Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңдік партиясы – Квебек провинциясында (Канада) ағылшын тілінің француз тілімен тең қолданылуын қолдаған саяси партия. 1989 жылы Квебектің Ұлттық ассамблеясына Теңдік партиясынан төрт мүше сайланды. Бұл, Квебектің тіл заңына үстемдік танытқан либералдық партияның жасаған өзгерілеріне ағылшын тілді халықтың реакциясы болды. Партия келесі сайлауларда табысқа жете алмады және 2003 жылғы Квебек сайлауынан кейін қызметін тоқтатты.
The Equality Party was a political party in Quebec, Canada, that promoted the use of English in Quebec on an equal basis with French. Four Equality Party members were elected to Quebec's National Assembly in 1989, as part of an anglophone reaction to changes made by the governing Liberals to Quebec's language law. The party had no success in subsequent elections, and stopped organizing after the 2003 Quebec election.
1989 жылғы сайлауға дейінгі кезең
Партия 1989 жылы премьер-министр Роберт Бурассаның Канада конституциясының "Ерекше жағдай" тармағын қолданып, француз тілінің хартасының (әдетте "101-заң" деп аталады) бөліктерін күштен шығаруға қарсы реакция ретінде құрылды. Сот шешімі дүкендердің таңбаларында және сыртқы жарнамаларда француз тілінен өзге тілдерді пайдалануға мүмкіндік берген болар еді; үкімет оның орнына басқа тілдерді тек дүкендер ішіндегі шағын таңбаларда ғана рұқсат етті. "Теңдік" партиясын қолдауға себеп болған тағы бір мәселе – Квебек либералдық партиясының Квебек Ұлттық Ассамблеясының ағылшын тілді депутаттарын ресми тілдер комиссарының Квебек ағылшын тілді халқының "қадір-қасиеті қоршалған" сезімін білдірген есебіне қарсы шығуға мәжбүрлеуі. Теңдік партиясының бағдарламасы Квебекте екі тілдің (француз және ағылшын) теңдігін қамтамасыз етуді көздеді, француз тілін Квебектегі жалғыз ресми тіл еткен, қоғамдық таңбаларда ағылшын тілінің қолданылуын шектеген және балалардың кемінде бір ата-анасы Канадада ағылшын тілінде білім алмаса, француз тілінде білім алуын міндеттеген 101-заңға қарсы болды. Теңдік партиясы өзінің қолдауын Квебектің ағылшын тілді азшылықтарынан алды және тек ағылшын тілді халықтың саны жоғары сайлау округтерінде ғана кандидаттарды тіркеді. Партия 1989 жылғы жалпы сайлауда алғаш рет көзге түсті, ол Ұлттық Ассамблеяда Монреаль аралында 3,7% дауыспен төрт орын жеңіп алды. Сол кездегі серіктес партиясы – "Бірлік" партиясымен (Монреаль аралынан тыс кандидаттарды тіркеген) бірге провинциялық сайлаушылардың дауысының 4,7% -ын жеңіп алды. Жеңіске жеткендер – Гордон Аткинсон, Нил Камерон, Ричард Холден және партия жетекшісі Роберт Либман болды, олар өздерінің сайлау округтерінде 41 пайыздан 58 пайызға дейін дауыс жинады.
The party was formed in 1989 as a reaction to then Premier Robert Bourassa invoking the "Notwithstanding clause" of the Canadian constitution to override a Supreme Court ruling overturning parts of the Charter of the French Language (commonly known as "Bill 101"). The court ruling would have allowed languages other than French to appear on store signs and outdoor advertising; the government instead allowed other languages only on small signs inside shops. Another issue that fed Equality Party support was the Quebec Liberal Party's forcing anglophone Members of the Quebec National Assembly (MNAs) to condemn a report from the Official Languages Commissioner suggesting Quebec anglophones felt "humiliated" by laws such as Bill 101. The Equality Party's platform called for equality of both languages (French and English) in Quebec, opposing Bill 101 which made French the sole official language of Quebec, imposed restrictions on the use of English on public signs, and required children to attend school in French unless one of their parents went to school in English in Canada. The Equality Party drew virtually all of its support from elements of Quebec's anglophone minority, and only ran candidates in electoral districts with very high anglophone populations. The party first came to prominence in the 1989 general election, when it won four seats on Montreal Island in the National Assembly with 3.7% of the popular vote. Along with its then sister party, the Unity Party (which ran candidates outside the Montreal Island), it won 4.7% of the provincial popular vote. The winning candidates were Gordon Atkinson, Neil Cameron, Richard Holden and party leader Robert Libman, who won popular votes ranging from 41 percent to 58 percent in their respective ridings.
