Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сан-Хуан өзені – АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы Колорадо өзенінің ірі саласы. Ол Колорадо, Нью-Мексико, Юта және Аризона штаттарының Төрт бұрыш аймағының негізгі су жинау алабын қамтамасыз етеді. Колорадоның Сан-Хуан тауларында (Роки тауларының бір бөлігі) қардың еруінен бастау алып, ол Нью-Мексиконың солтүстігіндегі және Ютаның оңтүстік-шығысындағы шөлдер арқылы 616 км (383 миль) ағып, Глен-Каньондағы Колорадо өзеніне құяды. Өзен Колорадо үстіртінің биік, құрғақ аймағын суландырады. Оның бойында көптеген шақырымға созылған аймақтарда тұщы судың жалғыз маңызды көзі болып табылады. Сан-Хуан Солтүстік Америкадағы лайлы өзендердің бірі, ол жыл сайын шамамен 22.6 миллион тонна (25 миллион АҚШ тоннасы) лай және шөгінділерді тасымалдайды. Одан әрі ол Навахо ұлты арқылы батысқа қарай ағып, Шипрок және оның атымен аталатын монолиттің жанынан солтүстік-батысқа бұрылады, төрт бұрыштың төрттік нүктесінен шамамен 0.8 км (жарты миль) қашықтықта қысқа ғана уақытқа оңтүстік-батыс Колорадоға кіріп, содан кейін оңтүстік-шығыс Ютаға өтеді. Блаффтың батысында, Юта, өзен Комб қырқасын кесіп өтеді және көбінесе 457 метрден астам тереңдіктегі тік, қиыр каньондарға кіреді. Глен-Каньон ұлттық демалыс аймағының шалғай орналасқан бөлігіндегі Сан-Хуан өзенінің төменгі 113 км (70 миль) Глен-Каньон тоғанынан пайда болған Пауэлл көлімен суға батқан. Сан-Хуан Колорадо өзенімен Юта штатының Сан-Хуан округінде, Навахо тауынан шамамен 24 км (15 миль) солтүстікке және Аризонаның Пейдж қаласынан 129 км (80 миль) солтүстік-шығысқа қарай қосылады. Шако өзені сияқты оңтүстік салалары көбінесе уақытша болып табылады, бірақ кенеттен су тасқыны кезінде үлкен су көлемін әкеле алады.
The San Juan River is a major tributary of the Colorado River in the Southwestern United States, providing the chief drainage for the Four Corners region of Colorado, New Mexico, Utah, and Arizona. Originating as snowmelt in the San Juan Mountains (part of the Rocky Mountains) of Colorado, it flows 383 mile (616 km) through the deserts of northern New Mexico and southeastern Utah to join the Colorado River at Glen Canyon. The river drains a high, arid region of the Colorado Plateau. Along its length, it is often the only significant source of fresh water for many miles. The San Juan is also one of the muddiest rivers in North America, carrying an average of 25 million US tons (22.6 million t) of silt and sediment each year. From there it flows west through the Navajo Nation, turning northwest near Shiprock and its namesake monolith, crossing very briefly back into southwest Colorado (within half a mile (0.8 km) of the Four Corners quadripoint) before entering southeastern Utah. West of Bluff, Utah the river slices through the Comb Ridge and enters a series of rugged winding canyons, often over 1500 feet (457 m) in depth. The lower 70 mile (113 km) of the San Juan River, in a remote portion of the Glen Canyon National Recreation Area, are flooded by Lake Powell, which is formed by Glen Canyon Dam on the Colorado River. The San Juan joins the Colorado in San Juan County, Utah at a point about 15 mile (24 km) to the north of Navajo Mountain and 80 mile (129 km) northeast of Page, Arizona. Southern tributaries such as the Chaco River are mostly ephemeral but can carry large volumes of water during flash floods.
Босату
АҚШ-тың суды қайта өңдеу бюросының мәліметтері бойынша, 1906–2014 жылдар аралығында Сан-Хуан өзені бассейнінің орташа табиғи ағыны жылына шамамен болды. Сан-Хуан өзеніндегі USGS нақты уақыт станциялары:
According to the U. S. Bureau of Reclamation, the average unimpaired runoff or natural flow of the San Juan River basin over the 1906–2014 period was about , per year. USGS real time stations on the San Juan RiverGage location(ID number)StartyearAveragedischargeMaximumdischargeMinimumdischargeDrainageareaPercent oftotalwatershedPagosa Springs, CO093425001935368 ft3/s(10 m3/s)25,000 ft3/s(708 m3/s)8.3 ft3/s(0.2 m3/s)281 mi2(728 km2)1.1%Carracas, CO093464001961587 ft3/s(17 m3/s)8,590 ft3/s(243 m3/s)0.8 ft3/s(0.02 m3/s)1,250 mi2(3,240 km2)5.1%Archuleta, NM0935550019541,070 ft3/s(30 m3/s)18,900 ft3/s(535 m3/s)8 ft3/s(0.2 m3/s)3,260 mi2(8,443 km2)13.3%Farmington, NM0936500019311,980 ft3/s(56 m3/s)30,000 ft3/s(849 m3/s)27 ft3/s(0.8 m3/s)7,240 mi2(18,750 km2)29.4%Shiprock, NM0936800019351,983 ft3/s(56 m3/s)80,000 ft3/s(2,265 m3/s)8 ft3/s(0.2 m3/s)12,900 mi2(33,400 km2)52.4%Four Corners, CO0937101019771,959 ft3/s(55 m3/s)16,900 ft3/s(479 m3/s)110 ft3/s(3 m3/s)14,600 mi2(37,800 km2)59.3%Bluff, UT0937950019142,152 ft3/s(61 m3/s)70,000 ft3/s(1,982 m3/s)0 ft3/s(0 m3/s)23,000 mi2(59,700 km2)93.5%Stations are listed from furthest upstream to furthest downstream. Although river discharge is generally expected to increase from upstream to downstream, note that discrepancies in the data may be due to differences in the period of record, as well as human modifications, diversions, and dams. The San Juan River annual hydrograph exhibits large seasonal variations with the highest monthly flow of in June, and the lowest of in December. to less than for the 1964–2016 period, although a minimum release from the dam prevents the river from drying up in the summer. Persistent drought conditions in the 21st century have further reduced the flow of the San Juan River, with an average annual discharge of or between water years 2000 and 2016.
