Кіріспе

Нидерландыдағы моторспорт трассасы

CM.com Circuit Zandvoort деп демеушілік себептермен белгілі Circuit Zandvoort трассасы, бұрын 2017 жылға дейін Circuit Park Zandvoort деп аталған, Нидерландының Зандворт қаласының солтүстігіндегі құмды далаларда, Солтүстік теңіз жағалауына жақын орналасқан автоспорт жарыс трассасы. 2021 жылы ол жаңартылған Голландия Гран-присінің өтетін орны ретінде Формула-1 күнтізбесіне қайта оралды.

1930 жылдардан 1980 жылдардың ортасына дейін

Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Зандвортта жарыстар өткізу жоспарланған: бірінші көше жарысы 1939 жылғы 3 маусымда өтті. Алайда, тұрақты жарыс трассасы соғыс аяқталғаннан кейін ғана, оккупациялық неміс армиясы салған байланыс жолдарын пайдаланып салынды. Көпшілік пікірге қарамастан, Джон Хугенхольцті Зандворт трассасының дизайнымен байланыстыруға болмайды, дегенмен ол 1949 жылы алғашқы трасса директоры болар алдында Нидерланд Автомобиль Жарыс Клубының (Голланд Автожарыс Клубы) төрағасы қызметін атқарды. Оның орнына, 1927 жылы Ле-Ман жарысын жеңіп алған С. С. Х. "Сэмми" Дэвис 1946 жылғы шілдеде трасса дизайны бойынша кеңесші ретінде шақырылды, бірақ трассаның орналасуы ішінара қолданыстағы жолдармен шектелді. Трассадағы алғашқы жарыс, Прийс ван Зандворт, 1948 жылғы 7 тамызда өтті. 1949 жылы жарысқа Зандворт Гран-приі (Grote Prijs van Zandvoort) деген атау берілді, ал 1950 жылы Голландия Гран-приі (Grote Prijs van Nederland) деп аталды. 1952 жылғы жарыс әлем чемпионатының кезеңі ретінде өткізілген алғашқы жарыс болды, бірақ сол жылы чемпионаттың барлық еуропалық кезеңдері сияқты Формула 2 ережелеріне сәйкес болды, Формула 1 ережелеріне емес; 1953 жылы да осыған ұқсас жағдай болды. 1954, 1956 және 1957 жылдары Голландия Гран-приі өткізілген жоқ, бірақ 1955 жылы нағыз Формула 1 жарысы жүргізушілер чемпионатының бөлігі ретінде өтті. Голландия Гран-приі 1958 жылы қайта оралды және 1972 жылды қоспағанда, 20 ғасырда соңғы рет өткізілген 1985 жылғы F1 маусымына дейін F1 күнтізбесінде тұрақты орын алды.

