Оңтүстік Африкалық Батлоква тайпасы

Кіріспе

Оңтүстік Африка тайпасы

Батлоква (сонымен қатар Батлокоа немесе Бадогва) термині Лесото мен Оңтүстік Африкада қоныстанған бірнеше Кагла қауымдастықтарын көрсетеді. Олар Тлоква патшаларының ізбасарларынан және Тлоква тайпасы ретінде танылған рулардың мүшелерінен, немесе өздерін Тлоква ұрпағы деп есептейтін адамдардан құралған. Көптеген Батлоква рулары өздерінің патшалық тегін Тлоква ұлтының әкесі және негізін қалаушысы болған Табане патшаның ұлы Кгвадиге дейін жегізеді. Тлоква тайпасы тлокве мысығын өздерінің алғашқы тотемі деп санайды, ол ру басшыларының терілерін пайдалану үшін көп аулау салдарынан кейін жойылып кеткен.

Жіктеу

Батлоква патшалығы Баггатла халқының үлкен тобының бір бөлігі болып табылады, бұл банту тілінде сөйлейтін Цвана халықтарының бір бөлімшесі. Бұл топтар көбінесе «сото-цвана» деп жіктеледі. Себебі, олардың тарихының ерте кезеңдерінен бастап, оларды Оңтүстік Африканың басқа банту тілдерінен ерекшелендіретін бірқатар тілдік және мәдени ерекшеліктері болды. Ең бастысы – өзара түсіністік диалектілердің болуы. Басқа ерекшеліктері: тотемизм, ана жағынан туған туыстармен некелесуге басымдық беру (Батлоква халқы ата жағынан туған туыстармен некелесуді артық көреді), және сыртында ағаш тіреулермен бекітілген конустық сабаннан жасалған шатыры бар дөңгелек үйлерден тұратын сәулет стилі. Басқа да ортақ белгілерге мекгатльха деп аталатын тері шапандардың стилі, «нгуни» халықтарынан үлкен, тығыз және жақын орналасқан ауылдық елді мекендер, сондай-ақ шөптес немесе орманды аймақтарда тастан салу дәстүрі кіреді. Басото және Батсвана халықтарының тарихы – үздіксіз келіспеушіліктер мен бөлінулерге толы, кейде патшалыққа таласу салдарынан кланның бір бөлігі бас кланнан бөлініп, наразы патшаның туысының басшылығымен басқа жерге қоныс аударатын. Көбінесе, жаңа тайпаның аты бөлініп шыққан топтың жетекшісінің есімімен аталатын. Батсвана халқының дәстүрлері солтүстікке қарай шығуды көрсетеді және олардың оңтүстікке қарай жылжуы банту тілінде сөйлейтін халықтардың темір дәуіріндегі үлкен көші-қонының бір бөлігі болғанын көрсетеді. Әдетте, теория бойынша сото-цваналар Шығыс Африканың Ұлы көлдері маңындағы басқа банту тілді халықтардан бөлініп, қазіргі Зимбабве аймағының батыс бөлігімен оңтүстікке қарай жылжуды бастады делінеді. Кейбір ғалымдар этникалық топтарды жіктеуге қарсы ескертеді, себебі африкалықтар біртекті халық емес. Пол Мейлам африкалық топтарды белгілеу үшін қолданылатын критерийлердің «әртүрлі» қоғамдар арасында өте көп қайталану тенденциясы бар екенін атап өтті, сондықтан барлық негізгі критерийлерді бір уақытта қолданып, анық ерекшеленетін, дербес бірліктерді анықтау мүмкін емес.

