Италия Гран-при: Формула-1 тарихы мен қазіргі күні

Кіріспе

Формула 1 Гран-приі
Формула 1 жарысы

Италия Гран-приі – Франция, АҚШ, Испания және Ресей Гран-прилерінен кейін бесінші ең көне ұлттық автожарыс Гран-приі, ол 1921 жылдан бері өткізіліп келеді. 2013 жылдан бері бұл ең көп рет өткізілген Гран-при, 2023 жылға қарай 93 рет ұйымдастырылды. Бұл екі Гран-придің бірі (Британ Гран-приімен бірге), ол 1950 жылы чемпионат енгізілгеннен бері әр маусымда Формула 1 Әлем чемпионаты Гран-приі шарасы ретінде үздіксіз өткізіледі. Әлем чемпионаты дәуіріндегі барлық Формула 1 Италия Гран-приі Монцада өткізілді, тек 1980 жылы Имолада ұйымдастырылды. Италия Гран-приі 1925-1928 жылдар аралығында Әлем чемпионатына, ал 1931-1932 және 1935-1938 жылдар аралығында Еуропа чемпионатына есептелді. Сонымен қатар, ол 1923 және 1967 жылдар аралығында жеті рет Еуропа Гран-приі деп аталды, бұл атақ әр жылы Еуропадағы бір Гран-при жарысына берілетін құрметті марапат болды. Әлем чемпионатынан бұрын төрт рет Монцадан басқа жерлерде өткізілді: Монтикиари (1921), Ливорно (1937), Милан (1947) және Турин (1948). Шара кем дегенде 2025 жылға дейін Монца трассасында өтеді.

Шығу тегі

Бірінші Италия Гран-приі 1921 жылдың 4 қыркүйегінде Монтичиари маңындағы 10,7 мильдік (17,3 км) трассада өтті. Дегенмен, бұл жарыс көбінесе Монца трассасымен байланысты, ол Италияның екінші ірі қаласы – Миланның солтүстігінде орналасқан жарыс алаңы. Монца Италияның ең ірі метрополиялық аймағындағы қала, сонымен қатар елдің экономикалық астанасы және Alfa Romeo компаниясының туған жері. Трасса осы аттас қалашықта орналасқан, ол 1922 жылы сол жылғы жарысқа дейін салынды және көп жылдар бойы жарыстардың басым бөлігі осы жерде өткізілді. Монца Парко ди Монцада салынған, бұл негізінен орманды аймақ болатын қоғамдық қалалық саябақ, және сол жерде танымал Монца Корольдік вилласы да орналасқан.

Монза ұлттық автодром

Монцадағы ұлттық автодром 1922 жылы салынсып аяқталды және сол кезде әлемдегі үшінші тұрақты автодром болды; Англиядағы Бруклендс және АҚШ-тағы Индианаполис – тағы екеуі. Еуропалық мотор спортының пионерлері Винченцо Лансия мен Феличе Наццаро Монцадағы соңғы екі кірпішті қалады. Трассаның ұзындығы 10 км (6,25 миль) болды, ол бірге біріктірілген тегіс көлбеу бөлімшесі мен жол трассасынан тұрды. Бұл трасса жылдам және әрқашан қызығушылық тудыратын. 1923 жылғы жарыста Гарри А. Миллер өзінің "American Miller 122" атты бір орындық машинасымен және "Chitty Chitty Bang Bang" фильмімен танымал граф Луи Зборовскимен Еуропадағы сирек қатысуларының бірін жасады. Зборовски келесі жылы Монцадағы Гран-приде "Mercedes" көлігін жүргізу кезінде қаза тапты. 1928 жылғы жарыс осы трассада болған көптеген қайғылы оқиғалардың біріншісі болды. Итальяндық Эмилио Матерасси "Talbot" көлігінде, ал Джулио Форести "Bugatti" көлігінде жылдам трассада бәсекелесіп жатысқанда, олар көлбеуден шығып, пит-стоптың сол жағына 125 миль/сағ (200 км/сағ) жылдамдықпен келді. Матерассидің көлігінің алдыңғы дөңгелегінің бірі "Bugatti" көлігінің артқы дөңгелегіне тиіп кетті. Матерасси көлікті басқаруын жоғалтып, солға бұрылып, ені 15 фут, тереңдігі 10 фут болатын арықтан өтіп, қоршалмаған трибунаға соқтығысты, нәтижесінде ол және 27 жанкүйер қаза тапты, ал тағы 26 адам жарақат алды. Бұл мотор спорты тарихындағы ең ауыр апат болды және 1955 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысына дейін осылай қалды. Италия Гран-приі үш жылға үзіліске түсті (бірақ 1929 және 1930 жылдары Монца Гран-приі өткізілді), ал 1931 жылғы жарыс дәстүрлі қыркүйек айының басының орнына мамыр айының соңында өтіп, Джузеппе Кампари мен Тацио Нуволари "Alfa Romeo" көлігін бөлісіп жеңіске жетті. 1931 жылғы жарыс шыдамдылық сынағына ұқсас болды; оны аяқтауға он сағат уақыт кетті. Ұлы Нуволари 1932 жылы қысқартылған жарыста тағы да жеңіске жетті, бұл жолы маусым айының басында өтті.

1933 жылдың қаралы күні

1933 жылы жарыс дәстүрлі уақытта, қыркүйек айының басында өтті, бірақ қайтадан апатқа ұшырады. Монца Гран-приі барысында үш үздік пилот қаза тапты. Бұл Формула Либре жарысы үш кезеңнен және финалдан тұрды, 10 қыркүйек күні түстен кейін өтті. Италия Гран-приі таңертең өткеннен кейін, бұл күн "Монцаның қара күні" деп аталды. Екінші кезеңде оңтүстік серпілісінде граф Карло Феличе Тrossi басқаратын Duesenberg машинасынан мұнай ағып шығып, жамылғы пайда болды. Джузеппе Кампари Ferrari-дегі Alfa Romeo көлігімен және оның шәкірті Баконин Борзачкини Maserati көлігімен қатысқан еді, олар қызу шайқас жүргізіп жатты. Борзачкини мен Кампари бірінші айналымда оңтүстік серпілісінен бірге өтті. Борзачкини мұнайлы жерге түсіп, басқаруды жоғалтып, айналып кетті, содан кейін Maserati бірнеше рет аударылып, қатты құлады. Апатқа ұшыраған көлік тоқтаған кезде Борзачкини астына қысылып, машинасымен жарақаттанды, оны лақтырып тастаған жоқ. Борзачкинидің Maserati көлігі трассаның бойымен құлағанда, Кампари одан қашуға тырысып, рульді бұрды. Осының салдарынан оның көлігі серпілістен ұшып шығып, трассаның жанындағы ағаштарға соқты. Кампари мойнын сындырып, сол жерде қаза тапты, ал Борзачкини сол күні Монца ауруханасында көз жұмды. Финалға дейін пилоттар мұнайлы жамылғыны талқылау үшін жиналды, оны тазалау туралы шешім қабылданды. Сегізінші айналымда поляк аристократы граф Станислав Чайковский оңтүстік серпілісінде болғанда, оның Bugatti көлігінің қозғалтқышы жарылып, жанармай құбыры бұзылды. Bugatti резервуарындағы жанармай, қозғалтқыш пен қоробка орналасқан Bugatti көлігінің қатты қызған алдыңғы бөлігіне тиіп, тұтанды. Жануар майы Чайковскийге шашырады. Түтін мен оттың салдарынан көзі көрмей қалған ол, Кампари мен Борзачкини апатқа ұшыраған жерде серпілістен ұшып кетті. Польшалық пилот өртті сөндіре алмады, өйткені оның денесі құлаған Bugatti көлігінен ағып шыққан жанармаймен оттанды. Содан кейін ол жанды. Француз Марсель Леху Bugatti көлігімен қысқартылған жарыстың жеңімпазы атанды.