According to the U. S. Bureau of Reclamation, the average unimpaired runoff or natural flow of the San Juan River basin over the 1906–2014 period was about , per year. USGS real time stations on the San Juan RiverGage location(ID number)StartyearAveragedischargeMaximumdischargeMinimumdischargeDrainageareaPercent oftotalwatershedPagosa Springs, CO093425001935368 ft3/s(10 m3/s)25,000 ft3/s(708 m3/s)8.3 ft3/s(0.2 m3/s)281 mi2(728 km2)1.1%Carracas, CO093464001961587 ft3/s(17 m3/s)8,590 ft3/s(243 m3/s)0.8 ft3/s(0.02 m3/s)1,250 mi2(3,240 km2)5.1%Archuleta, NM0935550019541,070 ft3/s(30 m3/s)18,900 ft3/s(535 m3/s)8 ft3/s(0.2 m3/s)3,260 mi2(8,443 km2)13.3%Farmington, NM0936500019311,980 ft3/s(56 m3/s)30,000 ft3/s(849 m3/s)27 ft3/s(0.8 m3/s)7,240 mi2(18,750 km2)29.4%Shiprock, NM0936800019351,983 ft3/s(56 m3/s)80,000 ft3/s(2,265 m3/s)8 ft3/s(0.2 m3/s)12,900 mi2(33,400 km2)52.4%Four Corners, CO0937101019771,959 ft3/s(55 m3/s)16,900 ft3/s(479 m3/s)110 ft3/s(3 m3/s)14,600 mi2(37,800 km2)59.3%Bluff, UT0937950019142,152 ft3/s(61 m3/s)70,000 ft3/s(1,982 m3/s)0 ft3/s(0 m3/s)23,000 mi2(59,700 km2)93.5%Stations are listed from furthest upstream to furthest downstream. Although river discharge is generally expected to increase from upstream to downstream, note that discrepancies in the data may be due to differences in the period of record, as well as human modifications, diversions, and dams. The San Juan River annual hydrograph exhibits large seasonal variations with the highest monthly flow of in June, and the lowest of in December. to less than for the 1964–2016 period, although a minimum release from the dam prevents the river from drying up in the summer. Persistent drought conditions in the 21st century have further reduced the flow of the San Juan River, with an average annual discharge of or between water years 2000 and 2016.
Станциялар өзеннің ең жоғары ағысынан ең төменгі ағысына дейін тізімделген. Өзеннің шығыны әдетте жоғарыдан төменге қарай күшейеді деп күтілсе де, деректердегі айырмашылықтар тіркелген кезеңдегі айырмашылықтарға, сондай-ақ адамның араласуына, суды бұруға және бөгеттерге байланысты болуы мүмкін. Сан-Хуан өзенінің жылдық гидрографы маусымдық айырмашылықтарды көрсетеді, маусым айында ең жоғары айлық ағыны, ал желтоқсан айында ең төменгі ағыны байқалады. 1964–2016 жылдар аралығындағыдан кем, бірақ бөгеттен минималды босату жазда өзеннің құрғап кетуіне жол бермейді. 21-ші ғасырдағы тұрақты құрғақшылық жағдайлары Сан-Хуан өзенінің ағынын одан әрі азайтты, 2000 және 2016 жылдар аралығында орташа жылдық шығын немесе шамамен болды.
According to the U. S. Bureau of Reclamation, the average unimpaired runoff or natural flow of the San Juan River basin over the 1906–2014 period was about , per year. USGS real time stations on the San Juan RiverGage location(ID number)StartyearAveragedischargeMaximumdischargeMinimumdischargeDrainageareaPercent oftotalwatershedPagosa Springs, CO093425001935368 ft3/s(10 m3/s)25,000 ft3/s(708 m3/s)8.3 ft3/s(0.2 m3/s)281 mi2(728 km2)1.1%Carracas, CO093464001961587 ft3/s(17 m3/s)8,590 ft3/s(243 m3/s)0.8 ft3/s(0.02 m3/s)1,250 mi2(3,240 km2)5.1%Archuleta, NM0935550019541,070 ft3/s(30 m3/s)18,900 ft3/s(535 m3/s)8 ft3/s(0.2 m3/s)3,260 mi2(8,443 km2)13.3%Farmington, NM0936500019311,980 ft3/s(56 m3/s)30,000 ft3/s(849 m3/s)27 ft3/s(0.8 m3/s)7,240 mi2(18,750 km2)29.4%Shiprock, NM0936800019351,983 ft3/s(56 m3/s)80,000 ft3/s(2,265 m3/s)8 ft3/s(0.2 m3/s)12,900 mi2(33,400 km2)52.4%Four Corners, CO0937101019771,959 ft3/s(55 m3/s)16,900 ft3/s(479 m3/s)110 ft3/s(3 m3/s)14,600 mi2(37,800 km2)59.3%Bluff, UT0937950019142,152 ft3/s(61 m3/s)70,000 ft3/s(1,982 m3/s)0 ft3/s(0 m3/s)23,000 mi2(59,700 km2)93.5%Stations are listed from furthest upstream to furthest downstream. Although river discharge is generally expected to increase from upstream to downstream, note that discrepancies in the data may be due to differences in the period of record, as well as human modifications, diversions, and dams. The San Juan River annual hydrograph exhibits large seasonal variations with the highest monthly flow of in June, and the lowest of in December. to less than for the 1964–2016 period, although a minimum release from the dam prevents the river from drying up in the summer. Persistent drought conditions in the 21st century have further reduced the flow of the San Juan River, with an average annual discharge of or between water years 2000 and 2016.
Геология
Сан-Хуан өзені бассейнінің ең көне геологиялық ерекшелігі – Сан-Хуан таулары, олар негізінен кембрийге дейінгі және палеозойлық кристалл жыныстардан, сондай-ақ Үшінші дәуірге жататын жанартаулық жыныстардың шығып кетуінен тұрады. Палеоцен және эоцен кезеңдерінде (шамамен 66–34 миллион жыл бұрын) Сан-Хуан тауларының оңтүстік беткейінен ағып түскен өзендер қазіргі Фармингтон маңындағы Сан-Хуан алабында тоқтады, оны қалың шөгінді қабаттарымен бірте-бірте толтырып, жайлады. Миллиондаған жылдар бойы шөгінді қабаттарының астында органикалық заттардың жиналуы нәтижесінде бүгінде аймақта кездесетін көмір, мұнай және табиғи газ кен орындары пайда болды. Өзендік шөгінділер Колорадо үстіртінің батысқа қарай ағып, кем дегенде миоценнің соңында (шамамен 5 миллион жыл бұрын) Колорадо өзеніне қосылғанын көрсетеді. Бұл, мүмкін, Ют тауларының көтерілуі оны қазіргі солтүстік бағытына бұрғанға дейін Долорес өзенінің ата-бабасы болған. Сан-Хуан алабы толып, ағып кеткен кезде, ол батысқа қарай бұрынғы Долорес өзенінің арнасына ағып, Сан-Хуан өзенінің қазіргі бағытын қалыптастырды. Шамамен 2–3 миллион жыл бұрын болған тектоникалық күштер Ютаның оңтүстік-шығысындағы және Аризонаның солтүстік-шығысындағы Монумент-Апварптың көтерілуіне себеп болды, бірақ өзен бұрынғы ағын ретінде өз бағытын сақтап қалды. Монумент-Апварп – солтүстіктен оңтүстікке қарай жалғасқан, шамамен 90 миль (145 км) ұзындығы және 35 миль (56 км) ені бар антиклиндер мен синклиндердің тізбегінен тұрады. Өзен осы құрылымдар арқылы өтетін жерлерде қызыл тау жыныстарынан терең шатқалдар ойып өтті. Кейбір жерлерде Сан-Хуан өзені ежелгі иірімдерін мыңдаған фут тереңдікке қазба тасқа дейін ойып, Гусенекс штаттық паркінде 6 миль (10 км) қашықтықты атпен жүргендей иірілген бұрылыстар арқылы, тікелей сызық бойымен 1,5 миль (2 км) қашықтықты басып өтеді. Плейстоцен мұз дәуірінде аймақтың климаты ылғалдырақ болғандықтан шатқалдарды қазу үдеді. Осы ылғалды климаттың салдарынан су тасқыны адамзат тарихындағы кез келген су тасқынынан он есе үлкен болды. Сан-Хуан өзені құмтас, сазтас және тақтатас сияқты эрозияға оңай ұшырайтын шөгінді тау жыныстары арқылы ағады, олар Chinle Formation сияқты тау жыныстары құрайды. Осының салдарынан Сан-Хуан өте лайлы өзен болып табылады және Колорадо өзенінің жоғарғы бөлігіндегі Лис-Ферриден жоғары орналасқан шөгінділердің жартысынан астамын құрайды. Эндрюс (1990) бойынша Пауэлл көліне орташа шөгінді ағыны жылына 44,40 миллион тоннаны құрайды. USGS мәліметтері бойынша Сан-Хуан өзені 25,41 миллион тонна, яғни жалпы көлемнің 57 пайызын құяды. 1914 және 1980 жылдар аралығында АҚШ Геологиялық қызметінің Юта штатындағы Блафф қаласындағы станциясы Сан-Хуан өзенімен жыл сайын тасылған орташа есеппен 25,41 миллион тонна шөгіндіні тіркеді, ол 1978 жылы 3,24 миллион тоннадан 1941 жылы 112,4 миллион тоннаға дейін ауытқып отырды. Глен каньон бөгетінің 1963 жылы жабылғанынан бері шөгінділер Колорадо өзенімен төмен қарай ағынның орнына Пауэлл көлінде дельта құрып жатыр. 2011 жылы алынған өзектік үлгілер Пауэлл көлінің Сан-Хуан өзенінің тармағында 89 фут (27 м) қалыңдықтағы агградацияларды көрсетті.