The Batlôkwa kingdom is part of the larger group of Bakgatla people, which is one of sub divisions of the Bantu speaking Tswana peoples. These different groups are often classified for convenience as 'Sotho Tswana'. This is because, from an early stage of their history, they shared a number of linguistic and cultural characteristics that distinguished them from other Bantu speakers of southern Africa. Most prominent was mutually intelligible dialects. Other features included totemism, preferential marriage of maternal cousins with the exception to Batlokwa who prefer marrying their paternal cousins, and an architectural style characterized by a round hut with a conical thatch roof supported by wooden pillars on the outside. Other commonalities included a style skin cloaks called mekgatlha, dense and close village settlements larger than those of 'Nguni' peoples, and a tradition of building in stone in less grassy or wooded regions. The history of the Basotho and Batswana people is one of continual dissension and fission where disputes, sometimes over kingship ascendancy, resulted in a section of the clan breaking away from the main clan, under the leadership of a dissatisfied king's relative, and settling elsewhere. Often the name of the man who led the splinter group was taken as the new tribe's name. The traditions of the Batswana people point to a northward origin, and indicate that their southward movement was part of the great migrations of the Bantu speaking iron age peoples. Usually, the theory asserts that the Sotho Tswana separated from other Bantu speaking peoples in the vicinity of the Great Lakes of East Africa, and that they proceeded downwards along the western part of present day Zimbabwe. Some scholars caution against this classification of ethnic groupings since Africans are not homogeneous peoples. Paul Maylam stressed that there is a common tendency for the criteria used to label African groups "to overlap between 'different' societies so that it becomes virtually impossible to use all the major criteria at the same time to define nearly differing, self contained entities."

Тарих

Масилоның қайтысынан кейін басшылық дағдарысы туды, оның салдарынан Хуруше және Квена рулары құрылды. Батлоква руы Хуруше руынан тарағандарын айтады және олардың ерте тегі БаКгатла мен Табане негізін қалаушы Мокгатлага дейін жетеді. Табане кіші әйелі Диаледен бес ұл – Кгетси, Кгвади (Мотлоква), Матсиболо және Мосия тудырды, ал аға әйелінен Матисане атты ұлы болды. Олардың әрқайсысы бөлініп, сәйкесінше Bapedi, Makgolokwe, Batlôkwa, Maphuthing және Basia руларын құрды. Он буын өткен соң, Кгвадиден Мотоносидің ұлы Монтведи Мокотжоның әкесі болды. Басшы Мокотжоның әкесі Секоньела жас кезінде қайтыс болғандықтан, оның анасы Мантатиси оның ересек болуына дейін регенттік қызметін атқарды.

Қожо-Кголо Цотеци

Қоғоғо Цотеци (шамамен 1735 ж.) – Батлоква ба Мокгалонгтың ең басты патшасы, Батлокваның ең ірі тармағы. Ол әкесі, Мокгалоның ұлы Себолока қайтыс болғаннан кейін билікті мұраға алды. Ол да, көптеген бұрынғы басшылар сияқты, жас кезінде қайтыс болды, бірақ ол кезде әйелі Kgosihadi 'Mamohlahlwe-ден 6 ұл тудырған: Мохлахлве (Лебака), Цибела, Селеман, Лелока, Сетати және Тай. Ол қайтыс болған кезде, мұрагері Мохлахлве кәмелетке толмағандықтан, Батлоква халықы королева Мамохлахлве ұлы Лебака үшін регент болсын деген келісімге келді. Осылайша ол Батлоква тарихындағы тұңғыш регент патшайымы атанды. Kgosihadi Мамохлахлвеге күйеуінің ағалары – Текисоның ұлы Кгание және Макороның ұлы Мотоноси көп көмектесті. Бұл басшылар Батлокваны басқаруда үлкен көмек көрсетті, содан кейін королева Мамохлахлве ұлы Лебакаға билікті табыстады, ол Батлокваның ең басты патшасы болды.

