Кіріспе

Кифоз – омыртқаның қалыптан тыс, шектен артық дөңгелек қисылуы, көкірек және сакральді аймақтарда кездеседі. Омыртқаның мойын және бел бөліктеріндегі патологиялық ішке қарай иілген лордотикалық қисылу лордоз деп аталады. Бұл дегенеративті дискілік ауруларға, даму аномалияларына (көбінесе Шейерман ауруы), Копенгаген ауруына, остеопорозға байланысты омыртқаның компрессиялық сынуларына, миеломаға немесе жарақаттарға байланысты туындауы мүмкін. Қалыпты кеуде омыртқасы бірінші кеуде омыртқасынан он екінші кеуде омыртқасына дейін созылады және 20° - 45° аралығында жеңіл кифотикалық бұрышқа ие болуы керек. Егер жоғарғы омыртқаның "дөңгелектігі" 45° асып кетсе, онда бұл кифоз немесе "гиперкифоз" деп аталады. Шейерман кифозы – гиперкифоздың ең классикалық түрі және жасөспірім шақта дамитын үшкір омыртқалардың нәтижесі болып табылады. Қазіргі уақытта оның себебі толыққанды белгілі емес, жағдай көп факторлы болып көрінеді және әйелдерге қарағанда ерлерде жиірек кездеседі. Деформация ретінде, бұл омыртқаның патологиялық қисылуы болып табылады, онда омыртқа бағанасының бөліктері лордотикалық профилінің бір бөлігін немесе барлығын жоғалтады. Бұл арқаның иілуіне, яғни құлап отыруға алып келеді. Кифоз, омыртқаның бүйірлік қисығы бар сколиозбен ажыратылады. Кифоздың көптеген жағдайлары жеңіл болып, тек қана жүйелі бақылауды қажет етеді, бірақ ауыр жағдайлар мүгедектікке әкелуі мүмкін. Кифоздың жоғары дәрежесі қатты ауырсыну мен дискомфортқа, тыныс алу мен ас қорыту қиындықтарына, жүрек-қантамырларының бұзылуына, неврологиялық зақымдануға және ең ауыр жағдайларда өмір сүру ұзақтығының айтарлықтай қысқаруына себеп болуы мүмкін. Мұндай жоғары дәрежелі қисықтар көбінесе консервативті емге жақсы жауап бермейді және омыртқаны біріктіру хирургиясын қажет етеді, ол денедің табиғи қисықтығын қалпына келтіруге көмектеседі. Бұл термин грекше κυφός (kyphos) сөзінен шыққан, ол "дөңгелек" деген мағынаны білдіреді.

Асқынулар

Кифоздың омыртқалық синтездік хирургиясынан туындаған ауыр асқынулар қаупі 5%-ға тең, бұл сколиоз хирургиясының қаупіне ұқсас. Мүмкін болатын асқынуларға жұмсақ тіндердің қабынуы немесе терең қабыну процестері, тыныс алудың бұзылуы, қан кету және жүйке зақымдануы жатады. Соңғы деректерге сәйкес, асқынулардың нақты көрсеткіші одан да жоғары болуы мүмкін. Ауыр асқынулар дамытпаған пациенттердің 5%-ы процедурадан кейін бес жыл ішінде қайта операция жасауға қажеттілік туындайды, ал омыртқа хирургиясының ұзақ мерзімді нәтижелері әлі толық анықталған жоқ. Омыртқа деформациясының белгілері мен симптомдарын хирургиялық жолмен өзгерту мүмкін емес екенін ескере отырып, хирургия көбінесе эстетикалық таңдау болып табылады. Дегенмен, хирургияның эстетикалық нәтижелері әрқашан тұрақты болмайды. және жастарда. Жастарда бұл "көлденең болу" деп аталады және бұлшықеттердің тепе-теңдігін түзету арқылы түзетіледі. Егде саягөгерлерде бұл гиперкифоз болуы мүмкін және "қарт әйелдің мойны" деп аталады. Егде саягөгерлердегі гиперкифоздың ең ауыр жағдайларының шамамен үштен бірінде омыртқаның сынуы байқалады. Әйтпесе, қартаю процесінде сүйек-бұлшықет жүйесінің әлсіреуіне бейімділік пайда болады, соның салдарынан гиперкифоз дамиды. Шейерманн кифозы (M42.0) эстетикалық тұрғыдан айтарлықтай нашар және әртүрлі деңгейдегі ауыруға себеп болуы мүмкін, сонымен қатар омыртқаның әртүрлі бөліктеріне әсер етеді (көбінесе ортаңғы кеуде аймағы). Шейерманн кифозы омыртқаның жасөспірімдердегі остеохондрозының бір түрі болып саналады және көбінесе Шейерманн ауруы деп аталады. Бұл жасөспірімдерде жиі кездеседі және дене тұрқындағы кифоздан гөрі айқын деформацияны көрсетеді. Шейерманн кифозы бар пациент өз қалыпты тұрысын қасады түрде түзетуге шамасы жетпейді. Бұрылыстың ең жоғары нүктесі, кеуде омыртқаларында орналасқан, өте қатты болады. Пациент осы нүктеде ауыру сезінуі мүмкін, ол физикалық белсенділікпен және ұзақ уақыт тұру немесе отыру кезінде күшейеді. Бұл олардың өміріне айтарлықтай кері әсер етеді, өйткені олардың белсенділік деңгейі олардың жағдайымен шектеледі; балалар болса, деформацияның деңгейіне байланысты, құрбыларының арасында оқшауланған немесе ұялмаған сезімге толы болуы мүмкін. Постуральды кифозда омыртқалар мен дискілер қалыпты көрінеді, ал Шейерманн кифозында олар бұзылған, көбінесе омыртқалық және кемінде үш тікелей жатқан деңгейде үшкірленіп келеді. Шаршау - өте жиі кездесетін симптом, себебі дұрыс тұру немесе отыру үшін күшті бұлшықет жұмысы қажет. Бұл жағдай отбасылық сипатқа ие. Кифозды түзету үшін операция жасаған пациенттердің көпшілігі Шейерманн ауруымен ауырады. Туа пайда болған кифоз (Q76.4) ананың құрсағында омыртқа бағанасы дұрыс дамымаған нәрестелерде кездесуі мүмкін. Омыртқалар бұзылуы немесе бірігіп кетуі мүмкін, бұл баланың өсуі кезінде прогрессивті кифозға әкелуі мүмкін. Хирургиялық емдеу өте ерте кезеңде қажет болуы мүмкін және өзгерістерді бақылау үшін жүйелі бақылаумен үйлестіріліп, қалыпты қисықты сақтауға көмектеседі. Алайда, балаға қауіп төндіретіндіктен, процедураны орындау туралы шешім қабылдау өте қиын болуы мүмкін. Туа пайда болған кифоз жасөспірім шақта кенеттен пайда болуы мүмкін, көбінесе церебральды парезі және басқа да неврологиялық бұзылыстары бар балаларда. Тамақтану кифозы тамақтанудың жетіспеушілігінен, әсіресе балалық шақта, мысалы, D витаминінің жетіспеушілігінен (рахит тудырады), бұл сүйектерді әлсіретеді және баланың дене салмағы астында омыртқа мен аяқ-қолдардың қисылуына әкеледі. Гибб деформациясы - құрылымдық кифоздың бір түрі, көбінесе туберкулездің салдары. Травмадан кейінгі кифоз (M84.0) омыртқаның сынықтары емделмеген немесе тиімді емделмеген жағдайда пайда болуы мүмкін.

