Кіріспе

Неміс комедианты, актері және жазушысы Вернер Финк (2 мамыр 1902 – 31 шілде 1978) – неміс кабаретінің комедианты, актері және жазушысы. Өзі мойындағандай, саяси мақсаттары болмаған, тек "сенімді жеке тұлға" болғандықтан, 1933 жылдан кейін нацистік репрессия кезінде Германияның жетекші кабаре артистерінің біріне айналды.

Өмірбаян

Пруссиялық Силезиядағы Гёрлиц қаласында фармацевт отбасында дүниеге келген Финк, Дрездендегі өнер мектебінде оқыды және 1920 жылдары ертегілерді айту арқылы көшпенді өнер ісін бастады. Ол актерлік сабақтар алды және театрдағы орташа мансабын бастады, Силезияның Бунцлау қаласында (қазіргі Болеславьец, Польша) тұңғыш рет сахнаға шықты. Бірақ, оның "комедиялық қабілеті" бар екені анық болды және ол Берлин кабаресінде байланыстары бар досымен танысқанда, өзінің нағыз шақыруын тапты. Ханс Деппе, Рудольф Платте және Роберт А. Стеммле сияқты суретшілермен бірге ол 1929 жылы бірнеше достарымен бірге Die Katakombe кабаресін құрды. Финк конференсье ретінде жұмыс істеді және кабаре оның нацистерге қарсы сын мен есеңгіретін сөздерінің арқасында сәттілікке жетті, олар үшін ерте тікен болып саналды. Финк бірдеңе айтқанда сөз таппай қалып, көрермендер оның сөйлемдерін аяқтап беруі мүмкін еді. Ол жиі билікке қарсы шығып, көрермендер арасындағы гестапо хабаршыларын өзінің айтқан әр сөзін жазып алуға шақыратын. Бір әңгіме бойынша, Финк бір рет офицерге көңілсіздікпен сұрақ қойды: "Мен тым жылдам сөйлеп жатырмын ба? Сіз маған ілесе аласыз ба, әлде мен сізге ілесейін бе?" Оның кейінгі естеліктерінде Финк саясатпен алғаш рет осы кезде танысқандығын айтты: "Егер мен осы адамдардың барлығының Митлюферлер екенін білгенімде жақсы болар еді. Кейбіреулері тіпті гаулейтерлер болып маскировкаланған. (Көптеген адамдар мен нацистерді сынағанымды айтады. Бұл жала жабу деп есептеймін. Ешқашан білмейсің. (Дәлел) Бірақ нацистер мені сынады". Финк әзілдерін осылай жеткізгендіктен, билік өкілдері оны ұстауға тырысуы қиын болды. Оның ерліктері оны өмірінде аңызға айналдырды, сондықтан ол соғыстан кейін британдық және американдық журналистерге өзін таныстырғанда, олар "Вернер Финк" нацистерге қарсы әзіл айтқан ертегі кейіпкері деп ойлағандықтан, оған күдікпен қарады. Алайда, Катакомбе 1935 жылдың 10 мамырында министр Жозеф Геббельстің бұйрығымен жабылды. Финк пен оның әріптестері алты апта бойы Эстервеген концлагерінде тұтқын болды, онда ол Карл фон Оссицкий және Юлиус Лебермен кездесті. Катакомбе ансамблі тұтқындалуды оң қабылдады, өйткені олар түрмеде болса да өнер көрсетуді жалғастырды. Олар кабаре жабылуға дейін түрмеге түсуден қорқып, алаңдағандықтан өнер көрсеткен еді; енді олар түрмеде болғандықтан қорқудың қажеті жоқ еді! Гёббельстің қарсыласы Герман Герингпен сөйлескен актриса Кэте Дорштың араласуының арқасында Финк 1 шілдеде бір жыл бойы жұрт алдында жұмыс істемеу шартымен босатылды. Осыған қарамастан ол 1937 жылдан бастап тікелей эфирде, сондай-ақ кинода өнер көрсетуді жалғастырды, онда ол 1931 жылдан бастап сәтті, бірақ ерекшеленбеген мансапқа ие болды. Алайда, 1939 жылы оған Рейхскултуркамераға кіруге тыйым салынды және тағы да тұтқындалумен қорқыта отырып, ол түрмеден құтылу үшін Вермахт қарулы күштеріне жеке радиотелефон операторы болып кірді. 23-ші жаяу әскер дивизиясының мүшесі ретінде ол темір крест, 2-сынып және Шығыс майдан медалімен марапатталды, оны ол "Қалқымалы ет медалі" (Gefrierfleischorden) деп атады. Ол уақытша әскерлік ойын-сауық беруші ретінде қызмет етті және кейін Екінші дүниежүзілік соғыстағы ерліктерін "Жақсы сарбаз үндемейді" ("Der brave Soldat schweigt") атты кабаре бағдарламасында пайдаланды – бұл Ярослав Хашектың "Жақсы сарбаз Швейк" романына сілтеу. Ол Бавариядағы Бад-Айблингте АҚШ әскерінің тұтқыны ретінде Германияның капитуляциясына куә болды. 1945-1949 жылдары Финк Ханс Байермен ("Таддеус Тролл") бірге "Дас Веспеннест" ("Шегірткелер ұясы") журналын шығарды, ол соғыстан кейінгі алғашқы неміс сатирикалық журналы болды. Ол кабаредегі мансабын жалғастырды, Мюнхендегі Шмунцельколледжде ("Чакл колледж") өнер көрсетіп, Цюрихте Небельхорн ("Тұман сигнал") кабаресін (1947), сондай-ақ Штутгартта Маузефальле ("Тышқан тұзағы") (1948) құрды. 1950 жылы Батыс Берлинде "Радикалды орталық" партиясын құрды. Финк өзінің кинодағы мансабын жалғастыра алды, соның ішінде ол бүгінде ең танымал рөлін 1972 жылы Фассбиндердің "Сегіз сағат бір күнді жасамайды" телесериалында ойнады. Ол мини-сериалдың басты кейіпкерінің әжесінің қажырлы, бірақ мейірімді сүйіктісі Грегорды ойнады. Ол тікелей эфирде өнер көрсетуді жалғастырды, әсіресе 1968 жылы АҚШ-та гастрольдік сапарда болды.

Өлім

Финк 76 жасында Мюнхенде қайтыс болды және Вальдфридхоф зиратында жерленген. Оның қабіртасында: "Сен әлі де осындасың, ал мен кеттім, жақын арада сен де мен бүгін тұрған жерге келесің" деп жазылған.