Кіріспе
Цифрлық медианы деректерді сақтау құрылғысына көшіру
Риппинг – бұл CD сияқты контейнерден цифрлық мазмұнды жаңа цифрлық орынға шығару. Бастапқыда бұл термин Commodore 64 ойындарының музыкасын алуды білдірді. Кейін бұл термин WAV немесе MP3 файлдарын цифрлық аудио CD-ден алуға, содан кейін DVD және Blu-ray дисктері сияқты кез келген сақтау құралынан, сондай-ақ бейне ойындарынан мазмұнды алуға қолданыла бастады. Атауына қарамастан, мазмұн алынғаннан кейін медиа да, деректер де зақымдалмайды. Риппинг көбінесе форматтарды өзгерту, медиа мазмұнын өңдеу, көшіру немесе сақтық көшірме жасау үшін қолданылады. Рип – бұл алынған мазмұн, оның түпкі форматында, және риптеу бағдарламасынан алынған кью-парақ немесе журнал файлы сияқты қоса берілген файлдармен бірге. Контейнерден мазмұнды алу, контейнердің немесе файлдың толық көшірмесін жасаудан өзгеше. Көшірме жасау кезінде файл тексерілмейді, шифрлау бар-жоғы анықталмайды және файл форматы да қарастырылмайды. Мысалы, Linux dd командасы сияқты бағдарлама арқылы DVD-ді байт-байт қатты дискіге көшіріп, нәтижедегі ISO файлын түпнұсқа DVD-ді ойнағандай ойнатуға болады. Мазмұнды ету, аналогтық сигналды алып, оны қайта кодтаудан өзгеше, бұл әдіс цифрлық аудионы алу мүмкіндігі жоқ CD-ROM дискілерінде қолданылған. Кейде тіпті аналогтық форматта сақталған аудио және бейнелерді (мысалы, винилдік пластинкаларды) цифрлық форматқа ауыстыруды да риппинг деп қате айтады.
Жаңылмалы бағдарламалық қамтамасыз ету
CD-рипер, CD-граббер немесе CD-экстрактор – компакт-дискіден шикі цифрлық аудионы (әдетте CDDA деп аталатын форматта) файлға немесе басқа шығысқа шығаруға арналған бағдарламалық жасақтама. Кейбір «барлығы бірінде» бағдарламалар аудионы бір қадамда дискіге көшіріп, жазып, процесте аудионы қайта кодтау арқылы бүкіл процесті жеңілдетеді. Мысалы, аудио CD-де 16 биттік, 44,1 кГц LPCM кодталған аудио үлгілері бар, олар қосымша дерек ағынымен және синхрондау және қателерді түзету туралы ақпаратпен біріктірілген. Риптеу бағдарламасы CD-дискінің микропрограммасына осы деректерді оқып, тек LPCM үлгілерін бөліп алуды тапсырады. Бағдарлама оларды WAV немесе AIFF файлына құяды немесе басқа кодекке жіберіп, мысалы, FLAC немесе MP3 файлын жасайды. Риптеу бағдарламалық жасақтамасының мүмкіндіктеріне байланысты, риптеу трек бойынша трек негізінде, немесе бірден барлық тректерде немесе белгілі бір диапазон бойынша жүргізілуі мүмкін. Риптеу бағдарламалық қамтамасыз етуде риптеу кезінде немесе одан кейін қателерді анықтау және түзету мүмкіндіктері болуы мүмкін, себебі процесс әрқашан сенімді болмайды, әсіресе CD немесе CD-дискісін ұстаған дискінің өзі зақымдалған немесе кемшілікті болған жағдайда. DVD-дискілерді риптеуге арналған құралдар да бар, олар да ұқсас принциппен жұмыс істейді. Аудио CD-лерден айырмашылығы, DVD-дискілер компьютерде пайдалануға арналған файл түрінде форматталған деректерді қамтиды. Алайда, коммерциялық DVD-лер көбінесе шифрланған (мысалы, Content Scramble System / ARccOS Protection), бұл шифрлауды бұзу бағдарламалық жасақтамасының мүмкіндіктерін пайдаланбастан файлдарға қол жеткізуге жол бермейді, оның таратылуы немесе пайдаланылуы заңсыз болуы мүмкін. DVD файлдары көбінесе CD-R немесе стандартты (екі қабатты емес) DVD-R-ге тарату немесе көшіру үшін ыңғайсыз, сондықтан DVD-ді риптеу бағдарламалық жасақтамасы әдетте мазмұнды кейбір сапаны жоғалтумен қайта кодтау мүмкіндігін ұсынады, осылайша оны кішкентай файлдарға сыйғызуға болады.
Заңдық
Егер материал қоғамдық доменде болмаса және материалды көшірген адам авторлық құқық иесінен рұқсат алмаса, онда мұндай көшіру авторлық құқықты бұзу болып есептелуі мүмкін. Дегенмен, кейбір елдер мұны белгілі бір жағдайларда рұқсат етеді немесе, кем дегенде, тыйым салмайды. Сондай-ақ, кейбір елдерде белгілі бір шарттарда рұқсатсыз көшірмелер жасауға мүмкіндік беретін «әділ пайдалану» сияқты заңдар бар.
