Кіріспе

Құс түрі. Сары қаз (Ixobrychus sinensis) – кішкентай қаз. Ол Ескі Дүниеде пайда болған, көбею орындары Солтүстік Үндістан субконтинентінен бастап, шығысқа қарай Ресейдің Солтүстік-Шығысына, Жапонияға және Индонезияға дейін созылады. Көбінесе қоныс аудармайды, бірақ кейбір солтүстік құстар қысқа қашықтыққа көшіп жатады. Аляскада кездейсоқ құс ретінде тіркелген, ал Ұлыбританияда 1962 жылғы 23 қарашада Дорсет округіндегі Радипол көлінде бір рет байқалған. Дегенмен, Британдық орнитологтар одағы осы оқиғаның шығу тегін әрдайым белгісіз деп санайды және қазіргі таңда ресми британдық тізімге енгізілмеген.

Таксономия

Сары ащыны 1789 жылы Иоганн Фридрих Гмелин "Systema Naturae" атты басылымның қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипаттады. Ол оны тұрушылар, журавльдар, лелектер және ащы құстармен бірге Ardea туысына жатқызды және Ardea sinensis деген екі атауын берді. Гмелин өзінің сипаттамасын ағылшын орнитологы Джон Лэтамның көп томдық еңбегі "Құстардың жалпы шолуында" келтірілген "қытай лелегі" сипаттамасына негіздеді. Лэтам өз сипаттамасын қытай суреттерінің жинағына сүйенді. Қазір сары ащы – 1828 жылы швед натуралисі Густаф Йохан Биллберг енгізген Ixobrychus туысына жататын он түрдің бірі. Туыстың атауы ежелгі грек тіліндегі ixias (қамыс сияқты өсімдік) және brukhomai (құбылу) сөздерінен құралған. sinensis деген сөз қазіргі латын тілінде "Қытай" деген мағынаны білдіреді. Бұл түр монотипті, яғни ешқандай кіші түрлері танылмайды. Оның сары-жасыл аяқтары, іріктелген (жоғарғы жағы қараңғырақ) мүсігі, қысқа қара құйрығы және сары радужкасы бар. Еркегінің басы қара, желкесі мен мойны қоңыр, денесі біркелкі сары, ал төменгі жағы – ақшыл қоңыр. Мекесінің басы, мойны және кеудесі жолақты, артқы желкесі мен үстіңгі бөлігі қызғылт қоңыр, ал астыңғы бөлігі – қара-қызыл қоңыр және ақшыл қоңыр жолақты.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Сары ащы құс тұщы сулы саздықтар мен батпақтарда кездеседі. Олар төрттен алтыға дейін ақшыл көк-жасыл жұмыртқа салады.

Мінез-құлық және экология

Сары ащылар түрлі жәндіктермен, балықтармен, екімекенді жануарлармен, шаяңқылармен және моллюскалармен қоректенеді.