Канада мәдениеті: тарих, әртүрлілік және құндылықтар

Кіріспе

Канада мәдениеті – канадтықтардың көркемдік, аспаздық, әдеби, юморлық, музыкалық, саяси және әлеуметтік элементтерін білдіретін нәрсе. Канада тарихы бойы оның мәдениетіне алдымен жергілікті халықтардың мәдениеті, содан кейін еуропалық мәдениет пен дәстүрлер, негізінен британдықтар мен француздықтардың ықпалы болды. Уақыт өте келе, Канаданың иммигрант халқының мәдениеттерінің элементтері бірігіп, канадалық мәдени мозаиканы құрады. Канада халқының белгілі бір бөлігі әртүрлі деңгейде американдық мәдениеттің ықпалына ішкі тілдес болуы (ағылшын тілді Канадада), медианың кең таралуы және географиялық жақындығы себепті тап болды. Канада көбінесе "өте прогрессивті, әртүрлі және көпмәдениетті" ел ретінде сипатталады. Канаданың федералды үкіметі иммиграцияның әлеуметтік маңыздылығына жария түрде мән бергендіктен, көпмәдениетті идеологияның бастамашысы деп есептеледі. Канада мәдениеті құрамына кіретін ұлттардың кең спектрінен қалыптасады, ал әділ қоғамды құруға бағытталған саясат конституциялық түрде қорғалады. Аборт, эвтаназия, бір жынысты неке және марихуана сияқты Канада саясаты; мәдени әртүрлілікке баса назар аудару; ірікөлдемді иммиграция; өлім жазасын жою; мемлекеттік медициналық көмек; жоғары және прогрессивті салық салу; кедейлікті жоюға жасалған күш-жігер; қатаң қару бақылауы – елдің саяси және мәдени құндылықтарының әлеуметтік көрсеткіштері болып табылады. Канадалықтар елдің денсаулық сақтау жүйесімен, әскери бейбітшілік сақтаумен, ұлттық парктерімен және Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасымен байланысты. Канада үкіметі бағдарламалар, заңдар мен институттар арқылы мәдениетке әсер етеді. Ол Канада мәдениетін бұқаралық ақпарат құралдары арқылы, мысалы, Канада телерадиокорпорациясы (CBC) және Канаданың Ұлттық кино кеңесі (NFB) арқылы насихаттау үшін мемлекеттік корпорациялар құрды, сондай-ақ канадалық дәстүрлерді насихаттау мақсатында көптеген шараларды ұйымдастырады. Ол сонымен қатар, Канаданың мәдениетін қорғау үшін көптеген БАҚ-та канадалық контенттің заңдық ең төменгі шегін белгілеу арқылы, Канада радио және теледидар телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) сияқты органдарды пайдалануға тырысты.

none

The culture of Canada embodies the artistic, culinary, literary, humour, musical, political and social elements that are representative of Canadians. Throughout Canada's history, its culture has been influenced firstly by its indigenous cultures, and later by European culture and traditions, mostly by the British and French. Over time, elements of the cultures of Canada's immigrant populations have become incorporated to form a Canadian cultural mosaic. Certain segments of Canada's population have, to varying extents, also been influenced by American culture due to shared language (in English speaking Canada), significant media penetration and geographic proximity. Canada is often characterized as being "very progressive, diverse, and multicultural". Canada's federal government has often been described as the instigator of multicultural ideology because of its public emphasis on the social importance of immigration. Canada's culture draws from its broad range of constituent nationalities, and policies that promote a just society are constitutionally protected. Canadian policies—such as abortion, euthanasia, same sex marriage, and cannabis; an emphasis on cultural diversity; large scale immigration; abolishing capital punishment; publicly funded health care; higher and more progressive taxation; efforts to eliminate poverty; and strict gun control are social indicators of the country's political and cultural values. Canadians identify with the country's institutions of health care, military peacekeeping, the national park system, and the Canadian Charter of Rights and Freedoms. The Canadian government has influenced culture with programs, laws and institutions. It has created crown corporations to promote Canadian culture through media, such as the Canadian Broadcasting Corporation (CBC) and the National Film Board of Canada (NFB), and promotes many events which it considers to promote Canadian traditions. It has also tried to protect Canadian culture by setting legal minimums on Canadian content in many media using bodies like the Canadian Radio television and Telecommunications Commission (CRTC).

