кови және оның STS-61 экипажы 1994 жылы Ұлттық ғарыш клубының Годдард кубогын және 1993 жылғы Ұлттық аэронавтика қауымдастығының Коллиер кубогын алды. Арканзас авиациялық тарихи қоғамы Ковиді 1995 жылы Арканзас авиациясы Даңқы залына енгізді.