Қожа Хади Мантатиси, Қожа Мокотжоның әйелі

Қожахади Мантатиси (шамамен 1781–1836) – 19 ғасырдың басындағы ең белгілі және қорқынышты әйелдер әскери және саяси көшбасшыларының бірі. Зулулардың кеңеюімен және Оңтүстік Африкадағы құл саудасымен байланысты соғыстар жылдарында, көбінесе Мфекане немесе Дифакане деп аталатын оқиғалар кезінде, Тлоква халқы алғаш рет ағылшын тілінде Мантатиси есімімен, зерттеулер, миссиялар және империя әдебиеттерінде «Мантатейлер» деп танылды. Оңтүстік Африканың Еркін Мемлекет провинциясының Харрисмит (Таба Нтшу) ауданындағы Басиа тайпасының басшысы Мотабаның қызы, Батлоква тайпасымен туыс болған Мантатиси, әдемі және бойы биік әйел болған деп есептеледі. Ол көршілес Батлоква тайпасының басшысы Мокотжоға үйленді және одан төрт ұл туды. Мокотжо мұрагері Секоньела әлі жас болғандықтан, Мантатиси Секоньеланың регенті болды. Мокотжоның қайтысынан кейін Батлоква ба Мокотленг тайпасы көршілес Наталдан қашқан амаХлуби тайпасының әскери шабуылына тап болды. Өздері босқындарға айналған Мантатиси, ұлы Секоньеланың регенті ретінде Тлоква тайпасын Каледон аңғарына бастап, онда тұратын басқа сото тайпаларын қуып шықты. Оның әскері шабуыл жасағандардың егіні мен малын тартып алып, қирату мен апаттың ізін қалдырды. Оның әскери жаулап алуы қазіргі Ботсвананың орталық бөлігіне дейін жетті. Әскери және саяси билігінің шарықталу кезінде оның әскерінде қырық мың жауынгер болды деген есеп бар. Алайда, ол 1823 жылдың қаңтарында Бечуаналанда жеңіліске ұшырады. Пётр Беккер осы кезеңдегі оқиғаларды былай сипаттады: «Осы уақытта Ммантатиси қырық мың ер адам, әйел және баламен жақындады. 1823 жылдың қаңтар айы егін пісіп, азық-түлік мол болатын кез еді. Бірақ «Жабайы мысық» тайпасы тыныш өмір сүруге мәжбүр болды, себебі Дифакане/Дифетлване және Ммантатиси, Мпангазита және Мативане жасаған қарақшылық салдарынан туған хаос соншалықты зор болды, тіпті тайпалар егін егуге дайындық үшін егістік жерлерін өңдегенге дейін өз қоныстарынан жоғалып кетті. Шындығында, Орталық Алаң аштықтан зардап шеккен, шатақтап, аз-маз тобыр-тобыр ұрылармен толы болды. Тамырлар, түйнектер мен жидектерден басқа, далада тамақ табу қиын болды, әрине, Ммантатиси сияқты үлкен топты тойдыруға жеткіліксіз». Дегенмен, Ботсвананың ең қуатты басшысы Бангвакеци тайпасының Макабасы Ммантатисиге қарсылық көрсетпей берілмеуге бел буды. Беккер бұл туралы былай баяндады: «Сол кезде ескі басшы Ммантатисиге шайқассыз берілмеуге шешім қабылдады. Ол барлық қолдағы жауынгерлерді шақырып, астанасына апаратын барлық жолды бекітті және өзінің айлакерлігімен белгілі болғандықтан, шабуылдаушыларды тұзаққа түсіруді жоспарлаған тұзақтарды дайындады. Харрисмит (Таба Нтшу) ауданынан қашқаннан бері Ммантатиси өзінің басып өткен аумақтарындағы барлық қарсылықты жеңіп келді, бірақ енді Ботсвананың тынышсыз бұталарында ол өзінің күштері жабайы мысық тайпасының күштерінен көп және жақсы тамақтанған қарсыласымен бетпе-бет кездесті. Ммантатиси әскерінің алғы шебі тұтқындарға тап болды; ер адамдардың үлкен тобы жасырын тұзақтарға құлап, тікенді найзалардың астында қаза тапты. Соғыс басталды, оның барысында жүздеген басқыншы қаза болды. Жағдай нашарламас бұрын Ммантатиси күштерін кері тартып алып, әскерімен бірге шығысқа қарай шегінді. Осылайша Макаба «сото» тайпасының басшысы ретінде Батлоква («Жабайы мысық») әскерін жеңіп алды және осы күнгейінше оны «Жеңіс иесі» деп атайды». Мантатисидің танымалдылығынан кейін барлық сото-тсвана шабуылшылары ағылшындарда «boo Mmanthatisi» немесе «Мантатейлер тобы» деп танылды. «Халықтардың құртушысы» деп те аталған ол, тек британдық әскерлердің күшімен ғана Солтүстік Аливалға жақын Кейп колониясына кіруіне бөгет қойылды. Соңында Мантатиси халқын Марабенг тауына қоныстандырды. Ммантатисидің ұлы Секоньела ересек болғаннан кейін Батлоква тайпасының әлеуметтік құрылымын және әскерін басқарды.

