Кіріспе

Сидней Хилл Шенберг (17 қаңтар 1934 – 9 шілде 2016) – Камбоджадағы соғысты жариялағанымен әйгілі американдық журналист. Ол Пулитцер сыйлығының, екі Джордж Полк сыйлығының, екі Шетелдік Пресса Клубы сыйлығының және көрнекті журналистика үшін Сигма Дельта Чи сыйлығының иегері болды. 1984 жылғы «Қырғын алаңдары» фильмінде Шенбергтің рөлін Сэм Уотерстон сомдады, бұл фильм Шенберг пен камбоджалық журналист Дит Пранның Камбоджадағы оқиғаларына негізделген.

Ерте өмір және мансап

Сидни Шанберг Массачусетс штатының Клинтон қаласындағы еврей отбасында дүниеге келді, Фреда (Файнберг) мен Луи Шанбергтің ұлы, ол азық-түлік дүкенінің иесі болған. 1951 жылы Клинтон орта мектебінде оқыды, ал 1955 жылы Гарвард университетінен үкімет мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Гарвард құқық мектебіне түскеннен кейін, ол әскери тізімге жылдам қосылуды сұрады және Техас штатындағы Форт-Худтағы әскери дайындықтан өтті. Шанберг 1959 жылы The New York Times газетінде журналист болып жұмысқа орналасты. 1970 жылдардың басында ол "Таймс" газетінің Оңтүстік-Шығыс Азиядағы тілшісі болып жұмыс істеді. Ол журналистикадағы еңбектері үшін екі рет, 1971 және 1974 жылдары Джордж Полк сыйлығын жеңіп алды. 1971 жылы Нью-Дели бюросының басшысы (1969–1973) ретінде сол кездегі Шығыс Пәкістан (қазіргі Бангладеш) жерінде болған Пәкістанның геноциді туралы жазды. Оңтүстік-Шығыс Азия тілшісі болғаннан кейін (1973–1975), Вьетнам соғысын жариялады. Соғыстың көп жылдарынан кейін, Шанберг The New York Times газетінде американдықтардың кетуі және биліктің ауысуы туралы жазды, камбоджалықтар туралы: «Америкалықтар кеткеннен кейін олардың өмірі жақсармауы мүмкін емес» деді. 1975 жылдың 13 сәуірінде Пномпеньден жіберген хабарында «Америкалықтарсыз Индокитай: көптеген адамдар үшін жақсы өмір» деген тақырып болды. Қызыл кхмерлер билікті басып алғаннан кейінгі өмірі туралы жазған Шанберг: «Мен көптеген камбоджалық достарымның Пномпеньден шығарылып бара жатқанын көрдім. Олардың көпшілігін мен ешқашан қайта көрмедім. Біздің барлығымыз өзімізді сатқын сезіндік, бізді қорғаған, бірақ достарымызды құтқару үшін жеткілікті іс-қимыл жасамаған адамдар секілді. Біз ұялғанбыз. Әлі де солаймыз», – деп жазды және «қызыл кхмерлер» партизандарын толығымен айыптады. Ол Пномпень қаласы түскеннен кейін қалада қалған аздаған американдық журналистердің бірі болды. Ол және оның көмекшісі өлім жазасымен қорқытылып, француз елшілігіне паналады. Екі аптадан кейін ол Таиландқа жүк көлігімен кетті.

