Кіріспе

Псевдонаулық альтернативті медицинаның түрі

Хиропрактика – бұл қозғалыс-қозғалыс жүйесінің, әсіресе омыртқаның механикалық бұзылуларын диагностикалау, емдеу және алдын алумен айналысатын альтернативті медицинаның бір түрі. Көптеген хиропрактиктер, әсіресе осы саланың бастапқы тарихындағылар, буындардың, әсіресе омыртқаның механикалық бұзылуларының жалпы денсаулыққа әсер ететінін және омыртқаны жүйелі түрде манипуляциялаудың (омыртқаны түзету) жалпы денсаулықты жақсартатынын айтқан. Хиропрактиканың негізгі емдеу әдісіне қолмен терапия, әсіресе омыртқаның, басқа буындардың және жұмсақ тіндердің манипуляциясы кіреді, бірақ сонымен қатар жаттығулар мен денсаулық және өмір салты бойынша кеңес беру де мүмкін. Хиропрактик дәрігерлік ғылымдарының докторы (D.C.) дәрежесіне ие болуы мүмкін және оны «дәрігер» деп атауға болады, бірақ ол Медицина докторы (M.D.) немесе Остеопатиялық медицина докторы (D.O.) емес. Көптеген хиропрактиктер өздерін бірінші кезекте медициналық көмек көрсететін мамандар деп есептесе де, 2011 жылы жүргізілген 45 жүйелі шолудың сынды талдауы зерттеуге енгізілген деректердің «омыртқа манипуляциясының кез келген жағдай үшін тиімді ем екенін нақты дәлелдей алмайтынын» көрсетті. Омыртқа манипуляциясы созылмалы немесе субкүткілдеу бел ауруына тиімді болуы мүмкін, бірақ жедел бел ауруы үшін нәтижелер жеткіліксіз болды. Мүшеқап мойынды манипуляциялаудан туындаған омыртқа артериясының жарылу қаупі, ол инсульт пен өлімге әкелуі мүмкін, туралы пікір талас тудырады. Хиропрактика АҚШ, Канада және Австралияда жақсы дамыған. Арқа және мойын аурулары хиропрактиканың мамандану саласы болып саналады, бірақ көптеген хиропрактиктер бұлшықет-сүйек жүйесіне қатысты емес ауруларды да емдейді. Оның ұлы Б.Дж. Палмер 20 ғасырдың басында хиропрактиканы кеңейтуге көмектесті. Тарихы бойында хиропрактика даулы болып келді. Оның негізі дәлелге негізделген медицинамен қайшы келеді және омыртқаның сублюксациясы және туа біткен интеллект сияқты жалған ғылыми идеялармен қолдау тапты, бұл халық арасында вакцинацияға және хиропрактиканың кең қабылдануына кері әсер етті. Америкалық Медициналық Ассоциация 1966 жылы хиропрактиканы «ғылыми емес культ» деп атады. Хиропрактиканың берік саяси базасы және қызметтерге тұрақты сұранысы бар. 20 ғасырдың соңғы онжылдықтарында ол АҚШ-тағы дәстүрлі дәрігерлер мен денсаулық сақтау жоспарлары арасында көбірек заңдылыққа және қабылдануға ие болды. Бұл ұсынымдарға қарамастан, шағын, бірақ белсенді және ықпалды хиропрактиктер вакцинация туралы бұрмаланған ақпарат таратады.