Ұлттық Ассамблеяда 1989-1994 жылдар
Партия Квебектің Ұлттық Ассамблеясында ресми партия мәртебесін алмады, себебі танылу үшін қажетті он екі мүшеден сегізі жетіспеді, сондай-ақ олар халық дауысының 20 пайызын алған жоқ, әйтпесе ресми мәртебеге ие болар еді. Либералдар мен Квебек партиясы «Теңдік партиясының» мүшелеріне «ресми партияның» кейбір артықшылықтарын беруге келісті, оның ішінде Ұлттық Ассамблеядағы орындықтарын бірге орналастыру, кеңселерді бір-біріне жақын бөлу және зерттеулерді қаржыландыру. Алайда, оларға Ұлттық Ассамблеяның күнделікті сұрақтар кезеңінде сөз сөйлеуге кепілдік берілген сұрақтар саны қарастырылмады, демек, сөйлеу мүмкіндігі Спикердің қалауына байланысты болды. (Осындай жағдай кейінірек сайлауларда да қайталанды, өйткені Квебек Демократиялық әрекеті Ұлттық Ассамблеяда ресми мәртебе алуға қажетті орындардан кем алды). Төрт мүше Ұлттық Ассамблеядағы пікірсайыстарға белсенді қатысты, әсіресе партия басшысы Роберт Либман парламенттік иммунитетін пайдаланып, Hydro Québec пен Квебек алюминий өндірушілері арасындағы құпия, зиян келтірген келісімшарттардың мәліметтерін жариялағанда көп шу көтерді. Партия 150-ші заң жобасына қарсы дауыс берді, ол Квебек егемендігі туралы референдум өткізуді көздеген (кейін Шарлоттаун келісімі бойынша референдум өткізу ниетімен тоқтатылды). 1990 жылдың 7 мамырында Бірлік партиясы Теңдік партиясымен бірікті, нәтижесінде партияның мүшелерінің саны 16 000-ға жетті деген мәлімдеме жасалды. Алайда, партияның жарияланған қаржылық есептерінде 1990 жылы мүшелік жарнадан бар болғаны 7795 доллар түскені көрсетілді, бұл 1989 жылғы көрсеткіштен 75 пайызға төмендеп, жарна төлеген 1559 мүшеге ғана жеткілікті болды. 1990 жылдан бастап партия ішкі дау-жанжалдарға ұшырады, тұлғалар мен Мич-Лейк және Шарлоттаун келісімдерін қолдау мәселелері бойынша қақтығыстар туды. Бұл Ричард Холденнің, Квебек партиясына өтуімен шиеленістің шыңына жетті. Холден Вестмонт сайлау округіндегі Теңдік партиясының депутаты болды, алайда Квебек партиясы Вестмонтта 101-ші заң жобасын және Квебек тәуелсіздігін қолдағандықтан аз қолдауға ие болды. Келесі сайлауға дейін Теңдік партиясының төрт сайланған депутатының үшеуі, оның ішінде партия жетекшісі Либман да партиядан шықты. Ішкі дау-жанжалдар мен партиядан шығудан басқа, Теңдік партиясының мақсаты 1993 жылы үкіметтің француз тілі заңнамасына өзгеріс енгізуімен күңкіреп қалды. Осы өзгеріс коммерциялық таңбаларда ағылшын тіліндегі мәтінді көбірек пайдалануға мүмкіндік берді, соның салдарынан конституциялық шақыруларға қарсы тұру үшін «қарамастан» ережесін қолдану қажет болмады. Сонымен қатар, 1994 жылғы сайлауға дейін жүргізілген сауалнамалар екі ірі партияның (Либералдар мен Квебек партиясы) арасындағы шатыр тікені көрсетті, ал Квебек партиясы жеңіске жеткен жағдайда тәуелсіздік туралы референдум өткізуге уәде берді. Осы факторлардың барлығы 1989 жылғы сайлауда Теңдік партиясына дауыс берген сайлаушыларды 1994 жылы Либералдарға қолдау көрсетуге итермеледі.
