Кіріспе

Латын Америкасының билері, ырғақтары мен музыкалық стильдерін біріктіретін жалпы атау.

Латын Америкасының музыкасы – Латын Америкасынан, яғни Американың АҚШ-тан оңтүстікке қарайғы роман тілдерінде сөйлейтін аймақтарынан шыққан музыканы білдіреді. Латын Америкасының музыкасы сонымен қатар Американың жергілікті халықтарының музыкалық дәстүрлерін де қамтиды. Өте синкретикалық болғандықтан, Латын Америкасының музыкасы кумбия, бачата, босса-нова, меренге, румба, сальса, самба, сон және танго сияқты әсерлі жанрларды қоса, кең ауқымды стильдерді қамтиды. 20 ғасырда көптеген стильдер АҚШ музыкасының ықпалына ішкі тіріп, латын поп, рок, джаз, хип-хоп және реггетон сияқты жанрлардың пайда болуына себеп болды. Географиялық тұрғыдан алғанда, бұл әдетте Латын Америкасының испан және португал тілінде сөйлейтін аймақтарын білдіреді, бірақ кейде Кариб теңізі мен Оңтүстік Американың франкофон елдері мен аумақтары да кіреді. Сондай-ақ, АҚШ-та пайда болған сальса, Нью-Мексико музыкасы, техано, әртүрлі каубой музыкасы, сондай-ақ чикано рок, нуйорикан рэп және чикано рэп сияқты Латын Америкасы стильдерін де қамтиды. Латын Америкасының музыкасы негізінен испан және португал тілдерінде, ал аз дәрежеде француз тілінде орындалады.

Аргентина

Тангоның туған жері нақты белгісіз, бірақ музыка зерттеушілерінің пікірінше, ол 1860 жылы Германияда органсыз шіркеулерде діни музыка түрі ретінде пайда болған болуы мүмкін. Аргентиналық жазушы Хорхе Луис Борхес бұл жанрдың елдегі қызыл жақ үйлерінде пайда болғанын айтады, бірақ World Music: The Rough Guide (2000) редакторы Борхестің бұл мәлімдемесін «сәл болжамды» деп бағалаған. Олар тангоның алғашқы дамуын Буэнос-Айрестегі портеньо халқымен, көбінесе барларда байланыстырады. Танго еуропалық иммигранттардың, креолдардың, африкалықтардың және жергілікті халықтың қосылуының нәтижесінде қалалық музыкалық ортаға айналды. Тангоға Андалусия фламенкосы, испандық контраданс, Оңтүстік Италияның әуендері, Куба хабанерасы, Африка кандомбесі және соқпалы аспаптар әсер еткен. Сонымен қатар, неміс полькасы, поляк мазуркасы және аргентиналық гуанчо милонгасы да ықпал еткен. Тарихының басында танго музыкасы қызыл жақ үйлеріндегі төбелес және пышақ көтеріп, әйелдерге құштарлық танытқан еркектермен байланысты болды. 1914 жылға қарай Аргентинадағы еркектер саны әйелдерден 100 000-ға көп болды, бұл проституцияның өсуіне және оның салдарынан туындаған өмір салтына әкелді. Ерлер көбінесе кафелер мен барларда би билеп, әйелдердің назарын аудару үшін импровизацияланған би қимылдарымен бір-біріне басымдық танысуға тырысатын. Олардың билері көбінесе екі еркек пен бір әйел арасындағы иеленушілік қатынасқа негізделген, қауіпті және жауыздыққа толы сипатқа ие болды. Алғашқы танго музыкасы скрипка, гитара және флейтамен орындалған. 19 ғасырдың соңында бандонеон енгізілді. Бұл аспапты ойнаудың алғашқы шеберлерінің бірі Эдуардо Аролас «Бандонеонның жолбарысы» деп аталды. Аролас бұл аспап танго ойнау үшін жасалғанына сенді. Висенте Греко екі скрипка мен екі бандонеонды пайдаланып, Orquesta Tipica Criolla тобымен тангоны қалыпқа келтіргені үшін мақталады. Тангоның аспаптық құрамы 1940 жылдарға дейін көп өзгермеді. Танго музыкасы Буэнос-Айрестегі жәрмеңкелер мен көшелер сияқты халық көп жиналатын жерлерде ойнала бастады. Оның мәтіндері кейде әдепсіз, ал кейде терең пессимистік болды. АҚШ-та рок-н-роллдың өркендеуі кезіндегідей, бұл аймақтағы отбасылар да балаларын тангодан қорғауға тырысты. Жоғары сыныптан шыққан адамдар тангоға қызығушылық таныта бастады, жазушы Рикардо Гиральдес 1910 жылы Еуропаға гастрольдік сапар жасағанда танго орындады және ол Еуропаға тангоны таныстырған деп есептеледі. Гиральдестің таныстыруы тангоны Еуропада танымал болған алғашқы латын биіне айналдырды. Актер Рудольф Валентино 1926 жылы түсірілген «Апокалипсис төрт салтбасы» фильмінде танго биледі, ал Голливуд «Валентиноның харизмасын, тангоның тартымдылығын және олардың үлкен аудиторияға тигізген әсерін» пайдаланды. Аргентинаның басқа музыкалық стильдеріне чакарера, милонга, самба және чамаме жатады. Қазіргі заманғы ырғақтарға Куартето (Кордоба провинциясының музыкасы) және Электротанго кіреді. Аргентиналық рок (жергілікті деңгейде рок-национал деп аталады) 1980 жылдары ең танымал болды және Аргентинаның ең танымал музыкасы болып табылады. Rock en español алғаш рет Аргентинада танымал болды, содан кейін басқа латындық Америка елдері мен Испанияға тарады. Бұл қозғалыс «Аргентина толқыны» деп аталды.