In 1933, with the race being held this time at the traditional timeframe of early September, disaster struck again. Three top drivers were killed during the course of the Monza Grand Prix, a Formula Libre race held over three heats and a final in the afternoon of 10 September, after the Italian Grand Prix itself had been held in the morning, on what became known as the "Black Day of Monza". During the second heat, there was a reported patch of oil on the south banking that had come from a Duesenberg, driven by Count Carlo Felice Trossi, and Giuseppe Campari in a Ferrari entered Alfa Romeo and his protege Baconin Borzacchini in a Maserati were already battling ferociously; and Borzacchini and Campari went through the south banking on the first lap, wheel to wheel. Borzacchini went through the oily patch, lost control, spun wildly and the Maserati then overturned and violently flipped multiple times, and by the time the wrecked car came to a stop, Borzacchini was pinned underneath and was being crushed by his car, not having been thrown out. And while Borzacchini's Maserati had been crashing all over the track, Campari swerved to avoid him, and by doing this, his car went up and flew off the banking and crashed into trees situated right next to the track. Campari broke his neck and was killed instantly, and Borzacchini died later that day in a Monza hospital. Prior to the final, there was a drivers meeting to discuss the oil patch, and it was decided to clean it up. On the eighth lap, Polish aristocrat Count Stanislas Czaykowski was on the south banking when his Bugatti's engine blew up, and a fuel line then broke. The fuel from the Bugatti's tank caught fire after touching the very hot front section of the Bugatti where the engine and gearbox were and the burning fuel sprayed onto Czaykowski. Blinded by the smoke and flames on him, he went up and flew off the banking at the same spot where Campari and Borzacchini had crashed. The Polish driver, unable to put out the flames on his body which was fuelled by the fuel from his wrecked Bugatti, then burned to death. Frenchman Marcel Lehoux in a Bugatti was declared the winner of the shortened event.

Флорио ауданы мен басқа да жерлер

1933 жылғы апатты жарыстан кейін Монцада бірдеңе жасау қажет болды. 1934 жылы Флорио трассасының қысқа нұсқасы (Монца Гран-приі үшін 1930 жылы енгізілді) пайдаланылды: жүргізушілер негізгі түзуден бастау керек еді, бірақ жоғары жылдамдықтың сақинасындағы оңтүстік бұрылысын (қос шиканмен тоқтатылған) әдеттегі бағыттан кері бағытта өтуге тиіс болды; содан кейін Флорио бірнеше жыл бұрын енгізген қосылыс арқылы олар орталық түзуге, оңтүстік бұрылысына (сонымен қатар шиканмен тоқтатылған) және негізгі түзуге шықты; соңында 180 градустык тік бұрылыспен фиништік сызыққа қайта оралды. Бұл конфигурация тым баяу деп есептелді және келесі жылдан бастап Флорио трассасы (бес шиканмен) қолданылды. Бұл жарыстар дәл сол кезде Мерседес және Авто Юнион мотор спортына қатысқан кезде өтті; неміс Silver Arrows командасы барлық жарыстарды жеңіп алды; супержұлдыз Рудольф Караччола 1934 жылы, ал 1937 жылы Ливорнодағы көше трассасында өткен Италия Гран-приінде жеңіске жетті. 1938 жылы Монцаға қайта оралды, оны ортада қозғалтқышы бар Auto Union көлігімен Нуволари жеңді; жарысқа жөндеу жұмыстары басталғаннан кейін, 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталды және Италия Гран-приі 1947 жылға дейін қайта өткізілмеді. 1947 жылы Италия Гран-приі Милан қаласының Портелло ауданындағы көрме саябағында өтті, бұл жарысты итальяндық Карло Феличе Тросси Alfa Romeo көлігімен жеңіп алды. Итальяндық Джованни Брако өзінің Delage көлігімен жолдан шығып, көрермендер тобына соқтығысып, бес адам қаза тапты. Бұл алаң енді жарыстар үшін пайдаланылмады, ал 1948 жылы жарыс Туриндегі Валентино паркінде, қоғамдық саябақта өтті. 1949 жылғы жарыс Монцаға оралды, онда ол соғыстан бұрын дайын болған, бірақ әлі қолданылмаған конфигурациямен келесі 30 жыл бойы қалды.

Монцаның қайта жаңғыртылуы (19491979)