Kgosihadi Mantatisi (ca. 1781–1836) was one of the best known, and most feared, women military and political leaders of the early 19th century. In the years of the wars related to Zulu expansion and the southern African slave trade, often referred to as the Mfecane or Difaqane, the Tlôkwa people were first known in English as the Mantatees, after Manthatisi's name, in the literature of exploration, missions and empire. Kgosihadi Manthatisi, the daughter of Chief Mothaba of the Basia people who were a sibling nation of Batlokwa, in what later became the Harrismith (Thaba Ntshu) district of the Free State province of South Africa, was reportedly a tall, attractive woman. She married Mokotjo, the chief of the neighboring Batlôkwa, in a typical dynastic alliance, and is said to have borne him four sons. Mokotjo died while the heir, Sekonyela, was still too young to assume the chieftaincy, so Manthatisi acted as regent for Sekonyela. After Mokotjo's death the Batlôkwa ba Mokotleng faced military encroachments by the amaHlubi people who were fleeing their homes in neighboring Natal. Made refugees themselves, Manthatisi who was then a Regent for her son Sekonyela commanded the Tlôkwa into the Caledon valley, driving out other Sotho communities living there. Her troops seized the crops and cattle of the people they attacked, leaving a trail of destruction and devastation. Her reign of military conquest extended as far as central modern day Botswana. At the height of her military and political power her army was estimated to contain forty thousand fighters. However, she eventually suffered a series of defeats beginning in Bechuanaland in January 1823. Peter Becker describes the developments during this period when he stated that:

"Meanwhile Mmanthatisi was approaching with forty thousand men, women and children. It was January 1823, the time of the year crops were ripening and food was usually plentiful. But the Wild Cat People were compelled to live frugally, for so great had been the chaos brought about by difaqane/difetlwane in general and the plundering of Mmanthatisi, Mpangazita and Matiwane in particular that entire tribes had vanished from their settlements even before they had tilled their fields in preparation for planting. Indeed, the Central Plateau swarmed with hunger stricken stragglers and small, detached parties of bandits. Apart from roots, bulbs and berries, there was little food to be found in the veld, certainly not enough to feed so large a horde as that of Mmanthatisi." Nonetheless, the most prosperous of the Botswana chiefs, Makaba of the Bangwaketsi, made a firm decision not to surrender to Mmanthatisi without a struggle. Becker, described this in detail:

"Meanwhile, the old Chief had decided not to surrender to Mmanthatisi without a fight. He called up every available warrior, garrisoned every pass leading to his capital, and with the guile for which he was famous, prepared traps into which he planned to lead his aggressors. "Since her flight from the Harrismith (Thaba Ntshu) district Mmanthatisi had managed to brush aside all opposition in the territories she traversed, but now in the stifling bushveld of Botswana, she was to come face to face with a foe whose fighting forces were as numerous as, and also better fed than, those of the Wild Cat People. The vanguard of Mmanthatisi's army strode into ambuscades; large groups of men topped headlong into concealed pitfalls and met their death beneath volleys of barbed javelins. A battle broke out, in the course of which hundreds of the invaders were massacred. Before the situation could develop into a rout Mmanthatisi suddenly disengaged her armies and retreated with her hordes to the east. Thus Makaba became the first "Sotho" chief to repulse the formidable BaTlokwa (Wild Cat) Army, and to this day he is spoken of as the 'Man of Conquest.'" Because of Manthatisi's notoriety, all Sotho Tswana raiders became known as “boo Mmanthatisi”, or “Mantatee Horde” by the English. Known also as the “Destroyer of Nations”, she was only stopped from entering the Cape Colony by British Forces near Aliwal North. Eventually Manthatisi settled her people on the Marabeng Mountains. After Mmanthatisi's son Sekonyela reached maturity he took control of the baTlôkwa social structures and military.

