Тақырыптар

Метафизика

Metaphysics · 82 мақала

  1. Шындықтың дәлелділікте болуы және сыртқы шындыққа сәйкестігінен айырмашылығы

    Антиреализм философиясы: шындықтың сыртқы оқиғаға сәйкестігі емес, дәлелделуіне негізделгендігі. Метафизика, математика, ғылымдағы көзқарас.

    #403 · 5 мин оқу

  2. Дэвид Юмның «Топтама теориясы»

    Дэвид Юмнің «жинақ теориясы»: заттар – қасиеттердің, қарым-қатынастардың жиынтығы. Заттың өзінен бөлек субстанция жоқ. Философия, онтология, қасиеттер.

    #818 · 4 мин оқу

  3. Онтологиядағы саналар және категориялар туралы

    Онтология: Санаттар теориясы – болмыстың ең жоғары түрлері мен негізгі кластары. Субстанция, қасиеттер, қатынастар талқыланады. Философиялық зерттеу.

    #1154 · 8 мин оқу

  4. Аттар мен атаулар философиясы

    Номинализм – метафизикалық көзқарас, ол жалпы ұғымдар мен абстракт объектілердің тек атаулар екенін айтады. Реализмге қарсы тұрады, физикалық заттарға баса назар аударады.

    #5104 · 10 мин оқу

  5. Онтология: философиялық тұрғыдан қарастырылған барлық нәрсе туралы ғылым

    Онтология – философиялық болмыс туралы ғылым. Барлық нәрсенің неден тұратынын, категорияларын, қарым-қатынастарын зерттейді. Метафизика, болмыс, санаттар.

    #5334 · 25 мин оқу

  6. Жекешелер мен жалпыламалар: метафизикалық ұғымдар

    Метафизика: жекешелер мен жалпыламалар. Жекешелер – нақты, уақыт-кеңістіктегі объектілер. Мысалы, Сократ – бірегей жекеше. Философия, логика.

    #5502 · 1 мин оқу

  7. Жалпыламалар мәселесі: философиялық талқылау

    Жаңағы мәселе – метафизикадағы универсалиялар туралы ежелгі сұрақ. Объектілердің ортақ қасиеттерінің өмір сүруі, олардың табиғаты зерттеледі. Философия, логика, эпистемологиямен байланысты.

    #5570 · 11 мин оқу

  8. Процестік философия: өзгеру мен болашақтың мәнісі

    Процесті философия: өмірдегі өзгерістер мен қарым-қатынастардың маңыздылығы. Парменид, Аристотель, Платон идеяларына қарама-қарсы тұжырым. Философия, метафизика.

    #5826 · 10 мин оқу

  9. Субстанция және атрибут теориясы: Аристотельдің онтологиялық көзқарасы

    Субстанция теориясы: онтологиялық негіздер, қасиеттері мен өзгерістері. Заттың мәні, атрибуттары және тәуелсіздігі туралы маңызды ақпарат.

    #6693 · 8 мин оқу

  10. Жалпыламалар және ерекшеліктер: метафизикалық сараптама

    Жалпылама ұғымдар – нәрселердің ортақ қасиеттері мен ерекшеліктері. Мысалы, "жасыл түс", "орындық" сияқты. Түрлері, қасиеттері, қарым-қатынастары бар.

    #7748 · 4 мин оқу

  11. Математика философиясындағы нақты шексіздік тұжырымы

    Математика философиясында нақты шексіздік – аяқталған, берілген сан жиындары (натурал сандар, трансфинит сандар) туралы. Потенциалды шексіздіктен өзгеше.

    #8945 · 7 мин оқу

  12. Кеңею: метафизикалық тұжырым және тарихы

    Метафизика: кеңею ұғымы – кеңістік, сананың сыртқа таралуы. Ежелгі философтардан бастау алатын кеңею мәселесі, шекарасыздық туралы ойлар талқыланады.

    #9203 · 2 мин оқу

  13. Кез келген нәрсе туралы түсініктер

    Entity – немесе әрбір жекелеген нәрсе. Материалдық болмаса да, абстракция, заң, табиғат, құдайлар да entity болып саналады. Философия, құқық, ғылымда маңызды.