Монцаның банкілік бөлігі салынғаннан кейін тек жол трассасы ғана қолданылды, ол сәл өзгертілген еді. Жаңа, ұзын, ағынмен жүргізілетін соңғы бұрылыс 90 градусқа жуық екі бұрылысқа бөлінді. 1949 жылы 1924 жылғы Италия Гран-присінің жеңімпазы Антонио Аскаридің ұлы, итальяндық жаңа жүргізуші Альберто Аскари өз Феррариінде жеңіске жетті; Энцо Феррари енді Альфа Ромеомен жүргізудің орнына өз машиналарын жасап жатты. 1950 жылы жаңа Формула-1 чемпионаты құрылды. Жарыс пен бірінші чемпионатты Джузеппе "Нино" Фарина жеңіп алды, ол суперкомпрессорлы Альфа Ромео 158 машинасымен жүргізді. 1951 жылы Аскари Фаринаның Альфалары мен аргентиналық Хуан Мануэль Фанхионың қозғалтқыштары бұзылғаннан кейін қайтадан жеңіске жетті. 1952 жылы Аскари сол маусымдағы үстемдігін толық аяқтады. 1953 жылы Фанхио Мазератиде жеңіске жетті; Аскари Швейцария Гран-присінде чемпиондық жеңімпазын жеңіп алған болса да. 1954 жылы қызықты жарыс болды; Мазератидегі Стирлинг Мосс Фанхионың Мерседесі мен Аскаридің Феррариін озып өтті. Қарқынды жарыс Мосс пен Аскаридің жарыстан шығуына себеп болды, Фанхио жеңіске жетті, ал Мосс өзінің Maserati 250F-ін финиш сызығынан өткізді. 1954 жылғы жарыстан кейін трассаны толық жаңарту жұмыстары басталды. Жаңа ғимараттар салынды және жаңа бұрылыс – Параболика, пит-стоптың алдында салынды. Қысқа трассаға арналған қосымша бөлік алынып тасталды. Ең үлкен өзгеріс – жаңа Монца банкінің салынуы болды. Бұл үлкен бетонды қабырғалар, sopraelevata бұрылыстары деп аталады, бастапқы қабырғалардың пішініне ұқсас салынды. Бір ғана маңызды айырмашылық – Curva Sud сәл солтүстікке жылжытылды. Бұл трасса 1955 жылғы жарысқа жол трассасымен біріктірілді, оны Фанхио жеңіп алды және 2010 жылға дейін Формула-1-де Мерседестің толыққанды зауыттық командасының соңғы жарысы болды. 10 км-лік Монца трассасы соншалықты жылдам болды, F1 машиналары бір айналымға орташа есеппен 135+ миль/сағ жылдамдықпен жүрді, бірақ бүгінгі стандарттарға қарағанда бұл орташа жылдамдық тіпті АҚШ-тағы Индианаполис спидвейінің овалынан да жоғары болды. 1956 жылы чемпиондыққа үміткерлер Фанхио, британдық Питер Коллинз (екеуі де Феррариде) және француз Жан Бехра Мазератиде жеңіс үшін күресті. Стирлинг Мосс чемпиондыққа үміткер болмады, ал Фанхио рульдің сынған бөлігінен кейін жарыстан шықты. Ferrari командасы итальяндық Луиджи Муссоны өзінің көлігін Фанхиоға беруге шақырды. Муссо бұйрықты орындамады, сондықтан Коллинз келіп, өзінің машинасы мен чемпиондық мүмкіндіктерін Фанхиоға берді. Бехра өз машинасының магниттік жүйесіндегі проблемадан кейін ерте жарыстан шықты және командаласы Умберто Маглиолидің машинасына отырды, бірақ ол да жарыстан шықты. Муссо Виалонеден өтетін кезінде Мосс отыны таусылғаннан кейін жетекшілікке шықты. Мосс машинасына отын құйып, Муссодан кейін шабуылдады, ақырында итальяндық рульдік проблемаларға байланысты жарыстан шықты, ал Мосс, Фанхио оны қуып жете бастағанда, жеңіс үшін трассаны айналып өтті. Фанхио екінші орынды және төртінші рет жүргізушілер чемпионатын жеңіп алды. 1957 жылы ұйымдастырушылар тек жол трассасын пайдалануды шешті, өйткені өткен жылы Ferrari және Maserati машиналары үшін қиындықтар тудырған нашар салынған банкілік бөліктері бұзылған еді. Мосс тағы да Ванваллмен жеңіске жетті, ал британдық Тони Брукс келесі жылғы жарыста жеңіске жетті, ал Мосс 1959 жылы Купер Климакста жеңіске жетті. 1960 жылы, алайда, жағдай оңай болған жоқ. Алдыңғы қозғалтқышты Феррари озық британдық машиналарына жеңіліп қалды. Мүмкіндікті пайдаланып, итальяндық ұйымдастырушылар Монзаны одан да жылдам және қуатты Феррариге ыңғайлы ету үшін жол трассасына қайта қосуды шешті. Британдық командалар қанағаттанбады, өйткені олар банкілік бөліктің нашарлығын, бетонды бетін, нашар сапасын және қатты тасқа емес, тіреулерге сүйенгенін айтты; Формула-1 машиналары үшін қауіпті деген пікірді білдірді. Британдық командалар жарысқа қатыспады, сондықтан Феррариге қарсыластары болмады. Америкалық Фил Хилл жеңіске жетті, бұл алдыңғы қозғалтқышты Формула-1 машинасының соңғы жеңісі болды. 1961 жылы біріктірілген трассаға қайта оралды, бірақ тағы бір қайғылы оқиға орын алды. Екі Феррари жүргізушісі, Хилл және неміс графы Вольфганг фон Трипс жарысқа чемпиондық жеңісіне үмітпен келді. Хилл көш бастап, фон Трипс Параболикаға жақындағанда төртінші орын үшін күресіп, британдық Джим Кларк немкенің жолына сәл жақындады және екеуі соқтығысты. Фон Трипс жолдың жанындағы бөгетке ұшып, онда тұрған көпшілікке түсті. Фон Трипс көліктен лақтырылып, 14 көрерменмен бірге қаза тапты. Кларк аман қалды, бірақ оқиғадан кейін бірнеше ай бойы итальян полициясымен қудаланды. Хилл жарыс пен чемпионатты бір ұпаймен жеңіп алды. Жарыс жарақат алғандарға көмек көрсету үшін тоқтатылмады деген мәлімдеме бар. 1962 жылы тек жол трассасы қолданылды және банкілік бөлік Формула-1 үшін ешқашан қолданылмады. Ол ұзақ уақыт бойы жарамсыз күйде тұрды, бірақ 2010 жылдардың басында жаңартылды; соңғы рет 1969 жылы өткен 1000 километрлік спорттық автомобильдер жарысында қолданылды. Британдық Грэм Хилл жарысты жеңіп алды және жақын арада Оңтүстік Африкада жүргізушілер чемпионатын жеңіп алды. 1963 жылы өте жылдам толық трассаны қайтадан пайдалануға тырысты, және жүргізушілер жұма күнгі жаттығу кезінде трассаны жүргізіп көрді, бірақ бетонды банкілік бөлік соншалықты кедір-бұдыр болды, машиналары механикалық түрде бұзыла бастады. Жарыс өтетін күні ешкімнің финиш сызығын кесіп өте алмайтынан қорқылды. Британдық Боб Андерсонның Лола машинасы банкілік бөлікте доңғалағын жоғалтып құлады, бірақ ол жарақат алмады); жүргізушілер тек жол трассасында жарыс өткізуді талап етті, және осылай болды. Джим Кларк Лотуспен жарысты жеңіп алды. Феррари жүргізушісі Джон Суртис 1964 жылы жеңіске жетті, ал британдық Жакки Стюарт 1965 жылы BRM үшін жүргізіп, 27 Гран-при жеңісінің біріншісін жеңіп алды. Команданың бұйрығына қарсы, ол командаласы Грэм Хиллмен күшті күресті, Хилл Параболикада қателік жасады және Стюарт көшбасшы болды; бұл команда басшысы Тони Раддты қынжырлатты. 1966 жылы итальяндық Лудовико Скарфиотти жеңіске жетті, және содан бері ешбір итальяндық жарысты жеңіп алған жоқ. 1967 жылы қызықты жарыс болды және Монца трассасындағы келесі төрт жылдың ішінде үш тартысты фиништің біріншісі болды. Қазір Honda үшін жүргізіп жүрген Суртис австралиялық Джек Брабаммен күресті, және Суртис жарысты екі ондық секундымен жеңіп алды; ал жарыстың басында қиындықтарға тап болған және бір айналымды жоғалтқан Кларк трассаны айналып өтіп, өзінің поул позициясымен теңесті және көшбасшылыққа шықты, бірақ жанармай сорғысы бұзылды және ол үшінші орынға ие болды. 1969 жылы төрт жүргізуші – Стюарт, австриялық Йошен Риндт, француз Жан-Пьер Бельтуаз және жаңа зеландиялық Брюс Макларен финиш сызығына дейін күресті. Стюарт жеңіске жетті және Риндтті сегіз мыңнан бір секундқа жеңіп алды. Төрт жүргізушінің барлығы екі ондық секундың ішінде болды. Осы жеңіспен Стюарт өзінің үш чемпионатын жеңіп алды. 1970 жылы Риндт квалификация кезінде артқы қанаты жоқ Лотуспен апатқа ұшырады; оның машинасы тежегіш валының бұзылуынан жолдан шығып, сол жақтағы дұрыс бекітілмеген қоршауға соқтығып, бірнеше рет айналды. Риндт соққыдан емес, белдігін дұрыс бекітпегендіктен және құлып жабылып, мойнына кесік салғандықтан қайтыс болды. Риндт постұйымдық әлем чемпионы атанды, Феррари жүргізушісі Жакки Икс Риндтті жеңе алмады. Икс командаласы Клей Регаццони жарысты жеңіп алды, онда 28 көшбасшылық өзгерісі болды. 1971 жылы төрт жылдың ішіндегі үшінші тартысты финиш болды. Британдық Питер Гетин, швед Ронни Петерсон, француз Франсуа Северт, британдық Майк Хейлвуд және жаңа зеландиялық Хауден Ганли жарыс бойында көшбасшылық үшін күресті. Соңғы айналымда Петерсон Параболикаға кіретін жерде ішкі жолға ие болды, бірақ Гетин Петерсонмен қатарласып, ұзын оң бұрылыста оны жеңіп, финиш сызығын алды.