Белиз

Белиздіктер тыңдайтын музыканың көбісі олардың этникалық тобының дәстүрлерін көрсетеді, бірақ Кариб теңізі мен АҚШ-тан келген жазба музыканы жастар кеңінен ұнатады. Бір гибридті музыкалық форма, “punta rock”, Кариб сокасы, калипсо және регги стильдерін меренге, сальса және хип-хоппен үйлестіреді. Елдің ең танымал және ең құрметті музыканттарының бірі Энди Вивен Паласио (1960–2008) Garifuna мәдениеті мен тіліне қызығушылықты арттыру үшін дәстүрлі Garifuna музыкасын “punta rock”пен біріктірді. Брукдаунның дәстүрлі дыбыстары – түрлі бөтелкелерді, үстелдерді, банкаларды немесе басқа да заттарды соғу – ағаш кесу лагерьлерінде пайда болған, қарқынды ритм, қазір бұрынғыдан гөрі сирек естіледі. Белиз Ұлттық Би Компаниясы (1990) ел ішінде және халықаралық аренада өнер көрсетеді. Белиздің ең белгілі қазіргі заманғы жазушысы – Зи Эджелл. Оның ең көп оқылатын романы “Бека Ламб” (1982) Белиз қаласында 1950-ші жылдары қалыптасқан ұлттық сезімді жас криол қызының көзімен бейнелейді. Эджеллдің тағы бір романы, “Уақыт және өзен” (2007), 19-ғасырдың басында Белиздің құл қоғамын зерттейді.

Боливия

Боливия музыкасы Оңтүстік Американың ұлттық стильдерінің арасында туған халқымен ең байланысты. 1950 жылдардағы ұлтшылдық кезеңнен кейін аймара және кечуа мәдениеті кеңінен қабылданып, олардың халық музыкасы попқа ұқсас дыбысқа өтті. «Лос Кжаркас» осы бірігуде шешуші рөл атқарды. «Уайньос» және «капоралес» сияқты басқа да туған халқының музыкасы да кеңінен орындалады. Кумбия – тағы бір танымал жанр. Санта-Круз және Тарижа сияқты аз танымал аймақтық формалар да бар, онда «куэка» және «чакарера» сияқты стильдер танымал.

Бразилия

Бразилия – ұзақ тарихы бар, кең және әртүрлі ел, халықтық музыкалық дамуы 20 ғасырдың басында самбаның жаңаруынан басталып, қазіргі Música popular brasileira-ға дейін жеткен. Босса-нова халықаралық жағынан жақсы танымал, ал Форро (фоˈʁɔ деп айтылады) Бразилияда кеңінен танылып, сүйікті музыка түрі. Ламбада кумбия және меренге сияқты ырғақтардың ықпалында дамыған. Фанк кариока (Бразилиялық фанк деп те аталады) – бұл да өте танымал стиль, оның ішінде тамборзао ырғақтары бар.

