Кіріспе
Зулулардың патшасы Киприан Бхекузулу Ньягезезеве ка Соломон (4 тамыз 1924 – 17 қыркүйек 1968) 1948 жылдан 1968 жылы Нонгомада қайтыс болғанға дейін зулу ұлтының патшасы болды. Ол 1944 жылы ғана шешілген ұзақ мұрагерлік даудан кейін әкесі Сүлеймен каДинузулудан кейін таққа отырды. Оның інісі Артур Мшиени каДинузулу мұрагерлік дау кезінде және Киприан ересек болмағанда регент ретінде қызмет етті. Киприан Усуту басшысы ретінде таққа көтерілді және 1951 жылға дейін Оңтүстік Африканың ақ аздығы үкіметі оны Басты басшы деп мойындамады. Ол кезде де ол нақты билігі жоқ әлеуметтік басшы еді. 1879 жылдан бері ешкім зулу халқының басшысы ретінде мойындалмады, Киприанның інісі (уақытша Басты басшы Мшиени) болмаса, бірақ ол да регент болған. Бұл атақ оған үкімет Бантустанды бақылауға алу үшін берді, зулу халқына немесе оның өзіне деген шынайы қамқорлықтан емес.
Cyprian Bhekuzulu Nyangayezizwe kaSolomon (4 August 1924 – 17 September 1968) was the king of the Zulu nation from 1948 until his death at Nongoma in 1968. He succeeded his father, king Solomon kaDinuzulu, after a lengthy succession dispute which was only resolved in 1944. His uncle, Arthur Mshiyeni kaDinuzulu, functioned as regent during the succession dispute and Cyprian's minority. Cyprian ascended the throne as a chief of uSuthu and never as a Paramount Chief until 1951 when he was recognised as such by the white minority government of South Africa. Even then, he was a social head with no real power. Not since 1879 has anyone been recognised as a head of the Zulu people with an exception of Cyprian's uncle (acting Paramount Chief Mshiyeni) but even he was a regent. This title was granted to him because the government wanted to secure a Bantustan and not out of genuine care for the man or the Zulu people.
Алғашқы жылдар
Киприанның тәрбиесі Зулу патшалығындағы басқа балалардың тәрбиесіне ұқсас болды, ол бауырлары мен туыстарымен мал бағып өсті, ал сол туыстарының бірі – кейіннен Оңтүстік Африкадағы көрнекті саясаткерлердің біріне айналған және король Звелитхинидің премьер-министрі болған ханзада Мангосуту Бутелези (Киприанның ұлы және мұрагері) еді. Киприанның әкесі Соломон 1933 жылы қайтыс болды, ал ханзадалардың жас болғандықтан тікелей мұрагерлікке лайық ешкім болмады, осының салдарынан Соломонның толық ағасы Артур Эдвард Мшиени регент болып тағайындалды.
Мұрагерлік және даулар
Қайтыс болған Сүлеймен патша мұрагерін тағайындамағандықтан, князьдер есейгеннен кейін үміткерді көрсету қажет болды. Осы үміткерлердің біріншісі – Сүлейменнің үлкен ұлы Виктор Фикоквазио, бірақ оның кандидатурасы төңірегінде патшалық отбасында көптеген пікір таластар болды. Тағы бір үміткер – регент ханзада Тандайипи Абессалом еді. Дегенмен, оның тағайындалуы зулу халқының арасында наразылық тудырды, себебі регент ханзада мен үміткердің апартеид режиміне тым жақын екені сезілді. Осы екі ханзаданың абыройы төмендегендіктен, нағыз мұрагер әлі табылмаған деген аңыз пайда болды, соның салдарынан Киприанның таққа таласу ниеті күшейді. Бұрынғыда мектеп оқулығында Киприан мұрагер деп көрсетілген еді. Нұсқалары жедел өзгертіліп, бұл мәлімдеме алынып тасталғанымен, Киприанға ол "кітаптармен таңдалған" деген сенім қалды және ол осы талапты ілгерілетті. Бірнеше айдың ішінде ханзаданың айналына көп адам жиналды, бұл үкіметке Тандайипидің кандидатурасын қайта қарастыруға мүмкіндік берді. Үкімет мұрагерлік мәселесі бойынша тергеу жүргізіп, соңында Киприанды мұрагер ретінде қабылдады. Оның анасы марқұм бас қол қойған хатты ұсынды, онда Киприан оның мұрагері екені жазылған; хаттың түпнұсқа екені техникалық сарапшылармен расталды.
Өлім
Киприанның орнын оның ұлы, патша Гудвилл Звелетхини каБхекузулу (2021 ж. қайтыс болды) және оның қызы, Номуса каБхекузулу (2020 ж. қайтыс болды) басты. 2011 жылы күйеуі, патша Макшоб'аякшита Санделе қайтыс болғаннан кейін ол АмаРхархабе (ксоса тайпасының бір тобы) үшін Нолойсо патшайымы ретінде регенттікке ие болды.