Monza's banking had been built over and only the road circuit was used, which had been modified slightly. The new long, fluid final corner was now two around 90 degree corners. 1949 saw Italian new boy Alberto Ascari, son of the late 1924 Italian Grand Prix winner Antonio Ascari, win in his Ferrari; Enzo Ferrari was now building his own cars instead of running Alfa Romeos. 1950 saw the new Formula One Championship being established. The race and the first championship was won by Giuseppe "Nino" Farina, driving a supercharged Alfa Romeo 158. 1951 saw Ascari win again, after the competitive Alfas of Farina and Argentine Juan Manuel Fangio ran into engine problems. 1952 saw Ascari complete his domination of that season. 1953 Fangio won in a Maserati; although Ascari had already won the championship at the Swiss Grand Prix. 1954 turned out to be an interesting race; as up and comer Stirling Moss in a Maserati passed both Fangio's Mercedes and Ascari's Ferrari. The furious pace saw the retirement of Moss and Ascari and Fangio went on to win while Moss pushed his Maserati 250F over the line. After the 1954 running, work began on entirely revamping the circuit. New facilities were built and a new corner, the Parabolica, was built right before the pits. Extra track used for a short course was eliminated. The biggest change was the construction of the new Monza banking. Built on top of where the almost flat, narrow original banking was, these huge concrete bankings, called the sopraelevata curves, were built in the same shape as the original banking had been. The only significant difference was that the Curva Sud was moved slightly to the north. This course was combined with the road course for the 1955 event, which was won by Fangio and was the last race contested by a full fledged Mercedes factory effort in Formula One until 2010. The 10 km Monza circuit was now so fast that F1 cars were averaging 135+ mph per lap though rather unremarkable by today's standards, these average speeds were even faster than the Indianapolis Speedway oval in the United States. 1956 saw an exciting race, with championship contenders Fangio, Briton Peter Collins (both in Ferraris) and Frenchman Jean Behra in a Maserati fight over the win. Stirling Moss was already out of championship contention; and Fangio retired with a broken steering arm. The Ferrari team called for Italian Luigi Musso to hand his car over to Fangio. Musso ignored the order so Collins came in and handed his car and his championship chances to Fangio. Behra had retired early with a magneto problem in his own car and took over his teammate Umberto Maglioli's car; but he retired that car, too. Musso ended up leading after Moss ran out of fuel coming through Vialone. Moss was able to refuel his car and storm off after Musso and eventually the Italian retired with steering problems, and Moss, with Fangio catching him up fast, stormed round the track to take victory. Fangio took second and his fourth Drivers' Championship. 1957 saw the organizers choose to use the road circuit only, as the rough, poorly constructed banking had caused problems for the Ferrari and Maserati cars the year before. Moss won again in a Vanwall, and Briton Tony Brooks won next year's race, and Moss won the 1959 event in a Cooper Climax. 1960, however was not so straightforward. Ferrari with their front engined cars, had lost out to the advanced mid engined British cars. Seeing an opportunity, the Italian organizers decided to re include the banking with the road circuit, making Monza even faster and more in favour to the powerful Ferraris. The British teams were unhappy as they cited the fragility of the banking, which was extremely rough, had a concrete surface instead of asphalt, was of very poor quality and was supported by stilts rather than solid bedrock; the argument being that it was too dangerous for Formula One cars. The British teams boycotted the race, so Ferrari had no competition. American Phil Hill took victory, in what was the last victory for a front engined Formula One car. 1961 saw a return to the combined circuit, but it was to see yet another tragedy. Two Ferrari drivers, Hill and German count Wolfgang von Trips, came into the race with a chance at winning the championship. Fighting for fourth place while Hill was leading and while von Trips approached the Parabolica, the Briton Jim Clark slightly moved over into the path of the German and the two collided. Von Trips crashed into an embankment next to the road and then went flying into a crowd of people standing on it. Von Trips was thrown out of his car and was killed, as were 14 spectators. Clark survived but was hounded by Italian police for months after the incident. Hill won the race and the championship by one point. The race was not stopped, allegedly to assist rescue work for the injured. 1962 saw a return to the road circuit only and the banking was never used again for Formula One. It still stands, but in decrepit condition for a long time before being restored in the early 2010s; the last time it was used was in 1969 for the 1000 kilometre sports car race that year. Briton Graham Hill won the race, and won the Drivers' Championship in South Africa soon afterward. 1963 saw an attempted use of the extremely fast full circuit again, and the drivers ran the course during Friday practice but the concrete banking was so rough and bumpy that cars were being mechanically torn apart. It was feared that there would be no finishers for the race itself. Briton Bob Anderson's Lola crashed after losing a wheel on the banking, although he was not injured); the drivers then threatened to walk off unless they raced on the road circuit only, which is what happened. Jim Clark won the race in a Lotus. Ferrari driver John Surtees won in 1964, and Briton Jackie Stewart won his first of 27 Grand Prix victories in 1965, driving for BRM. Against team orders, he fought hard with his teammate Graham Hill, Hill made a mistake at the Parabolica and Stewart was in command; this was all to the chagrin of team boss Tony Rudd. 1966 saw Italian Ludovico Scarfiotti win, and no other Italian has won the race since. 1967 was to be a race of interest and was to produce the first of three close finishes on the fast Monza circuit over the next four years. Surtees, now driving for Honda, battled with Australian Jack Brabham, and Surtees won the race by two tenths of a second; and Clark, who had problems at the beginning of the race and lost a whole lap, stormed around the circuit, equalled his pole position time and unlapped himself to take the lead but his fuel pump broke and he coasted over the line to finish third. 1969 saw four drivers; Stewart, Austrian Jochen Rindt, Frenchman Jean Pierre Beltoise and New Zealander Bruce McLaren battle right down to the line. Stewart came out on top and beat Rindt by eight hundredths of a second. The four drivers were all within two tenths of a second of each other. With this win, Stewart won his first of three championships.1970 saw Rindt's fatal crash during qualifying at the wheel of his rear wing less Lotus; his car suffered brake shaft failure, veered off the track, hit and went under the improperly secured guardrail on the left and spun multiple times. Rindt died not because of the impact but because he had not properly secured his seat belts and the buckle had slit his throat. Rindt became the only posthumous world champion, after Ferrari driver Jacky Ickx failed to overhaul Rindt. Ickx's teammate Clay Regazzoni won the race, which saw 28 lead changes. 1971 was to see the third close finish in four years. Briton Peter Gethin, Swede Ronnie Peterson, Frenchman François Cevert, Briton Mike Hailwood and New Zealander Howden Ganley battled for the lead all race. On the last lap, Peterson got the inside line for the Parabolica, but Gethin got in front going alongside Peterson through the long right hand corner, and beat Peterson to the checkered flag by the slimmest of margins; one one hundredth of a second. Cevert and Hailwood finished within two tenths and Ganley was half a second behind. 1972 saw changes to Monza. The 1971 race was the fastest Formula One race ever at that point in time. It was really just a bunch of straights and fast corners and F1 cars had become increasingly advanced and much faster, and the drivers were constantly slipstreaming each other around the circuit. A small chicane was put at the end of the pit straight and another one at the Vialone curve; Brazilian Emerson Fittipaldi won that race and his first Drivers' Championship at only 25 years of age. His chief rival Jackie Stewart went out at the start with a broken gearbox. In 1973, Stewart punctured a tire early in the race and went into the pits to have it changed; he came out in 20th place and finished fourth in the race while Fittipaldi finished second; this was enough for Stewart to win his third and final Drivers' Championship. 1974 saw further changes with the Vialone chicane changed and renamed Variante Ascari, which was the place where Alberto Ascari was killed in 1955 testing a Ferrari sportscar. Like the year before, Peterson won and Fittipaldi finished second, now driving for McLaren. 1975, however, was an event to remember. Ferrari, which had regrouped completely under the leadership of Luca di Montezemolo, reached the high point of its resurgence. The Ferrari camp was feeling relaxed while rising star and championship leader Niki Lauda was leading the Drivers' Championship, and the team was leading the Constructors' Championship. Fittipaldi and Argentine Carlos Reutemann had to win in order to have a chance at staying in the championship chase. When the race started, Lauda's teammate Clay Regazzoni took the lead, with Lauda following; and Fittipaldi stormed round the circuit in an effort to catch the two Ferraris. Fittipaldi passed Lauda for second but this did not matter as Lauda only needed fifth to secure the drivers' title. Regazzoni took victory, followed by Fittipaldi and Lauda, who won his first drivers' title and Ferrari also won the Constructors' Championship at the same event. 1976 saw further changes to Monza's layout. Two chicanes, called Variante Rettifilo were installed just before the Curva Grande, and another chicane, the Variante della Roggia, was installed just before the Lesmo bends. Lauda, who had come back to racing only six weeks after his horrendous crash at the Nürburgring; finished fourth while Peterson won. 1977 saw Italian American Mario Andretti win in a Lotus; but the next year's race was to add another page of tragedy to Monza's history. Peterson had re joined Lotus at the beginning of the 1978 season and had challenged his teammate Andretti all the way. Peterson had crashed his car in practice, and had to use Andretti's spare car, not a comfortable fit for the tall Swede, in contrast to the diminutive American. As the race started, there was a huge, fiery multi car pile up on the approach to the first corner. One of the victims was Peterson; his car slammed head on into the Armco barriers and had caught fire. Instead of the ill equipped marshals, Briton James Hunt, with the help of Frenchman Patrick Depailler and Regazzoni ran towards Peterson's aid and pulled him out of the burning Lotus. Peterson suffered severe leg injuries, and he died from embolism complications a day later. With Peterson's retirement from the race, Andretti won the Drivers' Championship. The race itself was an interesting one; during the parade lap South African Jody Scheckter lost a wheel from his Wolf at the second Lesmo curve and hit an Armco barrier right next to the track. Andretti, Hunt, Lauda, Fittipaldi and Reutemann went to inspect the damage, and they refused to start until it had been repaired; and it was repaired in time; although the race started well after it was supposed to. The cars were shown the green light while the back half of the field was still in motion (this often happened at Monza and it had happened during the first start); and due to the visible excitement of the start official Andretti and Canadian Gilles Villeneuve jumped the start and were penalised a minute; Lauda went on to take victory in his Alfa powered Brabham in a shortened race distance; it was getting dark by the time the checkered flag was shown to the Austrian driver. 1979 saw changes to Monza, run off areas were added to the Curva Grande and Lesmo corners and the track was upgraded. Scheckter, now driving for Ferrari, won the race and the Drivers' Championship.

