Кіріспе

Американдық автор (1911–1995)

Уолтер Брэдэн "Джек" Финни (туған Джон Финни; 2 қазан 1911 – 14 қараша 1995) – американдық жазушы. Оның ең белгілі туындылары ғылыми фантастика және триллер жанрындағы шығармалар, оның ішінде «Денесін басып алушылар» және «Уақыт және қайтадан». Біріншісі 1956 жылғы «Денесін басып алушылардың шабуылы» фильмі мен оның жаңа нұсқаларының негізі болды.

Жеке өмір

Фини Висконсин штатының Милуоки қаласында дүниеге келді және Джон Фини деген есім берілді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, Фини үш жаста болғанда, ол әкесінің құрметіне Уолтер Брэден Финни деп аталды, бірақ "Джек" деп аталуын жалғастырды. Ол 1934 жылы Иллинойс штатының Гейлсбург қаласындағы Нокс колледжін бітірді. Ол Маргарит Гестке үйленді және олардың екі баласы болды: Кеннет пен Маргарит. Нью-Йорк қаласында тұрып, жарнама агенттігінде жұмыс істегеннен кейін, ол 1950 жылдардың басында отбасымен Калифорнияға көшіп келді. Ол Калифорния штатының Милл Валли қаласында тұрды және 84 жасында Калифорния штатының Гринбре қаласында пневмония мен эмфиземадан қайтыс болды.

Жазушылық мансап

Финидің "Кім біледі, солар айтты" атты алғашқы мақаласы 1943 жылғы желтоқсанда жарық көрген "Космополитан" журналында, Соғыс ақпарат бюросының (OWI) "Тілді ұстама, кемелер батып кетеді" атты Екінші дүниежүзілік соғыс науқанының идеясын көрсетеді. Жарнама мәтіншісі ретінде Финни өзінің үлесін қосып, патриот азаматтардың салғырт сөздері жау агенттеріне көмектесіп, АҚШ әскери қызметшілерінің қазасына әкелуі мүмкін екенін түсіндірді. Оның "Жесір әйелдің серуені" атты әңгімесі 1946 жылы Ellery Queen's Mystery Magazine журналы ұйымдастырған байқауда жеңіске жетті. Оның тұңғыш романы "Беске қарсы" 1954 жылы жарық көрді, ал келесі жылы одан фильм түсірілді. Финнидің "Дене ауыстырушылар" (1955) романы 1956 жылы түсірілген "Дене ауыстырушылар" фильмінің және одан кейінгі бірнеше қайта түсірілімдердің негізі болды. Тағы бір романы, "Падишаға шабуыл" (1959) "Падишаға шабуыл" фильміне айналды, онда Фрэнк Синатра RMS Queen Mary кемесінен батыл тонау жасаған топтың жетекшісі рөлін сомдады. Финнидің ең үлкен жетістігі оның ғылыми-фантастикалық романы "Уақыт және қайтадан" (1970) болды. Роман уақытқа саяхат жасау тақырыбын қамтиды, бұл тақырыпты ол бұрын қысқа әңгімелерінде сынап көрген. Романның басты кейіпкері Саймон Морли Нью-Йоркте жарнама саласында жұмыс істеп жүргенде, құпия үкіметтік жобаға тартылады, мақсаты – уақыт саяхатын іске асыру. Морли 1882 жылғы Нью-Йоркке саяхаттайды. Роман Финнидің сол кездегі қаладағы өмірдің жарқын және егжей-тегжейлі суретімен, сондай-ақ Морлидің саяхаты барысында жасаған суреттері мен фотосуреттерімен ерекшеленеді, олар роман беттерінде көшірілген. Морли сол кездегі тарихи орындардың көптегенін көреді, олардың кейбіреулері қазір жоғалып кеткен (мысалы, 1939 жылға дейін қазіргі Сити-холл паркінің оңтүстік жағында тұрған пошта кеңсесі), ал кейбіреулері әлі де сақталған (мысалы, Сент-Патрик соборы, сол кезде Бесінші авенюдегі ең биік ғимарат). 1987 жылы Финниге Теннесси штатының Нэшвилл қаласында өткен Дүниежүзілік фантастика конвенциясында өмірлік жетістіктері үшін Дүниежүзілік фантастика сыйлығы табысталды. Финнидің "Қызықты көршілер" (Collier's, 6 қаңтар 1951) атты әңгімесі "Уақыт – жай ғана орын" атты ғылыми-фантастикалық театрдың екінші эпизодының негізі болды. Ол алғаш рет 1955 жылғы 16 сәуірде көрсетілді, онда Дон ДеФор және Уоррен Стивенс түсті. Кейіннен әңгіме 1957 жылы Rhinehart and Company компаниясы шығарған "Үшінші деңгей" жинағында жарық көрді, ал одан кейін Стивен Спилберг жасаған "Amazing Stories" антологиялық сериясының эпизоды ретінде пайда болды, онда Адам Ант және Марсия Страссман ойнады. Спилбергтің нұсқасы алғаш рет 1987 жылғы 20 наурызда көрсетілді. 1995 жылы, "Уақыт және қайтадан" романы жарық көргеннен жиырма бес жыл өткен соң, Финни "Уақыттан уақытқа" атты жалғасын шығарды, онда Морлидің 1912 жылғы Манхэттендегі одан әрі оқиғалары баяндалған. Финни кітапты аяқтағаннан кейін көп ұзамай 84 жасында қайтыс болды. 1998 жылы Кэмпбелл Скотт пен Дженнифер Джейсон Лидің қатысуымен түсірілген "Махаббат хаты" телефильмі Финнидің 1959 жылы "The Saturday Evening Post" журналында жарияланған сол аттас қысқа әңгімесіне негізделген. Нокс колледжінің ғылыми фантастика және фантастика басылымы "Үшінші деңгей" деп аталады, бұл атау Финнидің 1952 жылғы қазан айында "The Magazine of Fantasy & Science Fiction" журналында жарияланған "Үшінші деңгей" атты қысқа әңгімесінің құрметіне берілген.