Қожа Секоньела

Қожа Секоньела 1804 жылы Харрисмит қаласының жанында, Уилж өзенінің қасында дүниеге келген. Оның анасы оны Тлоква тайпасынан саяси қарсыластарынан қорғау үшін жіберді. 1824 жылы ол Тлокваға қайта оралды, оның анасы Дифакан/Дифетлван соғыстарының алғашқы кезеңдерінде Батлоква тайпасын басқарғаннан кейін. Қазіргі Эралық Мемлекет және Лесото аймақтарын қамтыған әлеуметтік және саяси дағдарыс кезінде Секоньела Тлоква тайпасын күшті әскери күшке айналдыруды жалғастырды. 1830 жылдардың басында соғыстың ең қиын кезеңі аяқталғаннан кейін, ол Каледон өзенінің жанындағы табиғи бекіністері бар тауларға қоныстанды. Қожа Секоньеланың солтүстік Лесотоны бақылаудағы басты қарсыласы – Басото мемлекетін құрған Мошошое болды. Жиырма жыл бойы екі қарсылас бір-біріне шабуыл жасап, аймақтағы көптеген босқындардың арасынан ізбасарлар іздеді. Мошошое – шебер дипломат, Секоньеладан қолдаушылар саны жағынан асып түсті. 1853 жылдың қараша айында Мошошое Батлоква ба Мокотленг тайпасына шабуыл жасап, жеңіске жетті, Секоньела пана табу үшін Винбургке қашты. Осы жеңілістен кейін Секоньеланың басқаруындағы халық ыдырады, кейбіреулері Лесотоға қашып, Мошошое мемлекетіне қосылды, ал басқалары Шығыс Кейпке, ал бір бөлігі солтүстікке қарай, қазіргі Гаутенг облысындағы Тшване аймағына қашты. Кейіннен Секоньела Шығыс Кейп облысының Гершель ауданында жер алды, ол 1856 жылы қайтыс болды. Қожа Секоньеланың құлдырауына оның жеке қасиеттері себеп болды деп жиі айтылады. Соғысқа құштарлығы көршілерін жақтырмауына себеп болды, ал қатал мінезі өз халқының наразылығын тудырды. Ал Мошошое билікке бейбітшілікке және мейірімділікке құштарлығының арқасында келді.

География

Батлоква рулары Ботсвана, Лесото және Оңтүстік Африкада қоныстанған; олардың саны қанша екені белгісіз, себебі халық санауы жүргізілген жоқ.

Лесото

Лесотода Батлоква – сесото тілін сөйлейтін үш негізгі сото-цвана руының бірі. Олардың қазіргі басшысы – Тлокоенг ауданы, Мохотлон ауданының Корог Нтжакето Секоньела.

Ботсвана

Батлоква 1887 жылы Ботсванаға келді, Нотуан өзенінің жағасындағы Мошванеге қоныстанды. Оларды Оңтүстік Африкадағы Тсване аймағынан Кгосинкве Габороне бастап келді, бұл басқа Тлоква руымен болған бөліністен кейін, сол Тлоква руы Полокуан Питерсбургтің солтүстігіне қоныстанған еді. Олар қоныстанған жерді Бакуэнаның үстемдігін мойындағаннан кейін Кгоси Сечеле оларға берді. Ботсвананың астанасы Габороне Кгосинкве Габороненың құрметіне аталған. Ботсванадағы Батлоква басқа Тлоква руларынан тотемдерімен ерекшеленеді – олардың тотемі тахаду (құмырсқа жегіш). Бұл тотем Батлоква далада шарлаған кезде, шөлдеп, аш болғанда таңдалды. Олар тахаду қазған көптеген шұңқырлардан су тауып, сол кезде олардан су іше бастады. Содан бері олар құмырсқа жегіштерге ешқандай зиян келтірмеуге және оларды кез келген бағамен қорғауға келісті. Осы уақытта Ммакгоси бала күтіп жүрген еді, ал шұңқырдан су ішкеннен кейін Маракаду есімді ұл туды. Оның айтуынша, Маракаду құтқарушы тахадудың құрметіне аталған. Сол кезде Батлоква өз тотемін нкуведен тахадуға өзгертуге келісті, содан бері оларды дитахаду деп атайды. Маракадудан Мосима туды, ол тахаду қазған шұңқырдан су алған. Мосимадан Мотлхабане туды, ол Ммокгва туды – Ммакгосинің дүниеге келгені саванна бұтасының астында болған. Ммокгвадан Таукобонг туды. Бұл ат таңдалды, өйткені оларда көрпе болмағандықтан, жылу үшін жануар терілерін пайдаланды. Кгосинтваның айтуынша, Таукобонгтың үш ұлы болған, әртүрлі әйелдерден: Макаба, Молефе және Тшекисо. Ол Батлокваның осы кезде Иттхоланогада, яғни Жылан көзінде, Рустенбургтің жанында болғанын айтты. Макаба баласыз қайтыс болды, бірақ Нкае атты әйелге үйленді. Патшалық әулетті жалғастыру үшін екінші әйелінен Молефе Нкаеге бала тууға шақырылды. Молефе Макабаның үйінде үш ұл туды: Богацу, Фири және Семеле. Дәстүр бойынша, бұл балалар оның емес, ағасы Макабаның балалары еді. Таукобонгтың өлімінен кейін Молефе регент болып тағайындалды, өйткені олар әлі жас еді. Бірақ олар есейгенде Фири өзінің ағасы Богацуға Молефе билігін өздеріне алуды ұсынды. Бұл екеуінің арасында азаматтық соғыс туды, Фири үнемі Молефені өлтіруді жоспарлады. Ол қауіпті сезінген Богацу Молефеге өзінің екі сүйікті адамын таңдап, қашуға бұйрық берді. Молефені өлтіруге бейілді Фири оны қуалап, шабуыл жасады, бірақ Фири жеңіліп, өлтірілді. Молефе Иттхоланогаға қайтып оралмады, саяхатын жалғастырып, Ботсванаға келді, онда Бакуэнаның Кгоси Сечелесінен қоныстану үшін жер сұрады.

