Кіріспе

Француздық жарыс трассасы. The Circuit Paul Ricard (siʁkɥi pɔl ʁikaʁ) – 1969 жылы Марсельге жақын, Вар департаментіндегі Ле Кастелетте салынған француздық автоспорт жарыс трассасы. Рикард жарыс трассасын салудың қиындығын сезіп көргісі келді. Трасса ФИА Формула-1 Француз Гран-приін 1971 жылғы F1 маусымынан бастап 2022 жылғы F1 маусымына дейін мерзімімен қабылдап келді.

Алғашқы жылдар (1970-1990)

19 сәуірде 1970 жылы ашылған трассаның инновациялық мүмкіндіктері оны ашылған кезде әлемдегі ең қауіпсіз мотор спорты трассаларының біріне айналдырды. Трассада үш түрлі жол конфигурациясы, ірі өнеркәсіптік парк және ұшу-қону жолағы болды. Заманауи жабдықтар, қоңыр қысқы ауа райы және ұшу-қону жолағы оны жыл сайынғы қысқы үзілісте автомобильдерді сынау үшін жарыс командалары арасында танымал етті. Алғашқы трассаның басты ерекшелігі – ұзақ Mistral түзуі, одан кейін жоғары жылдамдықтағы оң жақ Signes бұрылысы. Ұзын басты тік жол және басқа да жылдам бөлімдер қозғалтқыштарды қатты сынады, себебі олар ұзақ уақыт бойы толық қуатпен жұмыс істеді. Қозғалтқыштардың бұзылуы жиі кездесетін жағдай еді, мысалы, 1985 жылғы Франция Гран-приінде Айртон Сеннаның апаты, оның Lotus машинасының Renault қозғалтқышы істен шығып, Signes бұрылысында өзінің майының үстінен сығалап, ауыр апатқа ұшырады, нәтижесінде жүргізушіге жеңіл көгалданғандар ғана болды. Найджел Манселл сол күні жаттығу кезінде сол жерде апатқа ұшырап, миын сілкінді, бұл оны жарыстан шеттетуге себеп болды. Манселлдің апаты сол жақ артқы дөңгелегінің тесілуінен туындады, ол оверде жарылып, оның Williams FW10 машинасының артқы қанатын жұлып алды. Honda қозғалтқышымен жабдықталған FW10 машинасы 1985 жылғы Франция Гран-приінде Манселлдің командаласы Кеке Росберг 1:39.914 уақытты көрсеткен кезде трассаның жаңа рекордын орнатты. 1985 жылғы жарысқа іріктеу кезінде швейцариялық жүргізуші Марк Сюрер Мистралда турбоқозғалтқышты Brabham BMW машинасымен Formula One машинасының сол кездегі ең жоғары жылдамдығын көрсетті. Бұл жарыстағы ең баяу машина болған Стефан Беллофтың табиғи аспирациялық Tyrrell Ford V8 машинасынан асып түсті, ол Сюрерден 9 секундқа, ал поул жеңімпазы Росбергтен 12 секундқа қалып қойды. Пол Рикард 2 литрлік спорттық автомобильдер жарысымен ашылды; 1970 және 1980 жылдары трасса сол кездегі ең үздік француз жүргізушілерін тәрбиеледі, соның ішінде төрт мәрте әлем чемпионы Ален Прост, ол 1983, 1988, 1989 және 1990 жылдары Франция Гран-приін жеңіп алды. Трассада көптеген рет Формула-1 Франция Гран-присі өтті, алғашқысы 1971 жылғы Франция Гран-присі болды. Трасса, әсіресе Формула-1 үшін, сынақтарды жүргізуге кеңінен қолданылды. 1986 жылы Brabham Formula One жүргізушісі Элио де Анджелис жылдам бірінші бұрылыста сынақ кезінде апатқа ұшырап қаза тапты, себебі оның Brabham BT55 машинасының артқы қанаты сынды. Апат трассаның кінәсінен болмаса да, қауіпсіздікті арттыру мақсатында трасса өзгертілді. Mistral түзуінің ұзындығы қысқартылып, де Анджелис апатқа ұшыраған жылдам Verrerie қисықтары айналып өтті. Нәтижесінде, старттан кейін сол жақ Verrerie қисығына барудың орнына, машиналар қатты тежеп, Mistral түзуіне тікелей қосылатын қысқа бөлікке өткір бұрылды. Бұл өзгеріс Гран-при трассасының ұзындығын қысқартып, 1985 жылы Кеке Росбергтің 1:32.462 уақытын Williams Honda турбосында 1990 жылы Найджел Манселлдің 1:04.402 уақытына дейін төмендетті. 1990 жылдан бастап Франция Гран-приі Магни-Курсқа көшірілді, ол 2008 жылға дейін өтті. Пол Рикард 1971 және 1990 жылдар аралығында 14 рет Франция Гран-приін қабылдады. 1971 жылдан 1985 жылға дейін Ұзын трасса, ал 1986 жылдан 1990 жылға дейін Клуб трассасы пайдаланылды. Алты рет (1971, 1975, 1976, 1978, 1980 және 1989 жылдары) Пол Рикардта жеңіске жеткен жүргізуші сол жылы әлем чемпионатында жеңіске жетті. Ронни Петерсон (1973 және 1974) және Рене Арно (1982) – Рикардта жеңіс туғызған, бірақ ешқашан чемпионатта жеңіске жетпеген жүргізушілер.