    #9928 · 1 мин оқу

  14. Шындық: Барлық болмыстың жиынтығы

    Шындық – ғаламдағы барлық нақты нәрсенің жиынтығы. Онтология, метафизика, ғылым, дін, логикада шындықтың мәні зерттеледі.

    #10283 · 20 мин оқу

  15. Құбылыс: Бақыланатын оқиғалар мен зерттеулер

    Құбылыс – байқалатын оқиға. Кант философиясында ноуменмен қарама-қарсы қойылады. Грек философтары да осы терминдерді қолданған. Ерекше жағдайлар да құбылыс деп аталады.

    #14283 · 2 мин оқу

  16. Уақыттың өте қалыптасуының философиялық тұжырымы: мәңгіліктік концепциясы.

    Уақыт философиясы: «Блоктық уақыт» тұжырымы – өткен, қазіргі және болашақ уақыттың тең дәрежеде нақты екенін көрсетеді. Уақыттың өтуі – субъективті сезім.

    #18656 · 6 мин оқу

  17. Өзіне-өзінің қатынасы және таным мәселелері

    Метафизикадағы таным: өзіне-өзінің сәйкестігі, философиялық мәселелер (бірдейлік, өзгеріс, жеке тұлға). Сапалық және сандық таным аражігін қарастырады.

    #19813 · 1 мин оқу

  18. Сезімдерден тәуелсіз философиялық ұғым

    Философиядағы ноумен – сезімдерден тәуелсіз, білуге келмейтін нәрсе. Иммануил Канттың трансценденталдық идеализміндегі маңызды ұғым.

    #23768 · 6 мин оқу

  19. Құдайдың бөліксіз және белгісіз қарауы

    Құдайдың бөліктері жоқ қарапайымдылығы туралы теологялық тұжырым. Құдайдың мәні мен барлығы біртұтас, атрибуттары – Оның өзі. Метафизикалық құрам жоқ.

    #53196 · 7 мин оқу

  20. Аристотельдің жалпыламалар туралы теориясы

    Аристотельдің универсалиялар теориясы – бұл жалпы ұғымдар мәселесіне берілген классикалық шешім. Қасиеттер мен қатынастарды қарастырады.

    #54304 · 2 мин оқу

  21. Шартрлық Бернар: Француз неоплатонисті және оның философиясы

    Бернар Шартрелік – 12 ғасырдағы француз неоплатонисті, философ, ғалым. Өмірі, шығармалары, Шартре қаласындағы қызметі туралы ақпарат.

    #54799 · 2 мин оқу

  22. Мәңгілік: Уақыттан тыс немесе шексіздік

    Мәңгілік: уақыттан тыс тұру немесе шексіздік? Философияда мәңгілік – уақыттан бөлек, ал бақилық – ұзаққа созу. Аристотель, Боэций пікірлері.

    #61459 · 2 мин оқу

  23. Тұлға: Ұғым, даму тарихы және философиялық аспектілер

    Адам – ақыл, мораль, санасы бар, қоғамдық қарым-қатынастарға қатысатын жеке тұлға. Әртүрлі мәдениеттерде адамдық құндылықтар өзгеше.

    #61817 · 4 мин оқу

  24. Байқауға келмейтін нәрселер мен ғылымдағы олардың орны

    Байқауға келмейтін нәрселер: ғылымдағы күштер, себеп-салдар, сенімдер. Реализм мен инструментализмнің философиялық аясы. 🔍📚

    #72847 · 2 мин оқу

  25. Британ философы Э.Дж. Лоудың өмір және философиялық еңбектері

    Э.Дж.Лоу – британ философы, метафизика, философия танымы, логика, тіл және дін тарихы саласындағы зерттеуші. Өмірбаяны мен еңбектері туралы ақпарат.

    #75522 · 3 мин оқу

  26. Сезімдік құбылыстар ғылымы: Заттардың сезім арқылы танылуы

    Феноменализм: физикалық объектілер өздігінен емес, сезімдік құбылыстар ретінде ғана бар. Беркли, Юм еңбектерінен бастау алатын радикалды эмпиризм.

