Кіріспе
Сельдерей тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы
Автоматты taxobox
|image=Heracleum sphondylium (Thomé Bd.3 1905, BHL 81509, Tafel 451) таза, сипаттамасы жоқ. png
|image caption=Heracleum sphondylium
|display parents=3
|taxon=Heracleum
|authority=L. |синонимдері ref = және сиыр бадамы. Геракл туысының атауын Карл Линней 1753 жылы сипаттаған. Ерекше жағдай – H. mantegazzianum, оның үлкен мөлшері ерекше. Көбінесе кездесетін түрлері:
Heracleum mantegazzianum, алып шошқа шөп, Еуразияның батыс Кавказ аймағына тән, Еуропа мен Солтүстік Американың көптеген аймақтарында қауіпті инвазивті түр.
Heracleum sosnowskyi, Сосновский шошқа шөбі, Шығыс Кавказда өседі, Еуропа мен Азияда кең таралған арамшөп.
Heracleum persicum, парсы шошқа шөбі, Иран, Ирак және Түркияда өседі.
Heracleum sphondylium, жалпы шошқа шөбі, Еуропа мен Азияда өседі.
Heracleum maximum, сиыр бадамы, Солтүстік Америкада өседі және кең таралған.
Automatic taxobox
|image=Heracleum sphondylium (Thomé Bd.3 1905, BHL 81509, Tafel 451) clean, no description. png
|image caption=Heracleum sphondylium
|display parents=3
|taxon=Heracleum
|authority=L. |synonyms ref = and cow parsnip. The genus name Heracleum was described by Carl Linnaeus in 1753. An outlier is H. mantegazzianum, the large size of which is exceptional. Common species include:
Heracleum mantegazzianum, giant hogweed, native to the western Caucasus region of Eurasia, a serious invasive species in many areas of Europe and North America
Heracleum sosnowskyi, Sosnowsky's hogweed, native to the eastern Caucasus, a common weed throughout Europe and Asia
Heracleum persicum, Persian hogweed, native to Iran, Iraq, and Turkey
Heracleum sphondylium, common hogweed, native to Europe and Asia
Heracleum maximum, cow parsnip, native and common in North America
2022 жылғы қаңтар айының мәліметі бойынша, Plants of the World Online 88 түрді қабылдайды, бұрын 2019 жылы 148 түрге дейін жететін.
Жіктеу және атау
Өлшемінен басқа, туысқан H. mantegazzianum, H. sosnowskyi және H. persicum түрлері өте ұқсас қасиеттерге ие. «Гигант шұңғыл» деген жалпы атау көбінесе тек H. mantegazzianum-ды білдіреді, бірақ кейбір аймақтарда бұл атау үш түрді де бірлесіп білдіреді. Heracleum туысының түрлерінің морфологиялық ұқсастығы және ботаникалық анықтаманың қиындығы көптеген синонимдерге және атауларға байланысты мәселелерге әкелді. Мысалы, қазір H. maximum деп кеңінен танылған түрдің жіктелуі тұрақсыз болды. Әдебиетте H. lanatum, H. maximum және басқа да ғылыми атаулар жиі алмастырылып қолданылады. 2000 жылға дейін бұрынғы атау жиі қолданылса, бүгінде соңғы атау көбірек таралды.
Фототоксикалық әсері
Heracleum туысының көптеген түрлері фитофотодерматит тудыратыны белгілі. Атап айтқанда, алып шошқа шөптің (H. mantegazzianum) қоғамдық денсаулыққа қауіптері жақсы таныс. Heracleum туысына жататын кем дегенде 36 түрдің құрамында адам терісін күн сәулесіне сезімтал ететін фуранокумарин бар екені хабарланды. Олардың арасында кем дегенде 25 түрінде псораленнің бергаптен (5 метоксипсорален) немесе метоксален (8 метоксипсорален) туындысы кездеседі. Олардың үшеуі (H. mantegazzianum, H. sosnowskyi және H. sphondylium) екі псорален туындысын да қамтиды.