Емдеу әдістері

Омыртқа манипуляциясы, хиропрактиктер оны «омыртқаны түзету» немесе «хиропрактикалық түзету» деп атайды, хиропрактикалық күтімде қолданылатын ең көп таралған емдеу. Жалпы алғанда, омыртқа манипулятивтік терапиясы (SMT) – омыртқа мен байланысты тіндерді манипуляциялау, массаж жасау, қозғалту, түзету, ынталандыру, тартып тұру немесе басқаша әсер ету үшін қолданылатын техникаларды қамтиды. Хиропрактиканың бірнеше мектебі бар, бірақ көптеген хиропрактиктер бірнеше мектептердің әдістерін үйлестіреді. 2003 жылғы сауалнамада АҚШ-тың лицензияланған хиропрактиктерінің 10% -дан астамы келесі түзету процедураларын қолданды: Хиропрактикалық биофизикалық техникасы омыртқа манипуляциясы кезінде айналымдардың кері функцияларын пайдаланады. Koren Specific Technique (KST) қолдарды немесе «ArthroStim» деп аталатын электр құрылғысын бағалау және омыртқа манипуляциялары үшін қолдануы мүмкін. Дәрі-дәрмектермен қолдау көрсетілген манипуляция, мысалы, анестезия астындағы манипуляция, седацияны немесе жергілікті анестезияны қамтиды және анестезиолог кіретін командамен жүзеге асырылады; 2008 жылғы жүйелі шолу созылмалы бел ауруы үшін оны қолдану туралы ұсынымдар жасау үшін жеткілікті мәліметтер таппады. Хиропрактиктер омыртқаны, басқа буындар мен тіндерді және жалпы денсаулық мәселелерін емдеу үшін көптеген басқа процедураларды қолданады. 2003 жылғы сауалнамада лицензияланған АҚШ хиропрактиктерінің үштен бірінен астамы келесі процедураларды қолданды: кешенді техника (омыртқаның толық манипуляциясы; бұрынғы абзацта айтылған), дене шынықтыруды/жаттығуларды ынталандыру, түзетуші немесе емдік жаттығулар, эргономикалық/дене күйі бойынша кеңес, өзін-өзі күту стратегиялары, күнделікті іс-әрекеттер, қауіпті/денсаулыққа зиянды мінез-құлықтарды өзгерту, тамақтану/диеталық ұсынымдар, демалыс/стрессті азайту ұсынымдары, мұз компресі/криотерапия, аяқ-қолдарды түзету (сонымен қатар бұрынғы абзацта айтылған), триггерлік нүкте терапиясы және ауруды алдын алу/ерте скрининг кеңестері. 2010 жылғы бельгиялық хиропрактиктер мен олардың пациенттерін зерттеген зерттеуде Бельгиядағы хиропрактиктер ересектердегі нейромыше-мысалылық-скелеттік шағымдарға, әсіресе омыртқаға көбірек назар аударады. 2009 жылғы АҚШ хиропрактика колледжінде оқыған кезеңде омыртқа манипуляцияларын жасаған немесе алған хиропрактика студенттерін бағалау бойынша жүргізілген зерттеуде кешенді, Гонстед және жоғарғы мойын манипуляциялары ең көп қолданылатын әдістер екені анықталды.

Практикалық нұсқаулар

Хиропрактика қауымдастығындағы зерттеулердің шолулары хиропрактикалық емдеудің қандай емдеулердің заңды (яғни, ғылыми дәлелдермен негізделген) екенін және басқарылатын денсаулық сақтау төлем жүйелерінде өтемалануға болатынын анықтайтын стандарттарды көрсететін практикалық нұсқауларды жасау үшін қолданылды. Хиропрактика әлі де шешім қабылдау кезеңінде тұр, және оның дамуы үшін ғылымды қабылдауы қажет; кейбір адамдардың оны барлық дертімді емдейді деп насихаттауы "ақылға сыймайтын және дұрыс емес" болды. 2007 жылы Альбертада хиропрактиктер арасында жүргізілген сауалнамада олардың тәжірибеде зерттеулерді тұрақты түрде қолданбайтыны анықталды, бұл зерттеулер бойынша білім мен дағдылардың жетіспеуінен болуы мүмкін. Себебі белгісіз (яғни, себебі анықталмаған) бел ауруын емдеуге қатысты нақты нұсқаулар әртүрлі елдерде әртүрлі болып келеді.