Әсерлер

Мыңдаған жылдар бойы Канадада әртүрлі мәдениеттер мен бірнеше негізгі тілдік топтардың өкілдері тұрған. Қақтығыстар мен қан төгілу болғанымен, қазіргі Канададағы алғашқы халықтар мен инуиттермен еуропалықтардың алғашқы қарым-қатынастары көбінесе бейбіт болды деуге болады. Бірінші халықтар мен метистер Канададағы еуропалық колониялардың дамуында маңызды рөл атқарды, әсіресе Солтүстік Америкадағы тері саудасы кезінде континентті зерттеуде еуропалық курер де буа мен ваяжерлерге көмектесудегі рөлі үшін. Үш ғасырдың ішінде Солтүстік Американың сансыз сөздері, өнертабыстары, түсініктері мен ойындары канадалық тілдің күнделікті бөлігіне айналды. Канададағы көптеген жерлер, табиғи ерекшеліктер де, адамдар тұратын орындар да жергілікті атауларды пайдаланады. "Канада" атауының өзі Сент-Лоуренс Гурон-Ирокез тіліндегі "Каната" сөзінен шыққан, ол "ауыл" немесе "қоныс" дегенді білдіреді. 17 ғасырда француз отаршылары Жаңа Францияны Акадияда, қазіргі Маритимдерде және Канадада, қазіргі Квебек пен Онтариодағы Сент-Лоуренс өзенінің бойында қоныстандырды. Бұл аймақтар 1534 жылдан 1763 жылға дейін француз билігінде болды. Алайда, британдықтар 1710 жылы Акадияны, ал 1760 жылы Канаданы басып алды. Британдықтар акдиялықтардың көпшілігін депортациялай алды, бірақ Канаданың канадалықтарын депортациялай алмады, өйткені олар британдық күштерден әлдеқайда көп болды. Сондықтан британдықтар канадалықтармен келісімге келіп, олардың бір күні ассимиляцияланатындығына үміттенді. 1775 жылдан 1783 жылға дейінгі Америка революциясы Он үш колониядан жаңадан басып алынған британдық жерлерге 40 000-ден 50 000-ға дейін Біріккен Империяның адалдарының көшіп кетуіне себеп болды, бұл Канадаға алғаш рет американдық әсерді әкелді. Алайда, 1917 және 1944 жылдары әскери қызметке шақыру дағдарыстары ағылшын және француз тілдес халықтар арасындағы айқын айырмашылықты көрсетті. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардың нәтижесінде Канада үкіметі британдық билікке көбірек сенімділік танытып, оған құрмет көрсетуді азайтты. Канада 1940 жылдарға дейін "екіұлтты" мемлекет деп сипатталды, оның екі құрауышы – ағылшын канадалықтары мен француз канадалықтарының мәдени, тілдік және саяси ерекшеліктері. Иммиграцияға қатысты заңнамалық шектеулер (мысалы, үздіксіз сапар ережесі және қытайлық иммиграциялық заң) британдық, американдық және басқа еуропалық иммигранттарға (мысалы, голланд, неміс, итальян, поляк, швед және украин) артықшылық берген. 1960 жылдары бұл заңдар өзгертілді, нәтижесінде көптеген түрлі ұлт өкілдері елге ағылып келді. 20 ғасырдың соңында иммигранттардың арасында қытайлықтар, үндістер, вьетнамдықтар, ямайкалықтар, филиппиндіктер, ливандықтар, пакистандықтар және гаитиліктердің саны артты. 21 ғасырда Канадада кемінде жүз мың мүшесі бар отыз төрт этникалық топ болды, олардың он бірінде 1 миллионнан астам адам тұрады, ал көптеген басқалары аз санда өкілдік етілді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, халықтың 16,2%-ы өзін көрінетін азшылық өкілі деп санайды. Қазіргі заманғы канадалық мәдениет оның батысқа қарай кеңею және ұлт құру кезеңінен басталады. Бұған Канаданың ерекше географиясы, климаты және мәдени құрамы ықпал етеді. Жылдың көп бөлігінде қысқы ұзақ түндері бар суық ел болғандықтан, осы кезеңде Канадада шайбалы хоккей және жазғы лакросс сияқты ерекше демалыс түрлері дамыды. 19 ғасырда канадалықтар ұзақ, қатал қыстарды тек денесі мен ақыл-ойы мықтылар ғана шыдай алатындықтан, өзіне тән "солтүстік мінез" иесі екендеріне сене бастады. Бұл қаталдық канадалықтардың ерекшелігі деп есептелді, ал оны көрсететін спорт түрлері, мысалы, қарда жүру және тау шаңғысымен сырғанау, канадалықтардың ерекшелігі деп саналды. Осы кезеңде шіркеулер ішімдікке қарсы уағыз айтып, жыл сайынғы жаңартулар мен апталық клубтық іс-шараларды жоспарлап, бос уақытты өткізуге ықпал етуге тырысты. Көптеген орта таптық отбасылар гармония немесе фортепианоға ие болған, ал стандартты білім музыканың негіздерін қамтыған қоғамда, нәтижесінде көбінесе түпнұсқа әндер туды. Мұндай қозғалыстар жиі маңызды оқиғаларға жауап ретінде пайда болды, және жергілікті немесе ұлттық оқиғалар музыкалық пікірсіз өтуіне мүмкіндік берілмеді. 1930 жылдары радио канадалықтарды жергілікті немесе аймақтық командалардың артына біріктіруде маңызды рөл атқарды. Ауылдық аймақтарда спорт жаңалықтары мен ұлттық аңыздарды таратудың ықпалы ерекше болды. Спорт пен музыкадан басқа, канадалықтар еңбекқор, бейбіт, тәртіпті және сыпайы ұлттық мінезге ие екендерін көрсетті.

