Кіріспе

Румын саясаткері Николае Вакароиу (; 5 желтоқсан 1943 жылы Цетатя Албэ қаласында, қазір Украинадағы Билгород-Днистровскийде дүниеге келген) – румын саясаткері, Социал-демократиялық партияның (PSD) мүшесі, 1992-1996 жылдар аралығында Премьер-министр қызметін атқарған. 1989 жылғы революцияға дейін Теодор Столоянмен бірге Мемлекеттік жоспарлау комитетінде жұмыс істеді. Ол екі сайлау циклында (2000-2004 және 2004-2008) Румыния Сенатының Президенті қызметін шамамен сегіз жыл бойы атқарды.

Саяси қызмет

1992 жылғы 20 қарашада ол Румынияның премьер-министрі лауазымына тағайындалды. Оның премьер-министрлік өкілеттігі 1993 жылдан бастап Румынияның экономикалық өсуін қайта жандандыруға мүмкіндік берген салық, бюджет, ақша және өнеркәсіптік бағалар саласындағы бірқатар шектеулі экономикалық реформалармен басталды. 1993-1996 жылдар аралығында ЖІӨ 17,5% өсті, ал 1990-1992 жылдары коммунистік режим құлағаннан кейін 24,5% төмендеген еді. 1990-1992 жылдар аралығында өнеркәсіптік өндіріс 49% азайды, бірақ 1993-1996 жылдар аралығында 22% өсті. Дегенмен, бұл өсім тұрақты болмады, көптеген кәсіпорындар мемлекеттің әлсіз басқаруында қалып, өндіріс көлемін арттыру туралы есеп беру үшін көптеген тауарларды қоймада жинады. Сонымен қатар, шетелдік инвестициялар дерлік болмады, себебі үкімет өнеркәсіптегі маңызды жекешелендіруге қарсы болды, бірақ сол кезде көптеген кәсіпорындарды әлі де қолжетімді бағаға сатуға болатын. Бұл кешігулер Вăcăroiu өкілеттігінің аяқталуымен Румынияның және Болгарияның да экономикалық дағдарысқа ұшырауына себеп болды. Оның орнына Văcăroiu тиімсіз жекешелендіру әдісін таңдады: кейбір кәсіпорындарды халыққа тегін тарату, мемлекеттік компаниялардың акцияларын сатып алу мүмкіндігін ұсыну, бірақ олардың экономикалық жағдайы туралы нақты және толық ақпарат берместен. Өкілеттігі аяқталғаннан кейін көптеген мемлекеттік кәсіпорындардың жағдайы, тіпті Bancorex (жетістікке жету перспективасы бар сыртқы сауда банкі) нашар болды, бұл Румынияның қарызын төлеуге қабілетсіз қалдырды. Халықаралық аренада, Еуропалық Одаққа қосылу перспективасы бойынша 1993 жылғы 1 ақпанда Еуропалық қауымдастық туралы келісімге қол қойылды, ол 1995 жылғы 1 ақпанда күшіне енді, ал 1995 жылғы маусымда елдің Еуропалық Одаққа кіру мақсатына барлық саяси күштердің қолдауы білдірілді. Сондай-ақ, НАТО-ға мүшелікке алғашқы өтініш берілді. Қарастылас мемлекеттермен қарым-қатынас мәселесінде екіжақты келісімдерді бекіту кешіктірілді. Хорватия мен Босниядағы әрекеттеріне байланысты Югославияға халықаралық эмбарго салынғандықтан, онымен қарым-қатынас тоқтатылды. Молдова мен Украина Румынияны ирредентизмде айыптады, себебі Văcăroiu үкіметін қолдаған коалицияда ұлтшыл және консервативті коммунистік күштер (Румынияның Ұлттық Бірлік партиясы, Ұлы Румыния партиясы және Социалистік Еңбек партиясы) кірді, сондай-ақ ол 1939 жылғы Молотов-Риббентроп келісіміне қатысты екіжақты келісімдерді сақтауға талап етті, бұл Румынияның КСРО-ға аумақтық жоғалтуына әкелді, ал Украина мен Молдова одан шекараларын мұра етті (бұл шиеленіс 1995 жылдың бірінші жартысында Văcăroiu мен Oliviu Gherman Кишинев пен Киевке жасаған сапарларынан кейін азайды). Венгрия өз тарапынан негізгі келісімшартқа қол қойды, бірақ Румыния бұл келісімшартқа Еуропа Кеңесінің Азаматтар туралы 1201 ұсынымын орындау міндеттемесін қосуға келіспеді. Венгриямен келісім 1996 жылғы қыркүйекте, ал Югославиямен келісім 1996 жылғы мамырда Дейтон келісіміне қол қойылғаннан және оған қатысты эмбарго алынғаннан кейін қол қойылды. 2007 жылғы 19 сәуірде Румыния Парламенті президент Траян Бэсескуді қызметінен шеттетуге қатысқаннан кейін, Николае Văcăroiu Румыния Конституциялық соты Парламент дауысын мойындағаннан кейін, 2007 жылғы 23 мамырда импичмент референдумының нәтижелері жарияланғанға дейін Румынияның міндетті президенті болды. Міндетті президенттік кезеңінде Văcăroiu Румыния Конституциясына сәйкес президенттің барлық өкілеттіктеріне ие болды, бірақ үш өкілеттіктен басқа: ол Парламентті таратуға, Парламентке сөз сөйлеуге және халыққа референдум ұйымдастыруға құқығы болмады. 2008 жылғы 14 қазанда Парламент оны Аудит Палатасының президенті етіп сайлады.

Оқыту, зерттеу және жариялау қызметі

1975-1984 жылдары Вакарою Бухарест экономика академиясының және Бухарест университетінің экономикалық әлеуметтану факультетінің доценті болды. Ол сонымен қатар Румыния академиясының Орталық экономикалық зерттеу институтында бірінші дәрежелі ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеді. Ол ішкі және халықаралық деңгейде өткізілген конференцияларға, мәжілістерге және ғылыми семинарларға қатысты, экономикалық, қаржылық, баға және ақша салаларында көптеген мақалалар жариялады. Журналист Георге Смеуреанумен бірлесіп, ол 1998 жылы Бухарестте Intact Publishing House баспасынан шыққан "Румыния, мүдделер ойыны" атты кітаптың авторы болды.