Омыртқа қисылуы (сколиоз) – омыртқаның қалыптан тыс иілуі. Симптомдары: ауырсыну, дененің өзгеруі. Ересектерде жиі кездеседі, мүгеделікке алып келуі мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Омыртқаның ауруы
Medical condition of the spine
Сколиоз (сколиоздар) – адамның омыртқасының қалыптан тыс қисылуы. Қисылу көбінесе үш өлшемде S немесе C пішіндес болады. Кейбір жағдайларда қисылу дәрежесі тұрақты болады, ал басқаларында уақыт өте келе күшейеді. Ауырсыну көбінесе ересектерде кездеседі және жас ұлғайған сайын нашарлауы мүмкін. Ауру прогрессиясы адамның өмірін өзгерте алады, сондықтан оны мүгедектік деп санауға болады. Көптеген жағдайлардың себебі белгісіз, бірақ генетикалық және қоршаған орта факторларының жиынтығы себеп болуы мүмкін. Омыртқа бағанасының механикалық тұрақсыздығына алып келуі мүмкін. Емдеу қисылудың дәрежесіне, орналасқан жеріне және себебіне байланысты болады. Емдеу жеке немесе басқа емдеулермен, мысалы, корсет тағумен бірге жүргізіледі. Хиропрактикалық манипуляциялардың, диеталық қосымшалардың немесе жаттығулардың аурудың нашарлауын тоқтатуға көмектесетінін дәлелдейтін деректер жеткіліксіз. Дегенмен, жаттығулардың басқа да денсаулыққа пайдалы әсерлері болғандықтан олар ұсынылады. Көбінесе 10-20 жас аралығында дамиды. Бұл термин "қисық" деген мағынаны білдіреді.
Scoliosis (: scolioses) is a condition in which a person's spine has an abnormal curve. The curve is usually S or C shaped over three dimensions. In some, the degree of curve is stable, while in others, it increases over time. Pain is usually present in adults, and can worsen with age. As the condition progresses, it may alter a person's life, and hence can also be considered a disability. The cause of most cases is unknown, but it is believed to involve a combination of genetic and environmental factors. may cause mechanical instability of the spinal column. Treatment depends on the degree of curve, location, and cause. They may be done alone or along with other treatments such as bracing. Evidence that chiropractic manipulation, dietary supplements, or exercises can prevent the condition from worsening is weak. However, exercise is still recommended due to its other health benefits. It most commonly develops between the ages of ten and twenty. The term is , which means "a bending".
Курс
Скелеттік жетілуге жеткен адамдарда жағдай нашарлау мүмкіндігі төмен. Сколиоздың кейбір ауыр жағдайлары өкпе сыйымдылығының төмендеуіне, жүрекке қысымға және физикалық белсенділіктің шектелуіне алып келуі мүмкін. Ұзақ мерзімді зерттеулер көрсеткендей, бұл аурудың ең көп таралған түрі – кеш пайда болатын идиопатиялық сколиоз, емделмеген жағдайда да, артқы жағынан ауырудан және эстетикалық мәселелерден басқа, денсаулыққа елеулі зиян келтірмейді, ал өлім-жітім көрсеткіші жалпы халыққа ұқсас.
People who have reached skeletal maturity are less likely to have a worsening case. Some severe cases of scoliosis can lead to diminishing lung capacity, pressure exerted on the heart, and restricted physical activities. Longitudinal studies have revealed that the most common form of the condition, late onset idiopathic scoliosis, causes little physical impairment other than back pain and cosmetic concerns, even when untreated, with mortality rates similar to the general population.
