Лұвуа өзені: Демократиялық Конго Республикасының Катанга провинциясындағы маңызды өзен. Мве́ру көлінен басталып, Луалаба өзенімен қосылады. География, табиғат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Катанга провинциясындағы өзен, Конго Демократиялық Республикасы
River in Katanga Province, Democratic Republic of the Congo
Лувуа өзені (немесе Лова өзені) – Конго Демократиялық Республикасының Катанга провинциясындағы өзен. Ол Замбия-Конго шекарасындағы Мверу көлінің солтүстік жағынан солтүстік-батыс бағытта Анкоро қаласының қарсы жағындағы Луалаба өзенімен қосылғанға дейін ағып өтеді. Луалаба Бойома сарқырамасынан төмен Конго өзеніне айналады.
The Luvua River (or Lowa River) is a river in the Katanga Province of the Democratic Republic of the Congo (DRC). It flows from the northern end of Lake Mweru on the Zambia Congo border in a northwesterly direction for to its confluence with the Lualaba River opposite the town of Ankoro. The Lualaba becomes the Congo River below the Boyoma Falls.
Курс
Мверу көлі, шамамен биіктікте орналасқан, желдің аллювийді тасымалдауы нәтижесінде пайдалған су басқан жазық көлі. Лувуа өзені Демократиялық Конго Республикасындағы Пветодан көлдің солтүстік жағынан басталады. Өзен шамамен солтүстік-батысқа қарай Анкороға дейін ағып, онда Луалабамен қосылады. Өзеннің орта ағысы платодан Конго алабына төмен түскенде бірнеше таяздықтар, арналар және сарқырамалармен кедергіге ұшырайды. Пиана Мвангадағы сарқырамалар Маноно және Китотоло кендері үшін электр энергиясын өндіруге пайдаланылады. Өзеннің төменгі ағысының Киамбиден төменгі бөлігінде шағын сыйымдылықты қайықтармен жүзуге болады. Лувуа өзенінің ең көп су шығыны наурыз және мамыр айлары аралығында байқалады, ал қыркүйек және қараша айлары аралығында су шығыны айтарлықтай төмендейді.
Lake Mweru, at an elevation of about , is a floodplain lake that has been formed by a process of erosion where the wind has carried off alluvium. The Luvua River leaves the north end of the lake at Pweto in the DRC. The river flows about northwest to Ankoro, where it meets the Lualaba. The middle course of the river is obstructed by a series of rapids, torrents and cataracts as it drops down from the plateau into the Congo Basin. At Piana Mwanga the falls are used to generate electricity for the Manono and Kitotolo mines. The river can be navigated in shallow draft boats for of its lower course below Kiambi. The Luvua has its peak discharge between March and May, with significantly lower discharge between September and November.
Су бөлу
Конго өзенінің алабы зор, көлденең жайылған табақ пішіндес. Лувуа осы табақтың оңтүстік-шығыс шетінен бұрып өтеді, Мверу-Бангулу суайдынынан су алып келеді. Лувуа су жиналатын аймақ , шаршы километрден асады, оның көп бөлігі бұрын Замбези суайдынының құрамында болған. Лувуа алабының бір кезде Замбези жүйесінің бөлігі болғанына күшті жануарлар дүниесінің куәліктері бар, Замбези жүйесінде кең таралған балық түрлері Лувуада да кездеседі. Конго жануарлары Лувуа арқылы Мверу көліне жеткен, бірақ Мамбатута сарқырамасы Бангулу көліне өтуге тосқауыл қойды. Бұл өзгеріс ертедегі үшіншілік дәуірде болған.
The Congo River basin has the form of a huge, shallow saucer. The Luvua breaks through the southeast rim of this saucer, bringing water from the Mweru Bangweulu watershed. The Luvua drains an area of over , much of which was at one time part of the Zambezi watershed. There is strong faunal evidence for the Luvua basin having once been part of the Zambezi system, with several species of fish that are common in the Zambezi system also being found in the Luvua. Congo fauna have penetrated up the Luvua into Lake Mweru, but have been blocked by the Mambatuta Falls from entry into Lake Bangweulu. The transition occurred in the early Tertiary.