Степендеу

Кифоздың ауырлығы Кобб бұрышы арқылы бағалануы мүмкін. Сонымен қатар, сагиттальдық тепе-теңдікті өлшеуге болады. Сагиттальдық тепе-теңдік – бұл латеральді рентген суретінде C7 ортасы мен S1 жоғарғы артқы жиегі арасындағы көлденең арақашықтық. Милуоки корсеті – АҚШ-та кифозды емдеу үшін жиі қолданылатын дене корсетінің бір түрі. Еуропада кифоздың әртүрлі түрлерін емдеу үшін қазіргі заманғы CAD/CAM корсеттері қолданылады. Бұл корсеттерді кию әлдеқайда оңай және Милуоки корсеттерімен салыстырғанда корсетте түзетулер жақсы нәтиже береді. Иіндің түрлері әртүрлі болғандықтан (көкбасын, көкірек-бел және белдік), әртүрлі корсет түрлері қолданылады, олардың әрқайсысының өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Сурет: кифоздық корсет 3.jpg| Белдік немесе көкірек-белдік кифозды емдеуге арналған қазіргі заманғы корсет. Корсет CAD/CAM құрылғысымен жасалған. Белдік лордозды қалпына келтіру – басты мақсат. Бұл жатқан кезде жапырақшаның астына жастық қою және мойын омыртқасын артқа қарай созуды қамтиды. Қытайда көптеген адамдар ұйықтағанда кифозды түзету үшін омыртқаны күтіп-ұстау матрастарын пайдаланады.

Хирургиялық операция

Ауыр жағдайларда хирургиялық ем қолданылуы мүмкін. Омыртқалардың құлдырауынан туындаған прогрессивті кифоз деформациясы бар пациенттерде кифопластика деп аталатын процедура деформацияны тоқтатып, ауырсынуды басады. Кифопластика – теріде шағын тесік жасауды қана талап ететін, аз инвазивті процедура. Басты мақсат – зақымдалған омыртқаны бастапқы биіктігіне мүмкіндігінше жақын қайтару.

Танымал мәдениет

Кифоздың ең танымал және ұзақ сақталған бейнелерінің бірі – Виктор Гюгоның 1831 жылғы «Нотр-Дамның қисайып жүрегі» романының басты кейіпкері Квазимодо. Ол қисайып жүретін адамды еуропалық қоғамнан мұңайған, аянышпен қаралатын шеттес ретінде бейнелеуді қалыптастырды. Гюгоның «Күлкілі адам» романында кең таралған аңыздық Компрачиколар, керісінше, у мен мүше кесу арқылы денесі сау жас балаларды қисайып жүретін және басқа да деформацияларға ұшырата алатын, оларды құлдыққа сатуға дейін сарай клоундары немесе цирк артистері ретінде сата алатындығы айтылады. Ертедегі қорқыныш фильмдерінде ақылсыз ғалымның тұрақты көмекшісі ретінде қисайып жүретін Игор бейнесі пайда болды.