Кіріспе

Қара кешкі немесе коктейль көйлек

Кішкентай қара көйлек (LBD) – қара кешкі немесе коктейль көйлек, қарапайым тілімімен және көбінесе қысқа ұзындығымен ерекшеленеді. Мода тарихшылары кішкентай қара көйлектің пайда болуын 1920 жылдардағы Коко Шанельдің дизайндарымен байланыстырады. Ол ұзақ қызмет етуге, әмбебап болуға, қолжетімді бағада болуға және көптеген адамдарға арналған болуға тиіс. Оның кең таралғаны соншалық, оны көбінесе "LBD" деп ғана атайды. Кішкентай қара көйлек толық гардеробтың қажетті бөлігі саналады. Көптеген сәндік сарапшылар әрбір әйелде қарапайым, әдемі қара көйлек болуы керек дейді, оны жағдайға қарай киюге болады. Мысалы, LBD күндізгі жұмысқа жакет пен туфлилермен киюге болады. Ал кешкі киім немесе той, кеш сияқты ресми шараларға әсем әшекейлер мен аксессуарлармен толықтырып киюге болады.

Тарих

Қара түс әрқашан символизмге толы болған. 16 ғасырдың басында испан аристократтары мен голланд саудагерлері үшін қара түс байлықты білдірді, себебі «импортталған емен алмаларынан» қара түс жасау өте қымбатқа түсетін. 18 ғасырдың басында қара түс романтика мен өнерді символдады. Энн Демеулмейстер айтқандай, «Қара – поэзия. Сіз ақынды қандай түспен көзге елестетесіз? Ақ жақтағы? Көпке бармас». 19 ғасырдың басында Байрон, Шелли және Китс сияқты романтиктер қара түсті оның меланхолиялық аурасы үшін қабылдады. Виктория дәуірі басталғанда, қара түс өнерден қайғы мен жоқтау түсіне айналды – жесірлер кем дегенде төрт жыл бойы қара киім киюге міндетті болды, сондай-ақ қызметшілердің формасы ретінде де қолданылды. 1926 жылы Коко Шанель американдық Vogue журналында қысқа, қарапайым қара көйлектің суретін жариялады. Ол тізеге дейін, түзу және тек бірнеше қисық сызықтармен әшекейленген. Vogue оны «Шанельдің Форды» деп атады. Model T сияқты, кішкентай қара көйлек те қарапайым және барлық әлеуметтік топтағы әйелдерге қолжетімді болды. Vogue сондай-ақ LBD-нің «барлық талғамды әйелдер үшін бір түрінен» болатынын айтты. Кішкентай қара көйлек Ұлы депрессия кезінде де танымал болды, бастысы оның экономиялылығы мен әсемдігі, бірақ көйлек ұзындығы сәл ұзартылды. Голливудтың сәнге әсері кішкентай қара көйлектің танымалдығын арттырды, бірақ одан да маңыздысы, Техниколор фильмдері кеңінен таралғанда, кинооператорлар басқа түстер экранда бұрмаланып, түс процесін бұзатындықтан кішкентай қара көйлектерге көбірек сүйенді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде стиль тоқыма маталардың кеңінен үлестірілуіне және жұмысқа қатысқан әйелдердің бірыңғай киімі ретінде (іскерлік киіммен толықтырылған) сақталуына байланысты жалғасты. Соғыстан кейінгі кезеңде Диордың «Жаңа стильдің» өркендеуі және 1950-ші жылдардың консервативтілігі кішкентай қара көйлекті бастапқы түріне қайтарды, оны қауіпті әйелдің символына айналдырды. Голливудтағы фатальды әйелдер мен құлаған әйелдер кейіпкерлері көбінесе үй шаруасындағы әйелдердің немесе Голливуд жұлдыздарының консервативті киімдеріне қарамастан, қара түсті корсетсіз көйлектерде бейнеленді. 1940-1950 жылдары танымал болған синтетикалық талшықтар көптеген дизайнның қолжетімділігі мен арзандығын арттырды. 1960 жылдардағы ұрпақтар арасындағы айырмашылық кішкентай қара көйлектің дизайнында қарама-қайшылық тудырды. Жастар «мод» стиліндегі ұрпақ көйлектің нұсқаларында мини-юбкаларды ұнатты, ал жастар мәдениетіне қызмет ететін дизайнерлер юбканы одан да қысқартып, юбканың немесе корсетінің кесілген жерлерін жасады, тор немесе тюль сияқты жеңіл маталарды қолданды. Көптеген әйелдер Одри Хепберннің «Тиффаниде таңғы ас» фильмінде киген қара Гиванши көйлегіне ұқсас қара жапсырмалы көйлектерді іздеді. 1980 жылдары киім мен іскерлік киім үшін кездейсоқ маталардың, әсіресе тоқымалардың танымалдылығы кішкентай қара көйлекті қайтадан модаға енгізді. Фитнес маниясымен бірге жаңа дизайн кең иық немесе пеплум сияқты сол кезде танымал болған бөлшектерді қамтыды: онжылдықтың соңында және 1990-шы жылдары әртүрлі ұзындығы мен толықтығындағы қарапайым дизайн танымал болды. 1990 жылдардағы гранж мәдениеті кішкентай қара көйлекті сандалдармен және жауынгерлік аяқкиімдермен үйлестірді, бірақ көйлектің өзі кесу мен матада қарапайым болды. 1990 жылдардың соңында жаңа жарқын киім кию киімнің жаңа түрлері пайда болды, бірақ 1950 және 1970 жылдардағыдай, түс мода мен формальды киімде маңызды рөл атқарып, қара түске қарсылық көрсетті. Денеге жақын киімнің қайта өркендеуі, түстердің басымдылығының азаюы және қара түстің қайта пайда болуы, сонымен қатар 1980 жылдардың ретроспективті трендтері 2000 жылдардың соңында киімге қызығушылықты қайта жандандырды.

