Кіріспе

Guajira ɡwaˈxi.ɾa – кубалық пуэнтодан туындаған музыка жанры. Кейбір мамандардың пікірінше, кубалық пуэнто 18-шы ғасырдан бері Испанияда белгілі болған, онда оны "Пуэнто де Гавана" деп атаған. 19-шы ғасырдың екінші жартысында ол жаңа пайда болған испан фламенко стилімен қабылданып, "палос" аясында гуахира деген атпен енгізілді. Испандық сарсуэла композиторлары, мысалы Руперто Чапи, гуахираны өз шығармаларында пайдаланды, оның ішінде 1897 жылғы "La Revoltosa" атты танымал пьесасында қолданды. Екі жыл өткен соң, 1899 жылы кубалық композитор Хорхе Анкерман "El arroyo que murmura" әнімен жаңа жанр ашты, бұл кубалық гуахираның алғашқы үлгісі болды. Бұл ән кейін көптеген кубалық композиторлардың үлгісіне айналып, кубалық сарсуэла мен халықтық театрға жиі енгізілді.

Гуахира де салон немесе гуахира-сон

1930 жылдары гуахираны әнші және гитарист Гильермо Портабалес жетілдіріп, кеңінен танымал етті. Оның жоғары дәрежелі стилі "гуахира де салон" немесе "гуахира соны" деп аталды. Бұл кубалық халық музыкасындағы синонимдердің тағы бір мысалы, себебі "гуахира" деп аталса да, оның әндерінің стилі кубалық сон мен болеро сонынан ерекшеленбеді; алайда, олардың мәтіні әрдайым ауылдық тақырыптармен байланысты болды. 1930 жылдардан бастап, 1970 жылы жол апатында қаза болғанға дейін, Гильермо Портабалес Солтүстік және Оңтүстік Америкада көптеген "гуахира де салон" әндерін орындап, жазды, олар халық арасында үлкен сұранысқа ие болды. "Гуахира сонының" тағы бір белгілі орындаушылары – Селина Гонсалес, Коралия Фернандес, Рамон Велоз және Радеунда Лима. "Гуахира сонының" ең танымал әндерінің бірі – Жозеито Фернандес жазған және 1960 жылдары американдық фольклор әншісі Пит Сигердің арқасында әлемдік деңгейде танымал болған "Гуантанамера".

Этимология

Бұл термин Антиль аруак тілінен шыққан және «мырза», «күшті адам» деген мағынаны білдіреді. Кубада егіншілікпен айналысатын немесе ауылда тұратын адамдарды атау үшін, сондай-ақ оларға ұқсас мінез-құлық танытатын, кейде қабақты немесе білімі жетілмеген адамдарды атау үшін қолданылады (мысалы, «hillbilly» сияқты). Сонымен қатар, егінші болмаса да, Куба астанасынан тыс немесе ауылдық жерлерде тұратын адамдарды да осылай атауға болады. Кейбір тіркестерде ұялшақ адамды сипаттау үшін қолданылады: «no seas guajiro y pregúntale» («ұялғандықтан сұрамайсың ба?»).