    #79309 · 5 мин оқу

  27. Құдайдың тікелей себеп болуы: Оқиғалардың философиясы мен діни түсіндірмесі

    Құдайдың барлық оқиғаның тікелей себебі екенін түсіндіретін "оқиғалық себептеме" философиясы. Лингвистикадағы мағынасы, себеп-салдар байланысы туралы көзқарас.

    #81977 · 6 мин оқу

  28. Бөліктер мен тұтастар: Mereологияның философиялық зерттеуі

    Мереология – бөліктер мен тұтастар арақатынасын зерттейтін философиялық ғылым. Логика, математика, метафизикамен байланысты. Тарихы ежелгі Грецияға дейін жетеді.

    #87573 · 8 мин оқу

  29. Алексиус Мейнонг: Философ және объектілер теориясының негізін қалаушы

    Алексиус Мейнонг (1853-1920) – австриялық философ, өзіндік онтологиясымен және болмаған объектілерді зерделеуімен танымал. Психология, құндылықтар туралы теорияларға үлес қосты.

    #92312 · 4 мин оқу

  30. Шындық жасаушылар теориясы

    Шындық жасаушылық теориясы – метафизиканың шындық пен барлықтың қатынасын зерттейтін саласы. Шындық болуға тәуелді, себебі әр шындыққа сәйкес бір нәрсе болуы керек.

    #101277 · 8 мин оқу

  31. Объективтік идеализм: метафизикалық негіздері

    Объективтік идеализм: әлемнің рухани табиғаты, Платон идеялары, материялизмнен және субъективтік идеализмнен айырмашылықтары. Немец идеализмі.

    #107543 · 1 мин оқу

  32. Қасиеттер: Логикалық және метафизикалық сипаттамалар

    Қасиеттер – объектілердің ерекшеліктері, философия мен логикадағы маңызды ұғым. Универсалдар мәселесін түсінуге көмектеседі. Объектілерден өзгеше.

    #109656 · 4 мин оқу

  33. Абстракт және нақты объектілер: метафизикалық жіктелулер

    Абстрактты және нақты нысандар метафизикасы: философиядағы маңызды айырмашылықтар, кеңістік-уақыт, себеп-салдар, физикалық және ментальды ұғымдар қарастырылады.

    #109917 · 2 мин оқу

  34. Иммануил Канттың трансценденталдық идеализмі

    Иммануил Канттың трансценденталдық идеализмі: білімнің табиғатын, сананың рөлін, және кеңістік-уақыттың адам сезіміне қатысын зерттейді. Философия, білім, Кант.

    #111165 · 6 мин оқу

  35. Қант философиясындағы нәрсенің өзі (Ding an sich) тұжырымы

    Иммануил Канттың «өзінің нәрсесі» тұжырымы – байқауға тәуелсіз, тәжірибеден тыс объектілердің мәні. Философия, феномендер, ноумендер туралы білуге шақырады.

    #123664 · 2 мин оқу

  36. Наive реализм: Тікелей сезімталдық және философиялық көзқарас

    Наїв реализм: философия сезімдер арқылы заттарды нақты көру туралы. Сыртқы дүниені тікелей қабылдау, реализмнің түрлері, метафизикалық көзқарас.

    #123927 · 3 мин оқу

  37. Метафизикалық концептуализм және постмодерн өнер қозғалысы

    Метафизика: Концептуализм – постмодерн өнеріндегі универсалиялардың санадағы ұғымдық құрылымдар арқылы түсіндірілуі. Абеляр еңбегі тамыры.

    #127094 · 3 мин оқу

  38. Айн Рандтың «Объективизм Эпистемологиясына кіріспе» кітабы

    Айн Рэндтің «Объективизм эпистемологиясына кіріспе» кітабы – білім теориясы бойынша маңызды еңбек. Универсалдар мәселесіне жаңа көзқарас, ұқсастық талдауы.

    #135316 · 1 мин оқу

  39. Пайымдау мен мән туралы философиялық ұғымдар

    Метафизикада акцидент – субстанцияның қажетсіз қасиеті, оның өзінсіз сақталуы мүмкін. Мағынасы, өзегіне әсер етпейді. Мысалдар: түс, дәм, қозғалыс.