The oldest geologic feature of the San Juan River basin is the San Juan Mountains, which consist largely of Precambrian and Paleozoic crystalline rock and outcrops of Tertiary volcanic rock. During the Paleocene and Eocene (about 66–34 million years ago), streams draining off the southern flank of the San Juan Mountains terminated in the San Juan Basin around present day Farmington, slowly filling it with thick layers of sediment. Over millions of years, the burial of organic material under sedimentary layers created the abundant coal, oil, and natural gas deposits found in the area today. Fluvial deposits indicate that a stream flowed west across the Colorado Plateau to join the Colorado River at least by the late Miocene (about 5 million years ago). This may have been the ancestral Dolores River, before the uplift of the Ute Mountains diverted it to its present northerly course. When the San Juan Basin filled and overflowed, it formed an outflow channel west into the old Dolores River bed, establishing the San Juan River's modern course. Though Tectonic forces about 2–3 million years ago caused the terrain to rise across the Monument Upwarp in southeast Utah and northeast Arizona, the river maintained its course as an antecedent stream. The Monument Upwarp consists of a series of parallel anticlines and synclines running generally north to south in an area roughly 90 mile (145 km) long and 35 mile (56 km) wide. Where the river passes through these formations, it has sliced deep canyons through the reddish rock. In places, the San Juan has entrenched its ancient meanders thousands of feet into the bedrock, as can be observed in Goosenecks State Park, where it winds 6 mile (10 km) through a set of horseshoe bends while traveling a straight line distance of only 1.5 mile (2 km). The canyon cutting was accelerated during the Pleistocene Ice Ages when the climate of the area was much wetter. The wetter climate resulted in floods of up to –ten times larger than any flooding of the San Juan in recorded human history. The San Juan River flows through highly erodible sedimentary rock–such as sandstone, siltstone, and shale–that make up rock formations such as the slide prone Chinle Formation. As a result, the San Juan is an extremely muddy river, contributing more than half of the sediment that occurs in the upper Colorado River above Lees Ferry#tag:ref|The average sediment flow into Lake Powell is 44.40 million tons per year according to Andrews (1990). According to the USGS the San Juan River contributes 25.41 million tons, or 57 percent of the total. Between 1914 and 1980, the U. S. Geological Survey station at Bluff, Utah, recorded an average of 25.41 million tons of sediment carried by the San Juan River each year—ranging from 3.24 million tons in 1978 to 112.4 million tons in 1941. Since the closure of the Glen Canyon Dam in 1963, sediments have been building a delta in Lake Powell instead of continuing down the Colorado River. Core samples taken in 2011 indicate aggradations up to 89 feet (27 m) thick in the San Juan River arm of Lake Powell.
География
Сан-Хуан өзені Колорадо, Нью-Мексико, Юта және Аризона штаттарында шамамен ағып өтеді; су жиналатын алабының жер көлемі Батыс Вирджиния штатының көлемімен шамалас. Өзеннің негізгі арнасы Аризона арқылы өте қоймаса, «Төрт бұрыш» аймағында оған өте жақын болады. Сан-Хуан өзені су жиналатын алабының ең биік нүктесі – Анимас өзенінің бастауына жақын орналасқан Виндом шыңы (4295 м). Сан-Хуан өзенінің Пауэлл көліне құятын ең төменгі биіктігі 3704 фут (1129 м) құрайды. Алабының көп бөлігі ауылдық жер, сонымен қатар, адам тұрмайтын, өте шалғай орналасқан аймақтар да бар. Су жиналатын жердің 75 пайызы бұталы, жайылымдық және шөптесін алқаптарды құрайды. Жауын-шашынның аз болуы және маңызды жер асты су қорының жетіспеуіне байланысты, ауыл шаруашылығында пайдалану шектеулі, негізінен өзен аңғарларында және ылғалды таулық климаттың ықпалындағы биік төбелі аймақтарда кездеседі. Су жиналатын жердің 2,3 пайызы құрғақ егістік алқаптар, ал 1,6 пайызы суарылатын жерлерді құрайды. Ормандар су жиналатын алабының шамамен 20 пайызын жабады, көбінесе биік жерлерде орналасқан. Сан-Хуан таулары мен Уте таулары солтүстікте су жиналатын алаптың шекарасын анықтайды, шығысында Джемез таулары, ал оңтүстік және батысында Колорадо платосының әртүрлі биік және үстірт аймақтары жатыр. Сан-Хуан алабы – Сан-Хуан өзені су жиналатын алабының ерекше бөлігі; ол геологиялық құрылымдық алап болып табылады және мол отын ресурстарымен белгілі. Сан-Хуан алабы шамамен Сан-Хуан өзені су жиналатын алабының оңтүстік-шығыс бөлігімен, Нью-Мексиконың солтүстік-батысында және Колорадоның оңтүстік-батысында орналасқан. Алаптың барлық бөлігі құрғақ, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 0,8 метрден кем. Дегенмен, жауын-шашын мөлшері Сан-Хуан өзенінің бастауындағы тауларда жоғары болуы мүмкін; оның көп бөлігі қысқы қар түрінде жауады. Шөлді аймақтарда жылдық жауын-шашынның көп бөлігі шілде және тамыз айларында болатын қатты жаңбырлардың нәтижесінде түседі. Өзеннің суының 90 пайызы Колорадодағы Роки тауларында қардың еруінен пайда болса да, су жиналатын алабының ең үлкен бөлігі – 40 пайызы – Нью-Мексикода орналасқан. XXI ғасырда Сан-Хуан тауларындағы қар жамылғысы қысқы температураның жоғарылауына байланысты жиі азайып келеді, бұл Сан-Хуан өзенінің болашақтағы сумен қамтамасыз етілуі туралы алаңдаушылықты тудырады. Сонымен қатар, таулар Ұлы Алаптан бастау алатын шаң дауылдарына өте сезімтал; қар жамылғысына шаңның түсуі күн энергиясын сіңіруді күшейтеді және көбінесе ерте еруге әкеледі.