Тиімділігі

Көптеген клиникалық зерттеулер хиропрактиктер қолданатын емдеу әдістерін бақылауда жүргізілді, нәтижелері әртүрлі болды. Хиропрактиктер жариялаған зерттеулер айқын қатенділік танытады: спина ауыруына қарсы SM туралы шолулар, авторлары хиропрактиктер болғанда, оң қорытындыларға жиі ие болды, ал тәжірибелі авторлардың шолулары мұндай емес. Хиропрактикалық күтім плацебо әсерінен пайда алады, бірақ омыртқа манипуляциялық терапиясының (SMT) клиникалық сынақтары үшін сенімді плацебо жасау қиын. Хиропрактикадағы күтімнің тиімділігі белгісіз. Сол шолуда SMT басқа ұсынылатын емдеулерден артық емес екені анықталды. 2011 жылғы Кохрейн шолуы SMT мен басқа емдеулердің арасындағы созылмалы бел ауруының ауырсынын азайту және функцияны жақсарту бойынша клиникалық маңызды айырмашылық жоқ екенін көрсетті. 2010 жылғы Кохрейн шолуында созылмалы немесе аралас ұзақтықтағы бел ауруы үшін хиропрактикалық емдеу мен басқа емдеулердің әсері арасында ешқандай айырмашылық байқалған жоқ. 2010 жылғы жүйелі шолу SMT-нің қысқа, орташа және ұзақ мерзімді бақылаудағы басқа кең таралған емдеулермен салыстырғанда ауырсынды және функцияны жақсартуда теңдес немесе одан да жақсы нәтижелерге қол жеткізетінін көрсетті. Радикулопатия. 2013 жылғы жүйелі шолу және мета-талдау SM-мен салыстырғанда SM-нан кейін шиатикадан толық жазылудың статистикалық жағынан маңызды жақсарғанын анықтады және SM қарастырылуы мүмкін екенін ұсынды. Жіті белдік радикулопатияны және оған байланысты белдік дискінің грыжасын емдеуде SM қолдануды қолдайтын орташа сапалы дәлелдер бар. Омыртқаның омыртқасына байланысты созылмалы симптомдар мен мойын омыртқасына байланысты симптомдардың кез келген ұзақтығы үшін SM қолдаушы дәлелдер аз немесе өте аз, ал кеуде радикулопатиясын емдеу үшін дәлелдер жоқ. 2013 жылғы жүйелі шолудан алынған деректер мойын омыртқасын манипуляциялау немесе мобилизациялауды мойын ауыртпалығын емдеу үшін физиотерапиямен немесе жаттығумен салыстырғанда қысқа және ұзақ мерзімді емдеу айырмашылығының шамалы екенін көрсетті. 2013 жылғы жүйелі шолуда, кеудедегі SM басқа емдеу әдістеріне қарағанда тиімді екендігіне жеткілікті дәлелдер болмаса да, бұл бейтарап емес мойын ауыруы бар кейбір науқастарды емдеу үшін қолайлы емдеу болып табылады. 2011 жылғы жүйелі шолуда кеудедегі SM жедел немесе жедел емес механикалық мойын ауыруын емдеуде қысқа мерзімді жақсартуға мүмкіндік беретіні анықталды, бірақ әдебиеттер әлі де нашар. 2010 жылғы Кохрейн шолуында мойын манипуляциясы мойын ауыруын бақылауға қарағанда қысқа мерзімді ауырсынды жеңілдетуі мүмкін деген төмен сапалы дәлелдер табылды, ал мойын манипуляциясы мен мобилизациясы ауырсыну, функция және науқастың қанағаттануына ұқсас әсер ететініне орташа дәлелдер бар. 2010 жылғы жүйелі шолуда хиропрактикалық күтімнің мойын қозғалыс диапазонын және ауырсынуды жақсартатынына қатысты төмен деңгейлі дәлелдер табылды. Бас ауыруы. Мигреньді бас ауруын емдеу және алдын алу үшін хиропрактикалық SMT қолдану туралы қарама-қайшы деректер бар. 2006 жылғы шолуда SM немесе басқа мануалды терапияны қолдайтын қатаң дәлелдер табылмады. 2005 жылғы шолуда шипалы бас ауруына хиропрактикалық манипуляцияның тиімділігі туралы дәлелдер әлсіз екендігі және шипалы бас ауруына қарағанда мигреньге қарағанда тиімдірек екендігі анықталды. Аяқ-қолдың жағдайы. 2011 жылғы жүйелі шолу мен мета-талдауда тізе остеоартритін емдеу үшін жаттығу бағдарламасына қолмен жұмылдыруды қосу тек қана бақылаудағы жаттығу бағдарламасына қарағанда ауырсынуды жеңілдетуге әкеледі және мануальді терапевттер бақылаудағы белсенді жаттығу бағдарламаларын оңтайландыру үшін қолмен жұмылдыруды қосуды қарастыруды ұсынды. Жамбас остеоартритін емдеуде қолмен емдеудің жаттығудан тиімді екендігі туралы күміс деңгейлі дәлелдер бар, бірақ бұл дәлелдер қорытындысыз деп саналуы мүмкін. Жоғарғы аяқ-қолдарды емдеудің тиімділігі туралы зерттеулер аз, олар иық ауруларын емдеуді қолдайтын төмен деңгейлі дәлелдермен және аяқ ауруларын емдеуді қолдайтын шектеулі немесе жеткілікті дәлелдермен шектелген. Басқа. 2012 жылғы жүйелі шолуда гипертонияны емдеу үшін омыртқа манипуляциясын терапия ретінде қолдануды қолдауға жеткіліксіз төмен бейімділік дәлелдері табылды. 2011 жылғы жүйелі шолуда цервикогендік бас айналу үшін мануальді терапияны қолдауға орташа дәлелдер бар. Ересектердің сколиозын (қисайған немесе бұрылған омыртқа) емдеу үшін хиропрактикалық күтімге қатысты өте нашар дәлелдер бар және жасөсперімдердің идиопатиялық сколиозы үшін ғылыми деректер жоқ. 2007 жылғы жүйелі шолуда хиропрактикалық күтімге қатысты қанағаттанарлық емес жағдайларға қатысты аз зерттеулер бар екені және олардың сапасы жоғары емес екені анықталды, сонымен қатар хиропрактикалық күтімнің барлық клиникалық кездесуі (тек SM емес) цервикогендік бас айналуы бар науқастарға пайда әкелетіні және шолулардан алынған дәлелдер көптеген басқа қанағаттанарлық емес жағдайлар бойынша теріс немесе қорытынды жасауға жеткіліксіз. Басқа шолулар астма, нәрестеде ішек ауруы, төсекке сию, шынтақ туннелі синдромы, фибромиалгия, асқазан-ішек аурулары, нәрестелердегі бас сүйегінің күйік салдарынан туындаған кинетикалық теңсіздік (KISS), етеккір ауруы, ұйқысыздық, менопаузалық симптомдар үшін маңызды пайда табуға мүмкіндік бермеді. Нәрестеде ішек ауруы үшін мойын манипуляциясының тиімділігі немесе қауіпсіздігі туралы дәлелдер болмағандықтан, оны қолдауға болмайды.