Чили

Чилиде көптеген музыкалық жанрлар туған, ең танымалдарының бірі – чилилік романтикалық кумбия, оны Америко және Лео Рей сияқты әртістер бейнеледі. Нуэва Кансьон 1960-шы және 1970-ші жылдары пайда болды және 1973 жылғы Чили төңкерісіне дейін кең танымал болды, сол кезде көптеген музыканттар тұтқындалды, өлтірілді немесе елден қуылды. Орталық Чилиде бірнеше стильдерді кездестіруге болады: Куэка (ұлттық би), Тонада, Рефалоса, Саджуриана, Запатеадо, Куандо және Вальс. Норте-Гранде аймағындағы дәстүрлі музыка Перудің оңтүстігі мен Боливияның батысындағы музыкаға ұқсас, және ол Анд музыкасы деп аталады. Алтипланоның жергілікті халқының рухын көрсететін бұл музыка Нуэва Кансьонға шабыт берді. Чилоэ архипелагы Сантьягоның мәдени орталықтарынан шалқап жатқандықтан, бірегей халықтық музыка стильдеріне ие. Чили полинезиясының музыкасы, Рапа Нуи музыкасы, еуропалық ықпал немесе отаршылдық қоғамнан емес, полинезиялық мәдениеттен бастау алады.

Коста-Рика

Коста-Рика музыкасы parrandera, Tambito, вальс, болреро, банда, калипсо, chiquichiqui, mento, run және callera сияқты музыкалық өрнектермен ұсынылады. Олар көші-қон процестері мен ежелгі, еуропалық және африкалық мәдениеттер арасындағы тарихи байланыстардың нәтижесінде пайда болған. Типтік аспаптар: quijongo, маримба, окарина, төменгі жәшік, Sabak, қамыс сырнайлары, аккордеон, мандолина және гитара.

Куба

Куба көптеген музыкалық жанрларды және түрлі стильдегі музыканттарды дүниеге әкелді. Аралас стильдер танзоннан румбаға дейін жетеді.

Колумбия

Колумбия музыкасын төрт музыкалық аймаққа бөлуге болады: Атлантика жағалауы, Тынық мұхит жағалауы, Анд аймағы және Лос Лянос. Атлантика музыкасы кумбия, поррос және мапале сияқты ырғақтармен ерекшеленеді. Тынық мұхит жағалауындағы музыкада испандық ықпалы бар currulao және африкалық және аборигендік ықпалы бар Jota chocoana (сондай-ақ көптеген афро барабанға негізделген музыка түрлері) сияқты ритмдер кездеседі. Колумбиялық Анд музыкасына испандық ырғақтар мен аспаптар күшті әсер еткен, ол Перу немесе Боливияның жергілікті музыкасынан айқын түрде ерекшеленеді. Бұл стильдердің арасында бамбуко, пасильо гуабина және торбеллино пианино мен типле гитара сияқты струнный аспаптармен орындалады. Лос Лянос музыкасы, música llanera, әдетте арфа, куатро (төрт тартылған гитараның бір түрі) және маракастармен сүйемелденеді. Ол Венесуэланың Лянос музыкасымен көп ортақ нәрсеге ие. Бұл дәстүрлі стильдерден басқа, екі жаңа музыкалық стиль елдің көп бөлігін бағындырды: Тынық мұхит жағалауында кең таралған сальса және Ла-Гуахира мен Сесардан (Кариб теңізінің солтүстік жағалауында) шыққан валленто. Соңғысы еуропалық гармоника музыкасына негізделген. Меренге де естіледі. Соңғы уақыттарда реггетон мен бачата сияқты музыкалық стильдер де танымал болды.

Доминикан Республикасы

Merengue típico және Orchestra merengue көптеген ондаған жылдар бойы Доминикан Республикасында танымал болды және ұлттық музыка деп кеңінен есептеледі. Бачата жақында келген музыка түрі, ол 20-ғасырдың бірінші жартысында пайда болып, болеродан әсер алды және елдің ауылдық гитара музыкасынан туындады. Бачата Доминикан Республикасында және басқа да аймақтарда (мысалы, Пуэрто-Рикода) Антони Сантос, Луис Сегура, Луис Варгас, Теодоро Рейес, Йоскар Саранте, Алекс Буэно және Aventura сияқты әртістердің көмегімен соңғы 40 жылда дамып, танымал болды. Бачата, меренге және сальса қазір испан тілінде сөйлейтін Кариб теңізі елдерінің халқы арасында бірдей танымал. Испан конкистадорлары Атлантиканы кезіп өткенде, олар доминикандық музыканың дамуына үлес қосылған hesparo деп аталатын музыка түрін әкелді. Доминикан Республикасында Анжела Карраско, Энтони Риос, Маридалия Эрнандес және Ольга Лара сияқты әншілердің романтикалық стилі де танымал. Реггетон қазіргі уақытта Доминикан Республикасынан шыққан ең танымал жанрлардың бірі. Ол жақында түнгі клубтарда жоғары темптерімен танымал болды. Бұған Доминикан әртісі Эль Альфа көмектесті. Эль Альфа "dembow" реггетонның ең танымал түрлерінің біріне айналдырды. Ол көптеген елдерде орындалатын, көп таралған әндерді жасай алды.

