Кіріспе

Метафизикадағы ұғым

Метафизикада жеке тұлғалар немесе индивидуалдықтар әдетте жалпылама ұғымдармен қарама-қарсы қойылады. Жалпылама ұғымдар – әртүрлі жеке тұлғаларда көрінетін қасиеттерге қатысты. Жеке тұлғалар көбінесе абстрактілі ұғымдар, мысалы, қасиеттер немесе сандар сияқты емес, нақты, кеңістік-уақыттық нысандар ретінде қарастырылады. Дегенмен, абстрактілі жеке тұлғалар немесе троптар туралы теориялар да бар. Мысалы, Сократ – жеке тұлға (Платонның ұстазы Сократ тек бір ғана, оның клондау арқылы көшірмесін жасауға болмайды, себебі бұл жаңа, бөлек жеке тұлғаларды тудырады). Ал қызыл түс – жеке тұлға емес, өйткені ол абстрактілі және көптеген нысандарда кездеседі (мысалы, велосипед, алма және әйелдің шашы қызыл болуы мүмкін). Номинализм тұрғысынан қарағанда, барлық нәрсе жеке тұлға болып табылады. Кез келген уақыт мезгілінде жалпылама ұғым, бақылаушының көзқарасы бойынша, жеке тұлғалардың жиынтығынан тұрады.

Шолу

Сибил Вольфрам былай деп жазады: Жеке тұлғаларға белгілі бір түрдегі нәрселер ғана жатады: алғашқы жуықтама бойынша, кеңістікте және уақытта нақты орны бар адамдар мен материалдық заттар немесе оқиғалар, немесе осындай нәрселер арқылы анықталуы тиіс, мысалы, күлкі немесе ойлар. Кейбір терминдерді философтар олардың мағынасы туралы шамамен түсінікпен қолданады. Мұндай жағдай терминнің ең жақсы анықтамасы туралы келісім болмағанда туындауы мүмкін. Универсалдар мәселесін шешуде "жеке" термині белгілі бір алманың қызыл түстің ерекше мысалын сипаттау үшін қолданылуы мүмкін, ал "әмбебап" "қызыл түс" (абстракт) одан өзгеше. "Жеке" термині жеке заттың Аристотельдік ұғымының қазіргі заманғы баламасы ретінде де қолданылады. Осы мағынада қолданылғанда, "жеке" кез келген нақты (жеке) нысанды білдіре алады, оның кеңістіктік және уақыттық сипатқа ие болуына қарамастан.