Қауіпсіздік

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы хиропрактикалық күтімнің шеберлікпен және тиісті түрде қолданылғанда қауіпсіз екенін анықтады. Хиропрактикамен байланысты жанама тәуекелдерге хиропрактикке жүгіну арқылы диагнозты кешіктіру немесе жіберіп алу жатады. Бұл жағдайлар пациенттердің 33-61%-ында кездеседі деп есептеледі, көбінесе емдеуден кейін бір сағат ішінде пайда болып, 24-48 сағат ішінде жоғалады; жағымсыз реакциялар манипуляциядан гөрі жұмылдырудан кейін жиірек байқалады. Ең көп кездесетін жағымсыз әсерлер – жеңіл бас ауруы, бұлшық ет ауыруы және қысқа мерзімді шаршау. Хиропрактика аз зиянды жағымсыз әсерлердің өте жоғары деңгейімен байланысты. Бұл асқынулардың жиілігі бойынша бағалаулар кең ауқымды. 2016 жылғы жүйелі шолу есеп беру деңгейінің жеткіліксіз және қанағаттанарлық емес екенін көрсетті. Бел-көксік аймағындағы омыртқа манипуляциясынан туындаған ауыр жағымсыз оқиғалар туралы хабарламалар бар. Ауыр жағымсыз оқиғалардың көрсеткіштері 100 000 манипуляцияға 5 инсульттан бастап 10 миллион манипуляцияға 1,46 ауыр жағымсыз оқиғаға және 10 миллион манипуляцияға 2,68 өлім-жітімге дейін ауытқиды, бірақ бұл деректердің жеткіліксіздігі анықталды. Желпі-жақсы және орташа дәлелдер мойын манипуляциялық терапиясы (CMT) мен VAS арасындағы себеп-салдарлық байланысты (статистикалық байланысқа қарағанда) қолдайды. Мойын манипуляциясы мен инсульт арасындағы берік байланысты немесе байланыстың жоқтығын растайтын жеткілікті мәліметтер жоқ. Биомеханикалық дәлелдер CMT мойын артериясының диссекциясына (CD) себеп болатынын растауға жеткіліксіз болғанымен, клиникалық есептер механикалық күштердің CD-ның көптеген жағдайларында ролі бар екенін көрсетеді және халық арасында жүргізілген зерттеулерде CMT мен VAS арасындағы байланыс жасөспірімдерде анықталды. Мойын манипуляциясынан инсульт қаупі туралы пікірталас бар. Ішкі каротид артериясының диссекциясы мен хиропрактикалық мойын манипуляциясы арасындағы байланысты растайтын дәлелдер өте аз. Мойын омыртқасын манипуляциялаудан кейін ішкі каротид артериясының диссекциясының жиілігі белгісіз. Әдебиетте мойын манипуляциялық терапиясы, мойын артериясының диссекциясы және инсульт арасындағы байланысты жақсырақ түсінуге көмектесетін пайдалы деректер сирек кездеседі. Шешімді деректер хиропрактикалық омыртқа манипуляциясының интракраниалдық гипотензияға себеп емес екенін көрсетпейді. Омыртқа манипуляциялық терапиясынан кейін жатырдың ішкі дискісінің ісінуі өте сирек кездеседі. Хиропрактиктер кейде иондаушы сәулеленуге сүйенетін рентген және КТ сканерлері сияқты диагностикалық бейнелеу техникаларын қолданады, бұл сәулелену мөлшеріне пропорционалды қатерлі ісік қаупін арттырады. Зерттеулер хиропрактика мектептеріндегі радиологиялық оқытулар дәлелге негізделген болып көрінеді.

