Кіріспе
Бангаулу көлі – «су аспаны аспанмен кездесетін жер» – әлемдегі ең маңызды сулы-батпақты жүйелердің бірі. Оған Бангаулу көлі, Бангаулу батпақтары және Бангаулу жазығы (немесе су тасқынына ұшырайтын алқап) кіреді. Замбиядағы Конго өзенінің жоғарғы бассейнінде орналасқан Бангаулу жүйесі, шамамен Коннектикут штаты немесе Шығыс Англия сияқты, 1140 метр биіктікте, Замбияның Луапула және Солтүстік провинцияларын қамтитын, дерлік толығымен тегіс аумақты құрайды. Бұл жүйе Замбияның солтүстігінің экономикасы мен биоәртүрлілігі үшін, сондай-ақ одан да кеңірек аймақтың құс әлемі үшін өте маңызды және қоршаған ортаға қатысты стресс пен сақтау мәселелеріне тап болып отыр. 75 км-ге созылған және ені 40 км-ге жететін Бангаулу көлінің тұрақты ашық су бетінің ауданы шамамен 3000 км² құрайды, және мамыр айында жаңбырлы маусым аяқталғанда батпақтар мен жазықтар суға толғанда кеңейеді. Көл мен сулы-батпақты жерлердің жалпы ауданы 15000 км²-ге жетеді. Көлдің орташа тереңдігі 4 метр, ал максималды тереңдігі 10 метрді құрайды.
Bangweulu — 'where the water sky meets the sky' — is one of the world's great wetland systems, comprising Lake Bangweulu, the Bangweulu Swamps and the Bangweulu Flats or floodplain. Situated in the upper Congo River basin in Zambia, the Bangweulu system covers an almost completely flat area roughly the size of Connecticut or East Anglia, at an elevation of 1,140 m straddling Zambia's Luapula Province and Northern Province. It is crucial to the economy and biodiversity of northern Zambia, and to the birdlife of a much larger region, and faces environmental stress and conservation issues. With a long axis of 75 km and a width of up to 40 km, Lake Bangweulu's permanent open water surface is about 3,000 km2, which expands when its swamps and floodplains are in flood at the end of the rainy season in May. The combined area of the lake and wetlands reaches 15,000 km2. The lake has an average depth of only 4 m, and a maximum depth of 10 m.
The Bangweulu system is fed by about seventeen rivers of which the Chambeshi (the source of the Congo River) is the largest, and is drained by the Luapula River. There are numerous bays, inlets, smaller lakes and lagoons around Lake Bangweulu, connected by open water, narrow channels or swamps. The largest is Lake Kampolombo (9), 30 km by 5 km, south of Lake Walilupe and connected to it by a 7 km channel. The 32 km long Kapata Peninsula lies between Lake Kampolombo and the swamps; at its tip on the eastern side is the 15 km long Lake Kangwena (11). It was found that infection with Schistosoma haematobium on the western shores of Lake Bangweulu, Zambia, is higher than previously reported.
Бангаулу жүйесін шамамен он жеті өзен сумен қамтамасыз етеді, олардың ішіндегі ең ірісі – Чамбеши (Конго өзенінің бастауы), ал одан Луапула өзені ағып шығады. Бангаулу көлінің маңында көптеген шығанақтар, құятын өзендер, кішкентай көлдер мен лагуналар бар, олар ашық сулармен, тар арналармен немесе батпақтармен байланысқан. Ең ірісі – Камполомбо көлі (9), 30 км х 5 км, Валилупе көлінен оңтүстікке қарай және оған 7 км арнамен қосылған. 32 км ұзындықтағы Капата түбегі Камполомбо көлі мен батпақтардың арасында жатыр; оның шығыс жағындағы ұшында 15 км ұзындықтағы Кангвена көлі орналасқан (11). Замбиядағы Бангаулу көлінің батыс жағалауында Schistosoma haematobium жұқпасының бұрын хабарланған көрсеткіштерден де жоғары екені анықталды.
Bangweulu — 'where the water sky meets the sky' — is one of the world's great wetland systems, comprising Lake Bangweulu, the Bangweulu Swamps and the Bangweulu Flats or floodplain. Situated in the upper Congo River basin in Zambia, the Bangweulu system covers an almost completely flat area roughly the size of Connecticut or East Anglia, at an elevation of 1,140 m straddling Zambia's Luapula Province and Northern Province. It is crucial to the economy and biodiversity of northern Zambia, and to the birdlife of a much larger region, and faces environmental stress and conservation issues. With a long axis of 75 km and a width of up to 40 km, Lake Bangweulu's permanent open water surface is about 3,000 km2, which expands when its swamps and floodplains are in flood at the end of the rainy season in May. The combined area of the lake and wetlands reaches 15,000 km2. The lake has an average depth of only 4 m, and a maximum depth of 10 m.