Танымал мысалдар

Хьюберт де Живанши жасаған "Тиффанидегі таңғы ас" (1961) фильміндегі Холли Голайтли рөлінде Одри Хепберн киген қара көйлек, інжу-маржанмен безендірілген кішкентай қара көйлектерді (жинап айтқанда "basic black") кию стандартын белгіледі, және 1960 жылдардың басында мұндай киімдер жиі кездесетін. Бұл көйлек 2006 жылы аукционда 410 000 фунт стерлингке сатылып, рекорд орнатты – бұл бастапқы бағасынан алты есе жоғары. 1920-жылдардағы сән иконасы Хелен Кейннен шабыттанған мультфильм кейіпкері Бетти Буп өзінің ерте фильмдерінде кішкентай қара көйлек киген, бірақ кейін Техниколор пайда болғаннан кейін Беттидің көйлегі қызыл түсті болды. Виндзор герцогинясы Уолис Симпсон көптеген кішкентай қара көйлектерге ие болғанымен белгілі және бұл киімдерді жоғары бағалаған. Герцогиняның бір сөзі: "Кішкентай қара көйлек жарасымды болғанда, оның орнына ештеңе киюдің қажеті жоқ". Мария Шарапова 2006 жылғы АҚШ Ашық чемпионатындағы түнгі матчтарында Nike компаниясымен бірлесіп дизайнын жасаған "кішкентай қара көйлек" киді, көйлек Хепберннің ықпалымен жасалған кристалмен әшекейленген дөңгелек жағалы болды, және ол турнирді жеңіп алды. 2017 жылы спортқа оралғаннан кейін, турнирде жеңіске жеткеннен кейін 11 жыл өткен соң, ол тағы да Nike және Swarovski компанияларымен бірлесіп жасалған "кішкентай қара көйлек" киді, 2017 жылғы АҚШ Ашық чемпионатындағы түнгі матчтарында өзінің қайта оралуын атап өту үшін. Бұл образ оның 2006 жылғы көйлегін еске түсіретін болды. 2004 жылы Лондонның Ковент-Гарден театрындағы бір оқиғада режиссер семіз сопрано Дебора Войгтті "кішкентай қара коктейль көйлегіне" сыймағаны үшін операдан шығарып, оның орнына арық Энн Шванневильмсті қойды.