Еуропа
Еуропалық Одақтың директивасы мүше мемлекеттерге авторлар мен редакторлардың құқықтарына жеке көшірме жасауға рұқсат беруді ұлттық заңнамаға енгізуге мүмкіндік береді. Егер мемлекет мұндай шешім қабылдаса, авторлық құқық иелеріне өтемақы төлеуді де қарастыруы керек. Норвегияны қоспағанда, көптеген еуропалық елдер авторлық құқық иелеріне тікелей мемлекеттік бюджеттен өтемақы төлейтін жеке көшірме салымын енгізді. 2009 жылы оларға төленген өтемақының сомасы 55 миллион долларды құрады. Бұл елдердің көпшілігінде (Ұлыбритания мен Мальтадан басқа) авторлық құқықпен қорғалған туындыларды көшіруге қабілетті барлық құрылғылар мен бос материалдарға салық салынады. Директиваға сәйкес, басқа адамдар үшін көшірме жасауға тыйым салынған, ал оны пайда табу мақсатында жасау қылмыстық жазаға алып келуі мүмкін.
Нидерланды
Нидерландыда азаматтар заңды түрде сатып алынған аудио және бейнежазбаларын көшіруге құқылы. Бұған CD, SACD, сондай-ақ DVD және Blu-ray дискілері кіреді. Мұндай көшірмелер "жеке пайдалануға арналған көшірмелер" деп аталады және оларды тек көшіру жасаған адам ғана пайдалана алады. Көшірілген файлдарды жалпыға таратуға тыйым салынған.
Испания
Испанияда авторлық құқыққа ие материалдың жеке көшірмесін жасауға кез келген адамға рұқсат етіледі, егер көшірме жасаушы түпнұсқа материалға заңды жолмен қол жеткізген болса.
Ұлыбритания
Құпиялы құқыққа ие материалды жеке көшіру Ұлыбританияда заңсыз. 2010 жылы Ұлыбритания үкіметі авторлық құқық ерекшеліктерін цифрлық дәуірге бейімдеу туралы пікірлер жинады және Харгривстің Зияткерлік меншік және өсу туралы шолуын тапсырды. Шолуда жеке көшіруге рұқсат беру кешіктірілгендігі, пайдаланушылардың заңмен рұқсат етілген нәрсені білмейтіндігі және «музыка немесе бейнематериалды бір құрылғыдан екіншісіне көшіру үшін миллиондаған азамат күнделікті авторлық құқықты бұзуда» деген заңның «цифрлық дәуірге сай келмейтіндігі» айтылды. Алайда, шолуда форматты өзгерту үшін авторлық құқықтан ерекшелік жасау кезінде ешқандай қосымша жинақтардың қажеті жоқ екені көрсетілді: «Ұлыбританияда жеке көшіруге сүйенетін жеке медиа құрылғылардың дамыған нарығы бар. Бұл құрылғыларды қалыпты пайдаланудың бір бөлігі болып табылатын орынды жеке амалдарға рұқсат беру үшін осы құрылғыларға қосымша төлем қажеттігіне экономикалық негіз жоқ. Шындығында, мұндай көшіру болмаса, осы құрылғыларды пайдалану көбінесе интернеттен сатып алынған музыканы немесе фильмдерді ойнатумен шектеледі. Цифрлық құралдарды пайдаланып, шығармаларды ойнатудың қалыпты барысында осындай жеке көшірудің авторлық құқық иелеріне зиян келтіретіндігіне күшті дәлелдер жоқ. Тұтынушылардың пайдалануынан жалпыға пайдалы екендігіне мол дәлел бар. [ ] Шолу тұтынушылардың қазірдің өзінде жасап жатқан әрекеттеріне сәйкес келетін шектеулі жеке көшіру ерекшелігін ұсынады. Авторлық құқық иелері тұтынушылардың осы тұрғыдағы мінез-құлқын жақсы білетіндіктен, біздің ойымызша, осы мүмкіндіктің пайдасы құқық иелері белгілейтін бағаға енгізілген. Авторлық құқықпен қамтылған мазмұнды сатып алушылар мен сатушылардың күтуіне сәйкес келетін және сатып алу кезінде бағасы енгізілген шектеулі жеке көшіру ерекшелігі құқық иелеріне зиян келтірмейді. 2012 жылдың соңында үкімет «Авторлық құқықты жаңғырту» деген құжатты жариялады, онда үкімет жасауға ниеттенген нақты өзгерістер, соның ішінде Харгривстің жеке, коммерциялық емес көшіру үшін ұсынған ерекшеліктері баяндалды. Реформа процесінің әр кезеңінде баспасөз құралдары DRM қорғауы жоқ CD және DVD дискілерін көшіру енді заңсыз емес екенін хабарлады. Алайда, өзгерістерді іске асыруға қажетті заңнама әлі күшіне енбеді; Зияткерлік меншік кеңсесі 2013 жылдың маусым айында ғана заң жобаларын қарауды бастады, ал нәтижесіндегі заңнамалық актілер (Заң актілері) 2014 жылдың 27 наурызында Парламенттің бекітуіне ұсынылмады және 14 шілдеде (Парламент) және 27 шілдеде (Лордтар) мақұлданбады; олардың күшіне енуі 2014 жылдың 1 қазанынан басталады. Бекітуді күтіп, Зияткерлік меншік кеңсесі алдағы өзгерістерді тұтынушыларға түсіндіру және қандай әрекеттер заңсыз болып қалатынын нақтылау үшін нұсқаулық жариялады. Жеке көшіруге рұқсат беру, оптикалық құралдарда мазмұнды көшіруден қорғау үшін кейде қолданылатын DRM немесе TPM (техникалық қорғау шараларын) күшін жоюға немесе алып тастауға тыйым салатын қолданыстағы Авторлық құқық туралы директиваға қайшы келуі мүмкін.
