Кіріспе

Американдық сотталған кісі өлтіруші және саяси қаскөй

Байрон (Төмен салық) Лупер (туған Байрон Энтони Лупер; 15 қыркүйек 1964 – 26 маусым 2013) – Теннесси штатында демократтан республикашылға айналған саясаткер және сотталған кісі өлтіруші. Саяси мансабын дамыту үшін ол орта атын "Энтониден" "(Төмен салық)" деп заңды түрде өзгертті, тіпті жақшаларын да қосты. 1998 жылдың қазанында сайлаудағы қарсыласы, Теннесси штатының сенаторы Томми Берксті өлтіргені үшін сотталғаннан кейін, оған өмір бойына түрме жазасы берілді. Ол 2013 жылы түрмеде қайтыс болды.

Ерте өмір, білім және алғашқы мансап

Байрон Лупер Теннесси штатының Куквилл қаласында дүниеге келген. Балалық шағының көп бөлігін Джорджияда өткізді, онда оның әкесі Аарон Лупер мектеп директоры болып жұмыс істеген. 1983 жылдан 1985 жылға дейін Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясында оқыды, бірақ күйік жарақатынан кейін құрметті түрде босатылды. Босатылғаннан кейін Джорджияға көшіп, Джорджия университетін бітірген соң штаттық заң шығару органында жұмыс істеді. 1988 жылы Лупер демократ ретінде Грузия штаттық өкілдер палатасына үміткер болып, алғашқы сайлауда Уайк Оррдан жеңілді. Салық салынуын бағалаушы ретінде Лупер кеңсесінің жабдықтарын пайдаланып, Теннесси штатының жаңалықтар құралдарына көптеген баспасөз хабарламаларын жіберді, өзі туралы жағымды мәлімдемелер жасады және басқа жергілікті шенеуніктердің кемшіліктерін айыптады. Ол сирек жұмысқа баратын, сондай-ақ мүлік салығын бағалауда көптеген тәртіпсіздіктер туралы хабарлар тарады. Лупер бұрынғы қатынынан 1,2 миллион доллар талап еткен сотқа шағым түсті, ол оны зорлағанын, нәтижесінде жүкті болғанын және бала туғанын, ал ол өзінің лауазымын пайдаланып үйін ұрлағанын мәлімдеді. Лупердің қызметтен алынып, кісі өлтіргені үшін сотталғаннан кейін прокуратура 1998 жылдың наурыз айында қозғалған қылмыстық істерді қараудан бас тартты. Камберленд округінің билігі бастапқыда Берксті өлтіруге мұқтаж себепті анықтай алмады. Бірақ Рекс теледидардан Лупердің суретін көргеннен кейін, Берктің жесірі Шарлотта Беркске, ол кісі өлтірілген күні қара машинамен жылдам келе жатқан Луперді көргенін айтты. Кейін Лупер Арканзас штатының Хот-Спрингс қаласында пайда болды, онда ол АҚШ Теңіз корпусының рекрутері Джо Бондпен кездесті. Бонд пен Лупер бала кезінен таныс болған, ал Лупер 1998 жылдың жазында Бондтың қару-жарақ саласындағы біліктілігіне қызығушылық танытып, достығын жаңартқан. Бонд Лупердің кісі өлтіру ісі бойынша сотта маңызды куәгер атанды. Лупер Бондпен біраз уақыт бірге тұрды, Сенаттағы қарсыласын қалай өлтіргені туралы, сондай-ақ кісі өлтіруге пайдаланған машинасының дөңгелектерін ауыстыру және машинаны жасыру қажеттігі туралы көп әңгімеледі. Лупердің ісі бойынша сот отырысында Бонд күдікті куәгер ретінде кенеттен пайда болды. Сотқа дейінгі кезеңде Лупер бұрынғы досын жамандауға тырысты және кем дегенде алты адвокатты ауыстырды, олардың бірі этикалық себептермен Лупердің адвокаты бола алмайтынын түсіндіретін жасырын сот құжатын ұсынды.

Қылмыстан кейінгі науқан

Теннесси штатының заңына сәйкес, сайлаудан бұрын қайтыс болған үміткердің аты бюллетеньнен алынып тасталуы тиіс еді, және сайлауға 30 күн қалғанда қайтыс болған үміткерді партиясы алмастыруға құқығы болмады. Бірнеше адам Лупердің атын бюллетеньнен шығаруға тырысты, Лупердің қамауға алынуы моральдық бұзылыс екенін айтты. Штаттық Республикалық партия Луперден алшақтады. Лупердің штаттық сенаттағы орынды техникалық себеппен жеңіп алуына жол бермеу үшін Беркстің жесірі Шарлотта күйеуінің орнына жазылатын үміткер ретінде ұсынылды. Оның сайлау науқанына ондаған еріктілер, оның ішінде кейбір республикашылар да көмектесті. Сайлау күні Шарлотта Беркс жазылатын үміткер ретінде 30 252 дауыспен Лупердің 1531 дауысына қарсы жеңіске жетті. Оның штат сенаторы ретіндегі алғашқы қадамдарының бірі – сайлауға 40 күн қалғанда қайтыс болған кез келген үміткердің аты бюллетеньде қалуын қамтамасыз ететін заң жобасын енгізу болды, осылайша күйеуінің өлімінен кейін туған жағдайдың алдын алуға тырысты. Шарлотта Беркс 2002, 2006 және 2010 жылдары қайта сайланды. 2014 жылғы сайлаудан кейін ол зейнетке шықты.