Имола 1980 ж. және Монзаның одан әрі қайта жаңартулары

1979 жылы Имола деп те аталатын Autodromo Dino Ferrari 1980 жылы Италия Гран-приін қабылдайтыны жарияланды, ал Монца жаңа пит-комплекс салуды қоса алғанда, үлкен жаңартудан өтті. Имола трассасы 1979 жылы чемпионатқа кірмейтін жарыс үшін пайдаланылды және 1953 жылдан бері чемпионатқа кірмейтін жарыстардың әртүрлі түрлерін өткізді; бұл трасса Маранеллодағы Ferrari зауытына жақын орналасқан. Имола трассасында Италия Гран-приінде бір рет жарысқан бразилиялық Нельсон Пике, Жан Пьер Джабуилль мен Рене Арноның екі турбомоторлы Renault машинасы жарыстан шыққаннан кейін жеңіске жетті. 1981 жылы Италия Гран-приі Монцаға қайта оралды және содан бері сол жерде өткізіліп келеді. Имола трассасы Формула-1 әлемінен кетпеді, ол 1981 жылдан 2006 жылға дейін Сан-Марино Гран-приін қабылдады. 1981 жылғы Италия Гран-приін жақында ғана жарысқа шыққан Ален Прост жеңіп алды. Осы жарыста британдық Джон Уотсон екінші Лесмо бұрылысында ауыр апатқа ұшырады, соның салдарынан итальяндық Микеле Альборето да жарақат алды. Уотсон көміртекті McLaren-де зардап шекпеді. 1982 жылы Просттың командаласы Рене Арно жеңіске жетті, ал Прост қызықты 1985 жылғы жарысты да жеңіп алды, бұл жолы McLaren-ді жүргізді. Просттың чемпиондық бәсекелестері Альборето (қазір Ferrari жүргізушісі) және финн Кеке Росберг (Williams) екеуі де жарыстан шықты. 1988 жылы естен кетпес жеңіс тіркелді; McLaren Италия Гран-приіне дейін барлық жарыстарда жеңіске жеткен еді. Прост қозғалтқыш проблемаларына байланысты жарыстан шықты, ал оның командаласы Айртон Сенна екі айналым қалғанда арттан келген машинаға соқтығысты, нәтижесінде австриялық Герхард Бергер (Ferrari) жеңіске жетті, содан кейін Альборето келіп, Ferrari командасы 1-2 көрсетті. Бұл оқиға Енцо Ферраридің осы жарыстан бір ай бұрын қайтыс болғанымен ерекше есте қалды. 1989 жылы Сеннаның McLaren-дегі Honda қозғалтқышының мерзімі бітіп қалғаннан кейін Прост жеңіске жетті, бірақ Сенна келесі жылы жеңіске жетті. 1991 жылы Сенна мен Найджел Манселл және Риккардо Патрезе (екеуі де Williams командасынан) арасында қызығын күшті шайқас болды. Манселл жеңіп алды, Сенна 2-орында қалды, ал Патрезе қоробкасының бұзылуына байланысты жарыстан шықты. Сенна 1992 жылы тағы да жеңіске жетті, ал 1993 жылы Williams командасының жүргізушілері Ален Прост пен Деймон Хилл қатты күресті, бірақ жетекшілік еткенде Просттың қозғалтқышы бұзылып, Хилл жеңіске жетті. 1994 жылы Имоладағы трагедиялық оқиғаларға жауап ретінде екінші Лесмо бұрылысының жылдамдығы төмендетілді, бірақ трассаны өзгертудің бюрократиялық және экологиялық қиындықтарына байланысты жарыс тоқтатылуы мүмкін еді. 1995 жылы Curva Grande, Variante della Roggia және екі Лесмо бұрылысында да өзгерістер енгізілді, бұл кеңейтілген қауіпсіздік аймақтарын құруға мүмкіндік береді деп күтілді. 1996 жылы Майкл Шумахер Феррари үшін жеңіске жетті, ал 1999 жылы чемпионаттың көшбасшысы Мика Хаккинен апатқа ұшырады, финн темпераментіне қарсы, трассаның жанындағы бұталардың арасына барып, жылап кетті. 2000 жылы трассада одан әрі өзгерістер енгізілді, олар содан бері сақталды; Variante Rettifilo үш бұрыштың орнына екі бұрыштан тұратын бөлікке айналдырылды. Сол жылғы жарыс қайғылы оқиғамен басталды, өйткені Variante della Roggia-да жарыстың басталуы кезінде болған апат салдарынан маршалдың басы мен кеудесіне неміс Хайнц Харальд Френценнің Jordan машинасынан ұшып келген доңғалақ тиді. 33 жастағы Паоло Гислимбертиге оқиға орнында жүрекке массаж жасалды, бірақ кейін алған жарақаттарынан қайтыс болды. Оң жағынан, онжылдық Ферраридің жеңістерімен басталды, 2000 және 2002-2004 жылдары жеңіске жетті. 2006 жылғы Италия Гран-приін жеңгеннен кейін Михаэль Шумахер 2006 жылғы маусым соңында Формула-1 жарысынан зейнетке шығуын жариялады. 2007 жылғы маусымның басында Феррариде оның орнын Кими Райкконен басты. 2008 жылғы Италия Гран-присінде Себастьян Феттель Формула-1 Гран-приін жеңген тарихтағы ең жас жүргізуші атанды. 21 жаста 74 күндік Феттель 2003 жылғы Мажарстан Гран-присінде Фернандо Алонсоның көрсеткен нәтижесінен 317 күнге бұрын Монцада ылғалды жағдайда жеңіске жетті. Феттель Гран-придің басым бөлігін бастап, финиш сызығынан 12,5 секундқа McLaren-нің Хейкки Ковалайнені озып өтті. Осы аптаның басында ол Q2 және Q3 квалификациялық кезеңдерінде ең жылдам уақыт көрсетіп, ең жас поул-ситтер атанды. Сонымен қатар, ол ең жас жеңімпаз атағын иеленді. 2011 жылы да Феттель үлкен, ұзақ қисықтың сыртынан Фернандо Алонсоны басып өтіп, "Курва Грандеде" керемет пас бергеннен кейін жеңіске жетті. Рим 2012 жылдан бастап Формула-1-ді қабылдау туралы келісімге қол қойғандықтан, Монцада жарысты өткізуге болатынына күмәнданушылық туды. Бірақ 2010 жылдың 18 наурызында Берни Экклстоун мен Монца трассасының басшылары жарыстың кемінде 2016 жылға дейін Монцада өткізілетінін қамтамасыз ететін келісімге қол қойды. 2020 жылғы Италия Гран-присінде Мерседес командасының машинасымен Льюис Хэмилтон 1:18.887 уақытпен ең жылдам квалификациялық айналымын жасады, орташа жылдамдығы рекордтық көрсеткішті құрады.
Барлығы 11 итальяндық жүргізуші Италия Гран-приінде жеңіске жеткен, олардың жетісі Екінші дүниежүзілік сорыстан бұрын, ал төртеуі әлем чемпионатына кірген кезде болған. Соңғы рет 1966 жылы Лудовико Скарфьотти жеңіске жеткен. Альберто Аскари жарысты үш рет жеңіп алған (бір рет Формула-1-ге дейін, екі рет Формула-1 чемпионатына кірген кезде). Элио де Анджелистің және Риккардо Патрезенің екеуі де 1985 және 1990 жылдары Сан-Марино Гран-приінде жеңіске жеткен, сондықтан олар өздерінің туған жерінде жеңіске жеткенімен, Монцада емес. Михаэль Шумахер мен Льюис Хэмилтон екеуі де бес рет жеңіске жеткен, ал Нельсон Пике төрт рет жеңіске жеткен. Ferrari өздерінің туған жеріндегі Гран-приде 20 рет жеңіске жеткен. 2023 жылғы Италия Гран-присі ең қысқа жарысқа толық айналым уақыты бойынша рекорд орнатты, тоқтатылған жарыстарды есептемегенде, 1:13:41.143 уақыт көрсетілді, бұл 2003 жылғы Италия Гран-присінің 1:14:19.838 көрсеткішінен асып түсті.