Соңғы кездері (1990-нан қазіргі уақытқа дейін)

1990 жылдары трассаның қолданылуы мотоцикл жарыстарымен және Франция ұлттық жарыстарымен шектелді, ең әйгілісі 1999 жылға дейін өткен 24 сағаттық «Бол д’Ор» мотоциклдерге арналған төзімділік жарысы болды. Бұл трасса «Oreca F3000» командасының үйі болды. Рикардтың қайтысынан кейін, 1999 жылы трасса Формула-1 промоутері Берни Экклстоунға тиесілі «Excelis» компаниясына сатылды. Трасса жаңартылып, қазіргі заманғы сынақ трассасына айналдырылды, біраз уақыт бойы «Paul Ricard High Tech Test Track» (Paul Ricard HTTT) деп аталды, кейін «Circuit Paul Ricard» атауын қайта алды. Трассаның инфрақұрылымында жеке ұшақтарға арналған қону жолағы да бар. Автомобиль трассасындағыдай, абразивті қауіпсіздік аймақтарымен жабдықталған «Karting Test Track» (КТТ) трассасы да бар. Бұл трассада түрлі жарыстар өтті, соның ішінде 2006 жылғы «Paul Ricard 500km» жарысы, «FIA GT Championship» біріншілігінің кезеңі. Мұнда «Ferrari Challenge» және Франция мен Италиядағы «Porsche» клубтары ұйымдастырған жарыстар сияқты басқа да GT біріншіліктерінің жарыстары өткізілді. 2016 жылдың 5 желтоқсанында Франция Гран-приінің 2018 маусымында «Пол Рикард» трассасында Формула-1 күнтізбесіне қайта оралатыны жарияланды. Бұл 2008 жылдан бері (соңғы рет Магни-Курста өткен) және 1990 жылдан бері «Пол Рикард» трассасында өткен алғашқы Франция Гран-приі болды. 2017 жылдың 19 маусымында Женевадағы FIA Әлемдік мотор спорты кеңесі 2018 жылғы алдын ала күнтізбесін жариялады, онда Франция Гран-приі 24 маусымда «Пол Рикард» трассасында өтетіні белгіленді. Жарыс аяқталған соң, «Red Bull Ring» трассасында Аустрия Гран-приі және «Silverstone Circuit» трассасында Ұлыбритания Гран-приі өтеді деп жоспарланған. «Pirelli Motorsport» 2017 жылдың мамыр, маусым және қыркүйек айларында «Пол Рикард» трассасында 2018 жылғы Формула-1 шиналарын екі күндік сынақтан өткізуді жоспарлады. Трасса 2022 жылғы маусымға дейін Формула-1 күнтізбесінде болды, содан кейін ол күнтізбеден қайта жойылды. «Пол Рикард» трассасы FIA экологиялық аккредитациясының 3 жұлдызына ие. 2021 жылғы есепте бұл трасса әлемдегі ең тұрақты екінші жарыс трассасы деп танылды, «Circuit de Barcelona Catalunya» және «Mugello Circuit» трассаларынан кейін.

Жолдар

Жолдың ерекшелігі – ұзақ Mistral тік сызығы және созылған жол дизайны. Бұл трассаның ерекшелігі – оның тау үстінде салынғандығы, сондықтан ол өте тегіс. 1986 жылы трасса қысқартылды, Mistral тік сызығының ортасына тікелей өтпелі жол қосылды. Бұл қысқартылған трасса GP қысқа трассасы деп те аталады және ұзын болды. 2000–2005 жылдарғы жаңартулардан кейін трасса толық конфигурациядан бастап 247 түрлі конфигурацияны ұсынады. Трассаның биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Оның әмбебаптығы және қоңыр қысқы ауа райы көптеген автоспорт командаларының, соның ішінде Формула-1 командаларының сынақтарын өткізуге мүмкіндік береді. Трасса өзінің ерекше қара және көк түсті қауіпсіздік аймақтарымен, «Көк аймақ» деп аталатынымен танымал. Ағынды аймақтың беті асфальт пен вольфрам қоспасынан тұрады, бұл басқа трассаларда қолданылатын құм тосқауылдарының орнына пайдаланылады. Екінші, тереңдетілген ағынды аймақ – «Қызыл аймақ», оның жоғары тозуға төзімді беті дөңгелектердің жолмен жақсы ұсталуын қамтамасыз етуге және осылайша тоқтау қашықтығын қысқартуға арналған, бірақ бұл дөңгелектердің тез тозуына әкеледі. Соңғы қауіпсіздік шарасы – Tecpro тосқауылдары, бұл дөңгелек тосқауылдарының қазіргі заманғы жетілдірілген нұсқасы.