Эквадор

Эквадордың дәстүрлі музыкасын метиз, үнді және афроэквадор музыкасына жіктеуге болады. Метиз музыкасы испан және үнді музыкасының өзара әрекеттесуінен пайда болған. Онда пасакальдер, пасильо, альбазос және санхуанитос сияқты ырғақтар бар, әдетте оны ішекті аспаптармен орындайды. Сонымен қатар, аймақтық нұсқалары да бар: жағалау стильдері, мысалы, вальс (Перу вальсіне (Вальц) ұқсас) және монтубио музыкасы (жағалау төбелік аймағынан). Эквадордағы үнді музыкасы кичуа мәдениетінің әсеріне түрлі деңгейде қарыздаулы. Оның ішінде санхуанитос (метиз санхуанитосынан өзгеше), капишкалар, дансантелер және яравилер бар. Кичуа емес, жергілікті музыка Санто-Домингоның цачила музыкасынан (жақын орналасқан афро-маримбаның ықпалымен) бастап Шуар сияқты тайпалардың Амазония музыкасына дейін жетеді. Эквадордың қарапайым музыкасын екі негізгі түрге бөлуге болады. Біріншісі – жағалаудағы Эсмеральдас провинциясының қара музыкасы, оның ерекшелігі маримба. Екінші түрі – Солтүстік Сьеррадағы Чота аңғарындағы қара музыка (көбінесе Бомба дель Чота деп аталады), ол маримба эсмеральденьяға қарағанда метиз және үнді әсеріне ие. Осы музыкалық стильдердің көпшілігі елдегі танымал фестивальдерде әртүрлі өлшемдегі үрмелі аспаптар тобымен орындалады. Латын Америкасының басқа елдеріндей, Эквадор музыкасы да халықаралық стильдердің жергілікті өкілдерін қамтиды: операдан, сальсадан және роктан бастап кумбияға, трэш-металл мен джазға дейін.

Сальвадор

Сальвадор музыкасын Колумбияның кумбия деп аталатын музыка стилімен салыстыруға болады. Қазіргі Сальвадордағы танымал стильдер (кумбиядан басқа) сальса, бачата және реггетон. "20 ғасырдың басында ел саяси хаостан қирады, және музыка, әсіресе күшті жергілікті ықпалы бар музыка жиі басып тасталды. Мысалы, 1940 жылдары "Xuc" деп аталатын би Пакито Палавичини мен оның "Интернационал Полио" оркестрі құрып, басқарған "ұлттық би" деп жарияланды. Соңғы жылдары реггетон мен хип-хоп Пескозада және Мекате сияқты топтардың жетекшілігімен танымалдылыққа ие болды. Сальвадор музыкасы майя музыкасының (Сальвадор мен Гватемала шекарасында, Чалатенангода ойнатылатын) ықпалымен музыкалық стильге ие. Сальвадорда тумаған тағы бір танымал музыка стилі – Пунта, ол Белиз, Гватемала және Гондурас стиліне жатады. Сальвадордың ең белгілі классикалық композиторларының қатарында Алекс Панама, Карлос Колон Кинтана және Герман Касерес бар.

Гватемала

Гватемаланың музыкалық тарихы өте бай, майя музыкасынан бастап Рикардо Архона сияқты бүгінгі күнге дейінгі әртістерге дейін. Оларда әртүрлі жанрдағы музыка бар.