Себептер
Шамамен сколиоз жағдайларының 65%-ы идиопатиялық (себебі белгісіз), 15%-ы туа біткен, ал 10%-ы нейромыскулярлық аурудың салдарынан туындайды. Сколиоз қаупіне байланысты вариацияның 38%-ы генетикалық факторларға, ал 62%-ы қоршаған ортаға байланысты. Дегенмен, генетика күрделі болуы мүмкін, себебі монозиготалық егіздер арасында тұрақсыз мұрагерлік және сәйкессіздік байқалады. Геномдық зерттеулер нәтижесінде, жасөспірімдердің идиопатиялық сколиозымен байланысты ДНК-дағы 53 бір нуклеотидтік полиморфизмдік маркерлер анықталды. Зерттеулер, жасөспірімдердің идиопатиялық сколиозынан туындаған ауыр деформацияларды түзету үшін артқы омыртқаның біріктірілуі (PSF) қолданылуы мүмкін екенін көрсетеді. Мұндай процедуралар шамамен 6 ай ішінде физикалық белсенділікке оралуға мүмкіндік береді, бұл өте үміт береді, бірақ ең ауыр жағдайларда минималды арқа ауыруы күтілуде. Толық емес және бұрмаланған сегментация омыртқаның қалыптан тыс пішініне әкеледі, кейде қалыпты омыртқаға немесе бір жақты біріктірілген омыртқаларға қосылып, омыртқаның қалыптан тыс бүйірлік қисылуына себеп болады. Грек дәрігері Гиппократ бұл жағдайды ашқаннан бері, оны емдеуге тырысуда. 1900 жылдарда омыртқаны тіктеп түзету және омыртқаға таяқшалар салу сияқты емдеу әдістері қолданылды. 20 ғасырдың ортасында пациенттерде сколиоздың прогрессирлеуін азайту және онымен байланысты ауырсынуды жеңілдету үшін жаңа емдеу әдістері мен жақсартылған скринингтік әдістер әзірленді. Осы кезеңде мектеп оқушыларының жаман дене күйі жұмыс үстелінде отырудың салдары деп есептелді және көптеген жағдайларда сколиоз диагнозы қойылды. Бұл жағдайдың туберкулез немесе полиомиелит сияқты аурулардың салдары екені де қарастырылды, бірақ бұл аурулар вакциналар мен антибиотиктердің көмегімен сәтті емделді. Америкалық хирург Альфред Шендс науқастардың 2%-ында аурумен байланысты емес сколиоз, кейіннен идиопатиялық сколиоз немесе "ортопедиялық хирургияның қатерлі ісігі" деп аталатындығын анықтады. Бұл науқастар күмәнді емдеулермен емделді. Сол кездегі теория – қазір сенімсіз деп танылған – жағдайды ертерек анықтау прогрессирлеуін тоқтатуға көмектеседі, сондықтан кейбір мектептер сколиозды міндетті түрде тексеруді енгізді. Оқушылардың иық биіктігі, аяқ ұзындығы және омыртқа қисықтығы өлшенді, дене күйімен бірге алға иілу қабілеті тексерілді, бірақ кейде студенттердің жаман дене күйі салдарынан дұрыс емес диагноз қойылды. Алғашқы емдеулердің бірі – Милуоки тірегі, омыртқаға тұрақты қысым түсіретін металл таяқшалардан және пластик немесе былғарыдан жасалған белдікшен құралған қатты құрылғы. Тірек омыртқаға үнемі қысым түсіргендіктен, ыңғайсыз болды. Ол жақ сүйектері мен бұлшық еттерде ауыру, теріде тітіркену және өзіне сенімсіздік сезімін тудырды.