In 1979, it was announced that the Autodromo Dino Ferrari, also known as Imola, would host the Italian Grand Prix for 1980 while Monza underwent a major upgrade, including building a new pit complex. The Imola circuit had been used for a non championship event in 1979 and had hosted a variety of non championship races since 1953; this circuit was closer to the Ferrari factory in Maranello. Imola's one time running of the Italian GP was won by Brazilian Nelson Piquet after the two turbo Renaults of Jean Pierre Jabouille and René Arnoux retired. The Italian Grand Prix returned to Monza for 1981, and it has stayed there ever since. The Imola circuit was not to leave Formula One, it hosted the San Marino Grand Prix from 1981 to 2006. The 1981 Italian Grand Prix was won by rising star Alain Prost, and that race saw Briton John Watson have a huge accident at the second Lesmo Curve which also took out Italian Michele Alboreto. Watson was uninjured in his carbon fibre McLaren. 1982 was won by Prost's teammate René Arnoux; and Prost also won the exciting 1985 event, this time driving a McLaren. Prost's championship rivals Alboreto (now driving a Ferrari) and Finn Keke Rosberg in a Williams both retired. 1988 saw a memorable win; as McLaren had won every race up to the Italian Grand Prix; Prost had gone out with engine problems and his teammate Ayrton Senna had crashed into a backmarker with two laps to go and Austrian Gerhard Berger in a Ferrari took victory, followed by Alboreto to make it a Ferrari 1–2. This was particularly memorable because Enzo Ferrari had died a month before this event. 1989 saw Prost win after the Honda engine in Senna's McLaren expired; but Senna took victory the following year. 1991 saw a battle between Senna and the two Williams drivers of Nigel Mansell and Riccardo Patrese. Mansell won, Senna finished 2nd and Patrese went out with gearbox problems. Senna won again in 1992, and 1993 saw Williams drivers Alain Prost and Damon Hill battle hard, and while leading, Prost's engine failed and Hill went on to take victory. In response to the Imola tragedies in 1994, the second Lesmo curve was slowed down but the race risked being canceled due to the bureaucratic and environmental difficulties of modifying the track. Other changes were made in 1995 at Curva Grande, Variante della Roggia and both Lesmo Corners, which were anticipated for to create wider runoff areas. 1996 saw Michael Schumacher win for Ferrari, and 1999 saw championship leader Mika Hakkinen crash and the Finn, false to temperament, went behind a few bushes in the circuit and broke down crying. 2000 saw further changes to the circuit, which have stayed since; the Variante Rettifilo was made into a two corner sequence instead of a three corner sequence. The race that year started off tragically, as an accident during the start at the Variante della Roggia resulted in a marshal being struck in the head and chest by a loose wheel from German Heinz Harald Frentzen's Jordan. 33 year old Paolo Gislimberti was given a heart massage at the scene, but later died from his injuries. On a more positive note, the decade also started off with a romp of Ferrari victories, winning in 2000 and 2002–2004. After winning the 2006 Italian Grand Prix, Michael Schumacher announced his retirement from Formula 1 racing at the end of the 2006 season. Kimi Räikkönen replaced him at Ferrari from the start of the 2007 season. At the 2008 Italian Grand Prix, Sebastian Vettel became the youngest driver in history to win a Formula One Grand Prix. Aged 21 years and 74 days, Vettel broke the record set by Fernando Alonso at the 2003 Hungarian Grand Prix by 317 days as he won in wet conditions at Monza. Vettel led for the majority of the Grand Prix and crossed the finish line 12.5 seconds ahead of McLaren's Heikki Kovalainen. Earlier in the weekend, he had already become the youngest pole sitter, after setting the fastest times in both Q2 and Q3 qualifying stages. His win also gave him the record of youngest podium finisher. Vettel also won in 2011, after a spectacular pass at the Curva Grande, passing Fernando Alonso on the outside of the big, long curve. Uncertainty grew over the fact that Monza would continue to host the race as Rome had signed a deal to host Formula One from 2012. On 18 March 2010 however, Bernie Ecclestone and the Monza track managers signed a deal which assured the race being held there until at least 2016. The 2020 Italian Grand Prix saw the fastest ever qualifying lap, set by Lewis Hamilton in a Mercedes car in a time of 1:18.887 at an average speed of
A total of eleven Italian drivers have won the Italian Grand Prix; seven before World War II and four when it was part of the world championship; most recently Ludovico Scarfiotti won in 1966. Alberto Ascari won the race three times (once before Formula One and twice during the Formula One championship). Elio de Angelis and Riccardo Patrese both won the San Marino Grand Prix in 1985 and 1990 respectively, so they won in the home soil but not in Monza. Both Michael Schumacher and Lewis Hamilton have won it five times and Nelson Piquet has won it four times. Ferrari have won their home Grand Prix 20 times. The 2023 Italian Grand Prix set the record for the duration of the shortest race, not counting prematurly ended races, running for 1:13:41.143, breaking the previous record belonging to the 2003 Italian Grand Prix, which ran for 1:14:19.838.