Гаити

Гаити музыкасы Кариб теңізі аралына қоныс аударған көптеген халықтардың әсерінен қалыптасқан. Ол француз, африкалық ырғақтарды, испандық элементтерді және Испания аралын мекендеген, сондай-ақ жергілікті таино халқының аздаған ықпалын көрсетеді. Гаити ұлтына тән музыкалық стильдерге Воду рәсімдерінен туындаған музыка, Рара шеру музыкасы, Твубаду балладалары, Мини-джаз рок-топтары, Расин қозғалысы, Хип-хоп Крейол, кең таралған Компас және оның негізгі ырғағы – Мерингу жатады. Гаитиде 1800 жылдардың ортасында дамыған гаитилік мерингу (креол тілінде меренг деп аталады) бүгінде орындалатын өзінің түріндегі ең көне нұсқа болып саналады және ұлттық символы болып табылады. Жан Фушардың сөзіне сүйенсек, мерингу құл музыкасының жанрларының (мысалы, чика және календа) француздық гаитилік контреданспен (креол тілінде контраданс) байланысты би залдарының формаларымен бірігуінен пайда болған. Оның айтуынша, мерингу атауы Мадагаскардың банту халқы Бараның аза тұту музыкасынан шыққан. Малагасилердің Америкаға аз келуі бұл этимологияға күмән тудырады, бірақ бұл маңызды, себебі Фушар (және көптеген гаитиліктер) өз музыкасының африкалық тектілігі мен ұлттық ерекшелігін атап көрсетеді. Бүгінде өте танымал – compas, compas direct-тің қысқартылған түрі, 1955 жылы Nemours Jean Baptiste шығарған жазбасында кең таралған қазіргі заманғы мерингу. Бұл атау испан тілінде «ырғақ немесе әуен» деген мағына беретін компас сөзінен алынған. Ол көбінесе электр гитараларына, синтезаторларға және соло альт саксофонына, духовой аспаптар тобына немесе синтезатордың эквивалентіне баса назар аудара отырып, орташа және жоғары темптегі ырғақтарды қамтиды. Креол тілінде ол konpa dirèk немесе жай ғана konpa деп жазылады. Көбінесе ол қалай айтылса, солай жазылады – kompa.

Гондурас

Гондурас музыкасы Пунта мен Парандадан (Гарифуна халқының жергілікті жанры) бастап, сальса, меренге, регги және реггетон сияқты Кариб теңізі музыкасына дейін алуан түрлі. Бұл музыканың барлығы, әсіресе солтүстік аймақта кеңінен таралған. Мексикалық ранчера музыкасы елдің ауылдық аймақтарында үлкен сүйіспеншілікке ие. Ежелгі астанасы Комаягуа қазіргі Гондурас музыкасының маңызды орталығы болып табылады және онда Көркем өнер колледжі орналасқан.

Мексика

Мексика, мүмкін, әлемдегі ең музыкалық түрлі елдердің бірі. Оның 31 штатының әрқайсысы, астанасы және Мексика қаласының әр ауданы өзіне тән музыкалық стильдерді мақтан тұтады. Ең көрнекті жанр – мариачи музыкасы немесе дәстүрлі аймақтық музыка – корридо. Көбінесе көше музыканттары ретінде дұрыс емес бейнеленгенімен, мариачи музыканттары өте техникалық, құрылымды музыканы немесе жарабе сияқты қоспаларды орындайды. Мариачи музыкасының көп бөлігі прозалық поэзия жолдарымен орындалады. Мексиканың кантри музыкасы – ранчера – мариачиден техникалық жағынан кем болуымен және өлеңдері прозада оқылмайтынымен ерекшеленеді. Басқа аймақтық музыкаларға: сон харочо, сон уастеко, кумбия сонидера, мексикалық поп, rock en español, мексикалық рок және canto nuevo жатады. Би дыбыстарына негізделген музыка да бар (мысалы, запатеада). Мексиканың солтүстік-шығысында нортенья деп аталатын тағы бір танымал стиль бар, ол мексикалық ранчераны колумбиялық кумбиямен үйлестіреді және көбінесе бавариялық аккордеон мен богемиялық полька әсерімен орындалады. Мексикадағы ең танымал музыка стильдерінің бірі – «корридо». Бұл мексикалық аймақтық музыка, және соңғы кезде Peso Pluma және Grupo Frontera сияқты әйгілі орындаушылар арқасында танымал болды. Бұл халық ертегілері ақша мен махаббат туралы айтады. Өлеңдер гитара мен трубаның музыкалық сүйемелдеуімен беріледі. Ол АҚШ-та да кең танылды. Нортеньяның нұсқаларына дурангуэнсе, тамбора синалуэнсе, корридос және нортек (нортеньо техно) жатады. Елдің шығыс бөлігінде сон харочо стиліне тән арфа жиі қолданылады. Оңтүстік Мексикадағы музыка әсіресе маримбаның қолданылуымен ерекшеленеді, ол Мексика мен Гватемала арасындағы Соконуско аймағында пайда болған. Солтүстік-орталық штаттарда жақында электро және басқа би жанрларын дәстүрлі музыкамен біріктіретін тектоник стиліндегі музыка пайда болды. Сальса (музыка) да мексикалық музыкада маңызды рөл атқарды, оны Сонора Сантанера көрсетті. Қазіргі уақытта реггетон қазіргі Мексикада өте танымал.