Кейінгі өмірі

Шенберг Камбоджа туралы жазғаны үшін 1976 жылы Халықаралық репортаждар бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Мақтау қағазында былай делінген: «Камбоджадағы коммунистік төңкерісті жариялағаны үшін, Пномпень құлағаннан кейін лауазымында қалуды шешкенде өте қауіпті жағдайға тап болғаны үшін». Оның 1980 жылғы «Дит Праңның өлімі мен өмірі» кітабы әріптесі Дит Праңның Қызыл кхмерлер режимі кезінде күресін баяндады. Бұл кітап 1984 жылы түсірілген «Құнжырлы далалар» фильміне шабыт берді, онда Шенбергтің рөлін Сэм Уотерстон сомдады. Пулитцер сыйлығын алғаннан кейін А.М. Розенталдың бас редакторлық орнына үміткер ретінде қарастырылғанмен, олардың қарым-қатынасы Шенбергтің жергілікті жаңалықтарды жабуға жаңа көзқарасы (соның ішінде 1977 жылғы жоғары орта тапқа жататын гей-кәсіпкерлер туралы серия, ақырында Розентал тоқтатты) және Нью-Йорктің жылжымайтын мүлік саласына қатысты күшейе берген сынап-сіңірген пікірлерге байланысты шиеленістің тууына әкелді. 1985 жылдың қыркүйегінде Шенберг газеттің Вествей тас жолы жобасын сынағаннан кейін Розентал оның бағанасын жапты. Ол «Нью-Йорк Таймс» журналындағы кең ауқымды жазушы ұсынысынан бас тартып, «Таймс» газетінен кетті. 1986-1995 жылдары Newsday газетінде редактор және бағана жазушысы болып жұмыс істеді. Ол АҚШ Сенатының тұтқындар/жоғалып кеткендер мәселесі жөніндегі арнайы комитетінің тыңдауларын қамтыды және Вьетнам соғысының тұтқындары/жоғалып кеткендері мәселесіне терең үңілді. Penthouse, The Village Voice және The Nation үшін жазып, Шенберг осы мәселеде «қалған тұтқындар» теориясының белсенді жақтаушысы болды. Ол осы тақырыпта көптеген мақалалар жариялады және тұтқындарды таба алмауының себептерін түсіндірді, үкімет шенеуніктерінің халықтың наразылығынан қорқып, ұяттан сақтану және беделіне нұқсан келтірмеу үшін тірі тұтқындар туралы хабарларды мұқият тергемегенін алға тартты. Сондай-ақ, ол өзінің мақалаларында вьетнамдықтардың халықаралық қауымдастықтан мойынұсқалу үшін тұтқындарды ұстағанын мойындамағанын және соғыс аяқталғаннан кейін оларды өтемақы үшін сатуға тырысқанын айтты. 1987 жылдың 14 қыркүйегінде Шенберг Newsday газетінде «Дональд Трамп – қоғамдық қатынастар шебері» деген мақала жариялады, онда ол сарказммен: «Дональд Трамптың маған ең ұнайтыны – оның үйсіз және кедейлерге деген шынайы қамқорлығы» деп жазды. Ол Трампты «қоғамдық қатынастардағы виртуоз» деп атады, сол кездегі Нью-Йорк қаласының мэрі Эд Кохпен (Трамп оны «ақымақ» және «жаман адам» деп атады) жалғасып жатқан жанжалды сипаттады, Трамптың жоғары интеллект туралы көптеген мәлімдемелерін келтірді («Ракеталар туралы білуге қажеттінің бәрін үйренуге бір жарым сағат кетеді. Мен оның көп бөлігін білемін деп ойлаймын») және соңында ескертті: «Ол Ақ үйге қатысты кез келген ниетін жоққа шығаруға тырысса да, Трамп біздің заманымызға сай инстинкттерге ие – түтін мен сиқырлы айналар мен бейнелер заманы. Қысқасы, ол біз қадір тұтатын және сайлайтын адамдарды көреді және табиғи түрде: «Неге мен емес?» - деп сұрайды». Шенберг мақаласын: «Түтін бәрі болған заманда Дональд Трамп оны ең жақсыларымен бірге өртеп жібере алады» деген сөздермен аяқтады. 1992 жылы Шенберг Елиджа Париш Лавджой сыйлығымен және Колби колледжінің құрметті заң докторы дәрежесімен марапатталды. Newsday-ден кеткеннен кейін ол APBNews.com-да тергеу бөлімінің жетекшісі болып жұмыс істеді, жаңадан құрылған цифрлық басылымды 1999 жылғы Журналистер мен редакторлар сыйлығына жеткізді. 2001 жылы Нью-Пальцтегі Нью-Йорк мемлекеттік университетіндегі Джеймс Х. Оттавей аға болып тағайындалғаннан кейін Нью-Йорк штатының Нью-Пальц қаласына қоныстанды. 2006 жылы Шенберг The Village Voice газетінен (онда ол 2002 жылдан бері штат жазушысы және Press Clips бағанасының авторы болып жұмыс істеген) жаңа баспагер New Times Media жасаған редакциялық, саяси және кадрлық өзгерістерге наразылық білдіріп кетті. 2010 жылдың 1 шілдесінде шыққан «Американдық консерватор» журналында Шенберг АҚШ үкіметінің Вьетнам соғысының соңында Солтүстік Вьетнамда қалған жүздеген әскери тұтқындарды тастап кеткені туралы позициясын алға жылжытуға тырысқаны туралы мақала жариялады. Ол 2016 жылдың 9 шілдесінде өткен аптада жүрек талмасынан қайтыс болды.