Жыл бойынша

Қызғылт түсті фон чемпионаттың бір бөлігі болмаған жарысты көрсетеді. Сары түс соғыстан бұрынғы Еуропа чемпионатының бір бөлігі болған жарысты көрсетеді. Жасыл түс соғыстан бұрынғы Әлемдік құрастырушылар чемпионатының бір бөлігі болған жарысты көрсетеді. Жыл Жүргізуші Конструктор Орналасу Есеп 1921 Жюль Гюс Балот Монтичиари Есеп 1922 Пьетро Бордино Фиат Монза Есеп 1923 Карло Саламано Фиат Есеп 1924 Антонио Аскари Альфа Ромео Есеп 1925 Гастон Брилли Пери Альфа Ромео Монза Есеп 1926 Луи Шаравель Бугатти Есеп 1927 Роберт Бенуаст Делаж Есеп 1928 Луи Широн Бугатти 1929–1930 1928 жылғы жарыста Эмилио Матерасси мен Джулио Форестидің апатынан кейін үзіліс болғандықтан өткізілмеді, нәтижесінде Матерасси және 27 көрермен қаза тауып, 26 көрермен жарақат алды. 1931 Джузеппе Кампари Тацио Нуволари Альфа Ромео Монза Есеп 1932 Тацио Нуволари Альфа Ромео Есеп 1933 Луиджи Фаджоли Альфа Ромео Монза Есеп 1934 Луиджи Фаджоли Рудольф Караччиола Мерседес Бенц Есеп 1935 Ханс Штук Ауто Юнион Монза Есеп 1936 Бернд Роземайер Ауто Юнион Есеп 1937 Рудольф Караччиола Мерседес Бенц Ливорно Есеп 1938 Тацио Нуволари Ауто Юнион Монза Есеп 1939–1946 Екінші дүниежүзілік сорыс салдарынан өткізілмеді 1947 Карло Феличе Троссси Альфа Ромео Милан Есеп 1948 Жан Пьер Вимиль Альфа Ромео Турин Есеп 1949 Альберто Аскари Феррари Монза Есеп 1950 F1 маусымы Джузеппе Фарина Альфа Ромео Монза Есеп 1951 F1 маусымы Альберто Аскари Феррари Есеп 1952 F1 маусымы Альберто Аскари Феррари Есеп 1953 F1 маусымы Хуан Мануэль Фанхио Мазерати Есеп 1954 F1 маусымы Хуан Мануэль Фанхио Мерседес Есеп 1955 F1 маусымы Хуан Мануэль Фанхио Мерседес Есеп 1956 F1 маусымы Стирлинг Мосс Мазерати Есеп 1957 F1 маусымы Стирлинг Мосс Ванволл Есеп 1958 F1 маусымы Тони Брукс Ванволл Есеп 1959 F1 маусымы Стирлинг Мосс Купер Климакс Есеп 1960 F1 маусымы Фил Хилл Феррари Есеп 1961 F1 маусымы Фил Хилл Феррари Есеп 1962 F1 маусымы Грэм Хилл БРМ Есеп 1963 F1 маусымы Джим Кларк Лотус Климакс Есеп 1964 F1 маусымы Джон Суртис Феррари Есеп 1965 F1 маусымы Жакки Стюарт БРМ Есеп 1966 F1 маусымы Лудовико Скарфиотти Феррари Есеп 1967 F1 маусымы Джон Суртис Хонда Есеп 1968 F1 маусымы Денни Хулм Макларен Форд Есеп 1969 F1 маусымы Жакки Стюарт Матра Форд Есеп 1970 F1 маусымы Клей Регаццони Феррари Есеп 1971 F1 маусымы Питер Гетин БРМ Есеп 1972 F1 маусымы Эмерсон Фиттипальди Лотус Форд Есеп 1973 F1 маусымы Ронни Петерсон Лотус Форд Есеп 1974 F1 маусымы Ронни Петерсон Лотус Форд Есеп 1975 F1 маусымы Клей Регаццони Феррари Есеп 1976 F1 маусымы Ронни Петерсон Марч Форд Есеп 1977 F1 маусымы Марио Андретти Лотус Форд Есеп 1978 F1 маусымы Ники Лауда Брабам Альфа Ромео Есеп 1979 F1 маусымы Джоди Шектер Феррари Есеп 1980 F1 маусымы Нельсон Пике Брабам Форд Имола Есеп 1981 F1 маусымы Ален Прост Рено Монза Есеп 1982 F1 маусымы Рене Арну Рено Есеп 1983 F1 маусымы Нельсон Пике Брабам БМВ Есеп 1984 F1 маусымы Ники Лауда Макларен ТАГ Есеп 1985 F1 маусымы Ален Прост Макларен ТАГ Есеп 1986 F1 маусымы Нельсон Пике Уильямс Хонда Есеп 1987 F1 маусымы Нельсон Пике Уильямс Хонда Есеп 1988 F1 маусымы Герхард Бергер Феррари Есеп 1989 F1 маусымы Ален Прост Макларен Хонда Есеп 1990 F1 маусымы Айртон Сенна Макларен Хонда Есеп 1991 F1 маусымы Найджел Мэнселл Уильямс Рено Есеп 1992 F1 маусымы Айртон Сенна Макларен Хонда Есеп 1993 F1 маусымы Дэймон Хилл Уильямс Рено Есеп 1994 F1 маусымы Дэймон Хилл Уильямс Рено Есеп 1995 F1 маусымы Джонни Герберт Бенеттон Рено Есеп 1996 F1 маусымы Михаэль Шумахер Феррари Есеп 1997 F1 маусымы Дэвид Култард Макларен Мерседес Есеп 1998 F1 маусымы Михаэль Шумахер Феррари Есеп 1999 F1 маусымы Хайнц Харальд Френтцен Джордан Муген Хонда Есеп 2000 F1 маусымы Михаэль Шумахер Феррари Есеп 2001 F1 маусымы Хуан Пабло Монтойя Уильямс БМВ Есеп 2002 F1 маусымы Рубенс Барричелло Феррари Есеп 2003 F1 маусымы Михаэль Шумахер Феррари Есеп 2004 F1 маусымы Рубенс Барричелло Феррари Есеп 2005 F1 маусымы Хуан Пабло Монтойя Макларен Мерседес Есеп 2006 F1 маусымы Михаэль Шумахер Феррари Есеп 2007 F1 маусымы Фернандо Алонсо Макларен Мерседес Есеп 2008 F1 маусымы Себастьян Феттель Торо Россо Феррари Есеп 2009 F1 маусымы Рубенс Барричелло Браун Мерседес Есеп 2010 F1 маусымы Фернандо Алонсо Феррари Есеп 2011 F1 маусымы Себастьян Феттель Ред Булл Рено Есеп 2012 F1 маусымы Льюис Хэмилтон Макларен Мерседес Есеп 2013 F1 маусымы Себастьян Феттель Ред Булл Рено Есеп 2014 F1 маусымы Льюис Хэмилтон Мерседес Есеп 2015 F1 маусымы Льюис Хэмилтон Мерседес Есеп 2016 F1 маусымы Нико Росберг Мерседес Есеп 2017 F1 маусымы Льюис Хэмилтон Мерседес Есеп 2018 F1 маусымы Льюис Хэмилтон Мерседес Есеп 2019 F1 маусымы Шарль Леклер Феррари Есеп 2020 F1 маусымы Пьер Гасли АльфаТаури Хонда Есеп 2021 F1 маусымы Даниэль Риккардо Макларен Мерседес Есеп 2022 F1 маусымы Макс Ферстаппен Ред Булл RBPT Есеп 2023 F1 маусымы Макс Ферстаппен Ред Булл Хонда RBPT Есеп