For thousands of years, Canada has been inhabited by indigenous peoples from a variety of different cultures and of several major linguistic groupings. Although not without conflict and bloodshed, early European interactions with First Nations and Inuit populations in what is now Canada were arguably peaceful. First Nations and Métis peoples played a critical part in the development of European colonies in Canada, particularly for their role in assisting European coureur des bois and voyageurs in the exploration of the continent during the North American fur trade. Over the course of three centuries, countless North American Indigenous words, inventions, concepts, and games have become an everyday part of Canadian language and use. Many places in Canada, both natural features and human habitations, use indigenous names. The name "Canada" itself derives from the St. Lawrence Huron Iroquoian word "Kanata" meaning "village" or "settlement". In the 17th century, French colonials settled New France in Acadia, in the present day Maritimes, and in Canada, along the Saint Lawrence River in present day Quebec and Ontario. These regions were under French control from 1534 to 1763. However, the British conquered Acadia in 1710 and conquered Canada in 1760. The British were able to deport most of the Acadians, but they were unable to deport the Canadiens of Canada because they severely outnumbered the British forces. The British therefore had to make deals with Canadiens and hope they would one day become assimilated. The American Revolution, from 1775 to 1783, provoked the migration of 40,000 to 50,000 United Empire Loyalists from the Thirteen Colonies to the newly conquered British lands, which brought American influences to Canada for the first time. however, in 1917 and 1944, conscription crises highlighted the considerable rift along ethnic lines between Anglophones and Francophones. As a result of the First and Second World Wars, the Government of Canada became more assertive and less deferential to British authority. Canada, until the 1940s, was often described as "binational", with the 2 components being the cultural, linguistic and political identities of English Canadians and of French Canadians. Legislative restrictions on immigration (such as the Continuous journey regulation and Chinese Immigration Act) that had favoured British, American and other European immigrants (such as Dutch, German, Italian, Polish, Swedish and Ukrainian) were amended during the 1960s, resulting in an influx of people of many different ethnicities. By the end of the 20th century, immigrants were increasingly Chinese, Indian, Vietnamese, Jamaican, Filipino, Lebanese, Pakistani and Haitian. By the 21st century Canada had thirty four ethnic groups with at least one hundred thousand members each, of which eleven have over 1,000,000 people and numerous others are represented in smaller numbers. as of 2006, 16.2% of the population self identify as a visible minority. Modern Canadian culture as it is understood today can be traced to its time period of westward expansion and nation building. Contributing factors include Canada's unique geography, climate, and cultural makeup. Being a cold country with long winter nights for most of the year, certain unique leisure activities developed in Canada during this period including ice hockey and embracement of the summer indigenous game of lacrosse. By the 19th century, Canadians came to believe themselves possessed of a unique "northern character," due to the long, harsh winters that only those of hardy body and mind could survive. This hardiness was claimed as a Canadian trait, and sports that reflected this, such as snowshoeing and cross country skiing, were asserted as characteristically Canadian. During this period, the churches tried to influence leisure activities by preaching against drinking, and scheduling annual revivals and weekly club activities. In a society in which most middle class families now owned a harmonium or piano, and standard education included at least the rudiments of music, the result was often an original song. Such stirrings frequently occurred in response to noteworthy events, and few local or national excitements were allowed to pass without some musical comment. By the 1930s, radio played a major role in uniting Canadians behind their local or regional teams. Rural areas were especially influenced by sports coverage and the propagation of national myths. Outside the sports and music arena, Canadians expressed a national character of being hard working, peaceful, orderly and polite.