Тәуекел-пайда

2012 жылғы жүйелі шолуда жатыр мойнына жасалатын манипуляциялардың пайдасы мен зиянының нақты бағасы жоқ деген қорытынды жасалды. 1925 жылдан 1997 жылға дейінгі кезеңде жарияланған және мойын омыртқасына (МОМ) манипуляция жасау салдарынан туған жарақаттарға қатысты 177 жағдайды 1999 жылы қарап шығу нәтижесінде, «МОМ-ның пайдасы оның зиянынан басып озбайды» деген қорытындыға келді. Әр жарақатқа қатысты мамандар бағаланды. Физиотерапевтер (ФТ) барлық жағдайлардың 2%-дан азына қатысты, ФТ салдарынан өлім болған жоқ. Хиропрактиктер барлық жағдайлардың 60%-дан астамына, соның ішінде 32 өлімге қатысты. 2009 жылғы хиропрактикалық күтімді бағалауға арналған шолуда омыртқа манипуляциясының елеулі зиян келтіретіні және оның симптомдар мен аурулардың алдын алуға жеткілікті дәлелдері жоқ екені анықталды, демек, қауіп-пайда арақатынасы айқын түрде жағымды емес.

Шығын тиімділігі

2012 жылғы жүйелі шолуда омыртқа манипуляциясын клиникалық тәжірибеде қолдану, оны жеке немесе басқа емдеу тәсілдерімен бірге қолданғанда, тиімді емдеу болып табылады. 2011 жылғы жүйелі шолуда омыртқа манипуляциясын субкүткір немесе созылмалы бел ауруын емдеу үшін пайдаланудың тиімділігін растайтын дәлелдер табылды; жіті бел ауруы бойынша нәтижелер жеткіліксіз болды. 2006 жылғы жүйелі шығын тиімділігін тексеру кезінде Ұлыбританияда омыртқа манипуляциясының шығын тиімділігі басқа арқа ауруларын емдеу әдістерімен салыстырғанда жақсы екені анықталды, бірақ бұл мәліметтер плацебо бақылаулары жоқ клиникалық зерттеулер деректеріне негізделген және емдеудің нақты шығын тиімділігі (белгісіз әсерлерге қарағанда) белгісіз болып қала береді. 2005 жылы төменгі арқадағы ауырсынудың консервативті емдеу әдістерінің экономикалық бағалауын жүйелі түрде қараған американдық зерттеулер қол жетімді зерттеулердің сапасының маңызды проблемалары ең тиімді араласу туралы нақты қорытынды жасауға мүмкіндік бермейтінін анықтады. Тұрақты хиропрактикалық күтімнің тиімділігі белгісіз. 2003-2005 жылдардағы клиникалық және шығындарды пайдалану деректерін талдау интегративтік медицина тәуелсіз дәрігерлер қауымдастығы (IPA) жүргізген, киропрактикалық қызметтерді пайдалануды қараған зерттеуде, 70 274 мүше айға негізделген 7 жылдық кезеңде киропрактикалық қызметтерді клиникалық және шығын пайдалану арқасында ауруханаға жатқызу үшін шығындар 60%-ға, ауруханада күндер үшін 59%-ға, амбулаториялық хирургия мен процедуралар үшін 62%-ға, ал фармацевтикалық шығындар үшін 85%-ға төмендеді. Бұл көрсеткіштер дәл осы географиялық аймақтағы және уақыт кезеңіндегі дәл осы денсаулықты сақтау ұйымының (conventional medicine – медициналық дәрігерге бару) көрсеткіштерімен салыстырылды.