The San Juan River drains approximately in Colorado, New Mexico, Utah, and Arizona; the watershed land area is almost the same size as the state of West Virginia. The main stem of the river does not flow through Arizona but comes very close at the Four Corners. The highest point in the San Juan River watershed is 14091 feet (4295 m) Windom Peak, located near the headwaters of the Animas River. The lowest elevation, where the San Juan River flows into Lake Powell, has a normal maximum elevation of 3704 feet (1129 m) Most of the watershed is rural, with some extremely remote, uninhabited areas. About 75 percent of the watershed is shrubland, rangeland, and grassland. Due to the low rainfall and lack of substantial groundwater reserves, agricultural use is scarce, except for river valleys and in higher foothill areas influenced by wetter montane climates. About 2.3 percent of the watershed is dryland farms, and 1.6 percent is irrigated. Forests cover about 20 percent of the watershed, mostly at high elevations. The San Juan Mountains and Ute Mountains bound the watershed on the north, the Jemez Mountains lie to the east, and various upland and mesa areas of the Colorado Plateau to the south and west. The San Juan Basin is a distinct area of the San Juan River watershed; it is a geologic structural basin known for its abundant fuel resources. The San Juan Basin is roughly coterminous with the southeast quadrant of the San Juan River watershed in northwest New Mexico and southwest Colorado. The watershed as a whole is very arid, with average annual precipitation just shy of However, precipitation can be as high as in the mountains at the headwaters of the San Juan River; a considerable portion of this falls as winter snow. In desert areas, most of the annual precipitation is generated by intense rainstorms during the peak monsoon season of July and August. Although about 90 percent of the river's water originates as snowmelt in the Rocky Mountains of Colorado, the largest portion of the watershed – , or 40 percent – lies in New Mexico. In the 21st century, the snowpack in the San Juan Mountains has often been diminished by warming winter temperatures which has led to concerns about the long term water supply for the San Juan River. In addition, the mountains are particularly vulnerable to dust storms originating from the Great Basin; dust settling on snowpack increases the absorption of solar energy and often leads to premature melting.
Әкімшілік және жерді пайдалану
Сан-Хуан өзенінің су алабының 50 пайыздан астамы – үнді аймақтары, ең ірісі – Навахо ұлты, ол Нью-Мексико, Аризона және Юта штаттарының аумақтарын қамтиды. Сонымен қатар, Нью-Мексикодағы Джикарилла Апачи ұлты және Колорадо штатының оңтүстік-батысындағы Юте тауы мен Оңтүстік Юте үнді резервациялары да бар. Федералдық агенттіктер, негізінен Жерді басқару бюросы, Орман шаруашылығы қызметі және Ұлттық саябақтар қызметі су алабының шамамен 25 пайызын басқарады. Шамамен 13 пайызы жеке меншікте (үнді емес), ал 3 пайызы мемлекеттік және жергілікті билік органдарына тиесілі. Су алабындағы қорғалатын аумақтарға Колорадо штатындағы Меса-Верде ұлттық паркі және Ежелгілердің каньондары ұлттық ескерткіші; Нью-Мексикодағы Чако мәдениеті ұлттық тарихи паркі, Аризонадағы Каньон-де-Челли ұлттық ескерткіші және Ютадағы Аю құлақтары ұлттық ескерткіші кіреді. Бұл парктерінің барлығы археологиялық орындарымен және ежелгі үнді тұрғындарының қоныстарымен танымал. Сан-Хуан ұлттық орман Сан-Хуан тауларында 1,8 миллион акр (7300 км²) аумақты альпілік шыңдар, қарағай ормандары және шөлді жоталармен қамтиды. Сан-Хуан су алабы Оңтүстік Сан-Хуан және Вемінуш шөлдерінің бөліктерін қамтиды, соңғысы Колорадодағы ең ірі федералды түрде белгіленген шөл аймағы болып табылады. Су алабындағы басқа да маңызды нысандарға Навахо халқы үшін қасиетті саналатын, шамамен 488 метр биіктіктегі Шипрок монаднок құрылысы және көптеген вестерн фильмдерінде және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында пайда болған Монумент Долы кіреді. Су алабында халық тығыз қоныстанбаған, көптеген елді мекендер Сан-Хуан және Анимас өзендері бойында орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша, 45 965 тұрғыны бар Нью-Мексико штатындағы Фармингтон ең ірі қала. Басқа ірі қалалар: Дуранго, Колорадо (16 897), Кортес, Колорадо (8 482), Шипрок, Нью-Мексико (8 295) және Ацтек, Нью-Мексико (6 757). Сан-Хуан бассейні мұнай, табиғи газ, көмір, гелий, алюминий, саз, фторшпар, уран және әртүрлі әшекей тастар сияқты негізгі өнімдерді өндіретін ірі ресурстарды өндіру экономикасын қолдайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, алтын, күміс, мыс және қорғасын да көп мөлшерде өндірілген. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, Сан-Хуан алабындағы 40 000-нан астам ұңғымадан 1,2 триллион м³ табиғи газ және 281 миллион баррель мұнай өндірілді.
Well over 50 percent of the San Juan River watershed are Native American lands, the largest being the Navajo Nation, which covers portions of New Mexico, Arizona and Utah, in addition to the Jicarilla Apache Nation in New Mexico and the Ute Mountain and Southern Ute Indian Reservations in southwest Colorado. Federal agencies, principally the Bureau of Land Management, Forest Service and National Park Service, administer about 25 percent of the watershed. About 13 percent are privately owned (non Indian) lands, and 3 percent belong to state and local governments. Protected areas in the watershed include Colorado's Mesa Verde National Park and Canyons of the Ancients National Monument; the Chaco Culture National Historical Park in New Mexico, Canyon de Chelly National Monument in Arizona and Bears Ears National Monument in Utah. These parks are all known for their archaeological sites and ancient Native American dwellings. The San Juan National Forest encompasses more than 1.8 million acres (7300 km2) of alpine peaks, pine forests, and desert mesas in the San Juan Mountains; the San Juan watershed includes parts of the South San Juan and Weminuche Wildernesses, the latter being the largest federally designated wilderness in Colorado. Other notable features in the watershed include Shiprock, a nearly 1600 feet (488 m) high monadnock formation sacred to the Navajo people, and Monument Valley, whose rugged scenery has appeared in many Western films and other media. The watershed is lightly populated, with most settlements concentrated along the San Juan and Animas Rivers. Farmington, New Mexico is the largest city, with a population of 45,965 at the 2010 census. Other major cities include Durango, Colorado (16,897), Cortez, Colorado (8,482), Shiprock, New Mexico (8,295) and Aztec, New Mexico (6,757). The San Juan Basin supports a large resource extraction economy, with oil, natural gas, coal, helium, alum, clay, fluorspar, uranium and various gemstones as the primary products; historically gold, silver, copper, and lead were also produced in large quantities. As of 2009, the over 40,000 wells in the San Juan Basin had produced more than 42 trillion cubic feet (1.2 trillion m3) of natural gas and 281 million barrels of oil.