1985 жылдан бастап

Жолды дамыту мен жаңарту мүмкін емес болған бірқатар мәселелерді шешу үшін, ең бастысы – жолға жақын тұратын Зандворт тұрғындары үшін шудың артуы, жол басқарушылығы жолдың оңтүстік бөлігін жақын маңдағы тұрғын үйлерден алыстату және қалған бұрынғы "ішкі аймақ" жерінде ықшам жолды қайта құру жоспарын жасап, қабылдады. 1987 жылдың қаңтарында бұл жоспар Солтүстік Голландия провинциялық кеңесінің ресми мақұлдауымен қажетті "жасыл жарық" алды. Бірақ бірнеше айдан кейін жаңа мәселе туды: жолды коммерциялық түрде басқарған компания (CENAV) таратылды және бизнесін тоқтатты, осылайша "Circuit Zandvoort" жолының соңы келді. Зандворт муниципалитетіне тиесілі болған жол қайтадан автоспорт үшін жоғалу қаупіне тап болды. Алайда, "Stichting Exploitatie Circuit Park" атты жаңа операциялық қоры құрылып, жолды қайта құру жоспарларын іске асыру жұмыстары басталды. Осылайша Circuit Park Zandvoort дүниеге келді және 1989 жылдың жазында жол уақытша клубтық трасса ретінде қайта жаңартылды. 1995 жылы CPZ (Circuit Park Zandvoort) Нидерланды үкіметінің "A статусын" алып, халықаралық Гран-при трассасын салуға кірісті. Бұл жоба 2001 жылы аяқталды, содан кейін жол ұзартылып, жаңа соққылар орнатылды (HPG, бұрынғы директордың ұлы Джон Хугенхольцтың даму компаниясы), ал ұзын түзу бойда жаңа трибуна салынды. Жолда өткізілетін маңызды шаралардың бірі – DTM және A1GP қатарлы, RTL Masters of Formula 3, онда бірнеше ұлттық жарыс сериясының Formula Three машиналары бір-бірімен бәсекелеседі (бұрын Marlboro Masters деп аталған, темекі жарнамасына тыйым салынғанға дейін). Шу деңгейін шектеу туралы бұйрық осы жарыстың 2007 және 2008 жылдары Бельгияның Золдер трассасына көшірілуіне себеп болды. Алайда, жарыс 2009 жылы тарихи орнына оралды. Circuit Park Zandvoort 2006 жылдың 29 қыркүйегінен 1 қазанына дейін A1 Grand Prix 2006/07 маусымының алғашқы жарысын қабылдады. 2008 жылдың 21 тамызында ресми A1GP сайты 2008/09 маусымының алғашқы жарысы Италияның Мугелло трассасынан 4 және 5 қазанда Зандвортқа көшірілгенін хабарлады, себебі жаңа жарыс машиналарын жасау кешікті. 2010 жылы голландиялық кезең TT Circuit Assen трассасына көшірілді. A1GP бесінші маусымында банкротқа ұшырады және голландиялық кезең Superleague Formulaмен ауыстырылды. 2018 жылдың қараша айында Formula One Management (FOM) Зандворт жарыс трассасының иелерін 2020 жылы Гран-при жарысын өткізу туралы ұсыныс беруге шақырды. 2019 жылдың наурыз айында Зандворт пен FOM арасында голландиялық Гран-при өткізу туралы ниет хаты қол қойылғаны расталды, бұл жарыстың шығындарын жабу үшін жеке қаржыландыруды қамтамасыз етуге байланысты. Ақырғы шешімді қабылдау үшін 2019 жылдың 31 наурызына дейін мерзім белгіленді. 2019 жылдың 14 мамырында Зандворттың 2020 жылдан бастап кем дегенде үш жылға голландиялық Гран-приге тағайындалғаны расталды, сондай-ақ одан кейін тағы екі жылға ұзарту мүмкіндігі қарастырылды. Жарыстың F1 стандарттарына сәйкес келуі үшін Ярно Заффелли бірнеше өзгерістер енгізді, соның ішінде 14-ші бұрылысқа (Arie Luyendijkbocht) және 3-ші бұрылысқа (Hugenholtzbocht) көлбеулік бұрыштар қосты, бірақ трассаның жалпы орналасуы өзгеріссіз қалды. Зандворт муниципалитеті жолға қолжетімділікті жақсарту үшін төрт миллион евро инвестициялады. 2019 жылдың 29 тамызында 2020 жылғы голландиялық Гран-при Зандвортта 3 мамыр 2020 күні жарияланған уақытша кестедегі бесінші жарыс ретінде тіркелді. COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 жылғы жарыс жойылды, алайда F1 жарыстары 2021 жылдың 5 қыркүйегінде осы трассаға оралды. 2019 жылдың 17 қыркүйегінде Зандворт FIA Formula 2 Чемпионаты мен FIA Formula 3 Чемпионатын қабылдайтыны жарияланды, бұл Circuit Paul Ricard трассасындағы осы сериялардың қолдау жарыстарын алмастырды.

Айналма жазбалары

Қазіргі трасса конфигурациясы бойынша ресми айналым рекорды – 1:11.097, оны 2021 жылғы Нидерланд Гран-присінде «Mercedes» командасының пилоты Льюис Хэмилтон көрсетті. Аталған Гран-приге іріктеу кезінде Макс Верстаппен көрсеткен 1:08.885 уақыты – қазіргі Гран-при трассасының жарыс кезеңінде орнатылған ең жылдам ресми рекорд. 2023 жылғы қазан айының мәліметі бойынша, Зандворт трассасындағы ресми жарыс айналымдарының рекордтары төмендегідей:

Категория Уақыт Пилот Көлік Шара Күні Гран-при трассасы: 4.259 км (2020 – қазіргі уақытқа дейін) Формула 1 1:11.097 Льюис Хэмилтон Mercedes AMG F1 W12 E Performance 2021 Нидерланд Гран-присі 2021 жылдың 5 қыркүйегі FIA F2 1:23.078 Фредерик Вести Dallara F2 2018 2022 Зандворт Формула 2 кезеңі 2022 жылдың 4 қыркүйегі FIA F3 1:26.476 Деннис Хаугер Dallara F3 2019 2021 Зандворт FIA Формула 3 кезеңі 2021 жылдың 5 қыркүйегі GB3 1:30.023 Алекс Данн Tatuus MSV 022 2023 Зандворт GB3 кезеңі 2023 жылдың 14 қазаны Formula Regional 1:31.980 Пол Арон Tatuus F.3 T 318 2022 Зандворт FREC кезеңі 2022 жылдың 19 маусымы LMP3 1:32.292 es Duqueine D 08 2023 Зандворт Prototype Cup Germany кезеңі 2023 жылдың 24 маусымы LMP2 1:33.395 Джек Декс BR Engineering BR01 Historic Grand Prix 2020 (Aston Martin Masters Endurance Legends) 2020 жылдың 5 қыркүйегі GT3 1:34.111 Жюль Гунон Mercedes AMG GT3 Evo 2022 Зандворт GT World Challenge Europe Sprint Cup кезеңі 2022 жылдың 19 маусымы GT1 (GTS) 1:35.249 Ники Пасторелли Maserati MC12 GT1 Historic Grand Prix 2020 (Aston Martin Masters Endurance Legends) 2020 жылдың 6 қыркүйегі Formula 4 1:35.349 Себастьян Монтойя Tatuus F4 T014 2021 Зандворт ADAC F4 кезеңі 2021 жылдың 10 шілдесі Porsche Carrera Cup 1:37.730 Лоек Хартог Porsche 911 (992) GT3 Cup 2023 Зандворт Porsche Supercup кезеңінің 2-ші турында 2023 жылдың 27 тамызы Group 4 sports car 1:42.280 Ники Пасторелли Lola T70 MkIIIB Historic Grand Prix 2020 (Masters Historic Sports Cars) 2020 жылдың 6 қыркүйегі GT4 1:43.390 Габриэле Пиана BMW M4 GT4 2023 Зандворт ADAC GT4 Germany кезеңі 2023 жылдың 25 маусымы TCR Touring Car 1:44.520 Том Коронел Audi RS 3 LMS TCR 2021 Зандворт TCR Europe кезеңі 2021 жылдың 19 маусымы Alpine Elf Europa Cup 1:45.164 Николас Сиамин Alpine A110 Cup 2022 Зандворт Alpine Elf Europa Cup кезеңі 2022 жылдың 19 маусымы Historic Formula 3 1:46.993 Марсель Биль Ralt RT1 Historic Grand Prix 2020 (Historische Monoposto Racing) 2020 жылдың 6 қыркүйегі Group 6 prototype 1:49.739 Феликс Хаас Lola T210 Historic Grand Prix 2020 (Dunlop Historic Endurance Cup) 2020 жылдың 6 қыркүйегі Group 2 touring car 1:52.410 Хайнц Шмерсаль Ford Escort Mk2 RS1800 Historic Grand Prix 2020 (NKRECO GTTC) 2020 жылдың 5 қыркүйегі Group 5 sports car 1:52.541 Михаэль Функе Ford GT40 MkI Historic Grand Prix 2020 (HTGT) 2020 жылдың 6 қыркүйегі Renault Clio Cup 1:54.609 Энтони Юрадо Renault Clio R. S. V 2023 Зандворт Renault Clio Cup Europe кезеңі 2023 жылдың 14 қазаны Group 3 GT 1:56.319 Мартин Гринсалл Shelby Daytona Coupe Historic Grand Prix 2020 (Masters Gentlemen Drivers) 2020 жылдың 5 қыркүйегі Гран-при трассасы: 4.307 км (1999–2019) Формула 1 1:21.044 Ландо Норрис Dallara F317 2017 Зандворт F3 European Championship кезеңі 2017 жылдың 19 тамызы A1 GP 1:28.353 Адриан Заугг Lola A1GP 2007–08 A1 Grand Prix of Nations, Netherlands 2007 жылдың 30 қыркүйегі DTM 1:32.411 Крис ван дер Дрифт Tatuus FR2000 2006 Зандворт Formula Renault 2.0 Northern European Cup кезеңі 2006 