quote|The UK has a thriving market for personal media devices which rely on private copying. We see no economic argument for adding an extra charge to these devices in order to authorise reasonable private acts which are part of the normal use of devices. Indeed, without that copying, normal use of those devices would be largely restricted to playing music or films bought online. We are not aware of strong evidence of harm to rights holders done by this kind of private copying in the normal course of using digital equipment to play works. There is considerable evidence of overall public benefits from consumer use. [ ] The Review favours a limited private copying exception which corresponds to what consumers are already doing. As rights holders are well aware of consumers’ behaviour in this respect, our view is that the benefit of being able to do this is already factored into the price that rights holders are charging. A limited private copying exception which corresponds to the expectations of buyers and sellers of copyright content, and is therefore already priced into the purchase, will by definition not entail a loss for right holders. At the end of 2012, the government published "Modernising Copyright", a document outlining specific changes the government intends to make, including the Hargreaves recommended exception for private, noncommercial copying. Following each milestone in the reform process, press reports circulated that ripping non DRM protected CDs and DVDs was no longer illegal. However, the actual legislation to implement the changes is not yet in force; the Intellectual Property Office had only begun seeking review of draft legislation in June 2013, and the resulting Statutory Instruments (SIs) weren't laid out for Parliamentary approval until March 27, 2014, and weren't actually approved until July 14 (Commons) and July 27 (Lords); with an effective date of October 1, 2014. Anticipating approval, the Intellectual Property Office published a guide for consumers to explain the forthcoming changes and to clarify what would remain illegal. The private copying exception may seem to conflict with the existing Copyright Directive prohibition on overriding or removing any DRM or TPM (technical protection measures) that are sometimes used on optical media to protect the content from ripping.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ авторлық құқық заңнамасы (АҚШ кодексінің 17-тарауы) түпнұсқалық туындының көшірмесін жасау, егер авторлық құқықтың иесінің келісімі алынбаса, құқық бұзушылық болып табылады. Заңда басқа біреудің авторлық құқықтары бар мазмұнын жеке пайдалану үшін өз цифрлық құрылғыларында көшіруге қатысты нақты құқық беру немесе одан бас тарту туралы ереже жоқ. Мысалы, жеке меншіктегі аудио CD-нің көшірмесін жасап, оны MP3 плеерге жүктеу арқылы жасалатын «орын ауыстыру» амалына нақты рұқсат немесе тыйым салынбаған. Азаматтық және қылмыстық сот жүйелеріндегі сот істері арқылы анықталатын сот практикасының қалыптасуына байланысты, қазіргі авторлық құқық заңдары жеке көшірме жасаудың нақты әрекеттеріне қолданылуы мүмкін. Осы саладағы тұтынушылардың авторлық құқықтарын бұзуға қатысты істерге дейін тек тұтынушылардың құқықтары мен заңның бұзылған файлдарды таратуға қатысты мәселелеріне назар аударылды, ал көшіру әрекетіне емес.
Канада
Канаданың авторлық құқық туралы заңында, егер пайдаланушы жұмыстың немесе материалдың көшірмесіне ие болса немесе оны пайдалануға лицензиясы болса, авторлық құқықпен қорғалатын кез келген жұмыстың қосалқы көшірмесін жасау заңды деп қарастырылады. Бірақ, бұл ретте технологиялық қорғау шараларын бұзуға немесе жасалған көшірмелерді таратуға рұқсат етілмейді. Осыған байланысты, көбінесе Канадада DVD-ді көшіру заңсыз болып саналады.
Австралия мен Жаңа Зеландия
Австралия мен Жаңа Зеландияда заңды түрде сатып алынған кез келген музыканың, сондай-ақ фотосуреттер мен фильмдердің иесі олардың көшірмесін жеке пайдалану үшін ғана жасай алады, егер оны басқаларға таратпаса. Австралияда 2006 жылы бұл ереже фотосуреттер мен фильмдерге де қолданылатын болып кеңейтілді.