Никарагуа

Никарагуадағы ең танымал музыка стилі – пало де Майо, ол би музыкасының бір түрі және осы бидің (және музыканың) туындаған фестивалі. Басқа да танымал музыкаларға маримба, фольклор, сонь-ника, халық музыкасы, меренге, бачата және сальса кіреді.

Панама

Панама музыкасы – метисаждың нәтижесі, ол соңғы бес жүз жыл ішінде Иберия дәстүрлері, әсіресе Андалусия, американдық үндістер және Батыс Африка дәстүрлері арасында қалыптасты. Мәдени алмасу арқылы байыған метисаж, Еуропадан, Кариб теңізінің әртүрлі аймақтарынан (атап айтқанда Барбадос, Тринидад, Ямайка және Сент-Люсия), Азиядан, сондай-ақ Оңтүстік және Солтүстік Американың бірнеше нүктелерінен келген көші-қон толқындарының нәтижесінде пайда болды. Бұл көші-қондар Испанияның Американы отарлауына байланысты болды, ол Панама Корольдік жолын мұхиттар аралық сауда жолы ретінде пайдалануға мәжбүр болды, оның ішінде құл саудасы да бар (Панамада 1851 жылы таратылған институт); Перу вице-корольдігіндегі күміс кендерін пайдаланудан туған XVI және XVII ғасырлардағы тауар айналымына; XVII және XVIII ғасырлар аралығында Портобело жәрмеңкесінің ұлы байлығына; 1850 жылы басталган Транссисмико темір жолының құрылысына, сондай-ақ Франция 1879 жылы бастап, АҚШ 1914 жылы аяқтаған және Панама 2007 жылдан бері кеңейтіп келе жатқан Мұхиттар аралық каналдың құрылысына байланысты. Осы бай мәдени мұраның арқасында Панама Кумбия, Десима, Панамалық салома, Пасильо, Панамалық бунде, буллеренге, Пунто музыкасы, Тамборито, Межорана, Панамалық Мурга, Тамборера (мысалдары: Гуараре және Тамбор де ла Алегрия), болеро, джаз, Сальса, регги және калипсо дамуына үлкен үлес қосты, ал осы музыканы Николас Асевес Нуньес (холл, кумбия, тамборито, Пасильо), Луис Рассел (джаз), Рикардо Фабрега (болеро және Тамборера), Хосе Луис Родригес Велес (кумбия және болеро), Артуро "Чино" Хассан (болеро), Нандо Бум (регги), Лорд Кобра (калипсо), Рубен Блэйдс (сальса), Данило Перес (джаз), Висенте Гомес Гудиньо (Пасильо), Сезар Альседо және тағы да көптеген композиторлар дамытты.

Парагвай

Парагвай музыкасы көбінесе екі аспапқа: гитара мен арфаға тіреледі, оларды конкистадорлар әкелді және олар елде өзіндік үнін тапты. Еуропалық биден атын алған "Полька Парагвай" – музыканың ең танымал түрі және оның әртүрлі нұсқалары бар (оның ішінде галопа, крие’й және "Парагвай әні" деп аударатын canción Парагвай). Бірінші екеуі стандартты полькадан жылдамырақ және көңілдірек, ал үшіншісі аздап баяу және сәл реңкі. Басқа да танымал стильдерге пурахей жахе’о және компосто (қасіретті, эпикалық немесе махаббат туралы әңгімелер айтады) жатады. Полька көбінесе поэзиялық мәтінге негізделген, бірақ Парагвай музыкасының бірнеше көрнекті туындылары бар (мысалы, Феликс Перес Кардозоның "Pájaro Campana" немесе "Құс әні"). Гуарания – екінші ең танымал парагвайлық музыка стилі, оны музыкант Хосе Асунсьон Флорес 1925 жылы жазған.

Перу

Перу музыкасы жергілікті, испан және Батыс Африкалық ықпалдардан құралған. Жағалаудағы афро-перу музыкасы cajón peruano аспабының қолданылуымен ерекшеленеді. Үндістердің музыкасы аймаққа және этностық топқа қарай өзгеріп отырады. Ең танымал үнді стилі – хуайно (Боливияда да танымал), ол шаранго және гитара сияқты аспаптарда орындалады. Метис музыкасы алуан түрлі, соның ішінде солтүстік жағалаудағы танымал вальстер мен маринера бар.