жылдың 5 маусымы Formula 4 1:38.385 Деннис Хаугер Tatuus F4 T014 2019 Зандворт ADAC F4 кезеңі 2019 жылдың 11 тамызы Porsche Carrera Cup 1:41.155 Томас Прайнинг Porsche 911 (991 II) GT3 Cup 2018 Зандворт Porsche Carrera Cup Germany кезеңі 2018 жылдың 18 тамызы GT1 1:41.430 Кор Эузер Marcos Mantis LM600 2004 Зандворт Euro GT кезеңі 2004 жылдың 8 тамызы ADAC Formel Masters 1:42.164 Марвин Кирхёфер Dallara Formulino 2012 Зандворт ADAC Formel Masters кезеңі 2012 жылдың 5 мамыры Formula BMW 1:43.386 Михаэль Кристенсен Mygale FB02 2009 Зандворт Formula BMW Europe кезеңі 2009 жылдың 14 маусымы TCR Touring Car 1:45.901 Лука Рангони BMW 320si 2007 FIA WTCC Race of the Netherlands 2007 жылдың 6 мамыры Club Circuit: 2.526 км (1990–1998) Formula Three 1:01.043 Келвин Берт Reynard 923 1992 Masters of Formula 3 1992 жылдың 2 тамызы Super Touring 1:09.980 Риналдо Капелло Audi 80 Quattro Competition 1994 Зандворт STW Cup кезеңі 1994 жылдың 17 шілдесі Group B 1:10.530 nl Porsche 911 (964) Carrera RSR 3.8 1994 Зандворт ADAC GT Cup кезеңі 1994 жылдың шілдесінің 17-сі Group A 1:18.470 Кристиан Даннер March 85B 1985 Зандворт F3000 кезеңі 1985 жылдың 24 тамызы Formula Three 1:31.700 Ален Ферте Martini MK34 1981 Зандворт European F3 кезеңі 1981 жылдың 8 маусымы Formula Two 1:35.631 Брайан Хентон Toleman TG280B 1980 Зандворт European F2 кезеңі 1980 жылдың 20 шілдесі BMW M1 Procar 1:36.900 Жак Лаффит BMW M1 Procar 1980 Зандворт BMW M1 Procar кезеңі 1980 жылдың 31 тамызы Гран-при трассасы: 4.226 км (1972–1979) Формула 1 1:19.438 Жилль Вильнёв Ferrari 312T4 1979 Нидерланд Гран-присі 1979 жылдың 26 тамызы Formula Two 1:21.700 Эдди Чивер Osella FA2/79 1979 Зандворт European F2 кезеңі 1979 жылдың 15 шілдесі Formula 5000 1:23.300 Боб Эванс Lola T332 1974 Зандворт European F5000 кезеңі 1974 жылдың 3 маусымы Group 7 1:23.600 Тим Шенкен Porsche 917/10 TC 1975 Int. ADAC Noordzee Cup Зандворт 1975 жылдың 24 тамызы Formula Three 1:29.020 Арие Люендик Lola T670 1978 Зандворт European F3 кезеңі 1978 жылдың 27 наурызы BMW M1 Procar 1:30.519 Элио де Анжелис BMW M1 Procar 1979 Зандворт BMW M1 Procar кезеңі 1979 жылдың 26 тамызы Group 2 1:34.100 Тойн Хеземанс Ford Capri RS 3100 1974 Зандворт ETCC кезеңі 1974 жылдың 11 тамызы Original Grand Prix Circuit: 4.193 км (1948–1971) Формула 1 1:19.230 Жаки Икс Ferrari 312B 1970 Нидерланд Гран-присі 1970 жылдың 21 маусымы Formula 5000 1:23.900 Питер Гетин McLaren M10B 1970 Зандворт European F5000 кезеңі 1970 жылдың 19 сәуірі Formula Two 1:26.840 Ричард Атвуд Tecno TF68 1968 Зандворт European F2 кезеңі 1968 жылдың 28 шілдесі Formula Three 1:32.000 Сид Уильямс Brabham BT21B 1969 Зандворт French F3 кезеңі 1969 жылдың 31 тамызы Group 2 1:38.500 Хельмут Марко Ford Capri RS 2600 1971 Зандворт ETCC кезеңі 1971 жылдың 28 тамызы Formula Junior 1:39.600 Фрэнк Гарднер Brabham BT6 1963 Зандворт Formula Junior кезеңі 1963 жылдың 1 қыркүйегі Group 5 1:40.600 Тойн Хеземанс Porsche 911 1969 Зандворт ETCC кезеңі 1969 жылдың 31 тамызы