Жергілікті халықтар
Сан-Хуан өзені және оның салалары б.з.д. 10 000 жылға дейін, төрт бұрышты аймақты палеоүндістер мекендеген кезде, жергілікті американдықтар үшін маңызды су көзі болды. Б.з.д. 500 – 450 жылдары себет өнерпаздары мәдениеті пуэблолар немесе анасазилермен ауыстырылды, олар ерекше суару әдістерін және тас архитектураны (пуэбло) дамытты; көптеген қираған орындар мен нысандар Сан-Хуан су алабында, мысалы, Меса-Верде ұлттық паркінде сақталған. Көптеген елді мекендер Нью-Мексикодағы Сан-Хуан өзенінің жоғарғы ағысында шоғырландырылған, онда жер бедері көбірек тегіс және суға бай. Юта штатындағы Сан-Хуан өзенінің төменгі ағысы адамдар тұрмайтын қиын каньондардан өтеді. Шамамен 1300 жылдан бастап, климаттың жылынуы аймаққа ұзақ құрғақшылықтарды әкелді, бұл пуэблолықтарды Сан-Хуан өзенінің солтүстігіндегі елді мекендерін тастауға мәжбүр етті және, мүмкін, оларды Сан-Хуан өзенінің алабынан Рио-Гранде аңғарына көшіруге себеп болды, олардың ұрпақтары бүгін де сол жерде өмір сүреді. Сан-Хуан өзенінің бойында әлі де өмір сүріп жатқан навахо тайпасының 1500 жылдар шамасында төрт бұрышты аймаққа көшіп келгеніне сендіреді және соңғы анасазилермен байланысқа түскен болуы мүмкін. Навахолар өзенді "Ескілік өзені" немесе "Қарлығаш өзені" деп атаған. Батысқа қарай ағып жатқанына байланысты Сан-Хуан "еркек өзені" деп есептеледі.
The San Juan River and its tributaries were an important water source for Native Americans as early as 10,000 BC, when Paleo Indians inhabited the Four Corners region. By 500 BC–450 AD, the Basketmaker culture was succeeded by the Ancestral Puebloans or Anasazi, who developed distinctive irrigation methods and masonry architecture (pueblos); many ruins and sites are preserved in the San Juan watershed in places such as Mesa Verde National Park. Most settlements were concentrated along the upper San Juan River in New Mexico, where the terrain is gentler and water more abundant. The lower San Juan River in Utah flows through inaccessible canyons that largely precluded habitation. Starting around 1300 AD, a warming climate brought long droughts to the area, forcing the Puebloans to abandon their settlements north of the San Juan River and perhaps eventually causing them to migrate out of the San Juan River basin to the Rio Grande Valley, where their descendants live today. The Navajo, who continue to live along the San Juan River today, are believed to have migrated into the Four Corners region by the 1500s, and may have come into contact with the last departing Anasazi. The Navajo name for the river was , "Old Age River" or "Old Man's River". Due to its westerly flow, the San Juan is considered a "male river"
Испания да, Мексика да қатысты қысқы ауа райы мен жергілікті халықтың болуына байланысты Сан-Хуан өзенінің аймағында тұрақты елді мекендер құрмады. 1848 жылы, Мексика-Америка соғысынан кейін бұл аймақ АҚШ-тың бір бөлігі болды; 1850-ші жылдардың соңында алтын іздеушілер келді, ал Сан-Хуан өзенінің жоғарғы салаларында алтынның табылуымен Сан-Хуан тауларына алтын ағыны басталды. 1861 жылы Колорадо территориясы құрылғаннан кейін алтынға деген құштарлық өзінің шыңына жетті, бұл шалғай аймаққа мыңдаған байлық іздеушілерді әкелді. 1871 жылы Анимас өзенінің бойында күміс табылды және қазіргі Сильвертонның өсуіне әкелді. Денвер және Рио-Гранде Батыс темір жолының (D&RGW) тар калибрлі Сан-Хуан тармағы 1881 жылы аяқталды, бұл Дурангоны Колорадодағы Аламосадағы D&RGW жүйесінің қалған бөлігімен Сан-Хуан өзенінің жоғарғы каньоны арқылы байланыстырды. Қоныс аударушылардың саны тез өсіп, олар уте және навахо тайпаларымен қақтығысқа ұшырады. 1863 жылы генерал Джеймс Генри Карлтон басшылығымен АҚШ армиясы "Навахо мәселесіне" жауап ретінде Сан-Хуан өзенінің маңындағы жерлерінен шамамен 10 000 навахоны күшпен қуып шығарды. Нью-Мексико штатының Форт-Самнер қаласына дейінгі 483 шақырымдық "Ұзақ жол" кезінде және одан кейін 2000-нан астам адам аштықтан және аурулардан қайтыс болды. Алайда, 1868 жылы навахо тайпасына олардың бастапқы жерлерінің көп бөлігіне оралуға рұқсат берілді, ал Сан-Хуан өзенінің оңтүстігінде федералды түрде танылған резервация құрылды. 1868 жылы Колорадоның батысында резервация алған уте тайпасы отарлаушылармен қарсылыққа ұшырады, өйткені аймақтың минералды байлығының көп бөлігі уте тайпасының жерінде шоғырландырылған. АҚШ армиясы 1881 жылға дейін соңғы уте тайпасын Колорадоның оңтүстік-батысынан қуып шығарды (1873 жылы Бруно келісімінде құрылған Оңтүстік Уте резервациясының кішкентай бөлігін қоспағанда) және келесі жылы мал шаруашылығы, егіншілік және іздеу үшін жер ашылды. Үнді соғыстарының күтпеген салдары олардың Сан-Хуан өзені жүйесіндегі болашақ су құқықтарын қалай қалыптастырғаны болды. Навахо резервациясы 1868 жылы құрылған кезде, ол су құқығын да қамтыды, ол АҚШ Жоғарғы Соты Винтерс пен АҚШ арасындағы (1908) сот шешімінде ресми түрде мойындалды. 2005 жылы Нью-Мексико штаты Навахо ұлтымен келісімге келді, онда Навахо тайпасы Сан-Хуан өзенінің суына өздерінің құқығын алды. Бұрынғы иелену доктринасына байланысты, навахо тайпасы енді Сан-Хуан өзеніндегі ең жақсы су құқығына ие. Марк Рейснер "Кадиллак шөлінде" былай деп жазады: "Су мәселесінде үндістердің басымдығы айқын болды. Ақ адамның ат әскері оларды жалқау етті, ал енді соттар оларды патшалар етті". Сан-Хуан өзенінің төменгі ағысы 19 ғасырдың аяғына дейін шалғайдағы сулы аймақ болып қалды; Джон Уэсли Пауэллдің 1869 жылы Колорадо өзенінен төменгі атақты экспедициясы Сан-Хуан өзенін Глен каньонында өткізген жеріне елең-еркін назар аударды. 1875 жылы Сан-Хуан өзенінің төменгі жағында Хайденнің зерттеуі кезінде Джордж Б. Читтенден былай деп жазды: "Елдің бұл бөлігі қазір және әрқашан мүлдем құнды емес болып қала береді. Онда ағаш та, шөп те жоқ, су да жоқ". Алайда, 1879 жылы 200-ден астам мормондық ізашарлар "Жұмбақ жартастағы" экспедициясына кірісті, бұл 1880 жылы сәуірде Сан-Хуан өзенінің төменгі жағында Блаффтың (Юта штаты) ауылшаруашылық қонысын құрды. Олар құрған керуен жолы Юта территориясы мен төрт бұрышты аймақ арасындағы маңызды байланысқа айналды (бірақ Сан-Хуан өзенінің аузының үстіндегі "Жұмбақ жартас" қиын өткелі келесі жылы Холл Кроссингке көшірілді). Қоныс өте қиын жылдарда көптеген су тасқындарынан зардап шекті, бірақ қоныс аударушылар табандылық танытты, өйткені LDS шіркеуі Оңтүстік-Шығыс Ютадағы өзінің беделін сақтауға қатты ниеттенді. 1882 жылы мұнай іздеуші Э. Л. Гудридж төменгі Сан-Хуан каньондарын зерттеуді бастады, Блаффтан Аризона штатының Ли фермасына дейін жүзіп өтті. Кейінірек, өзен бойында алтын табылды, бұл 1890-шы жылдарда Блаффқа 2000-нан астам кеншіні әкелді, бірақ бұл ағын қысқа ғасырлық болды.