Білім беру, лицензиялау және реттеу

Бұл талаптар елдеріңіше әртүрлі. АҚШ-та хиропрактиктер медициналық емес мамандық бойынша аккредиттелген диплом алады. АҚШ-тағы хиропрактикалық білім дәлелді медицинаның қалыпты стандарттарына сай келмейтіні үшін сынға ұшырады. Солтүстік Американың хиропрактикалық және медициналық колледждеріндегі негізгі және клиникалық ғылымдарға қатысты оқу бағдарламаларының мазмұны, ұсынылатын пәндердің түрлері және әр пәнге бөлінген уақыт жағынан көп ұқсастықтары жоқ. АҚШ-та аккредиттелген хиропрактикалық бағдарламаларға түсушілер кем дегенде 3.0 орташа баллмен 4.0 шкаласында 90 семестрлік сағатты бакалавриатта оқыған болуы керек. Көптеген бағдарламалар кем дегенде үш жыл бакалавриат білімін талап етеді, ал көбі бакалавр дәрежесін алуды міндеттейді. Канадада түсушілер кем дегенде үш жыл бакалавриат біліміне және аккредиттелген хиропрактикалық бағдарлама арқылы оқуға түсу үшін кем дегенде 4200 оқу сағатының (немесе эквивалентті) толық уақытты хиропрактикалық білімі болуы керек. Канадалық Мемориалдық Хиропрактикалық Колледждің (CMCC) түлектері кем дегенде 7-8 жыл университет деңгейіндегі білім алған деп ресми түрде танылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) нұсқаулары DC, DCM, BSc немесе MSc дәрежесіне апарып соқтыратын үш негізгі толық уақытты білім беру жолын ұсынады. Толық уақытты жолдардан басқа, олар басқа денсаулық сақтау білімі бар адамдар үшін конверсиялық бағдарламаны және хиропрактика заңмен реттелмейтін аймақтар үшін шектеулі оқыту бағдарламаларын ұсынады. Орналасқан жеріне байланысты, осы лицензияларды жаңарту үшін үздіксіз білім алу қажет болуы мүмкін. Мамандық бойынша оқыту хиропрактикалық ортопедия және спорттық хиропрактика сияқты жартылай уақытты магистратуралық білім беру бағдарламалары арқылы, сондай-ақ радиология немесе ортопедия сияқты толық уақытты резидентура бағдарламалары арқылы қол жетімді. АҚШ-та хиропрактикалық мектептер Хиропрактикалық білім беру кеңесі (CCE) арқылы аккредиттеледі, ал Ұлыбританияда хиропрактиканы реттеуге жауапты заңды мемлекеттік орган – Жалпы Хиропрактикалық Кеңес (GCC). АҚШ-тың CCE аралас оқу бағдарламасын талап етеді, яғни тікелей білім алған хиропрактик CCE аккредитациясын талап ететін штаттарда лицензия алуға құқығы болмауы мүмкін. Бүгінде АҚШ-та 18 хиропрактика докторы, Канадада 2, Австралияда 6, Еуропада 5 бағдарлама бар. АҚШ-тағы хиропрактикалық колледждердің барлығы дерлік жеке қаржыландырылады, бірақ басқа бірнеше елдерде олар мемлекеттік университеттер мен колледждерде орналасқан. 2008 жылы АҚШ-та шамамен 49 000 хиропрактик, 2010 жылы Канадада 6 500, 2000 жылы Австралияда 2 500 хиропрактик болды.

Хиропрактиктер көбінесе бұл білім медициналық дәрігерлерге қарағанда жақсы немесе кем емес деп мәлімдейді, бірақ хиропрактикалық оқытудың көп бөлігі теорияны, түзетуді және маркетингті оқытумен сабақ бөлмелерінде шектеледі. Хиропрактикалық лидерлер мен колледждер арасында ішкі тартыстар болды.

Этика

Хиропрактикалық ант – дәрігерлер мен басқа да денсаулық сақтау мамандарының этикалық принциптерге сәйкес қызмет етуге берген дәстүрлі Гиппократ антының қазіргі заманғы нұсқасы. Америкалық хиропрактика қауымдастығының (АХА) этика кодексі «қоғамдық келісім-шарт пациентке, қоғамға және мамандыққа жауапкершілікті жүктейді; сондай-ақ, хиропрактика дәрігерінің кәсіби қызметінің басты мақсаты – пациентке көмек көрсету» деген қағидаға негізделген. Халықаралық хиропрактика қауымдастығының (ICA) да кәсіби канондары бар. 2008 жылғы бір пікірде хиропрактика мамандығының басқа денсаулық сақтау салаларына қарағанда көбірек кездесетін зәбірлеу, алаяқтық және шарлатандыққа қарсы күресу үшін өзін-өзі белсенді түрде реттеуі қажет екендігі айтылды, бұл пациенттер мен дәрігерлер арасындағы әлеуметтік келісім-шартты бұзумен байланысты. Хиропрактика дәрігерлері, әсіресе Америкада, пациенттерді қажетсіз емдеуімен танымал. АҚШ Бас инспекторының кеңсесінің (OIG) мәліметінше, 2013 жылғы Medicare Part B бағдарламасы бойынша хиропрактиктерге төленген төлемдердің 82 пайызы, барлығы 359 миллион доллар, Medicare талаптарына сәйкес келмеген. 2009 жылы Британдық хиропрактика қауымдастығының (BCA) Саймон Сингхке қарсы қозғалған қылмыстық іске жауап ретінде 24 сағат ішінде 500-ден астам жеке хиропрактиктерге қарсы жалған жарнама туралы ресми шағымдар түсті. Бұл McTimoney хиропрактика қауымдастығын өз мүшелеріне практикаларынан камшы соққысы және ішек ауруы туралы мәлімдемелер жазылған жарнамалық парақшаларды алып тастауға кеңес беру үшін хат жолдауға, жаңа пациенттерге және телефон арқылы келетін сұрауларға сақ болуға, ал мүшелеріне: «Егер сізде веб-сайт болса, дереу алып тастаңыз» және «Соңында, бұл мәселені басқалармен, әсіресе пациенттермен талқыламауды қатты ұсынамыз» деп ескертуге итерді. 2010 жылы жалған айыптау ісі BCA-ның өз талабын қайтарып алуымен аяқталды.