Конгоның бассейн теориясы
Кейбір географтар Лувуа өзенін Конго өзенінің бір бөлігі деп есептейді. Олар Конго өзенінің бастауын Танзания мен Замбия арасындағы жоталарда, Шамбеши өзенінің бастауында деп көрсетеді, ол оңтүстік-батысқа қарай Бангвеулу көліне құяды. Сол көлден Луапула өзені шығып, солтүстікке қарай Мверу көліне ағады. Лувуа өзені Мверу көлінен шығып, солтүстік-батысқа қарай ағып, Луалаба өзенімен қосылады, ал ол төмен ағысында Конго өзені болып айналады. Кейбір мамандар Конго Луалаба мен Лувуа қосылған жерден басталады дейді. Луалабаны басты арна деп санауға себеп, ол Лувуамен кездесетін жерде одан екі есе көп су көлеміне ие, тіпті ол өте қысқа болса да.
Some geographers consider that the Luvua is a section of the Congo River. They place the origin of the Congo in the highlands between Tanzania and Zambia, where the Chambeshi River originates, flowing southwest to Lake Bangweulu. From that lake the Luapula River emerges and flows northward over to Lake Mweru. The Luvua river exits lake Mweru and flows northwest to join the Lualaba River, which becomes the Congo River further downstream. Some say that the Congo begins where the Lualaba and Luvua meet. The argument for treating the Lualaba as the main headwater, although it is much shorter, is that it has twice the volume of water at the point where it meets the Luvua.
Тарих
Лувуа аңғарының жоғарғы бөлігінде бвиле тайпасы қоныстанды. 1810 жылдан кейін Люба патшалығының билеушісі Кумвимбе Нгомбе бұл аймақты бағындырды. Еуропалық миссионер және саяхатшы Дэвид Ливингстон 1867 жылы Мверу көлін "жариялады" және Лувуаның Жоғарғы Нилге құятыны туралы теория қалыптастырды. Ливингстонның қазасынан кейін ғана Генри Мортон Стэнли 1874-1877 жылдардағы экспедициясында өзеннің іс жүзінде Конгоның саласы екенін көрсетті. 1891 жылдан бастап Шимба есімді суахили Мверу көлінің батыс жағалауының көп бөлігін құлдарға толытты. Шимба Лувуаның жоғарғы ағысында орналасқан Кафиндо есімді тағы бір суахилимен бірігіп, жергілікті йеке билеушісіне шабуыл жасады. Бұл шабуылдар бельгиялық Брассер келгенге дейін жалғасты, ол Еуропа елдері Бельгияға тиесілі деп келіскен аймақты "бекітуге" кірісті. 2000 жылы Екінші Конго соғысы кезінде үкіметтік күштер Пветода, өзеннің бастауында руандалық күштерден ауыр жеңіліс көрді. Конго күштері бронетранспорттық құралдарының көп бөлігін өзен арқылы өткізді. Бір ғана паром болды, және руандалықтар келгенге дейін көліктерді эвакуациялауға уақыт жетпеді. Сол себепті паром құлап, батып кетті. Руандалықтар 33 танкты және басқа да көліктерді тапты, оларды Конго әскерлері өртеп жіберуге тырысқан.
The upper Luvua valley was home to the Bwile people. Sometime after 1810 Kumwimbe Ngombe, ruler of the Luba Kingdom, conquered the region. The European missionary and explorer David Livingstone "discovered" Lake Mweru in 1867, and formed the theory that the Luvua flowed to the Upper Nile. It was only after Livingstone's death that Henry Morton Stanley in his expedition of 1874 1877 showed that the river in fact was a tributary of the Congo. Starting in 1891, a Swahili named Shimba launched a series of slave raiding expeditions that depopulated most of the western shore of Lake Mweru. Shimba joined forces with another Swahili named Kafindo who was based on the upper Luvua and attacked the local Yeke ruler. These attacks continued until the Belgian Braseur arrived and began to "pacify" the region, which the European powers had agreed belonged to Belgium. In 2000, during the Second Congo War, government forces suffered a major defeat by Rwandan forces at Pweto, at the source of the river. The DRC forces had brought most of their armored vehicles across the river. There was a single ferry, and they did not have enough time to evacuate the vehicles before the Rwandans arrived. Soldiers loaded a T 62 tank awkwardly, and the ferry tipped over and sank. The Rwandans found 33 tanks, as well as other vehicles, which the DRC troops had tried to burn.