Кіріспе

Француз романісі және ақыны Раймонд Радиже (18 маусым 1903 жыл - 12 желтоқсан 1923 жыл) – француз романісі және ақыны. Оның екі романы ашық тақырыптарымен, ерекше стиль және мәнерімен ерекшеленеді.

Ерте өмір

Радиже Париже жақын Валь-де-Марн департаментінің Сен-Маур қаласында карикатуристтің ұлы ретінде дүниеге келді. 1917 жылы ол қалаға көшті. Жақын арада Шарль лицейіндегі оқуын доғарып, журналистика мен әдебиет саласындағы қызығушылықтарын қуалай бастады.

Мансап

1923 жылдың басында Радиге өзінің алғашқы және ең танымал романы – "Le Diable au corps" ("Тәндегі шайтан") романын жариялады. Күйеуі майданға кеткен кезде 16 жасар ұлмен қарым-қатынасқа түскен жас әйел туралы бұл оқиға Бірінші дүниежүзілік соғыстан жаңа ғана өткен елде үлкен дау туғызды. Оның екінші романы "Le bal du Comte d'Orgel" ("Конт Оргельдің биі"), сонымен қатар ізгіліксіздік тақырыбын қамтиды, 1924 жылы оның өлімінен кейін ғана жарық көрді және ол да көп пікірталас тудырды. Радиге екі романынан басқа, бірнеше өлеңдер жинағы мен пьеса жазған. Радиге әйелдермен бірнеше жақсы құжатталған қарым-қатынастарда болды. Эрнест Хемингуэй айтқан әңгімеде ашуланған Кокто Радигует (Париж әдеби ортасында "Монсье Бебе" – Мистер Беби деп аталған) әйел модельмен болған қарым-қатынасы үшін оны декаденциямен айыптаған: "Бэбе зұлым. Ол әйелдерді жақсы көреді". ("Бала азғын. Ол әйелдерді ұнатады". [Әйелдік септіктің қолданылуына назар аударыңыз.] Хемингуэйдің сөзіне қарағанда, Радиге мансабын жоғарылату үшін сексуалды күштерін пайдаланған: ол "қаламмен ғана емес, қарындашымен де мансабын қалай ілгерілету керектігін білетін" жазушы болған.

Әдебиеттің реакциясы

1945 жылы Стьэдман мен Блейк оның алғашқы романына ең қатаң сыншылардың да құрмет танытқанын жазады. Олдос Хаксли Радигедің басқалар ұзақ жылдарлық тәжірибемен жете алмайтын әдеби шеберлікке қол жеткізгенін айтқан. Франсуа Мориак «Көліктегі шайтан» романы «өңделмеген, тіпті дүрлігіп тұрғандай, бірақ ешқандай цинизм болмаса, оның орнына көрегендік тұрады. Радигеттен бұрын ешбір жасөспірім осы жастың құпиясын ашқан емес: бәріміз оны өтірікпен жамылдық» деген пікірін білдірген.

Танымал мәдениетте

Суретші Дэвид Сильнюс өзінің "Whip the poor will" атты лирикалық өлеңін жазушының ерте қайтыс болуына арнап, Радигеттің соңғы сөздерін цитата келтірді.