Batlôkwa arrived in Botswana in 1887, settling in Moshwaneng on the Notwane River, after being led by Kgosinkwe Gaborone from the Tshwane area in South Africa following the split with another Tlôkwa clan that went to settle in Batlôkwa north of Polokwane Pietersburg. The land they settled in was given to them by Kgosi Sechele after they acknowledged the overlordship of the Bakwena. The capital of Botswana Gaborone is named after Kgosinkwe Gaborone. The Batlôkwa in Botswana are unique from the other Tlôkwa clans in that their totem is the thakadu (ant bear). This totem was chosen after the Batlôkwa were in the wilderness and became thirsty and hungry. They found a catch of the daywater from the many holes dug by thakadu, which has been the totem since that time. Batlôkwa then started drinking from such holes and since then they decided that nobody should harm the ant bear and it must be protected at all costs. During this time in the wilderness, Mmakgosi was expecting a child and after drinking water from one of the dugout holes, she gave birth to a son who was named Marakadu. She said that Marakadu was named after the thakadu the saviour, adding that since then Batlôkwa agreed to change their totem from nkwe to thakadu and that is how they became dithakadu as they are known today. Marakadu then begot a son called Mosima, a hole dug by thakadu from which they obtained water. Mosima then begot a son called Motlhabane who begot Mokgwa a savanna shrub under which Mmakgosi delivered. Mokgwa then begot Taukobong. The name was chosen because there were no blankets and they opted for animal skins to keep warm. According to Kgosintwa, Taukobong had three sons from different wives named Makaba, Molefe, and Tshekiso. He said that this was the time when Batlôkwa were at Itlholanoga the snake eye, near Rustenburg. While Makaba died without children, however he had engaged a woman called Nkae and to keep the royal lineage growing, Molefe from the second wife was called in to father children for Nkae. Molefe then bore three sons in the house of Makaba, namely Bogatsu, Phiri and Semele. Traditionally, the children were not his but his elder brothers Makaba. Molefe became the regent chief because Taukobong died while they were still young. However, when they had matured, Phiri suggested to his brother Bogatsu that they should take over the chieftainship from Molefe, this created enmity between the two with Phiri constantly plotting to kill Molefe. He said that sensing danger, Bogatsu then instructed Molefe to choose two of his favourite wards and ran away. In his determination to kill Molefe, he said, Phiri pursued and attacked Molefe but it was Phiri who was defeated and killed. Molefe did not return to Itlholanoga but continued with the journey until they arrived in Botswana where they asked for land to settle on from Kgosi Sechele of the Bakwena.

Мәдениет

Батлоквалар басқа сото-цвана тайпалары сияқты ұқсас әдет-ғұрыптар мен дәстүрлерді бөліседі. Олар қандай аймақта тұратындарына байланысты әдетте үш тілдің бірінде – сэцвана, сесото немесе солтүстік сото тілінде сөйлейді, бірақ көбінесе сесото тілінде сөйлейді. Сесото, солтүстік сото және сэцвана тілдері көбінесе бір-бірін түсіне алады. Африкалықтардың көп бөлігі сияқты, Батлоква да жылдам қалаланып жатқан халық пен мәдениетке бейімделіп жатыр. Ауылдық жерлерде дәстүрлі мәдениет күнделікті өмірде маңызды рөл атқарады. Дәстүрлі құқық әлі де маңызды, сондай-ақ олардың әке шеше тарапынан туған туыстарымен некелесу дәстүрі де бар. Әр аймақтың көп ұлтты, көп нәсілді және көп мәдениетті қалалық аймақтарында батыс мәдениетінің нормалары басым.