Neither Spain nor Mexico established permanent settlements in the San Juan River country due to the harsh winter weather and presence of the native population. In 1848, after the Mexican–American War the area became part of the United States; prospectors arrived in the late 1850s, and upon their discovery of placer gold in tributaries of the upper San Juan River, a gold rush began to the San Juan Mountains. The gold rush reached its peak after the creation of Colorado Territory in 1861, bringing thousands of fortune seekers to this remote region. Silver was discovered along the Animas River in 1871 and led to the growth of present day Silverton below the area's labor intensive hard rock mines. The narrow gauge San Juan Extension of the Denver and Rio Grande Western Railroad (D&RGW) was completed in 1881, linking Durango with the rest of the D&RGW system at Alamosa, Colorado via tracks through the upper San Juan River canyon. The rapidly rising number of settlers faced conflicts with Ute and Navajo Indians. In 1863, the U. S. Army under General James Henry Carleton, in response to the "Navajo problem", forcibly evicted almost 10,000 Navajo from their lands near the San Juan River. More than 2,000 people died of starvation and disease during and after the 300 mile (483 km) "Long Walk" to Fort Sumner, New Mexico. However, the Navajo were allowed to return to much of their original lands in 1868, and a federally recognized reservation was established south of the San Juan River. The Utes, who had been granted a reservation in western Colorado in 1868, faced hostility with settlers because most of the area's mineral wealth was concentrated on Ute lands. The U. S. Army drove the last of the Utes from southwest Colorado by 1881 (with the exception of a small portion in the Southern Ute Reservation, established by the Brunot Agreement in 1873) and the following year of land were opened up for ranching, farming, and prospecting. An unintended consequence of the Indian wars was how they shaped future water rights in the San Juan River system. When the Navajo reservation was established in 1868, it implicitly included water rights, which were formally acknowledged when the U. S. Supreme Court ruled in Winters v. United States (1908) that a federally established Indian reservation was "entitled to the water needed to create a permanent homeland." In 2005 the state of New Mexico reached a settlement with the Navajo Nation, where the Navajo finally secured their claim to over of San Juan River water. Due to the prior appropriation doctrine, the Navajo now possess the best water rights to the San Juan River. In Cadillac Desert, Marc Reisner writes: "The Indians, where water was concerned, clearly had the upper hand. The white man's cavalry had made beggars of them; now his courts had made them kings." The lower San Juan River country remained a remote backwater well into the late 19th century; John Wesley Powell's famed 1869 expedition down the Colorado River barely noted the San Juan River where they passed it in Glen Canyon. During the 1875 Hayden Survey of the lower San Juan River, George B. Chittenden wrote: "This whole portion of the country is now and must ever remain utterly worthless. It has no timber, very little grass, and no water." However, in 1879 more than 200 Mormon pioneers embarked on the Hole in the Rock expedition which established the agricultural settlement of Bluff, Utah on the lower San Juan River in April 1880. The wagon trail they established became an important link between Utah Territory and the Four Corners region (although the infamously difficult Hole in the Rock crossing just above the mouth of the San Juan was moved upstream to Halls Crossing the following year). The colony suffered greatly in its early years due to a series of floods, but the settlers persisted, as the LDS church strongly wished to maintain its presence in southeast Utah. In 1882, oil prospector E. L. Goodridge conducted the first known exploration of the lower San Juan canyons, floating from Bluff to Lee's Ferry, Arizona. Later, placer gold was discovered along the river, which brought more than 2,000 miners to Bluff in the 1890s in what proved to be a short lived boom.
20 ғасыр
1911 жылғы қазанда қатты муссонды жаңбырлар Сан-Хуан өзенінде бұрын-соңды тіркелмеген ең үлкен су тасқынын туғызды, бұл өзеннің барлық ұзындығы мен оның көптеген салаларына ауыр зардап келтірді. Колорадо өзенінің бассейніндегі 100-ден астам көпір және 483 шақырым теміржол жолдары қирады, көлік және байланыс толығымен үзілді. Анимас өзені бойындағы «практикалық түрде барлық егін» жойылды. Өзеннің төменгі ағысында Блафф қаласының көп бөлігі суға батты және егістік жерлер шайылып кетті. Мексикалық Хатта Гудридж көпірі қирады, оның жол астындағы бөлігі өзеннен 12 метр биіктікте болған, бұл су тасқынының кем дегенде осы тереңдікте болғанын көрсетеді. Сан-Хуан өзеніндегі және Төрт бұрышты аймақтағы ең ірі қала – Фармингтон 1901 жылы құрылып, 1920 жылдары аймақта көмір, мұнай және табиғи газдың табылуына байланысты айтарлықтай өсті. 1940 жылдары Блафф аймағында уран табылды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың ядролық бағдарламасының маңызды көзіне айналды және содан кейін отандық ядролық электр станциялары үшін де қолданылды. Уран өндірісінің салдарынан 500-ден астам кеншілік қалдықтарын сақтау орындары Сан-Хуан өзенін және жер асты суларын ластауды жалғастыруда. Ең ластанған орындардың бірі (бұрынғы Шипрок, Нью-Мексикодағы зауыты) өзенге айтарлықтай ағып жатыр. Мұнайдың төгілуі де Сан-Хуан өзенін кейде ластады; ең ірісі 1972 жылғы қазанда болды, онда бұзылған құбырдан Сан-Хуан өзеніне 4,5 миллион галлондан астам мұнай құйылды. Алтын және күміс өнеркәсібі 1950 жылдары төмендеді, соның салдарынан жүздеген тасталған кен орындары қалдырылды, бұл қышқыл кендік ағын проблемасына әкелді. Кен орындарының жабылуымен Сан-Хуан өзені бойындағы теміржол қозғалысы азайды, бірақ 1960 жылдары мұнай өндірісінің уақытша өсуімен қысқа мерзімге жанданды. Навахо бөгеті жоғарғы Сан-Хуан өзені бойында салынғанда, Роза және Арболес қалалары, сондай-ақ өзен каньоны арқылы өтетін D&RGW Сан-Хуан желісінің үлкен бөлігі суға батты. Желіні қайта орналастыру шығындарын федералды үкімет төледі, ол 1962 жылғы тамызда жұмыс істей бастады; алайда, Сан-Хуан өзені бойындағы бұл бөлік бес жылдан кейін көлік азайғандықтан тасталды. (Сан-Хуан желісінің Чамадан шығысқа қарайғы бөлігі Кумбрес және Толтек көрікті теміржолы ретінде сақталды, ал Дурангодан Сильвертонға дейінгі бөлігі Дуранго және Сильвертон тар теміржолы ретінде сақталды.) 2015 жылы Колорадо және Нью-Мексико тарихындағы ең ауыр экологиялық апаттардың бірі орын алды, ол Сильвертон маңындағы «Алтын патша» кенінен ірі көлемде ағынды сулар төгілген кезде болды. Апат АҚШ қоршаған ортаны қорғау агенттігі кен кіреберісінде жиналған ластанған суды құюға тырысқанда болды. Анимас және Сан-Хуан өзендеріне 3 миллион галлондан астам аса қышқыл қалдықтар құйылды, су ақшыл-сары түске боялды. Бұл төгілу Навахо ұлтының төменгі ағысындағы суармалы және тұрмыстық сумен жабдықтауды уақытша қауіпке тікелей ұшыратты және судың түбіндегі шөгінділерді қорғасын және мырыш сияқты ауыр металдармен ластады. EPA төгілген су үшін «толық жауапкершілікті» қабылдайтынын мәлімдеді.
