Кіріспе

Б.з.д. V ғасырдағы афиналық шешен грек шешені Антифон Рамнусский ( /æ//n//t//ɪ//f//ɒ//n//, // //ən/; wikt:Ἀντιφῶν (Ἀντιφῶν]] ὁ Ῥαμνούσιος); 480–411 б.з.д.) он аттикалық шешеннің ең ертесі және V ғасырдағы афиналық саяси және интеллектуалдық өмірдегі маңызды тұлға. Антифонның софистикалық еңбектері мен Түстерді түсіндіру туралы трактатты да Антифон шешен жазды ма, әлде оларды Софист Антифон деп белгілі бөлек адам жазды ма дегенде ұзаққа созылған беймәлімдік пен ғылыми пікірталас бар. Бұл мақалада тек Антифон шешеннің өмірбаяны мен шешендік шығармалары талқыланады.

Өмір

Антифон – сөз өнерін кәсіп еткен мемлекет қайраткері. Ол Афинадағы саяси істерге белсенді қатысып, олигархиялық партияның жақтаушысы ретінде 411 жылы Төрт жүздік құрылуына басты жауапкер болды (Тераменге қараңыз); демократияның қалпына келтірілуінен кейін ол мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айып тағылып, өлім жазасына кесілді. Фукидид Антифонның шеберлігін, ықпалын және беделін ерекше атап көрсетті: Антифонды саяси ораторияның негізін қалаушы деп санауға болады, бірақ ол өзінің соты барысында ғана халыққа сөз сөйлеген. Оның саясатын қорғау үшін айтқан сөздерінің үзінділері (Пερὶ μεταστάσεως деп аталады) Ж. Николь (1907) египеттік папирустан жинақтап басып шығарды. Оның негізгі кәсібі – логограф (λογογράφος), яғни кәсіби сөз жазушы. Ол өз ісін жүргізуге қабілетсіздіктерін сезінгендер үшін жазды – барлық дауласушылар сарапшының көмегінсіз өздері іс жүргізуге міндетті болды. Антифонның он бес сөзі сақталған: он екісі – ойдан шығарылған істер бойынша мектептік жаттығулар, әрқайсысы төрт сөзден тұратын тетралогияларға бөлінген, олардың әрқайсысы айыптау және қорғану үшін екі сөзден тұрады – айыптау, қорғану, жауап, қарсы жауап; үш сөз нақты заңдық процестерге қатысты. Олардың барлығы кісі өлтіру (φονικαὶ δίκαι) істері туралы. Антифон "Техни" немесе "Риторика өнері" атты еңбекті де жазған деген аңыз бар.