Пуэрто-Рико

Пуэрто-Рико аралының музыка тарихы оның түпкі тұрғындары – таино тайпасынан басталады. Таино үндістері Пуэрто-Рико мәдениетіне зор әсер етіп, музыкалық аспаптары, тілі, тағамы, өсімдік медицинасы және өнері сияқты маңызды мұраларын қалдырды. Пуэрто-Рико музыкасының көп бөлігі – музыка мен өлеңдердегі импровизация идеясына негізделген. Орындаушының қиын музыкалық бөлімге немесе екіншісінің тапқыр өлеңдеріне жауабын тыңдаушылардың күте білуі қосымша мән береді. Егер екі әнші – екеуі де еркек немесе еркек пен әйел – музыка жибарада дауыс бәсекесіне түссе, онда ол айрықша түрдегі сеис – «контроверсия» деп аталады. Пуэрто-Риконың музыкалық экспорттарының ең танымал өнімі – реггетон. Бомба мен плена көптен бері танымал, ал реггетон салыстырмалы түрде жаңа туынды. Бұл – қазіргі заманғы қалалық музыканың бір түрі, көбінесе басқа латын музыка стильдерімен, Кариб теңізі мен Батыс Үндістан музыкасымен (регги, сока, испан регги, сальса, меренге және бачата сияқты) біріктіріледі. Оның бастауы панамалық испан реггисі мен ямайкалық дэнсхоллға дейін жетеді, бірақ танымал болуына Пуэрто-Рико ықпал етті. Tropikeo – бұл R&B, рэп, хип-хоп, фанк және техно музыкасының тропикалық сальса музыкасымен үйлесуі, онда конга және/немесе тимбаль барабандары әуеннің ырғағының негізгі көзі болып табылады, сонымен қатар фортепианоның күшті сальса «монтуно» ырғағы да бар. Әннің сөздері рэп немесе ән түрінде орындалуы мүмкін, немесе екі стильдің де үйлесімі қолданылып, екеуімен де билеуге болады. Пуэрто-Рикодағы Агиналдо Рождество әндеріне ұқсас, бірақ олар көбінесе паррандада орындалады, ол мерекелік тамақ пен сусын іздеп, көршіліктерде үйден үйге қозғалатын көңілді шеруге ұқсайды. Бұл әуендер кейіннен децима мен сеис әндерінде қолданылды. Кейбір агиналдолар шіркеулерде немесе діни қызметтерде орындалса, ал басқалары көбірек танымал және паррандаларда орындалады. Данза – өте күрделі музыка түрі, оның көрінісі сан алуан болуы мүмкін; олар романтикалық немесе мерекелік сипатта болуы мүмкін. Романтикалық данзалар төрт бөлімнен тұрады, олар сегіз тактіден тұратын пасьеодан басталып, содан кейін әрқайсысы он алты тактіден тұратын үш тақырыппен жалғасады. Үшінші тақырып әдетте бомбардиноның солистік орындауын қамтиды және көбінесе бірінші тақырыпқа немесе ко́даға оралады. Мерекелік данзалар еркін формада болады, тек кіріспе және жылдам ырғақ талаптары бар. Плена – Пуэрто-Риконың жағалау аймақтарындағы, әсіресе Понсе маңындағы баяндамалық ән. Оның пайда болуы 1875 жылдан бастап 1920 жылға дейін әртүрлі уақыттарда болды деп есептеледі. Ауылдық шаруалар Сан-Хуанға, Пуэрто-Рикоға және басқа қалаларға көшіп келгенде, олар өздерімен бірге пленаны алып келді және ақырында мүйізді аспаптар мен импровизацияланған шақыру-жауап дауыстарын қосты. Әннің сөздері көбінесе оқиғалар мен қазіргі оқиғалар туралы болады, бірақ кейбіреулері көңілді немесе қызықты болып келеді.

Уругвай

Уругвай музыкасының Аргентина музыкасына ұқсас тамырлары бар. Уругвайлық танго мен милонга екі танымал стиль, ал Ривер-Плате өзені бойындағы халық музыкасын Аргентиналық нұсқасынан ажырату қиын. Уругвай рок және cancion popular (уругвайлық рок және поп музыкасының түрлері) – танымал жергілікті жанрлар. Кандомбе – бұл аймақтағы африкалық құлдардан тараған барабан стилі, ол Уругвайға тән (дегенмен Аргентинада да ойнатылады). Ол Монтевидеода ең көп таралған, бірақ басқа да қалаларда естілуі мүмкін. 21-ші ғасырдағы уругвай музыкасы да халықаралық аренада уругвай композиторларының тілінің бір бөлігі ретінде естіледі, мысалы, үш рет «Грэмми» сыйлығына ие болған Мигель дель Агиланың туындылары.