    #140191 · 2 мин оқу

  40. Метафизикалық қажеттілік: философиялық ұғымдар мен талқылаулар

    Метафизикалық қажеттілік – логикалық және физикалық қажеттілік арасындағы философиялық ұғым. Әлемнің мүмкін болмаған басқаша болуы туралы мәселелерді қарастырады.

    #140201 · 3 мин оқу

  41. Нақтылық философиясы және мүмкіндік туралы ойлар

    Актуализм – барлық нәрсенің нақты екенін айтатын философия. Қазіргі процестер, мүмкіншіліктер мен нақтылық аражік. Дэвид Льюис идеялары талданды.

    #145658 · 8 мин оқу

  42. Қазіргі заман: Уақыт пен сананың философиясы

    Қазіргі уақыт – болып жатқан сәт. Өткен мен болашақтан ерекшеленеді. Физикада «қазіргі» уақыт анықтамасы қиын, бірақ тарихта маңызды.

    #153757 · 3 мин оқу

  43. Джованни Джентиленің философиялық жүйесі және талдау философиясы

    Джованни Джентиленің нақты идеализмі: фашизм философиясы, ойлау актісі, еркіндік және шындық анықтамасы. Кант пен Гегельден өзгеше көзқарас.

    #157520 · 19 мин оқу

  44. Тағдыр алдын-ала белгіленуі туралы философиясы

    Тағдыр алдын-ала белгіленген: предетерминизм – оқиғалардың бәрі, өткен, қазіргі және болашақ, бұрыннан анықталғанын айтатын философия. Детерминизммен байланысты.

    #174437 · 3 мин оқу

  45. Философиялық реализм: Таным тәуелсіздігі тұжырымы

    Философиялық реализм: заттардың санадан тәуелсіз бар екенін, қабылдаушы болмаса да өміршең екенін көрсетеді. Эпистемология, метафизика, әлем туралы көзқарас.

    #201218 · 7 мин оқу

  46. Объектінің пайда болуындағы өмірлік байланыс

    Курд Левиннің «генезис» ұғымы: объектілердің пайда болуы мен өзгерісі. Объектілер уақыт өте келе дамиды, қасиеттері емес, генетикалық байланыс маңызды.

    #206072 · 2 мин оқу

  47. Түсіндіріле алмайтын фактілер

    Философиядағы түсіндіріле алмайтын фактілер: негізгі фактілерге дейін түсіндіру мүмкін емес жағдайлар. Онтологиялық түсініксіздік, жай ғана бар нәрселер.

    #211440 · 5 мин оқу

  48. Декарт метафизикасы: Созылатын зат туралы

    Декарттың метафизикасы: "Res extensa" – кеңейтілген зат, дене жаны. "Res cogitans" – ойлайтын жандардан өзгеше, құдай жаратылысы. Логикалық принциптермен сипатталады.

    #212791 · 1 мин оқу

  49. Уақыттың нағыз еместігі

    Ж.М.Э. МакТаггарттың 1908 жылғы философиялық мақаласы "Уақыттың нақты еместігі". Уақыттың сипаттамалары өзара қайшылықты екенін дәлелдейді. Философия, уақыт, метафизика.

    #222544 · 10 мин оқу

  50. Нәрсенің мәнісі немесе ең табиғаты

    Қолданыс философиясында "квидиті" – нәрсенің мәні, "нелігі". Аристотельден келген бұл термин, заттың табиғатын, жалпы қасиеттерін анықтайды.

    #227947 · 1 мин оқу

  51. Мүмкін әлемдер философиясы

    Модальді реализм: Дэвид Льюис философиясы бойынша, барлық мүмкін әлемдер нақты әлеммен бірдей. Мүмкін және қате әлемдер, модальді бөліктер туралы біліңіз.

    #232793 · 7 мин оқу

  52. Альфред Норт Уайтхедтің «Процесс және Шындық» кітабы

    Альфред Норт Уайтхедтің «Процесс және шындық» кітабы – организм философиясы, процестік ойлау, логика, физика және гравитация теориясы туралы маңызды еңбек.