Қабылдау

Хиропрактика АҚШ, Канада және Австралияда қалыптасқан, ал көптеген басқа елдерде аз дәрежеде кездеседі. Ол толықтырушы және балама медицинаның клиникалық тұрғыдан дәлелденбеген және маргиналды әрекеті болып қарастырылады, ол дәстүрлі медицина жүйесіне енбеген. Австралиядағы көптеген жеке медициналық сақтандыру қоры хиропрактикалық күтімді қамтиды, ал пациентті дәрігер бағыттап жіберген жағдайда федералды үкімет хиропрактикалық күтімге қаржы бөледі. 2014 жылы Австралияда хиропрактика саласындағы тіркелген мамандық күші 4684 адамды құрады, оларды екі ірі ұйым – Австралия Хиропрактиктер қауымдастығы (CAA) және Австралия Хиропрактика және Остеопатия колледжі (COCA) өкілдік етті.

Германия

Германияда мануалды терапияны дәрігерлер мен дәстүрлі емес емшілер ұсынуы мүмкін. Шетелде біліктілік алған хиропрактиктер Германияның медициналық емес қызметкер куәлігін алуы керек. Бұл үшін билік органдары әдетте жан-жақты білімді тексеруді талап етеді, бірақ соңғы кездегі сот шешімдері бойынша кейбір әкімшілік соттар шетелде алынған білімді мойындау қажет деп үкім шығарды.

Швейцария

Швейцарияда тек қана білікті медицина қызметкерлері ғана хиропрактика қызметін көрсетуге рұқсат етіледі. Швейцарияда 300 хиропрактик бар.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда 2000-нан астам хиропрактик бар, яғни 29 206 адамға бір хиропрактик шамасында. 2010 жылы Ұлыбритания хиропрактиктеріне жолданған сауалнама арқылы жүргізілген зерттеу көрсетті, оған сәйкес хиропрактиктердің бар болғаны 45% ғана пациенттерге мойын омыртқасын манипуляциялаумен байланысты қаупі бар екенін хабарлаған. Ал 46% пациенттерге қауіптер туралы толық түсіндірген жағдайда емдеуден бас тартуы мүмкін деп ойлады. Дегенмен, 80% пациенттерге қауіп туралы хабарлаудың этикалық/моральдық жауапкершілігін мойындады.

АҚШ және Канада

Киропрактикалық көмекке жүгінетін халықтың үлесі АҚШ және Канадада әдетте 6%-дан 12%-ға дейін, ал 2006 жылы Альбертада 20%-ға дейін жетеді. 2008 жылы хиропрактиктер балалар мен жасөспірімдерге ең көп таралған альтернативтік медицина қызметкерлері болып тіркелді, олар хиропрактиктерге жасалған барлық сапарлардың 14%-ын құрады. Қанағаттану деңгейі әдетте медициналық көмекке қарағанда киропрактикалық көмекке қатысты жоғары, 1998 жылы АҚШ-та өткізілген сауалнамада жауап берушілердің 83%-ы алған қызметтеріне қанағаттанған немесе толық қанағаттанған екенін көрсетті; сапалы байланыс пациенттердің хиропрактиктермен қанағаттануының тұрақты көрсеткіші болып табылады. Киропрактикалық көмекке жүгіну науқастың төлейтін үлесінен туындайтын шығындарға сезімтал. 2007 жылы АҚШ халқының 7%-ы киропрактикалық көмек ала алды. 2002 жылы олар АҚШ-та дәрігерлер мен тіс дәрігерлерінен кейін үшінші ірі медициналық мамандық саналды. АҚШ-та хиропрактиктердің жұмыспен қамтылуы 2006 мен 2016 жылдар аралығында 14%-ға артуы күтілді, бұл барлық мамандықтардың орташа көрсеткішінен жоғары.