An estimated 65% of scoliosis cases are idiopathic (cause unknown), about 15% are congenital, and about 10% are secondary to a neuromuscular disease. About 38% of variance in scoliosis risk is due to genetic factors, and 62% is due to the environment. The genetics are likely complex, however, given the inconsistent inheritance and discordance among monozygotic twins. Fifty three single nucleotide polymorphism markers in the DNA that are significantly associated with adolescent idiopathic scoliosis were identified through a genome wide association study. Research suggests that Posterior Spinal Fusion (PSF) can be used to correct the more severe deformities caused by adolescent idiopathic scoliosis. Such procedures can result in a return to physical activity in about 6 months, which is very promising, although minimal back pain is still to be expected in the most severe cases. Incomplete and abnormal segmentation results in an abnormally shaped vertebra, at times fused to a normal vertebra or unilaterally fused vertebrae, leading to the abnormal lateral curvature of the spine. Ever since the condition was discovered by the Greek physician Hippocrates, a cure has been sought. Treatments such as bracing and the insertion of rods into the spine were employed during the 1900s. In the mid 20th century, new treatments and improved screening methods have been developed to reduce the progression of scoliosis in patients and alleviate their associated pain. School children were during this period believed to develop poor posture as a result of working at their desks, and many were diagnosed with scoliosis. It was also considered to be caused by tuberculosis or poliomyelitis, diseases that were successfully managed using vaccines and antibiotics. The American orthopaedic surgeon Alfred Shands Jr. discovered that two percent of patients had non disease related scoliosis, later termed idiopathic scoliosis, or the "cancer of orthopaedic surgery". These patients were treated with questionable remedies. A theory at the time—now discredited—was that the condition needed to be detected early to halt its progression, and so some schools made screening for scoliosis mandatory. Measurements of shoulder height, leg length and spinal curvature were made, and the ability to bend forwards, along with body posture, was tested, but students were sometimes misdiagnosed because of their poor posture. An early treatment was the Milwaukee brace, a rigid contraption of metal rods attached to a plastic or leather girdle, designed to straighten the spine. Because of the constant pressure applied to the spine, the brace was uncomfortable. It caused jaw and muscle pain, skin irritation, as well as low self esteem.
Хирургиялық операция
1962 жылы американдық ортопед-хирург Пол Харрингтон омыртқаны түзетуге және бірігу процесінде оны қатты ұстап тұруға көмектесетін металл омыртқалық құралдар жүйесін енгізді. Қазір қолданылмайтын Харрингтон таяғы, қисықтың жоғарғы және төменгі бөліктеріндегі омыртқаға ілмектермен бекітіліп, бұрылысқа келтірілгенде қисықтың өзін түзетуге немесе созуға мүмкіндік берді. Харрингтон таяғы ұзаққа созылған гипстеу қажеттілігін жояды, пациенттерге операциядан кейінгі кезеңде еркін қозғалуға мүмкіндік береді және омыртқа біріктіру хирургиясының салдарынан туындайтын өмір сапасының төмендеуін едәуір азайтады. Харрингтон таяғы қазіргі заманғы омыртқалық құралдардың көптеген түрлеріне негіз болды. Оның маңызды кемшілігі – бас сүйегінің жамбас сүйегімен дұрыс қатарласпауы және айналма деформацияны түзетуге қабілетсіздігі. Жасы ұлғайған сайын, тозу-ілу, ерте пайда болатын артрит, дискілердің дегенерациясы, бұлшықет қатаюы және күшті ауырулар пайда болады. Белдік сколиозы бар адамдар үшін ерекше маңызды «жазық артқы жақ» деген медициналық термин осы асқынуды сипаттау үшін пайдаланылды. 1960 жылдары идиопатиялық сколиозды емдеудің «алтын стандарты» – Харрингтон таяғын қолдана отырып, артқы жағынан жасалатын хирургиялық араласу болды. Операциядан кейінгі қалпына келу кезеңі төсекке жатып емделуді, гипсті және корсет киюді қамтыды. Уақыт өте келе, емдеу нәтижелерінің нашар екені анықталды. 