Қылмысқа айыптау және үкім

2000 жылы Лупердің кісі өлтіруіне қатысты сот процесі бірнеше кешігулерден кейін өтті, себебі ол адвокаттарын бірнеше рет ауыстырды, олардың көпшілігі басқа судья тағайындау және сот отырысын басқа жерге көшіру туралы өтініштер берді. Ақырында, Лупердің соты көшiрiлмеді; сотқа дейінгі жарияланымның ықпалына ұшырамау үшін қазылар алқасы Салливан округынан шақырылды. Сот барысында жұмысшылар тобы Теннесси штатының 111 және 40 тас жолдарының қиылысынан құрбанды өлтіруге қолданылған қаруды тапты. Вес Рекс және Джо Бонд екеуі де айыптау тарапынан маңызды куәгерлер болды, сондай-ақ екі саяси кеңесші Лупердің олармен әртүрлі уақытта байланысқа түскенін айтты, ол екеуіне де саяси жарысқа қатысуға ниетті екенін және қарсыласын өлтіру арқылы жеңіске жетудің ең сенімді жолы екенін мәлімдеді. Теннесси Тергеу бюросының сарапшысы Сэнди Эванс оқиға орнындағы шина іздері Лупердің Audi көлігінен болғанын куәландырды. Прокурор Тони Крейхед қазылар алқасына Лупердің «Смит пен Вессонмен бұл сайлауды жеңіп алуға ниеттенгенін» айтты. Сотталғаннан кейін ол Теннесси штатының Петрос қаласындағы Бруши-Маунтин мемлекеттік түрмесіне ауыстырылды. 2009 жылы Бруши-Маунтин түрмесі жабылғанда, Лупер Морган округінің түзеу орталығына көшірілді. 2001 жылдың соңында Лупер телеарнаны және жекелеген қызметкерлерін эфирдегі сұхбатта оны жағымсыз бейнелегені үшін сотқа берді. Сонымен қатар, Лупер «Американдық әділет» телесериалының 163-ші бөлімінде, «Бәсекелестікті жою» атты эпизодта талқыланды. Ол сондай-ақ Теннесси түзеу мекемесінің қызметкерлеріне және Теннесси түрмелерінде медициналық қызмет көрсеткен мердігер компанияға қарсы сотқа шағымданып, оның ұстау жағдайы конституцияға қайшы екенін және оған тиісті медициналық көмек көрсетілмейтінін мәлімдеді. Бұл іс бойынша ол 47 миллион доллар өтемақы талап етті. Ол сонымен қатар сот шешімін күштен шығару бойынша бірнеше рет сәтсіз өтініш берді.

Өлім

2013 жылдың 26 маусымында Лупер түрме жасушасынан өлген күйде табылды. Түрмедегі оқиға туралы баяндамада оның денесі табылғанға дейін екі сағаттан кем уақыт бұрын жүкті әйел кеңесшіге шабуыл жасағаны көрсетілген; сол оқиға кезінде Луперді баулыға салуға тура келді. Денсаулық сақтау қызметкерлері жасаған сараптама көрсеткендей, оның жоғары қан қысымы және артериялардың қатаюы салдарынан жүрек ауруы болған; сонымен қатар, оның денесінде антидепрессанттардың зиянды деңгейі анықталды.

"Түсінік салық" атауларының имитаторлары

Басқа саяси кандидаттар мен қоғам қайраткерлері Лупердің қабылдаған есімін үлгі етіп алды немесе өздері ұқсас есімдерді қабылдады. Олардың арасында "Something Awful" негізін қалаушы Ричард "Lowtax" Кянка болды, ол өзінің лақап атын Байрон Луперге сілтеме ретінде қабылдады, себебі 1997 жылдың жазында Кянка Лупердің стажеры болуға жақын болған. 1998 жылы Крейг "Салықты тоқтату" Фрейс Калифорния штатының Теңестіру кеңесіне үміткер болып түсті. Ол демократиялық партияның алғашқы сайлауында алтыншы үміткердің арасында төртінші орынды иеленді. Лос-Анджелес округінде Джон "Төмен салықтар" Лоу 2000 жылдан 2018 жылға дейін округтік бағалаушы лауазымына барлық сайлауға қатысты. Ол есімін өз саяси ұстанымдарын жеткізу үшін өзгерткенін түсіндірді. 2000 жылы Лоу лауазымды толтыру үшін өткізілген арнайы сайлауда дауыстардың 1% - дан да азын алды. 2002 және 2006 жылдары Лоу Рик Ауербахтан 70%-11% (2002) және 77%-23% (2006) есебімен жеңілді. 2010 жылы Лоу тағы да үміткер болып, дауыстардың 10,6% - ын алып үшінші орынға шықты. 2014 жылы ол дауыстардың 9,47% - ымен төртінші орынды иеленді. 2018 жылы Лоу "Төмен салықтар" деген атпен дауыс бюллетенінде екінші орынға ие болды, ол 23,58% дауыс алып, қазіргі лауазымдағы Джеффри Прангты екінші турға мәжбүр етті. Лоу екінші турда Прангке 20% - дан сәл көп айырмамен жеңілді.