Мәдениет заңнамасы

Француз Канадасының ерте дамуы 17 және 18 ғасырларда салыстырмалы түрде біртұтас болды, және бұл 1774 жылғы Квебек заңымен сақталды, ол рим-католиктерге лауазымдарды атқаруға және дінін ұстануға мүмкіндік берді. 1867 жылы Конституциялық акт канадалық автономияға деген өсіп келе жатқан талаптарды қанағаттандырады деп есептелді, сонымен бірге АҚШ-тағы Азамат соғысына себеп болған тым күшті орталықтандырудан сақтады. Осы кезеңде ағылшын және француз тілдерінде сөйлейтін Конфедерацияның негізін қалаушылары арасындағы келісімдер Канаданы екі тілділік жолына бағыттап, әртүрлілікті қабылдауға ықпал етті. Ағылшын және француз тілдері 1867 жылдан бастап конституциялық қорғауға ие болды, ал 1969 жылдан бастап толық ресми мәртебе алды. Канада 1969 жылы алғашқы Ресми тілдер заңын қабылдады, ол ағылшын және француз тілдеріне Канада үкіметінде тең мәртебе берді. 1960 жылы Канаданың Құқықтар туралы биллі және 1982 жылы оның ізбасары – Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасы қабылданғанға дейін, Канада заңдары азаматтық құқықтарды жеткілікті түрде қамтамасыз етпеді және бұл мәселе көбінесе соттар үшін маңызды болған жоқ. 1960 жылдан бері Канада барлық адамдар үшін теңдік пен қосымшалыққа баса назар аударуда. Канададағы көпмәдениеттілік Канада үкіметінің ресми саясаты ретінде қабылданды және Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасының 27-бабында бекітілді. 1995 жылы Канада Жоғарғы соты Эган Канадаға қарсы істе жыныстық бағдарының Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасының 15-бабына «енгізілуі» керек деп шешті, бұл Канада Конституциясының барлық канадалықтарға тең құқықтарды кепілдейтін бөлігі. Провинциялық соттар мен Канада Жоғарғы сотының бірқатар шешімдерінен кейін, 2005 жылдың 20 шілдесінде Азаматтық неке заңы (C-38 заң жобасы) қабылданды, ол Канадада бір жынысты некелерді заңдастырды. Бұдан әрі, жыныстық бағдар федералды үкіметтің және барлық провинциялар мен территориялардың адам құқықтары туралы заңдарында қорғалатын мәртебе ретінде қосылды.

Қазіргі заманғы саясат

Канаданың федералды деңгейдегі үкіметтері либерализм дәстүріне ие және орташа, центристтік саяси идеологиямен басқарады. Канаданың әлеуметтік әділдік пен көпмәдениеттілікке баса назар аударатын, теңгерімді басқару тәсілі іріктеп алынатын иммиграцияға, әлеуметтік интеграцияға және оңшыл саясатты басуға негізделген, бұл кең қоғамдық және саяси қолдауға ие. Бейбітшілік, тәртіп және жақсы үкімет – Канада үкіметінің конституциялық мақсаттары. Канадада көп партиялық жүйе бар, онда оның көптеген заңнамалық әдет-ғұрыптары Ұлыбританияның Вестминстер парламентінің жазбаша емес конвенциялары мен прецеденттерінен туындайды. Елде екі партия басымдыққа ие: орталық-солшыл Канада либералдық партиясы және орталық-оңшыл Канада консервативтік партиясы. Тарихи түрде басымдықты иеленген либералдар саяси шкаланың ортасында орналасса, консервативтер оң жақта, ал Жаңа демократиялық партия сол жақта тұрады. Біртұтас, екі мәдениетті, төзімді және тәуелсіз Канада көптеген канадалық ұлтшылдар үшін идеологиялық шабыт көзі болып табылады. Алайда, Квебек ұлтшылдығы және француз-канад мәдениетін сақтауға қолдау бар, олардың көпшілігі ХХ ғасырдың соңында Квебек тәуелсіздігі қозғалысын қолдаған. Канададағы мәдени қорғаушылық, ХХ ғасырдың ортасынан бері, әртүрлі Канада үкіметтерінің Канаданың мәдени өнімдерін ілгерілетуге бағытталған саналы, араласушы әрекеттерінің нысаны болды. Үлкен шекара, ортақ тіл (көпшілік үшін) және американдық БАҚ-тың кең таралуы Канада үшін өз мәдениетін сақтап қалуды және американдық мәдениетке ассимиляциялануды қиындатады. Канада мәдени айырмашылықтарын сақтауға тырысып, оны Тарифтер мен сауда туралы жалпы келісім (GATT) және АҚШ-Мексика-Канада келісімі (USMCA) сияқты сауда келісімдеріндегі жауапкершілікпен теңестіруі керек.

Сыртқы қатынастар

Бейбітшілік сақтау тұжырымы канадалық мәдениетке терең сіңген және канадалықтардың шетелдік саясатын ең жақын одақтасы – АҚШ-тан ерекшелендіретін маңызды ерекшелік. Канаданың бейбітшілік сақтау, бейбітшілікті нығайту, бейбітшілік орнату және бейбітшілік құру жөніндегі шетелдік саясаты Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері көпжақты және халықаралық шешімдерді іздеуге бейімділігімен тығыз байланысты. 1950 жылдардың ортасында бейбітшілік сақтауды дамытудағы Канаданың орталық рөлі оған сенімділік сыйлады және оны барлық елдердің «ортақ игілігі» үшін күресетін мемлекет ретінде бекітті. Содан бері Канада Біріккен Ұлттар Ұйымы, НАТО және Еуропалық Одақ (ЕО) қатарында өзінің орта держава статусын әлемдік істерге белсенді қатысуға айналдыруға жұмыс істеп келеді. Канада Біріккен Ұлттар Ұйымы санкцияламаған, мысалы, Вьетнам соғысы немесе 2003 жылғы Иракқа басып кіру сияқты әскери операцияларға қатысуға ұзақ уақыттан бері тартынды. Канада үкіметтің ашықтығы, азаматтық бостандықтар, өмір сүру сапасы, экономикалық еркіндік, білім беру және гендерлік теңдік тұрғысынан халықаралық өлшемдерде жоғары көрсеткіштерге ие. 2013 жылғы Statistics Canada жүргізген сауалнама көрсеткендей, канадалықтардың «көп бөлігі» адам құқықтары құндылықтарын (жауап берушілердің 92% олардың жалпы канадалық құндылық екенімен келіседі), заңға құрмет (92%) және гендерлік теңдік (91%) принциптерін бөліседі. Мемлекеттік қаржымен қамтамасыз етілетін денсаулық сақтауға барлық азаматтардың қолжетімділігі канадалықтар үшін «елдегі тұрғын жайына қарамастан, ұлттық денсаулық сақтандыруды қамтамасыз ететін негізгі құндылық» ретінде қарастырылады. Канадалық Құқықтар мен Бостандықтар Хартиясы канадалық құндылықтар мен ұлттық бірлікке негіз болуға арналған. 15-ші премьер-министр Пьер Эллиот Трюдо өзінің естеліктерінде: «Канада енді барлық адамдар тең және бостандыққа негізделген ортақ құндылықтарды бөлісетін қоғам ретінде анықталуы мүмкін» және барлық канадалықтар бостандық пен теңдік құндылықтарымен өзін байланыстыра алады деп жазды. 1940 жылдардан бастап америкалық социолог Сеймур Мартин Липсет сияқты көптеген ғалымдар оларды анықтауға, өлшеуге және басқа елдермен, әсіресе АҚШ-пен салыстыруға тырысты. Дегенмен, мұндай міндеттің орындалуы мүмкін емес деп санайтындар да бар. Дальхаузи университетінің саяси ғылымдар профессоры Денис Стейрс канадалық құндылықтар тұжырымын ұлтшылдықпен байланыстырады. [Канадалықтар көбінесе] ерекше құндылықтар жиынтығына ие екендеріне сенеді – канадалық құндылықтар, және бұл құндылықтар ерекше ізгілікке ие ерекше құндылықтар болып саналады.

The notion of peacekeeping is deeply embedded in Canadian culture and a distinguishing feature that Canadians feel sets their foreign policy apart from its closest ally, the United States. Canada's foreign policy of peacekeeping, peace enforcement, peacemaking, and peacebuilding has been intertwined with its tendency to pursue multilateral and international solutions since the end of World War II. Canada's central role in the development of peacekeeping in the mid 1950s gave it credibility and established it as a country fighting for the "common good" of all nations. Canada has since been engaged with the United Nations, NATO and the European Union (EU) in promoting its middle power status into an active role in world affairs. Canada has long been reluctant to participate in military operations that are not sanctioned by the United Nations, such as the Vietnam War or the 2003 Invasion of Iraq. Canada ranks among the highest in international measurements of government transparency, civil liberties, quality of life, economic freedom, education, and gender equality. A 2013 Statistics Canada survey found that an "overwhelming majority" of Canadians shared the values of human rights (with 92% of respondents agreeing that they are a shared Canadian value), respect for the law (92%) and gender equality (91%). Universal access to publicly funded health services "is often considered by Canadians as a fundamental value that ensures national health care insurance for everyone wherever they live in the country." The Canadian Charter of Rights and Freedoms, was intended to be a source for Canadian values and national unity. The 15th Prime Minister Pierre Trudeau wrote in his Memoirs that:Canada itself could now be defined as a "society where all people are equal and where they share some fundamental values based upon freedom", and that all Canadians could identify with the values of liberty and equality. Numerous scholars, beginning in the 1940s with American sociologist Seymour Martin Lipset; have tried to identify, measure and compare them with other countries, especially the United States. However, there are critics who say that such a task is practically impossible. Denis Stairs a professor of political Science at Dalhousie University; links the concept of Canadian values with nationalism. [Canadians typically] believe, in particular, that they subscribe to a distinctive set of values Canadian values and that those values are special in the sense of being unusually virtuous.

Облыстар арасындағы өзара іс-қимыл

Батыс шеттелуі – батыс провинциялардың тарихи түрде шеттетіліп, кейде тіпті Канаданың басты саяси мәселелерінен шығыс Канада немесе одан да нақтырақ, орталық провинциялардың пайдасына қалып қойғандығы туралы түсінік. Батыс шеттелуі осы екі аймақтың саяси және экономикалық тұрғыдан бұрынғыларына қарағанда артықшылыққа ие екенін көрсетеді, бұл көптеген батыс канадалықтарының шеттелу сезімін тудырды. Сонымен қатар, Квебек тәуелсіздігі қозғалысы Квебек ұлты мен Квебек провинциясының Канададағы "ерекше қоғам" ретінде мойындалуына әкелді, бұл ағылшын және француз тілді халық арасындағы қақтығыстарды көрсетіп тұр. Канадалықтардың жартысынан астамы тек екі провинцияда (Онтарио және Квебек) тұрса да, әр провинция экономикалық тұрғыдан дербес болғандықтан, өзін-өзі қамтамасыз етеді. Канадалықтардың 15 пайызы ғана туған жерінен басқа провинцияда тұрады, ал 10 пайызы университет оқуы үшін басқа провинцияға балады. Канада әрқашан осылай болды және бұл АҚШ-тың ішкі көші-қон деңгейімен салыстырғанда өте төмен. Мысалы, АҚШ-та туған жерінен басқа штатта тұратындардың үлесі 30 пайыз, ал университет оқуы үшін басқа штатқа барушылардың үлесі де 30 пайызды құрайды. Скотт Гилмор Maclean's журналында "Канада – жаттар елі" деген пікірді келтіреді, яғни көптеген адамдар үшін Канаданың олардың провинциясынан тыс жері жақсы таныс емес. Тағы бір фактор – ішкі саяхат құны. Канада ішіндегі әуе билеттерінің бағасы жоғары, сондықтан АҚШ-қа саяхаттау басқа провинцияға барудан арзан және жиі кездеседі. Гилмор өзара оқшауланудың маңызды ұлттық мәселелерге біртұтас жауап беруді қиындататынын айтады.

Күлкі

Канадалық юмор – канадалық ұлттық ерекшеліктің ажырамас бөлігі. Канадалық юмордың ағылшын және француз тілдеріндегі бірнеше дәстүрі бар. Бұл дәстүрлер ерекше және кейде өте әртүрлі болғанымен, канадалықтардың ортақ тарихы мен Батыс жарты шардағы және әлемдегі геосаяси жағдайға қатысты ортақ тақырыптар кездеседі. Канадалық комедияда әр түрлі үрдістерді байқауға болады. Бір үрдіс – радио немесе теледидар сериалдарында «типикалық» канадалық отбасының бейнесін көрсету. Басқа бағыттар – түбегейлі абсурд, саяси және мәдени сатира. Ирония, пародия, сатира және өзін-өзі кемсіту канадалық юмордың негізгі сипаттамалары болып табылады. Канадалық ұлттық радио комедиясының бастауы 1930 жылдардың соңында «The Happy Gang» атты апта сайынғы түрлі жанрдағы шоудың дебютімен басталды, ол ән арасында әзіл-қалжыңдармен толықтырылатын. Канадалық теледидар комедиясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде комедиялық дуэт ретінде өнер көрсеткен Уэйн мен Шустерден басталады. Олар 1946 жылы радиоға, ал кейін теледидарға көшті. «Екінші қалалық теледидар» (SCTV), «Канадалық әуе күштерінің сатирасы» (Royal Canadian Air Farce), «Бұл сағатта 22 минут» (This Hour Has 22 Minutes), «Залдағы балалар» (The Kids in the Hall), «Трейлерлік ауыл» (Trailer Park Boys), «Бұрыштық газ» (Corner Gas) және соңғы кезде «Шиттс-Крик» (Schitt's Creek) канадалық юмордың дамуына үлкен әсер еткен телешоулар саналады. Канадалық комедианттар киноиндустриясында үлкен жетістіктерге қол жеткізді және әлемдегі ең танымал актерлердің қатарында. Монреаль екі тілде (ағылшын және француз) өтетін «Жақсы күлкі» фестивалі мен «Жақсы күлкі» мұражайына – екі тілдегі халықаралық комедия мұражайына ие. Канадада комедияға арналған ұлттық телеарна – «The Comedy Network» бар. Канаданың көптеген қалаларында комедиялық клубтар мен өнер көрмелері жұмыс істейді, олардың ішінде Торонтодағы «Екінші қала» филиалы (алғашқыда «The Old Fire Hall» ғимаратында орналасқан) және «Yuk Yuk's» ұлттық желісі ең танымалдары. «Canadian Comedy Awards» сыйлығы 1999 жылы коммерциялық емес «Canadian Comedy Foundation for Excellence» ұйымымен құрылды.

Canadian humour is an integral part of the Canadian Identity. There are several traditions in Canadian humour in both English and French. While these traditions are distinct and at times very different, there are common themes that relate to Canadians' shared history and geopolitical situation in the Western Hemisphere and the world. Various trends can be noted in Canadian comedy. One trend is the portrayal of a "typical" Canadian family in an ongoing radio or television series. Other trends include outright absurdity, and political and cultural satire. Irony, parody, satire, and self deprecation are arguably the primary characteristics of Canadian humour. The beginnings of Canadian national radio comedy date to the late 1930s with the debut of The Happy Gang, a long running weekly variety show that was regularly sprinkled with corny jokes in between tunes. Canadian television comedy begins with Wayne and Shuster, a sketch comedy duo who performed as a comedy team during the Second World War, and moved their act to radio in 1946 before moving on to television. Second City Television, otherwise known as SCTV, Royal Canadian Air Farce, This Hour Has 22 Minutes, The Kids in the Hall, Trailer Park Boys, Corner gas and more recently Schitt's Creek are regarded as television shows which were very influential on the development of Canadian humour. Canadian comedians have had great success in the film industry and are amongst the most recognized in the world. Montreal is also home to the bilingual (English and French) Just for Laughs festival and to the Just for Laughs Museum, a bilingual, international museum of comedy. Canada has a national television channel, The Comedy Network, devoted to comedy. Many Canadian cities feature comedy clubs and showcases, most notable, The Second City branch in Toronto (originally housed at The Old Fire Hall) and the Yuk Yuk's national chain. The Canadian Comedy Awards were founded in 1999 by the Canadian Comedy Foundation for Excellence, a not for profit organization.

Таңбалар

Канаданың басты символдары – кестенің жапырағы, суыр және канадалық жылқы. Канаданың туы сияқты елдің көптеген ресми символдары соңғы онжылдықтарда канадалықтандыру мақсатында өзгертілді немесе түзетілді, сондай-ақ Ұлыбританияға жасалған сілтемелерді әлсірету немесе жою үшін. Басқа да көрнекті символдарға хоккей және лакросс спорты, канадалық қаз, Канада Корольдік атты полициясы, Канада Роки таулары, сондай-ақ жақында тотем бағанасы мен Инуксук жатады. Канадалық сыра, клен шәрбаты, туктер, каноэ, нанаймо баттары, майлы тоқаштар және Квебек тағамы – путин де ерекше канадалық деп танылды. Канада монархиясының символдары, мысалы, Канаданың қарулы күштерінде, «Оның Ұлылығының Канадалық Кемесі» деген префиксте сақталған. «Корольдік» атауы Канада Корольдік Қарулы Күштері, Канада Корольдік атты полициясы және Корольдік Виннипег балеті сияқты түрлі мекемелерге қолданылады.

Бейнелеу өнері

Жергілікті суретшілер қазір Канада деп аталатын аумақта мыңдаған жылдар бойы өнер туғызып келді. Еуропалық отарлаушылар келгенге дейін және Канаданың ұлттық мемлекет ретінде құрылуына дейін. Оларды жасаған халықтар сияқты, жергілікті өнер дәстүрлері Канада мен АҚШ арасындағы қазіргі ұлттық шекарадан асып түсетін аумақтарды қамтыды. Музей коллекцияларында сақталған жергілікті өнер туындыларының көпшілігі еуропалық байланыстан кейінгі кезеңнен басталады және металл мен шыны бұрандалар сияқты еуропалық сауда тауарларының шығармашылық қабылдануы мен бейімделуін көрсетеді. Канадалық мүсін өнерін инуит суретшілері жасаған морж сүйегі, мускак мүйіздері, карибу мүйіздері және сабын тас оюлары байытты. Бұл ою-өрнектерде күнделікті өмірден алынған заттар мен оқиғалар, инуиттердің мифтері мен аңыздары бейнеленген. 1950 жылдан бері инуит өнері Канада үкіметінің шетелдік қонақтарға сыйлайтын дәстүрлі сыйы болып табылады. Алғашқы канадалық суретшілердің көпшілігі еуропалық үрдістерді ұстанды. 19 ғасырдың ортасында Квебектегі голланд суретшісі Корнелиус Кригхофф инватанттардың (француз канадалық шаруалардың) өмірін суреттеді. Шамамен сол кезде канадалық суретші Пол Кейн Батыс Канададағы жергілікті халықтың өмірін бейнеледі. «Жетілік» тобы деп аталатын пейзаж суретшілерінің тобы, аңызға айналған пейзаж суретшісі Том Томсонның туындыларынан шабыт алып, ерекше канадалық сурет салу стилін жасады. Осы суретшілердің барлығы Канаданың жабайы табиғатының кең, жарқын түсті көріністерін суреттеді. 1930 жылдан бері канадалық суретшілер әртүрлі стильдерді дамытты. Эмили Карр Британдық Колумбиядағы тотем бағаналарын суреттегенімен танымал болды. Басқа да белгілі суретшілердің қатарында пейзаж суретшісі Дэвид Милн, суретшілер Жан Пол Риопель, Гарольд Таун және Чарльз Карсон, сондай-ақ мультимедиа суретшісі Майкл Сноу бар. Абстракт өнер тобы «Painters Eleven», әсіресе Уильям Рональд және Джек Буш суретшілері, Канаданың қазіргі заманғы өнеріне маңызды үлес қосты. Олардың дамуында үкіметтік қолдау маңызды рөл атқарды, осы арқылы Канада өнерін таныстыратын басылымдар мен журналдар арқылы көрнекілікке қол жеткізілді, сондай-ақ ел бойынша көптеген өнер мектептері мен колледждері құрылды.