1970 жылдары омыртқаның әр деңгейінде екі таяқ пен сымдарды бекіту арқылы жақсартылған техника әзірленді. Бұл сегменттелген құралдар жүйесі пациенттерге операциядан кейін жақын арада қозғалуға мүмкіндік берді. Осылайша, сколиоздың адам мен маймылдың морфологиялық айырмашылықтарымен байланысты болуы мүмкін деген гипотеза туды. Екі аяқтылыққа таңдау жасау, мұндай бұзылыстың сақталуын негіздеуге жеткілікті күшті болды. Екі аяқтылықтың пайда болуының әртүрлі себептері бар, олардың көптегені, әрине, тіршілікке ие болудың артықшылықтарын ұсынады. Ол аң аулау және азық іздеуде, сондай-ақ хищниктерден немесе басқа адамдардан қорғануда пайдалы болатын көру қашықтығын арттыра алады; ол азық іздеу немесе аң аулау үшін ұзақ қашықтыққа саяхаттауды тиімді етеді; және шөптерден, ағаштардан және бұталардан жердегі тамақтануды жеңілдетеді. Екі аяқтылықтың көптеген пайдалы ерекшеліктерін ескере отырып, олар ерекше пішінделген омыртқаға байланысты, екі аяқтылыққа жасалған таңдау «сколиоздық ауытқулар» мүмкіндігіне қарамастан, омыртқаның қазіргі күйінде дамуында маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. Бұл жаттығулар мен жұмыс істеу қабілетіне тікелей әсер етеді, жалпы өмір сапасын төмендетеді. 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, қарқынды өсу кезеңінде корсеттердің құны 5000 долларға дейін жетеді, осы кезде корсеттерді бірнеше рет ауыстыру қажет.
In 1962, the American orthopaedic surgeon Paul Harrington introduced a metal spinal system of instrumentation that assisted with straightening the spine, as well as holding it rigid while fusion took place. The now obsolete Harrington rod operated on a ratchet system, attached by hooks to the spine at the top and bottom of the curvature that when cranked would distract—or straighten—the curve. The Harrington rod obviates the need for prolonged casting, allowing patients greater mobility in the postoperative period and significantly reducing the quality of life burden of fusion surgery. The Harrington rod was the precursor to most modern spinal instrumentation systems. A major shortcoming was that it failed to produce a posture wherein the skull would be in proper alignment with the pelvis, and it did not address rotational deformity. As the person aged, there would be increased wear and tear, early onset arthritis, disc degeneration, muscular stiffness, and acute pain. "Flatback" became the medical name for a related complication, especially for those who had lumbar scoliosis. In the 1960s, the gold standard for idiopathic scoliosis was a posterior approach using a single Harrington rod. Post operative recovery involved bed rest, casts, and braces. Poor results became apparent over time. In the 1970s, an improved technique was developed using two rods and wires attached at each level of the spine. This segmented instrumentation system allowed patients to become mobile soon after surgery. Thus, it has been hypothesized that scoliosis may actually be related to humans' morphological differences from these apes. Selection for bipedality was likely strong enough to justify the maintenance of such a disorder. Bipedality is hypothesized to have emerged for a variety of different reasons, many of which would have certainly conferred fitness advantages. It may increase viewing distance, which can be beneficial in hunting and foraging as well as protection from predators or other humans; it makes long distance travel more efficient for foraging or hunting; and it facilitates terrestrial feeding from grasses, trees, and bushes. Given the many benefits of bipedality which depends on a particularly formed spine, it is likely that selection for bipedalism played a large role in the development of the spine as we see it today, in spite of the potential for "scoliotic deviations". This directly affects capacity for exercise and work, decreasing the overall quality of life. As of 2006, the cost of bracing was up to $5,000 during rapid growth periods, when braces must be consistently replaced across multiple follow ups.
Зерттеу
2009 жылы қолжетімді болған және қазірге дейін зерттеліп жатқан жасөспірімдердің идиопатиялық сколиозының генетикалық тестілеуі, қисықтың қалыптыдан ауытқуын бағалауға бағытталған.
Genetic testing for adolescent idiopathic scoliosis, which became available in 2009 and is still under investigation, attempts to gauge the likelihood of curve progression.