Кіріспе

1781-1816 жылдар аралығында зулулардың басшысы, король Сензангакон каЯма (шамамен 1762-1816) – Зуллу патшалығының королі. Ол ең алдымен зулулардың даңққа ие болған кезеңінде билік еткен үш зулу королінің әкесі ретінде танымал, оның үлкен ұлы король Шака басшылық еткен.

Өмірбаян

Оның әкесі - бас батыр Жама каНдаба, ал анасы Мтания Сибия болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін ол оның орнына келді. Сензангакон басшылығы кезінде зулулар Дингвайо басқарған Мтетва конфедерациясындағы шағын ру болды. Сензангаконның есімі зулу тілінен шыққан, ол "жақсы себеппен әрекет ететін адам" деген мағынаны білдіреді. Зулулар салты бойынша сүндеттеу болғанымен, бұл дәстүр бірте-бірте жойылып бара жатқан еді. Сензангакон мен Шака сүндеттелмеген, бұл зулу мәдениетіндегі осы тенденцияны көрсетеді.

Әйелі мен балалары

Сенжангакон кем дегенде он алты әйелге үйленген, олардың он төрт ұлы болған. Оның қыздары туралы мәлімет жоқ. Нанди каБхебхе еЛангени (Нанди, Бхебхе қызы, еЛангени ауданынан) оған тұңғыш ұлы Шаканы дүниеге әкелді. Шаканың балалы болғаны укулобонга рәсімі кезінде болған дегенді айтады – бұл үйленбеген жұбайларға жүктілікті болдырмау үшін қолданылатын, «жолдың қызығы» деп аталатын уақытта рұхсат етілген жыныстық қатынас түрі (амаhлая ендлела), бірақ олар құмарлыққа берілген. Нанди мен Шака бастапқыда Сенжангаконның краалына қабылданды және оған кіші әйел ретінде қарады. Шәкә оның Басты әйелі болмағандықтан, мұрагер бола алмады. Сенжангакон Нандиді өзінің басты жұбайы ретінде мойындауға құштар емес еді, бұл Амазулулар арасында маңызды мәртебе белгісі болды. Оның тағы бір баласы болды – Шаканың әпкесі Номкуба. Дегенмен, Басты әйел Мкаби Нандиге жақсы қарады. Бірақ Нандидің Сенжангаконмен қарым-қатынасы нашарлап, олар Шакамен бірге краалды тастап кетуге мәжбүр болды. Бхиби каСомписи Нтули – Сенжангаконның әйелдерінің бірі. Сенжангаконның ресми мұрагері оның ұлы Сигужана болды. Сигужана 1816 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін билікті өз қолына алды. Алайда, Сигужананың билігі ұзаққа солмады, себебі Шака, өзінің одақтасы Дингсвайо және жартылай інісі Нгвадидің көмегімен Сигужананы өлтірді. Шака содан кейін басшылықты патшалыққа айналдырып, оның алғашқы патшасы болды. Сенжангаконның алтыншы әйелі Мпикасе каМлилела Нгобесе 1828 жылы қазіргі Стэнгерде өзінің жартылай ағасы Шаканы өлтіргеннен кейін Зулу патшалығын басып алған Диганене туды. Бұл жердің ресми атауы Квадукуза. Сенжангаконның тоғызыншы әйелі Сонгия каНготша Хлабиса 1840 жылы Динганені құлатып, патша болған Мпандеге әкелді. Мпанде оған немерелер тартқан жалғыз ұл болды. Мпанде ұлы Четшваё каМпанде кейбір жағынан Ұлыбритания империясы олардың жерін басып алғанға дейін Зулулардың соңғы ұлы патшасы болды.

Мәдениетте

Сензангаконды телесериалындағы "Шака Зулу" мини-сериалында Конрад Магваза сомдайды, ал "Шака Илембе" мини-сериалында Сензо Радебе сомдайды.