Өлімге әкелетін жазатайым оқиғалар

Бұл жарыс трассасының тарихында бірнеше қаза тапқан оқиғалар болған. Аты-жөні Күні Сипаттамасы Хендрик Дик 22 наурыз 1952 ж. Диктің Peugeot машинасы кезеңді аяқтағаннан кейін тоқтамай, бірнеше қоршауларды бұзып өтті. Содан кейін машина кішкентай төбеге соғылып, аударылып кетті. Кейіннен Дик жүрек талмасынан рульде қайтыс болғаны анықталды. Вим Герлах 10 маусым 1957 ж. 9 маусымда Вим Герлах Зандворттағы спорттық автокөлік жарысында Porsche көлігін аударды. Көлікте қауіпсіздік қақпасы болмаған, ал қауіпсіздік белбеуін кимеген Герлахтың басы машинаның есігі мен жердің арасында қысылып қалды. Апат болған бұрыш кейін Герлахбохт деп аталды. 30 сәуір 1958 ж. сол жылғы «Тюльпан» раллиінің соңғы кезеңінде Mercedes 300SL кабриолетімен апатқа ұшырады. Сол кездегі әдеттегідей, «Тюльпан» раллиінің соңғы кезеңі Зандвортта жарыс түрінде өткізілді, бірақ сағат тіліне қарсы бағытта, жарыс жолында тәжірибесі бар жүргізушілерге артықшылық беру үшін. Энгельдің машинасы Туннель Оосттан (Шейвлак бұрышына қарай) шығатын қысқа тік жолдың артқы бөлігінде апатқа ұшырап, аударылып, трассаның астына түсіп қалды. Ян Раби 7 қараша 1967 ж. 1967 жылғы Зандворт Гран-приінің 5-айналымында, 1967 жылғы Еуропа Формула 2 чемпионатының 7-раундында ауыр жарақат алды. Крис Ламберт 28 шілде 1968 ж. Ламберт Еуропа Формула 2 чемпионатының голландиялық кезеңінде Клей Регаццонимен соқтығысып, Ламберттің Brabham BT23C көлігін қоршаудан асырып, төмендегі жаяу жүргіншілер жолына түсірді, нәтижесінде қаза тапты. Пирс Курейдж 21 маусым 1970 ж. Курейдждің машинасының аспасы немесе рульдік басқаруы «Туннель Оост» бөлімінде бұзылды. Бұрылысты айналмаған машина тік құмдарға түсіп, соққыда ыдырап, қозғалтқыш монококтан бөлініп кеткен кезде өрт шықты; автоматты жанармай тұйықтау жүйесі әлі қолданылмаған. Соққы кезінде алдыңғы дөңгелектердің бірі жарылып, Курейдждің басына тиіп, шлемін алып тастады (дөңгелек пен шлем бір уақытта шаң бұлтынан шықты). Курейдж дөңгелек соққан кезде бірден қайтыс болды (немесе кем дегенде ауыр жарақат алды және есінен таныды), өйткені монокок тік тұрды (Курейдж бен Уильямсон апаттарын шатастырғандар жиі айтатын кері емес) және жүргізушіні тұзаққа түсірмеді. Роджер Уильямсон 29 шілде 1973 ж. 1973 жылғы Голландия Гран-приі кезінде шинаның істен шығуына күдік туып, Уильямсон көлігін басқаруды жоғалтып, кедергілерге соқты. Дэвид Пурли өзінің жарысын тоқтатып, Уильямсонды құтқаруға тырысты, бірақ сәтті болмады. Трасса нашар дайындалған және жеткілікті өрт сөндіру құралдары болмады. Роб Слотмейкер 29 шілде 1979 ж. Слотмейкер «Дюналардың трофеі» турнирлік автокөлік жарысы кезінде Chevrolet Camaro көлігімен апатқа ұшырап, қаза тапты. Оның машинасы майлы жерге түсіп, трасса бойында тұрған спорттық көлікке соқтығысты. Апаттың күші салыстырмалы түрде аз болғанына қарамастан, ол мойны сынғаннан кейін бірден қайтыс болды. Трассаның бір бөлігі, Хунсеругтан кейінгі сол жақ бұрылысы, оның құрметіне аталды. Ханс Георг Бюгер 20 шілде 1980 ж. Еуропа Формула 2 чемпионатының голландиялық кезеңіне арналған Грот Прижс ван Зандвортқа жылыну кезінде Шеивлак бұрышында Tiga F280 BMW көлігімен апатқа ұшырады. Екі күннен кейін бас жарақаттарынан ауруханада қайтыс болды. Ален Винкс 29 мамыр 1987 ж. Дүниежүзілік рекордтар күніне арналған іс-шара кезінде Винкс Chevrolet Camaro көлігімен тізбекте орналасқан төрт автобустың үстінен өтуге тырысқанда қаза тапты. Екінші автобус тым төмен орналасты, көліктің шатыры автобустың шатырымен кесілді. Винкс қауіптен қашып құтыла алмады және оның басы кесілді. Оливер Хайманн 30 наурыз 1991 ж. Хайманн тоқтап қалған басқа бәсекелес көлігінен аулақ бола алмады. Хайманн апат кезінде мойнын сындырып алды, ол апаттан кейін бір сағаттан кейін Харлемдегі ауруханада қайтыс болды. Хенк Шорстра 29 шілде 2010 ж. Басқа көлікпен соқтығысқаннан кейін Хенк Шорстраның бір орынды көлігі бақылаудан шығып, Хунсеруг пен Роб Слотмейкер бұрылысы арасындағы күзет рельсіне соқтығысты. Жүргізуші машинаны жолдан шығарып жіберді, бірақ ол өртеніп, Шорстра оқиға орнында қаза тапты. Дэвид Феррер 2 қыркүйек 2017 ж. Тарихи Гран-при Зандворт кезінде Феррер 1970 жылғы March 701 көлігімен апатқа ұшырады. Апат Арий Луендийкбохтада болды, онда ол көлікті басқаруды жоғалтып, кедергілерге соқты. Маршалл оны машинадан шығарды, Феррер ауруханаға жеткізілді, ол кейіннен жарақаттарынан қайтыс болды.

