Кіріспе

Америкалық қара сөз

"Индиялық сыйлық беруші" дегені – біреуге нәрсе сыйлап, кейін оны қайтарып алуды немесе оған тең құнды нәрсе күтуді сипаттау үшін қолданылатын қара сөз. Бұл ерте еуропалық отарлаушылар мен олармен сауда жасаған жергілікті халықтар арасындағы мәдени түсініспеушіліктерге негізделген. Еуропалықтар көбінесе зат алмасуды сыйлық деп есептеп, жергілікті халыққа ештеңе қайтаруға міндетті емес деп ойлаған. Ал жергілікті халықтар мұны сауда немесе теңдестірілген алмасу деп қарастырғандықтан, қонақтарынан басқаша үміттер күткен. Көптеген жергілікті халықтар үшін бұл қалыпты жағдай.

Этимология

Зерттеуші Дэвид Уилтонның сөзінше, бұл тіркес Еуропалықтардың 15 ғасырда Солтүстік Америкаға келгеннен кейін, Американың жергілікті халқымен алғашқы кездесу кезінде туындаған мәдени түсініспеушіліктен пайда болған. Еуропалықтар бұл оларға сыйлық екенін ойлады, ал жергілікті тұрғындар еуропалықтардың сауда жасап, айырбасқа түсіп жатқанын санады. Осыдан америкалықтар еуропалықтардың әрекеттерін жомарт емес және қорлаушылық деп есептеді.

Қолданылуы

Бұл тіркесті алғаш рет 1765 жылы Томас Хатчинсон атап өтті, ол үнді сыйлығын "қарсы сыйлық күтілетін сыйлық" деп сипаттады, бұл сөз тіркесі бастапқыда сыйлық алмасуды білдіретінін көрсетеді. Алайда, 1860 жылы Джон Рассел Бартлетт америкалық сөздігінде бұл тіркесті Нью-Йорктегі балалар "сыйлық беріп, кейін оны қайтарып алатын адам" деген мағынада қолданғанын айтты. 1969 жылы америкалық 1910 Fruitgum Company тобы Indian Giver альбомын шығарды. Атаулы ән Billboard Hot 100 хит-парадында 5-орынға, ал Канадада 1-орынға көтерілді. 1979 жылға дейін бұл тіркес бұқаралық ақпарат құралдарында қолданылды, бірақ 1997 жылы жарық көрген "Сөздердің түсі: АҚШ-тағы этникалық ұғымдардың энциклопедиялық сөздігі" кітабында жазушы және редактор Филип Х. Гербст бұл тіркесті балалар көбінесе әдейісіз қолданғанын, бірақ оны қарапайым емес деп қабылдауға болатынын айтты, ал "Копирайтердің нұсқаулығы" (1999) оны қоғамдық наразылық тудыратын сөз деп сипаттайды.