    #237146 · 8 мин оқу

  53. Меротопология: Бүтін мен бөліктердің қатынастары туралы теория

    Мереотопология: метафизиканың бөлімі, бүтін, бөліктер және шекаралар арасындағы қатынастарды зерттейді. Философия, математика, информатикада қолданылады.

    #239640 · 1 мин оқу

  54. Трансценденция: Маңыз бен философиялық түсініктер

    Трансценденция: философиядағы негізгі ұғым, құдайдың мәнділігі, әлемді түсінудің діни емес жолдары. Білімнің негізі, болмыстың құрылымы.

    #239823 · 5 мин оқу

  55. Үзіліссіздікке қарай бейімділік

    Синехизм: философия үзділіктік, байланыс пен себеп-салдар заңдылықтарын зерттейді. Ч.С. Пирс ұсынған бұл теория гипотезаның маңыздылығын ашады.

    #269489 · 2 мин оқу

  56. Қатынастар: Философиялық анықтама және түрлері

    Қатынастар – екі нәрсеге қатысты ақиқ немесе жалған болатын философиялық факт. Заттардың қасиеттерінен өзгеше, қатынастар екі зат немесе қасиет арасында болады.

    #270332 · 1 мин оқу

  57. Уақыт тілімдері арқылы заттардың өмір сүру теориясы

    Пердурантизм: философия уақыт тілімдері арқылы объектілердің өмір сүруі. 3D емес, 4D кеңістіктегі өзгерістер, уақыттың ролі – біліңіз!

    #277611 · 5 мин оқу

  58. Психикалық объектінің мәнін анықтау әдісі

    Эдмунд Гуссерльдің феноменологиясындағы саналық құбылыстардың мәнін анықтау әдісі. Эйдетикалық редукция, өзгермейтін компоненттерді табуға көмектеседі.

    #296807 · 2 мин оқу

  59. On the Plurality of Worlds

    #304983 · 3 мин оқу

  60. Transcendent theosophy

    #324422 · 3 мин оқу

  61. Субстанция және гипостаз: Негізгі мәні мен мағынасы

    Гипостази: негізгі мән, грек тілінен келген философиялық ұғым. Неоплатонизмде және христиан дініндегі мағынасы, анықтамасы. Философия, дінтану.

    #336410 · 3 мин оқу

  62. Оқиғалар мен процестер: философиялық талдау

    Оқиғалар, өзгерістер, процестер не? Философиядағы оқиғалар – уақыттағы объектілер мен қасиеттердің көрінісі. Метафизикалық тұжырымдамалар талданды.

    #336853 · 3 мин оқу

  63. Кентерберилік Әулие Ансельмнің «Құдайға Иман іздеуі» тұжырымы

    Әулие Ансельмнің «Құдайға сенім іздеу» еңбегі – христиан дінтануындағы алғашқы философиялық дәлелдердің бірі. Құдайдың бар екенін дәлелдейді.

    #341756 · 2 мин оқу

  64. Дамыту принципі және қасиеттердің болуы

    Метафизика & логика: Инстанциация принципі – кез келген қасиеттің нәрседе болуы міндетті. Қасиеттер объектілердің болуымен ғана қалыптасады. Дэвид Армстронг.

    #346114 · 1 мин оқу

  65. Relationalism

    #348784 · 2 мин оқу

  66. Осылық, ерекшелік және философиялық анықтамалар

    Орта ғасырлық философиядағы "haecceity" – бұл затты нақты осы етіп анықтайтын, жекелендіретін қасиет. Дүнс Скоттың ілімі, "осылық" ұғымы. Философия, логика.

    #351651 · 3 мин оқу

  67. Материялық субстрат: метафизикалық негіздері мен даулары

    Метафизика: "Гипокейменон" – өзгеріске ұшыраған дамудың негізгі мәні, субстрат, Аристотель, Локк, Спиноза, Кант пікірлері. Философиялық түсініктер.

