Кіріспе
Тамақ тарату – жалпы халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету процесі. БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (FAO) тамақ таратуды азық-түлік жүйесінің бір бөлігі деп санайды. Тамақ тарату процесі мен әдістемесі географиялық орналасуына қарай өзгереді. Тамақ тарату – барлық қоғамдардағы адамдардың мінез-құлқының маңызды ерекшелігі болған, ал тамақ тарату туралы жазбалар мыңдаған жылдарға соққан. Көптеген үкіметтер мен қоғамдар тамақ таратуды қолдау үшін құрылған жүйелермен тығыз байланысты. Тамақ таратуға әсер ететін көптеген тәуекел факторлары бар. Соғыс, экономикалық дағдарыс, саяси мәселелер және ауа райы жағдайлары кез келген азық-түлік жүйесінің тиімділігін анықтауда маңызды рөл атқарады. Бүгінде тамақ таратудағы толық құлдыраудың алдын алуға, дамымаған аймақтарда тамақ тарату және азық-түлік жүйелерін дамытуға көмектесуге, сондай-ақ тамақ тарату дағдарыстарына ден қою үшін арнайы ұйымдар жұмыс істейді. Халықаралық деңгейде Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (FAO) әлем бойынша тамақ тарату жүйелерінің дамуына көмектесуде маңызды рөл атқарады. Ұлттық деңгейде әртүрлі елдер күрделірек қолдау жүйелерін құрды. Мысалы, АҚШ-та федералдық, коммерциялық емес және ерікті ұйымдардың бірлескен жұмысы АҚШ-тың тамақ тарату жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. АҚШ-та азық-түлік қауіпсіздігі мәселесі бар, онда тамақ тарату – азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды құралы болып табылады. Бұл "азық-түлік банкі индустриясын" қалыптастырды, онда көптеген ұйымдар мұқтаж жамағаттарға азық-түлік жеткізу үшін тамақ тарату саласындағы бизнес және сауда тәжірибелерін пайдаланады.
Food distribution is the process where a general population is supplied with food. The Food and Agriculture Organization (FAO) considers food distribution as a subset of the food system. The process and methodology behind food distribution varies by location. Food distribution has been a defining characteristic of human behavior in all societies, and recordings of food distribution date back for thousands of years. Most governments and societies are highly shaped by the systems created to support food distribution. There are a multitude of risk factors that can affect food distribution. War, economic failure, political problems, and weather conditions all play a role in determining the efficiency of any food system. Special organizations exist today to prevent any total collapses in food distribution, assist in developing food distribution and food systems in underdeveloped areas, and respond to food distribution crises. At the international level, the Food and Agriculture Organization (FAO) plays a key role in facilitating the growth of food distribution systems all over the world. At the national level different countries have developed more complex support systems; by example, a mixture of federal, non profit, and volunteer organizations function in the United States to safeguard the well being of the US food distribution system. Within the United States, there is an issue of food insecurity where food distribution is one of the key solutions to target food insecurity. This creates a "food bank industry" where many organizations use tactics of business and trade skills within the food distribution sector to give food to communities that are in need.
Тарих
Тарихи азық-түлік тарату туралы нақты және анық құжаттама Рим Республикасы мен Империясынан тараған. Көптеген римдік билеушілер мен императорлар Жерорта теңізі аймағында азық-түлікті таратудың ең тиімді жолын анықтауға тырысты, және Рим халқының қажеттіліктері уақыт өте келе өзгергендіктен, олардың басшыларының жоспарлары да сол сияқты өзгерді. Христиан дінінің негізін қалаушыдан кейінгі ғасырларда аннона Римдегі азық-түлік таратудың маңызды бөлігіне айналды. Империя кеңейгенімен және кейбір тағамдарға қолжетімділік өзгергенімен, астық пен шарапқа деген сұраныс күрт өсті және римдік тағам мәдениетінің ерекше белгісіне айналды. Рим империясы құлағаннан кейін пайда болған қоғамдар азық-түлік таратудың мәңгілік проблемасымен күресіп келеді. АҚШ және Латын Америкасының тарату жүйелері ерекше жолмен дамыды және соңғы ғасырда түрлі қиындықтарға тап болды. АҚШ-тың азық-түлік тарату жүйесі ауқымы мен қуаты жағынан зор, және оны корпорациялар мен өнеркәсіп бағалайды. АҚШ-тағы азық-түлік таратудың қазіргі әдістері елдің дамыған инфрақұрылымы мен көлік желісіне тікелей байланысты. Латын Америкасы сияқты дамымаған аймақтарда азық-түлік тарату АҚШ-тан мүлдем өзгеше.
Рим
Римдіктердің дәстүрлі тамақтануы дәнді дақылдар, жемістер, зәйтүн майы, ет және шараптан құралды. Бұл азық-түліктердің ішінде дәнді дақылдар римдіктер үшін ең маңыздысы болды. Дәстүр бойынша, римдік үкіметі халыққа жеткілікті азық-түлік таратылуын қамтамасыз етуге жауапты болды. Тапшылық, жаман егін немесе қарақшылардың араласуы кезінде үкімет азық-түлік тарату жөніндегі міндеттемесін орындауға көз жеткізді. Шенеуніктер кейде азық-түлікті өздері сатып алып, халыққа төмен бағада немесе тегін сататын. 1910 және 1960 жылдар аралығында азық-түлік таратудың өсуіне ықпал еткен үш экономикалық жетістік – дүкендер желісінің, бөлшек сауда кооперативтерінің және супермаркеттердің құрылуы болды.
Тамақ үлестіріліміне әсер ететін қауіп факторлары және сәтсіз саясат үлгілері
Соғыс, экономикалық дағдарыс, саяси тұрақсыздық және ауа райының қолайсыз жағдайлары – қоғамдағы азық-түлік таратылуына әсер ететін маңызды қауіп факторлары болып табылады. Бұл факторлардың әрқайсысы адамдардың әртүрлі топтарына өз әсерін тигізеді, бірақ олардың барлығы жергілікті азық-түлік тарату және азық-түлік жүйелеріне зиян келтіретін ортақ ерекшелікке ие.
FAO-ның
Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) – әлемдік деңгейде азық-түлік тарату дағдарысын болдырмауға жұмыс істейтін ең ірі ұйымдардың бірі. ФАО – Біріккен Ұлттар Ұйымының бөлімшесі және көмекке мұқтаж елдерде азық-түлік таратуды жақсарту үшін белсенді түрде қызмет етеді.
Азық-түлік үлестіру және азық-түлік қауіпсіздігі
Азық-түлік қауіпсіздігін жою мақсатында құрылған ұйымдар, мұқтаж адамдарға үнемі қоректік тағам жеткізу үшін азық-түлік таратуға сүйенеді. Осындай ұйымдарды атау үшін "азық-түлік банкі" термині дұрыс, олар "мемлекеттік сектор, жеке сектор және азаматтық қоғам" күштерімен жұмыс істейді. АҚШ-та мұқтаж адамдарға азық-түлік таратуға бағытталған ірі ұйым – Feeding America, оның 200-ден астам азық-түлік банкі және 60,000 азық-түлік дүкені бар. Азық-түлік қауіпсіздігі мәселесін шешуге көмектесу үшін азық-түлік тарататын, өздігінен жұмыс істейтін және Feeding America сияқты үлкен емес ұйымдар да бар.