In October 1911, heavy monsoon rains generated the largest flood ever recorded on the San Juan River, causing severe damage along the entire length of the river and many of its tributaries. More than 100 bridges and 300 mile (483 km) of railroad tracks were destroyed in the Colorado part of the river basin alone, completely cutting off transport and communications. Along the Animas River, "virtually all the crops" were destroyed. On the lower river, most of Bluff was inundated and of farmland was swept away. At Mexican Hat, Utah the Goodridge bridge, whose deck was 39 feet (12 m) above the river, was destroyed, indicating the floodwaters were at least that deep. Farmington, the largest city on the San Juan River and in the Four Corners region, was established in 1901 and grew significantly in the 1920s as coal, oil, and natural gas were discovered in the area. Uranium was discovered in the Bluff area in the 1940s, and became a major source for the US nuclear program during World War II and afterward for domestic nuclear plants. As a consequence of the uranium boom, over 500 mining waste disposal sites continue to contaminate the San Juan River and local groundwater. One of the most polluted sites (at the former Shiprock, New Mexico mill) exhibits considerable leakage into the river. Oil spills have also contaminated the San Juan River at times; one of the largest occurred in October 1972 when over 4.5 million gallons (1 million liters) of oil leaked into the San Juan River from a broken pipeline. The gold and silver industry began to decline in the 1950s, leaving behind hundreds of abandoned mines that have contributed to acid mine drainage problems. Rail traffic along the San Juan River declined with the closure of mines, although it was revived briefly in the 1960s by a temporary rise in oil production. When Navajo Dam was built along the upper San Juan River, it flooded the towns of Rosa and Arboles as well as a large portion of the D&RGW San Juan Line through the river canyon. The federal government paid for the cost of relocating the line, which began operating in August 1962; however, this section along the San Juan River was abandoned barely five years later due to falling traffic. (The section of the San Juan Line east of Chama has been preserved as the Cumbres and Toltec Scenic Railroad, and the section from Durango to Silverton as the Durango and Silverton Narrow Gauge Railroad.) In 2015, one of the worst environmental disasters in Colorado and New Mexico's history occurred when the Gold King Mine near Silverton experienced a massive wastewater spill. The accident occurred when the U. S. Environmental Protection Agency was attempting to drain contaminated water that had built up at the mine entrance. More than 3 million gallons (11,400 m3) of highly acidic waste spilled into the Animas and San Juan Rivers, turning the water a bright yellow orange color. The spill temporarily threatened irrigation and domestic water supply as far downstream as the Navajo Nation and contaminated sediment with heavy metals, including lead and zinc. The EPA asserted it would take "full responsibility" for the spill.
Плотиналар мен су жобалары
2000 жыл бұрын анасазилер өз егіндерін суару үшін Сан-Хуан өзенінің салаларында бөгеттер мен күрделі суару жүйелерін салған. 1800 жылдардағы еуропалықтардың қоныстануының алғашқы кезеңінде шаруашылықтар мен кен өндіру үшін су беру және гидроэлектр энергиясын өндіру мақсатында шағын жеке бөгеттер салынды (алғашқы гидроэлектр жобасы – 1905 жылы Анимас өзенінде салынған Такома электр станциясы). 1901 жылы Турли жасаған зерттеуде Сан-Хуан өзенінде суаруға жеткілікті су бар екені анықталды, бірақ шөлді жерлерге су жеткізудің жоғары құнына байланысты жеке инвесторлар да, федералды үкімет те мұндай ірі жобаларды қаржыландыруға мүдделі болған жоқ. АҚШ-тың Суды қайтару қызметі (қазіргі Суды қайтару бюросы) 1914 жылы Боулдер каньоны жобасы аясында Сан-Хуан өзенінің төменгі ағысындағы бөгеттерді зерттеді (инженерлер төменгі Сан-Хуанның жоғары лайлылығы салдарынан мұндағы су қоймасының қысқа мерзімде пайдасыз болып қалатынын анықтағандықтан, «Блуф су қоймасы» ешқашан салынбады). 1920 жылдарға қарай – мұнай өнімінің өсуі Фармингтон аймағында қарқынды дамуға алып келді және Навахо тайпасында азық-түлік тапшылығы байқалды – федералды үкімет Сан-Хуан өзенінің жоғарғы ағысында көп мақсатты бөгет жобасының қажеттілігін мойындады, ол кейін Навахо бөгеті болады, сондай-ақ Навахо үнді суару жобасы, ол Навахо тайпасының ауыл шаруашылығы жерлерін сумен қамтамасыз етеді. Бұл екі жобаның мақсаты 1922 жылғы Колорадо өзені келісімінде Нью-Мексикоға бөлінген суды «тиімді пайдалану» болды, бұл келісім Колорадо өзені мен оның салаларының суын Колорадо өзені бассейніндегі жеті АҚШ штаты арасында бөліп берді. Бүгінде Сан-Хуан су алабындағы жалпы жер көлемі суарылады, оны федералдық және жергілікті агенттіктер бірлесіп қамтамасыз етеді. Оларға Флорида жобасы, Флорида өзеніндегі Лимон бөгеті мен су қоймасы; және Навахо бөгетінің төменгі ағысындағы Сан-Хуан өзені бойындағы Хаммонд жобасы жатады. Долрес жобасы Долрес өзенінен суды бұрып, Колорадо штатының Кортес қаласына жақын Сан-Хуан су алабындағы фермерлерге жеткізеді. Соңғы аяқталған жоба – Дуранго маңындағы Анимас Ла Плата су жобасы, оған 1968 жылы рұқсат берілген, бірақ 2013 жылға дейін аяқталмады. Бастапқыда суару жобасы ретінде жоспарланған, ол тұрмыстық және өнеркәсіптік сумен қамтамасыз етуге бағытталды. Қазіргі уақытта Навахо Галлап сумен жабдықтау жобасы салынып жатыр, ол Навахо көлінен оңтүстікке қарай 280 миль (451 км) жердегі Навахо тайпасы мен Джикарилла апачи тайпасының Галлапқа дейінгі аймақтарына су жеткізуді көздейді.