    #351659 · 1 мин оқу

  68. Химизм: Химия мен философиядағы тартым күштері

    Химиялық байланыс – атомдар мен молекулалар арасындағы тартылыс күштері. Химия, философия салаларында қолданылады. Қазіргі терминдермен алмастырылды.

    #362257 · 2 мин оқу

  69. Феноменология пәні: Фанерон және сана мүмкіндіктері

    Феноменология пәні: «фанерон» ұғымы, Чарльз Сандерс Пирс пікірлері. Ақылға түсетіннің барлығы, құбылыстар мен сананың формальды элементтері талданды.

    #368964 · 1 мин оқу

  70. Метафизикалық нігілізм және объектілердің болмауы мүмкіндігі

    Метафизикалық нигилизм: әлдеқанда объектілер болмаған мүмкін әлемдерді қарастырады. Объектілердің жоқтығы, абстрактілілер ғана болуы мүмкін. Философия, теория.

    #382691 · 1 мин оқу

  71. Суфи метафизикасы: Вужуд пен таухид тұжырымы

    Суфи философиясы: «Вәхдет-и вужуд» (әлдеқашан барлық нәрсе Аллада) және «Вәхдет-и шахадат» (Алла мен жаратылыс бөлек) тұжырымдамалары. Ислам метафизикасы.

    #384862 · 7 мин оқу

  72. Айырмашылық: Философиялық ұғым және мағынасы

    Айырмашылық – философиядағы маңызды ұғым. Бір нысанды екіншісінен ажырататын қасиеттер жиынтығы. Сәйкестікке қарама-қарсы, мағынаны құрушы фактор.

    #403109 · 3 мин оқу

  73. Пікірдің түрлері: философиялық жіктемелер тарихы

    Пьер Бурдье кітабындағы «Айырмашылық» ұғымы: логикалық, нақты айырмашылықтарды талдау. Философиядағы маңызды абстракция, анықтамалар мен шындық арасындағы қарым-қатынас.

    #424295 · 2 мин оқу

  74. Делёздің Имманенттік Жазықтығы: Онтологиялық Тұжырымдама

    Жилль Делёздің «имманенттік жазықтығы» тұжырымы: метафизика, трансценденттік емес өмір, құштарлық, бөлініссіз үздіксіз кеңістік. Философия, онтология.

    #427584 · 3 мин оқу

  75. Құдайды Абсолютты Барлық және Абсолютты Өз деп түсіндіретін философия

    Құдайды Абсолютты Барлық және Өз-өзінің мәні ретінде қарастыратын діни философия. Құдайдың жайлылығы, мәні мен барлық арасындағы айырмашылық жоқтығы түсіндіріледі.

    #432634 · 3 мин оқу

  76. Мінез-құлықтың табиғаты және бейімділіктер

    Міне, мета-сипаттама: Диспозиция – мінез-құлықтың қалыптасқан бейімі, дағды. Хабитус – бұл мінезге сәйкес таңдау. Әлеуметтік позицияға бейімділік туралы біліңіз!

    #433261 · 5 мин оқу

  77. Табиғаттанушылық дүниетанымы және құдайсыздық

    Метафизикалық натурализм – табиғатты ғана мойындайтын философия. Құдай, мистика сияқты үстемі табиғаттан тыс нәрселерді жоққа шығарады. Ғылымға негізделген көзқарас.

    #437834 · 7 мин оқу

  78. Ләйбництің «үйлесімділік» тұжырымы

    Лейбництің философиясындағы «үйлесімділік» ұғымы: толық индивидтердің қарым-қатынасы, мүмкін болатын әлемдер мен Құдайдың жарату мүмкіндігі.

    #452456 · 1 мин оқу

  79. Жалпы формалды онтология: Объектілер мен процестерді біріктіру негізі

    Жалпы формалды онтология (ЖФО) – процестер мен объектілерді біріктіретін жоғарғы онтология. Домендік онтология құруға арналған үш деңгейлі құрылым.

    #456207 · 3 мин оқу

  80. Formal ontology

    #488574 · 5 мин оқу

  81. Non-physical entity

    #501264 · 3 мин оқу

  82. Universal mind

    #501269 · 1 мин оқу