Кіріспе

жер бедері
Құнарлы, көтеріңкі емес, шөбі шабын жазық

Махер (кейде ағылшын тілінде machar) – Ирландия мен Шотландияның солтүстік-батыс жағалауларының бір бөлігінде, әсіресе Сыртқы Гебрид аралдарында кездесетін құнарлы, көтеріңкі емес, шөбі шабын жазық. Ең жақсы мысалдары Солтүстік және Оңтүстік Уист, Харрис және Льюис аймақтарында табылады.

Этимология

Макаир – "жемісті жазық" деген мағынаны білдіретін гаэль тіліндегі сөз, бірақ қазіргі кезде бұл сөз ғылыми әдебиетте Батыс Шотландия мен Солтүстік-Батыс Ирландияға тән құмды далаларды сипаттау үшін де қолданылады. Табиғатты зерттеушілер оны 1926 жылдан бері пайдаланған, алайда ғалымдар бұл терминді 1940 жылдарға дейін қабылдаған жоқ. Бұл сөз ирланд, шотланд және Мэн аралының көптеген жер-атауларында төмен жатқан құнарлы жерлерді немесе егістіктерді атау үшін қолданылады, тіпті онда макаир ешқашан өспеген жағдайларда да. Бірақ, кейбір экожүйелер әлі де жіктеуден тыс қалып отыр. Макаир жазықтарының құрамында әк көп, жағалауда кальций карбонатының концентрациясы 20%-дан 80%-ға дейін жетеді, ал жағалаудан алшақ сарқылаған сайын азаяды.

Құрылу

Макаирдың қалыптасуының қазіргі заманғы теориясын алғаш рет Уильям МакГилливрэй 1830 жылы жариялады. Еуропалық ортақ ауыл шаруашылығы саясатындағы өзгерістер, өндіріс пен субсидиялардың байланысы үзілген соң, көптеген шаруашылық аймақтарда мал жаю көлемі азайды, ал кейбір жерлер тым аз жайылымға ие болды немесе толығымен тасталып кетті. Жергілікті тұқымдық өсімдіктердің жетіспеуі тыңайтқыштар мен гербицидтерді қолдану қажеттілігін арттырады. 1993 жылдың қаңтар айында Шетланд аралдарының жанында MV Braer кемесі құлап, Uist және Barra аралдарының барлық бойын қамтитын макаирді эрозияға ұшыратты. 2005 жылдың 11-12 қаңтарында, қақстан күшті дауыл (12 балдан астам) макаирдің гектарларын жойды.