The party did not receive official party status in Quebec's National Assembly, being eight members short of the required twelve necessary for recognition, nor had they received 20% of the popular vote which would have otherwise qualified them for official status. The Liberals and Parti Quebecois agreed that the Equality Party caucus would receive some of the privileges of an "official party", including having their members' seats in the National Assembly placed together and office space allocated close to each other, as well as some research funding; however, they were not allocated a guaranteed number of questions in the National Assembly's daily Question Period, meaning that their opportunity to speak was left to the Speaker's discretion. (This arrangement was repeated in later elections when Action démocratique du Québec won fewer seats in the National Assembly than required for official status). The four members took an active role in National Assembly debates, most notably when Party leader Robert Libman made headlines by using his parliamentary privilege to reveal the details of confidential, money losing contracts signed between Hydro Québec and some of Quebec's aluminum producers. The party voted against Bill 150, a law providing for a referendum on sovereignty for Quebec, (which was later cancelled in favour of a referendum on the Charlottetown Accord). The Unity Party merged with the Equality Party on May 7, 1990, increasing the party's membership to what the party reported as 16,000. The party's published financial statements, however, reported that only $7795 in membership dues were collected in 1990, down 75% from 1989 and enough to account for only 1,559 dues paying members. From 1990 onward, the party suffered from frequent and public infighting, clashing over personalities and over issues such as whether to support the Meech Lake Accord and Charlottetown Accord. This peaked when Richard Holden, Equality MNA for the overwhelmingly Anglophone Westmount riding, left the party and eventually defected to the Parti Québécois, a party which had little support in Westmount due to its support of Bill 101 and Quebec independence. Three of the Equality Party's four elected members, including Libman, the party's leader, quit the party before the next election. In addition to the infighting and defections, the Equality Party's raison d'être arguably vanished when the government amended the Charter of the French Language in 1993 to allow for more prominent English language text on commercial signs, so that the law no longer needed the use of the "notwithstanding clause" to withstand constitutional challenge. Furthermore, opinion polls prior to the 1994 election showed a close race between the two largest parties (the Liberals and the Parti Québécois), with the PQ explicitly promising an independence referendum if it was victorious. All of these factors encouraged Equality Party voters from 1989 to switch their support back to the Liberals in 1994.
1994 жылдан кейінгі іс-шаралар
"Бірыңғайлық партиясы" 1989 жылғы сайлаудағы табысын қайталаған жоқ. Партияның жалғыз қалған депутаты Камерон 1994 жылғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады. 1998 және 2003 жылдардағы екі кезекті жалпы сайлау партияның жағдайын жақсартпады. Партия тағы он жыл бойы белсенсіз жұмыс істеді. Оның қалған мүшелері жиналыстар өткізіп, веб-сайтты жаңартып, 2003 жылға дейін үміткерлерді тіркеді. Осы жылдары партия Монреаль аралындағы 2002 жылғы муниципалитеттердің бірігуін кері қайтару сияқты саяси ұстанымдарды қолдады. 2003 жылғы сайлаудағы нашар көрсеткенінен кейін партия жетекшісі Кит Хендерсон жаңа жетекші таңдалған соң отставкаға кететінін хабарлады, бірақ бұл орын алмады. Партия жиналыстар өткізуді, веб-сайтын жаңартуды және сайлауға үміткерлерді тіркеуді тоқтатты, бірақ 2012 жылдың соңында тіркелген саяси партиялар тізімінен алынғанға дейін сайлау бас директорына жылдық есептерді тапсыруды жалғастырды. 2013 жылы бір топ "Бірыңғайлық партиясы 2.0 – Parti Égalité 2.0" деген атпен партияны қайта құруға тырысты, бірақ қолдаудың жетіспеуіне байланысты бұл әрекеттен бас тартты.
The Equality Party never repeated its electoral success of 1989. Cameron, the party's sole remaining MNA, was defeated in the 1994 general election. Two subsequent general elections in 1998 and 2003 did nothing to improve the party's fortunes. The party continued to exist for another decade in a desultory fashion. Its remaining members held meetings, maintained a website and ran candidates for office until 2003. During these years, the party promoted political positions such as the reversal of the 2002 municipal mergers on the island of Montreal. Following the party's poor showing in the 2003 election, its leader, Keith Henderson, announced he would resign once a new leader was chosen, which never occurred. The party stopped holding meetings, updating its website or running candidates in elections, but continued to file annual reports with the Director General of Elections until it was removed from the list of registered political parties at the end of 2012. In 2013, a group attempted to restart the party under the name of "Equality Party 2.0 Parti Égalité 2.0", but abandoned efforts due to lack of support.
Сайлау нәтижелері
Жалпы сайлау үміткерлер саны сайланған үміткерлер саны жалпы дауысқа қолдау көрсету пайызы 1989 19 4 3.69% 1994 17 0 0.29% 1998 24 0 0.31% 2003 21 0 0.11% 2007 0 2008 0 2012 0
General election # of candidates # of elected candidates % of popular vote 1989 19 4 3.69% 1994 17 0 0.29% 1998 24 0 0.31% 2003 21 0 0.11% 2007 0 2008 0 2012 0