Велосипедпен жүгіру және жүгіру жарыстары

Моторлы жарысқа қатысушы Вилли Коппен елуінші жылдардың басында трассада моторлы сынақтарға қатысқан алғашқы әйел болды. 1959 жылдың тамызында Зандвортта UCI жол жарыс чемпионатының ерлер арасындағы жарысы өтті. Франциялық Андре Дарригад 290 шақырымдық жарыста жеңімпаз атанды, Том Симпсон (Ұлыбритания) 4-ші орын алды. 1994 жылы Харлемде HSV De Kampioen үлкен аймақаралық әуесқойлар веложарысын ұйымдастырды. 2008 жылдан бері бұл трасса Runner's World Zandvoort Circuit Run – 5 шақырымдық жол жүгіру жарысының өтетін орны ретінде қолданылады. 2010 жылғы жарысқа бірнеше дүркін әлем чемпионы Лорна Киплагат қатысып, әйелдер арасындағы 5 км қашықтыққа жүгіруде жеңімпаз атанды. Велосипедпен жүгіру Zandvoort 24 сағаттық жарысы алғаш рет 2013 жылдың 25-26 мамырында өтті. Ол жеке және 8 адамға дейінгі командалар үшін ашық. 2016 жылы жарысқа 6 сағаттық кезең қосылды. 2015 жылдың 13-14 маусымында сағат 12:00-де 4307 метрлік шеңберде Велосипедпен жүгіру Zandvoort 24 сағаттық жарысы өтті.