Тарих

Хиропрактиканың бастауы халық медицинасында сүйек салудан басталады, онда тәжірибесіз емдеушілер буынды түзетумен немесе сынған сүйектерді орнына келтірумен айналысады. Хиропрактика эзотерикалық тегіне байланысты жалған ғылым саласы ретінде жіктеледі. Хиропрактика бұрынғысы остеопатиямен, магниттік емдеуге негізделген тағы бір медициналық жүйемен бәсекелесті; екі жүйені де сол кездегі дәстүрлі медицинаға қарсы харизматикалық орталық батыс азаматтары құрды және екеуі де манипуляциялар денсаулықты жақсартады деп болжады. Бастапқыда хиропрактиканы отбасылық құпия сақтай тұрғанмен, 1898 жылы Палмер өзінің жаңа Палмер хиропрактика мектебінде бірнеше студенттерге оқытуды бастады. Д.Д. және Б.Ж. екеуі де хиропрактиканы дін деп жариялауды ойлады, бұл АҚШ Конституциясы бойынша заңдық қорғауды қамтамасыз етуі мүмкін еді, бірақ христиан ғылымымен шатасуды болдырмау үшін одан бас тартты. Мыңдаған хиропрактиктер лицензиясыз медицинамен айналысқандары үшін сотталды, ал Д.Д. және тағы көптеген хиропрактиктер түрмеге қамалды. 1980 жылға дейін олар өз мүшелеріне дәрігерлердің «ғылыми емес тәжірибешілермен» қарым-қатынас жасауы әдепсіз екенін ескертті. Бұл 1987 жылғы «Уилк АМА-ға қарсы» шешімімен аяқталды, онда сот АМА-ның сауданы шектеу және құлыққа қатысқанын анықтады, соның салдарынан АМА-ның хиропрактикаға жасаған іс жүзіндегі бойкоты тоқтатылды. Соңғы онжылдықтарда хиропрактика заңдылыққа ие болды және медициналық дәрігерлер мен денсаулық сақтау жоспарлары тарапынан көбірек қабылдауға ие болды, сондай-ақ берік саяси базаға және қызметтерге тұрақты сұранысқа қол жеткізді. Вакцинация туралы хиропрактикалық жазбалардың көп бөлігі оның теріс аспектілеріне назар аударады.

Суды фторлауға ерте қарсылық білдіргендердің арасында хиропрактиктер де болды, олардың кейбіреулері оны хиропрактикалық философиямен үйлеспейтін және жеке бостандыққа қол сұғу деп санайды. Басқа хиропрактиктер фторлауды белсенді түрде қолдады, ал бірнеше хиропрактикалық ұйымдар қоғамдық денсаулықтың ғылыми принциптерін қолдады. Суды фторлауға және вакцинацияға хиропрактиктердің қарсылығына қоса, олардың қоғамдық денсаулық сақтаудағы рөліне оң беделді болуға тырысуы, сонымен қатар өмір бойы қайталанатын хиропрактикалық емді ұсыну туралы беделімен де шектеледі. Хиропрактиканың негізін қалаушы Дэниел Палмердің айтуынша, сублюксация – аурудың жалғыз себебі, ал манипуляция – адамзаттың барлық ауруларын емдейді. 2003 жылы кәсіби салада жүргізілген сауалнамада: «Хиропрактика мистикалық түсініктерге негізделген». Бұл хиропрактикадағы ішкі қайшылыққа әкелді, ол бүгінге дейін жалғасуда. Д.Д. Палмерді қоса алғанда, хиропрактиктер лицензиясыз медицинамен айналысқандары үшін түрмеге жабылды. Хиропрактика өмір сүруінің көп бөлігінде ғылымға қарсы және жалған ғылым идеяларымен, мысалы, сублюксациямен күресті. Жалпы алғанда, жүйелі шолулар омыртқаны түзетудің, хиропрактиктер қолданатын негізгі емдеу әдісінің, арқа ауруын емдеуден басқа, ешқандай медициналық жағдай үшін тиімді екенін көрсетпеді. Хиропрактика әлі де даулы мәселе болып табылады, бірақ бұрынғы жылдармен салыстырғанда оның маңызы азайды.