The Bangweulu system is fed by about seventeen rivers of which the Chambeshi (the source of the Congo River) is the largest, and is drained by the Luapula River. There are numerous bays, inlets, smaller lakes and lagoons around Lake Bangweulu, connected by open water, narrow channels or swamps. The largest is Lake Kampolombo (9), 30 km by 5 km, south of Lake Walilupe and connected to it by a 7 km channel. The 32 km long Kapata Peninsula lies between Lake Kampolombo and the swamps; at its tip on the eastern side is the 15 km long Lake Kangwena (11). It was found that infection with Schistosoma haematobium on the western shores of Lake Bangweulu, Zambia, is higher than previously reported.
Бангаулу батпақтары
Баңгулу батқықтары көлден үлкен, солтүстік-батыстан басталып, сағат тілімен айналып оңтүстікке дейін созылады. Батқықтың негізгі бөлігі шамамен 120 км х 75 км аумақты құрайды және оның көлемі әдетте 9000 км²-ден кем болмайды.
Лагуналар
Саздықтарда көптеген лагуналар бар, олардың ішіндегі ең көрнектілері: оңтүстік-батыстағы Чали көлі (12), шығыстағы Луллингилла өзенінің сағасындағы Чая көлі (13), солтүстік-шығыстағы Умба көлі (14) Чамбеши және Луансенши (20) өзендерінің қосылған жерінде, ал шығыстағы Нсалуши аралының (25) жанындағы Пук лагунасы (15). Bangweulu жүйесінің өткізгіштігі ерекше төмен және 20 мен 40 мкС/см аралығында ауытқиды. Бұл орын Ливингстон ескерткішімен белгіленген (картаны қараңыз). Көлді 1883 жылы француз саяхатшысы Виктор Жиро жартылай зерттеген, ал 1896 жылы Пулетт Уэзерли оны алғаш рет толық айналып өтті. Bangweulu-дың балық шаруашылығының және аңға толы жайылымдарының байлығын қозғаған құштарлық Бельгия королі Леопольд II-ні Конго еркін мемлекеті мен Солтүстік Родезиядағы британдықтар арасындағы шекара келіссөздерінде Катангадан Bangweulu-ға дейін құрлық дәлізін талап етуге мәжбүр етті. Осының нәтижесінде Конго педикулының (34) пішіні қалыптасты, бірақ ол қалағандай құндылыққа ие болу үшін аймаққа жеткілікті үңгілмейді. Bangweulu-дағы алғашқы христиандық миссионерлік қызметтер 1900 жылдардың басында, Касаманың солтүстігінде орналасқан католик ақ әкелердің епископы Джозеф Дюпонттың басшылығымен құрылды.
Адам қоныстары
Көлдің аумағында Чилуби және Мпикадағы Биса, Лувингудағы Бемба, Лунга ауданындағы Унга, Самфьядағы Кабенде, Любведегі Нгомбо, Чунгудағы БенаМукулу және Чибэмба тілін сөйлейтін туыс тайпалар қоныстанған. Парамоунт басшы Читимукулудың Бемба тайпасының орталық аймағы солтүстік-шығысқа қарай, Касама маңында орналасқан.
Балық шаруашылығы
Көл маусымдық балық аулау өнеркәсібін қолдайды және маусым кезінде халық саны едәуір артуы мүмкін. 1989 жылы орташа жылдық улов 11 900 тоннаға бағаланды, оны 10 300 адам 5305 ойық қайық, 114 тақтай және шыны талшықтан жасалған қайықтар мен бар болғаны 54 сыртқы қозғалтқышты пайдаланып аулады. 2000 жылы улов 13 500 тоннаны құрады.
Табиғи газ құбыры
2004 жылдың басында еуропалық жеке газ компаниясы көлдің оңтүстік-шығыс бөлігінен тікелей өтетін құбыр салу жоспарын дайындады. Жоспардың бір бөлігі ретінде көлдің қажетті аймағын ішінара кептіруге арналған бөгет салу ұсынылды. Бұл жоспар жергілікті халықтан және экологиялық белсенділерден күшті қарсылық кездестірді. Ұзақ сот таластары мен жоба бойынша көптеген тыңдаулардан кейін, еуропалық компания құбыр желісін айналып салуға шешім қабылдады және жобадан бас тартты.
Қалалар мен аудандар
Ең үлкен қала Самфия оңтүстік-батыс жағалауда орналасқан және автомобиль және қайық көлігі, туризм үшін негізгі база болып табылады, сонымен қатар Самфия ауданының әкімшілік орталығы есебінде қызмет етеді. Бұл аудан көлдің және батпақтардың үштен екі бөлігін қамтиды. Чилуби ауданы қалған бөлігін қамтиды, оның бомасы шығысында батпақтармен шектелген Чилуби аралында (6) орналасқан. Лувингу ауданы көлмен тек Нсомбода ғана шектеседі, ол көлдің солтүстік жағындағы басты қала. Мпика және Касама аудандары су тасқыны алабының шығыс және оңтүстік жиектеріне жанасады, ал Серенье ауданы мен Конго педикулы су тасқыны алабының оңтүстік жиегіне дейін жетеді.