Венесуэла

Жоропо – Венесуэланың Льянос жазығында пайда болған халық музыкасы, бірақ Батыс Венесуэлада (әсіресе Зулия штатында) көтеріңкі және мерекелік гаита нұсқасы жиі естіледі. Африкалық ықпалға түскен стильдер де бар, олар сангео, фулия, парранда, тамборера және Гуаяна аймағынан (жақын орналасқан ағылшын тілді елдердің ықпалымен) калипсо сияқты көптеген ырғақтарды қамтитын барабанға баса назар аударады. Агуинальдо – Венесуэланың ұлттық Рождестволық рәсімі. Шығыс аймақта малагенья, понто және галерон май айындағы Крест күнінің мерекесінде (3 мамырда христиан кресіне арналған діни дәстүр) орындалады. Венесуэланың Анд тауларында бамбуко жергілікті нұсқаға ие. Басқа түрлеріне поло және венесуэлалық вальс жатады. Венесуэлалық меренге – ХХ ғасырдың Венесуэла би музыкасы, ерекше тартымды ырғағымен ерекшеленеді. Ол Доминикан Республикасының меренгесінен ырғағы, аспаптары, мәдениеті және тарихы тұрғысынан мүлдем өзгеше жанр. Венесуэлалық меренге екі басқа атаумен де белгілі: каракэно меренгесі, оның шығу тегі ел астанасы Каракасқа байланысты, және руканеао меренгесі, онда Рукано – танымал желе десерті үшін қолданылатын қоспа, бидің сезімтал жамбас қозғалыстарын бейнелеу үшін метафора ретінде қолданылады. Меренге 1920-1940 жылдар аралығында Венесуэлада кең таралды. Бастапқыда меренге музыкасы Каракастағы танымал ішімдік ішу және билеу орындары – мабилемен, сондай-ақ көше шерулері мен алаңдарда өткізілетін ел астанасының карнавалдық тойларымен байланысты болды. Кейін, 1940 жылдары ол жоғарғы сыныптардың би залдарына еніп, гитарист Антонио Лауро (ол «Merengue para guitarra» шығармасын жазған) және Эдуардо Серрано сияқты композиторлар басқаратын Cantores del Trópico сияқты кіші топтардың репертуарының бір бөлігіне айналды. Ол кездегі және қазіргі гибридтік дәстүрлі ансамбльдер өз бағдарламаларын фольклорлық музыкаға, венесуэлалық халық музыкасының аранжировкаларына арнайды, мысалы, estudiantina және венесуэлалық меренге ансамбльдері. Бүгінгі күні меренге 2/4, 6/8 немесе 5/8 өлшемінде жазылғандығы туралы пікірталас жалғасуда.

Сальса

Кубалық музыканың ырғағы, темпі, бас сызығы, рифтері және аспаптық шешімдері негізінде қалыптасқан Сальса – рок, джаз және басқа да Латын Америкасы музыкалық дәстүрлерінен құралған музыкалық стильдердің қосындысы. Әлем жұртшылығына қазіргі салса (осылай танымал болған) 1960-шы жылдардың соңы мен 1970-шы жылдардың басында Нью-Йорк қаласының Латын Америкасы мәдениеттерінің қайнар көзінде дүниеге келді.

Латын тұзақтары

Латындық трап 2015 жыл шамасында кеңінен танымал болды. Ол американдық трап және реггетон музыкасының ықпалында дамыған.

Регетон

Реггетон (сондай-ақ реггетон және регетон[1] деп те аталады) – 1990 жылдардың соңында Пуэрто-Рикода пайда болған музыкалық жанр. Оған хип-хоп пен Латын Америкасы және Кариб бассейні музыкасының ықпалы тиді. Ән орындауға рэп және ән салу кіреді, көбінесе испан тілінде.

Латын баладасы

Латын (немесе романтикалық) баллада – 1960 жылдары пайда болған латын музыка жанры. Бұл баллада Латын Америкасы мен Испанияда кең таралған және нәзік ырғағымен ерекшеленеді. Болеродан тараған, оның сальса және кумбия сияқты бірнеше түрі бар. 20 ғасырдың ортасынан бері Хулио Иглесиас, Луис Мигель, Энрике Иглесиас, Алехандра Авалос, Кристиан Кастро, Франко де Вита және Хосе Хосе сияқты көптеген әртістер бұл жанрды танымал етті.