As early as 2,000 years ago, the Anasazi were known to build dams and sophisticated irrigation systems on tributaries of the San Juan River to irrigate their crops. During the initial period of European settlement in the 1800s, small private dams were built to supply water to farms and mining operations and to generate hydroelectricity (an early hydro project was the Tacoma power station, built on the Animas River in 1905.) In 1901, the Turley survey concluded that the San Juan River contained enough water to irrigate up to , but due to the high cost of delivering water to desert lands, neither private investors nor the federal government were willing to fund such large projects. The U. S. Reclamation Service (now the Bureau of Reclamation) conducted surveys of dam sites on the lower San Juan River in 1914, as part of the Boulder Canyon Project (the so called "Bluff reservoir" was never built, after engineers determined that the high silt load of the lower San Juan would make a storage reservoir here useless within a short time). By the 1920s – with the oil boom spurring rapid growth in the Farmington area and food shortages impacting the Navajo Nation – the federal government recognized the need for a multi purpose dam project on the upper San Juan River, which would later become Navajo Dam. and the Navajo Indian Irrigation Project which provides water for of farmland on the Navajo Nation. These two projects together were designed to put to "beneficial use" the water allocated to New Mexico under the 1922 Colorado River Compact, which divided the waters of the Colorado River and its tributaries between the seven U. S. states that make up the Colorado River Basin. Today, a total of of land are irrigated in the San Juan watershed, supplied by a combination of federal and local agencies. the Florida Project with Lemon Dam and Reservoir on the Florida River; and the Hammond Project along the San Juan River below Navajo Dam. The Dolores Project diverts water from the Dolores River to serve farmers in the San Juan watershed, near Cortez, Colorado. The most recently completed project is the Animas La Plata Water Project near Durango, which had been authorized as early as 1968, but was not completed until 2013. Originally intended as an irrigation project, it was redesigned to provide domestic and industrial water supply. Currently under construction is the Navajo Gallup Water Supply Project, which intends to convey water 280 mile (451 km) south from Navajo Lake to parts of the Navajo Nation and Jicarilla Apache Nation as far as Gallup, New Mexico.
Өзен экологиясы
Сан-Хуан өзені кем дегенде сегіз жергілікті балық түрінің мекені болып табылады: қаңғыбас бұршақ, дөңгелек құйрықты шұбар, дақты даке, фланель ауызды сор, көкбас сор, мозаикалы скульпин, Колорадо пикеминноу және тікенекті сор, сондай-ақ тоғызыншы түрі – сүйекті құйрықты шұбар болуы мүмкін. Бұдан өзге, Сан-Хуан өзенінің су алабына 23 түрлі балық әкелінді. Кәдімгі карп пен каналдық сор Сан-Хуан өзенінің төменгі ағысында кеңінен таралған. Сан-Хуан өзеніндегі жергілікті балық түрлері көктемгі су тасқыны кезінде көбейеді, ол бұрын өзен жағалауларын басып, жағалау аймағына таралып, арнадан тыс шағылысу ортасын құратын. Бірақ Фармингтон қаласында Сан-Хуанға Анимас өзені қосылады, ол ірі бөгеттермен реттелмейді және маусымдық сипаттамаларының бір бөлігін қайта алады. 1991 және 1997 жылдар аралығында Қайта құру бюросы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметімен Навахо бөгетіндегі жұмыс критерийлерін әзірлеу үшін консультация жүргізді, олар Құрдымды түрлерді қорғау туралы заңға сәйкес болуы керек. 1999 жылдан бері Навахо бөгетінен су шығару жыл бойы тұрақты емес, Сан-Хуан өзенінің тарихи маусымдық гидрографиясына жақындатылды. Сан-Хуан өзені бассейнін қалпына келтіру іс-шаралар бағдарламасы судың болуына байланысты көктемгі ең жоғары шығарылымды және жазғы базалық ағынды қысқартуды талап етеді. Навахо бөгетінен ең жоғары шығарылым Анимас өзеніндегі қардың еруінен туындаған ең жоғары шығарылыммен синхронды түрде жасалады.
The San Juan River provides habitat for at least eight native fish species – cutthroat trout, roundtail chub, speckled dace, flannelmouth sucker, bluehead sucker, mottled sculpin, Colorado pikeminnow, and razorback sucker, with a possible ninth, bonytail chub. In addition, about 23 non native fish species have been introduced to the San Juan River watershed. The common carp and channel catfish have become widespread in the lower reaches of the San Juan River. Native fish species in the San Juan River reproduce during high spring runoff events, which historically would overflow the banks of the river and spread out into the riparian zone, creating off channel spawning habitat. However, at Farmington the San Juan is joined by the Animas River – which is not controlled by any major dams – and regains some of its seasonal characteristics. The Bureau of Reclamation consulted with the U. S. Fish and Wildlife Service between 1991 and 1997 to develop operation criteria at Navajo Dam that would comply with the Endangered Species Act. Since 1999, Navajo Dam releases have been changed to approximate the historic seasonal hydrograph of the San Juan River rather than a stable flow year round. The San Juan River Basin Recovery Implementation Program requires spring peak releases of , dependent on water availability, and a reduction of the summer base flow from to , to mimic historic dry season conditions. The peak release from Navajo Dam is timed to match the peak of snowmelt runoff on the Animas River.
Демалыс
Сан-Хуан өзенінің кейбір бөліктері қашық болғанымен, ол демалыс үшін танымал өзен болып табылады. Сан-Хуан өзенінің бастауына жақын орналасқан Пагоса-Спрингс (Колорадо штаты) өзен жағалауындағы табиғи ыстық бұлақтарымен әйгілі. Тау етегіндегі Навахо көлі Колорадо және Нью-Мексико штаттарындағы ең ірі су қоймаларының бірі. Колорадодағы Навахо мемлекеттік паркі мен Нью-Мексикодағы Навахо көлі мемлекеттік паркі қайықпен жүзуге, су шаңғысына, балық аулауға және жағалауда кемпинг жасауға мүмкіндік береді; екі марина көлдің Нью-Мексико бөлігінде орналасқан. Навахо тоғанының төменгі жағынан Губернадор Уошқа дейінгі 6 миль (10 км) қашықтықтағы өзен, тоғанның түбінен босатылатын суық, таза ағынға байланысты АҚШ-тағы ең жақсы форель балық аулау суларының бірі ретінде танымал. Осы бөлікте Сан-Хуан өзенінде көкбалық, радугалық және қара алабұға кездеседі. Сан-Хуан өзенінің "Сапалы суларына" жыл сайын 50 мыңнан астам балықшы келеді. Мексикалық шляпа мен Клей Хиллз арасындағы бөлім орташа II-III дәрежелі ағыстармен сипатталады.
The San Juan is a popular recreational river, despite some parts of its course being remote. Near the headwaters, Pagosa Springs, Colorado is known for its natural hot springs on the banks of the San Juan River. In the foothills, the Navajo Lake is one of the largest bodies of water in both Colorado and New Mexico. Navajo State Park in Colorado and Navajo Lake State Park in New Mexico provide boating, water skiing, fishing, and shoreline camping; two marinas are located in the New Mexico portion of the lake. The 6 mile (10 km) of river from below Navajo Dam to Gobernador Wash are known as one of the best trout fishing waters in the United States due to the cold, clear flows released from the base of the dam. Cutthroat, rainbow and brown trout are present in this section of the San Juan River. These "Quality Waters" of the San Juan River are visited by well over 50,000 anglers each year. The section between Mexican Hat and Clay Hills is characterized by moderate class II III rapids.