A pink background indicates an event which was not part of any championship. A yellow background indicates an event which was part of the pre war European Championship. A green background indicates an event which was part of the pre war World Manufacturers' Championship. Year Driver Constructor Location Report 1921 Jules Goux Ballot Montichiari Report 1922 Pietro Bordino Fiat Monza Report 1923 Carlo Salamano Fiat Report 1924 Antonio Ascari Alfa Romeo Report 1925 Gastone Brilli Peri Alfa Romeo Monza Report 1926 Louis Charavel Bugatti Report 1927 Robert Benoist Delage Report 1928 Louis Chiron Bugatti Report 1929–1930 Not held due to a hiatus following Emilio Materassi and Giulio Foresti's crash in the 1928 race, which killed Materassi and 27 spectators, and injured 26 spectators. 1931 Giuseppe Campari Tazio Nuvolari Alfa Romeo Monza Report 1932 Tazio Nuvolari Alfa Romeo Report 1933 Luigi Fagioli Alfa Romeo Monza Report 1934 Luigi Fagioli Rudolf Caracciola Mercedes Benz Report 1935 Hans Stuck Auto Union Monza Report 1936 Bernd Rosemeyer Auto Union Report 1937 Rudolf Caracciola Mercedes Benz Livorno Report 1938 Tazio Nuvolari Auto Union Monza Report 1939–1946 Not held due to World War II 1947 Carlo Felice Trossi Alfa Romeo Milan Report 1948 Jean Pierre Wimille Alfa Romeo Turin Report 1949 Alberto Ascari Ferrari Monza Report F1 season of 1950 Giuseppe Farina Alfa Romeo Monza Report F1 season of 1951 Alberto Ascari Ferrari Report F1 season of 1952 Alberto Ascari Ferrari Report F1 season of 1953 Juan Manuel Fangio Maserati Report F1 season of 1954 Juan Manuel Fangio Mercedes Report F1 season of 1955 Juan Manuel Fangio Mercedes Report F1 season of 1956 Stirling Moss Maserati Report F1 season of 1957 Stirling Moss Vanwall Report F1 season of 1958 Tony Brooks Vanwall Report F1 season of 1959 Stirling Moss Cooper Climax Report F1 season of 1960 Phil Hill Ferrari Report F1 season of 1961 Phil Hill Ferrari Report F1 season of 1962 Graham Hill BRM Report F1 season of 1963 Jim Clark Lotus Climax Report F1 season of 1964 John Surtees Ferrari Report F1 season of 1965 Jackie Stewart BRM Report F1 season of 1966 Ludovico Scarfiotti Ferrari Report F1 season of 1967 John Surtees Honda Report F1 season of 1968 Denny Hulme McLaren Ford Report F1 season of 1969 Jackie Stewart Matra Ford Report F1 season of 1970 Clay Regazzoni Ferrari Report F1 season of 1971 Peter Gethin BRM Report F1 season of 1972 Emerson Fittipaldi Lotus Ford Report F1 season of 1973 Ronnie Peterson Lotus Ford Report F1 season of 1974 Ronnie Peterson Lotus Ford Report F1 season of 1975 Clay Regazzoni Ferrari Report F1 season of 1976 Ronnie Peterson March Ford Report F1 season of 1977 Mario Andretti Lotus Ford Report F1 season of 1978 Niki Lauda Brabham Alfa Romeo Report F1 season of 1979 Jody Scheckter Ferrari Report F1 season of 1980 Nelson Piquet Brabham Ford Imola Report F1 season of 1981 Alain Prost Renault Monza Report F1 season of 1982 René Arnoux Renault Report F1 season of 1983 Nelson Piquet Brabham BMW Report F1 season of 1984 Niki Lauda McLaren TAG Report F1 season of 1985 Alain Prost McLaren TAG Report F1 season of 1986 Nelson Piquet Williams Honda Report F1 season of 1987 Nelson Piquet Williams Honda Report F1 season of 1988 Gerhard Berger Ferrari Report F1 season of 1989 Alain Prost McLaren Honda Report F1 season of 1990 Ayrton Senna McLaren Honda Report F1 season of 1991 Nigel Mansell Williams Renault Report F1 season of 1992 Ayrton Senna McLaren Honda Report F1 season of 1993 Damon Hill Williams Renault Report F1 season of 1994 Damon Hill Williams Renault Report F1 season of 1995 Johnny Herbert Benetton Renault Report F1 season of 1996 Michael Schumacher Ferrari Report F1 season of 1997 David Coulthard McLaren Mercedes Report F1 season of 1998 Michael Schumacher Ferrari Report F1 season of 1999 Heinz Harald Frentzen Jordan Mugen Honda Report F1 season of 2000 Michael Schumacher Ferrari Report F1 season of 2001 Juan Pablo Montoya Williams BMW Report F1 season of 2002 Rubens Barrichello Ferrari Report F1 season of 2003 Michael Schumacher Ferrari Report F1 season of 2004 Rubens Barrichello Ferrari Report F1 season of 2005 Juan Pablo Montoya McLaren Mercedes Report F1 season of 2006 Michael Schumacher Ferrari Report F1 season of 2007 Fernando Alonso McLaren Mercedes Report F1 season of 2008 Sebastian Vettel Toro Rosso Ferrari Report F1 season of 2009 Rubens Barrichello Brawn Mercedes Report F1 season of 2010 Fernando Alonso Ferrari Report F1 season of 2011 Sebastian Vettel Red Bull Renault Report F1 season of 2012 Lewis Hamilton McLaren Mercedes Report F1 season of 2013 Sebastian Vettel Red Bull Renault Report F1 season of 2014 Lewis Hamilton Mercedes Report F1 season of 2015 Lewis Hamilton Mercedes Report F1 season of 2016 Nico Rosberg Mercedes Report F1 season of 2017 Lewis Hamilton Mercedes Report F1 season of 2018 Lewis Hamilton Mercedes Report F1 season of 2019 Charles Leclerc Ferrari Report F1 season of 2020 Pierre Gasly AlphaTauri Honda Report F1 season of 2021 Daniel Ricciardo McLaren Mercedes Report F1 season of 2022 Max Verstappen Red Bull RBPT Report F1 season of 2023 Max Verstappen Red Bull Honda RBPT ReportSources: