Кіріспе
Айырмалау және сипаттау белгісі Логика мен философияда (әсіресе метафизикада) қасиет – объектінің ерекшелігі; қызыл заттың қызыл түсті қасиеті бар делінеді. Қасиетті өз алдына дербес нысан ретінде қарастыруға болады, ол өзге қасиеттерге де ие болуы мүмкін. Дегенмен, қасиет жеке объектілерден өзгешелігі – ол бірнеше объектіде кездесе алады. Логикалық/математикалық класс ұғымынан қасиеттің айырмасы – оның кеңейтімділік қағидаты жоқ, ал философиялық класс ұғымынан – қасиет онымен иеленуші объектілерден бөлек қарастырылады. Әртүрлі жеке нәрселердің (немесе жекеліктердің) бірдей қасиеттерге ие болу мүмкіндігін түсіну – универсалдар мәселесінің бастауы.
In logic and philosophy (especially metaphysics), a property is a characteristic of an object; a red object is said to have the property of redness. The property may be considered a form of object in its own right, able to possess other properties. A property, however, differs from individual objects in that it may be instantiated, and often in more than one object. It differs from the logical/mathematical concept of class by not having any concept of extensionality, and from the philosophical concept of class in that a property is considered to be distinct from the objects which possess it. Understanding how different individual entities (or particulars) can in some sense have some of the same properties is the basis of the problem of universals.
Терминдер мен қолдану
Қасиет – объектілерге таңдалуға болатын нысандар класының кез келген мүшесі. Қасиетке ұқсас терминдерге болжам, атрибут, сапа, ерекшелік, сипаттама, тип, мысалға келтірілуге болатын, предикат және интенционалдық ұғым жатады. Эдвард Джонатан Лоу тіпті инстанциялау, сипаттау және үлгілеуді үш түрлі болжау деп қарастырды. Екінші реалистік ұстаным қасиеттердің жеке нысандардың бірегей инстанциялары (троптар) екенін, олар әртүрлі дәрежеде бір-біріне ұқсайтын ерекшеліктер екенін айтады. Платон ұсынған және Бертран Рассел қолдаған трансценденттік реализм қасиеттердің тіпті іске аспаған жағдайда да бар екенін көрсетеді. Категориялық қасиеттер нәрсенің қандай екендігін, мысалы, оның қандай сапалары бар екенін сипаттайды. Ал диспозициялық қасиеттер нәрсенің қандай мүмкіндіктері бар екенін, не істей алатынын, тіпті қазір оны істемесе де көрсетеді. Категоризм бойынша, диспозициялар себептік негіздерге дейін тоғыстырылады. Осы көзқарас бойынша, шарап стаканының сынғыштығы – диспозициялық қасиет, стаканның микроқұрылымдық құрамының категориялық қасиеттерімен түсіндірілуге болатындықтан, стаканның негізгі ерекшелігі емес. Диспозиционизм, керісінше, қасиет – себептік күштер жиынтығынан басқа ештеңе емес деп мәлімдейді. Ал метафизикалық идеализм "ақыл-ой (ой, рух, ақыл, ерік) барлық шындықтың түпкі негізі немесе тіпті шындықтың толық көрінісі" болып табылады деп санайды.
Ішкі және сыртқы
Ішкі қасиет – бұл объектінің немесе нәрсенің өзіне тән қасиеті, ол басқа нәрселерге, оның ішінде оның контекстіне тәуелсіз. Сыртқы (немесе қатынастық) қасиет – бір нәрсенің басқа нәрселермен байланысына байланысты болатын қасиет. Соңғысы кейде атрибут деп те аталады, себебі осы қасиеттің мәні объектіге басқа объектімен қарым-қатынасы арқылы беріледі. Мысалы, масса – кез келген физикалық объектінің ішкі физикалық қасиеті, ал салмақ – объект орналасқан гравитациялық өрістің күшіне байланысты өзгеретін сыртқы қасиет. Адамның аты – қарым-қатынастық қасиеттің тағы бір мысалы (ата-анасы берген атрибут).
Қажетті және кездейсоқ
Классикалық Аристотель терминологиясында қасиет (грекше: idion, латынша: proprium) – болжамды ұғымдардың бірі. Бұл түрдің маңызды емес ерекшелігі (сондай-ақ, жағдай сияқты), бірақ бұл түрге жататын тірі организмдерде міндетті түрде болатын ерекшелік. Мысалы, "күлкіге қабілеттілік" адамдардың ерекше қасиеті болып саналуы мүмкін. Дегенмен, "күлкі" адам түрінің маңызды ерекшелігі емес, себебі Аристотельдің "ақылды жануар" деген анықтамасында күлкі талап етілмейді. Сондықтан, классикалық тұрғыда, қасиеттер – бұл бір нәрсенің өмір сүруі үшін қажет емес, бірақ оған тән болатын ерекшеліктер.
Белгілі және анықталатын
Мүлік анық немесе анықталатын қасиет ретінде жіктелуі мүмкін. Анықталатын қасиет – бұл одан да нақтылануға болатын қасиет. Мысалы, түс анықталатын қасиет, себебі оны қызыл, көк және тағы басқаларға дейін шектеуге болады. Анық қасиет – бұл одан да нақтылануға болмайтын қасиет. Бұл айырмашылық сәйкестік мәселелерін қарастыруда пайдалы болуы мүмкін.
Таза және таза емес
Таза емес қасиеттер – таза қасиеттерден өзгеше, олардың анықтамасында нақты бір затқа сілтеме болуын қамтитын қасиеттер. Мысалы, әйел болу – таза қасиет, ал Сократтың әйелі болу – таза емес қасиет, себебі ол нақты "Сократ" есімімен байланысты. Кейде таза және таза емес терминдерінің орнына сапалық және сапасыз терминдері қолданылады. Көптеген, бірақ барлық емес, таза емес қасиеттер сыртқы қасиеттер болып табылады. Бұл айырмашылық ажыратылмаушылықтың теңдік принципі үшін маңызды, ол егер екі нәрсе ажыратылмаса, яғни барлық қасиеттерін ортақтасқан жағдайда, олар бірдей болады демекші.
Қасиеттер мен предикаттар
Бір нәрсенің қасиеттері бар екендігі туралы онтологиялық факті тілде әдетте субъектіге предикат қолдану арқылы көрсетіледі. Дегенмен, кез келген грамматикалық предикатты қасиет деп қарастыру немесе оған сәйкес қасиеттің болуы Расселдің парадоксы және Греллинг-Нелсон парадоксы сияқты белгілі бір қиындықтарға алып келеді. Сонымен қатар, нақты қасиет көптеген дұрыс предикаттарды білдіре алады: мысалы, егер X-тің салмағы 2 килограмнан артық болса, онда "салмағы 1,9 килограмнан артық", "салмағы 1,8 килограмнан артық" және т.б. предикаттары оған қатысты рас болады. "Жеке тұлға" немесе "кейбір қасиеттері бар" сияқты басқа предикаттар мәнсіз немесе бос сөздер болып табылады. Мұндай, "Кембриджтік қасиеттер" деп аталатын қасиеттерді заңды деп санауға кейбір қарсылықтар бар. Бұл қасиеттер ең кең мағынасында кейде көп қасиеттер деп аталады. Олар тек "заттардың объективті ұқсастықтары мен себептік күштеріне жауапты" қасиеттерді қамтитын сирек қасиеттерге қарсы қойылады.
Ұқсастықтағы рөлі
Ұқсастық туралы дәстүрлі түсінік қасиеттер ұқсастықтың себебі деп санайды: екі объектінің ұқсас болуы олардың ортақ қасиеттерінің болуымен байланысты. Олардың ортақ қасиеттері неғұрлым көп болса, соғұрлым ұқсас болады. Егер олар барлық қасиеттерін бөліссе, олар бір-біріне толыққанды ұқсайды. Ұқсастықтың осы тұжырымдамасының жұмыс істеуі үшін ұқсастыққа қатысты қасиеттер ғана ескерілуі маңызды, олар кейде көптеген қасиеттерге қарсы сирек кездесетін қасиеттер деп аталады. Қарым-қатынастар бірнеше нақты нысандарға қатысты болады немесе олардың арасында ортақ болып табылады. Сондықтан "кім үлкен" қарым-қатынасы екі жеке тұлғаның арасында болады, олар екі нүктені (' ') құрайды. Қарым-қатынастар N орынды предикаттар арқылы берілуі мүмкін, мұнда N 1-ден асады. Қарым-қатынастарды қарым-қатынастық қасиеттерден ажырату қажет. Мысалы, неке – екі адамның арасындағы қарым-қатынас, ал X-ке үйленгені – белгілі бір адамның қарым-қатынастық қасиеті, себебі ол тек бір адамға қатысты. Кейбір философтар барлық қарым-қатынастар сыртқы деп санайды, бұл сыртқы қарым-қатынастардың нақты негізі жоқ деген ойға байланысты, қарым-қатынастарға күмәнмен қарауға алып келеді.