Indigenous artists were producing art in the territory that is now called Canada for thousands of years prior to the arrival of European settler colonists and the eventual establishment of Canada as a nation state. Like the peoples that produced them, indigenous art traditions spanned territories that extended across the current national boundaries between Canada and the United States. The majority of indigenous artworks preserved in museum collections date from the period after European contact and show evidence of the creative adoption and adaptation of European trade goods such as metal and glass beads. Canadian sculpture has been enriched by the walrus ivory, muskox horn and caribou antler and soapstone carvings by the Inuit artists. These carvings show objects and activities from the daily life, myths and legends of the Inuit. Inuit art since the 1950s has been the traditional gift given to foreign dignitaries by the Canadian government. The works of most early Canadian painters followed European trends. During the mid 19th century, Cornelius Krieghoff, a Dutch born artist in Quebec, painted scenes of the life of the habitants (French Canadian farmers). At about the same time, the Canadian artist Paul Kane painted pictures of indigenous life in western Canada. A group of landscape painters called the Group of Seven developed the first distinctly Canadian style of painting, inspired by the works of the legendary landscape painter Tom Thomson. All these artists painted large, brilliantly coloured scenes of the Canadian wilderness. Since the 1930s, Canadian painters have developed a wide range of highly individual styles. Emily Carr became famous for her paintings of totem poles in British Columbia. Other noted painters have included the landscape artist David Milne, the painters Jean Paul Riopelle, Harold Town and Charles Carson and multi media artist Michael Snow. The abstract art group Painters Eleven, particularly the artists William Ronald and Jack Bush, also had an important impact on modern art in Canada. Government support has played a vital role in their development enabling visual exposure through publications and periodicals featuring Canadian art, as has the establishment of numerous art schools and colleges across the country.

Театр

Канадада 1800 жылдардың соңынан бері дамыған театр өнері бар. Жаз айларында театр фестивальдары көптеген туристерді тартады, әсіресе Онтарио штатының Стратфорд қаласындағы Стратфорд Шекспир фестивалі және Онтарио штатының Ниагара-он-те-Лейк қаласындағы Шоу фестивалі. The Famous People Players – халықаралық деңгейде танымал болған көптеген гастрольдік труппалардың бірі ғана. Канададағы ең ірі фриндж фестивальдердің бірі – Эдмонтон халықаралық фриндж фестивалі. Канаданың ірі қалаларында заманауи және тарихи ареналардың алуан түрлілігі бар. Торонто театр ауданы Канаданың ең ірісі, сондай-ақ әлемдегі үшінші ірі ағылшын тіліндегі театр ауданы. Канадалық авторлардың туындыларынан өзге, Вест-Энд пен Бродвейден келген қойылымдар Торонтода жиі гастрольдік турлар ұйымдастырады. Торонтоның театр ауданына Рой Томсон залы, Уэльс ханшайымы театры, Тим Симс ойын үйі, The Second City, Canon театры, Panasonic театры, Корольдік Александра театры, тарихи Massey Hall және қаланың жаңа опера театры – Sony Performing Arts орталығы кіреді. Торонтоның театр ауданында сонымен қатар Канаданың Театр мұражайы да орналасқан. Монреальдің театр ауданы ("Quartier des Spectacles") негізінен француз тіліндегі қойылымдарға арналған, алайда қалада Centaur театры секілді белсенді ағылшын тіліндегі театр өнері де дамыған. Қаладағы ірі француз театрларының қатарында Théâtre Saint Denis және Théâtre du Nouveau Monde бар. Ванкуверде, басқалармен қатар, Ванкувер фриндж фестивалі, Arts Club Theatre Company, Carousel Theatre, Bard on the Beach, Theatre Under the Stars және Studio 58 орналасқан. Калгариде Theatre Calgary – негізгі ағымдық өңірлік театр, Alberta Theatre Projects – Канадада жаңа пьесаларды дамытудың маңызды орталығы, Calgary Animated Objects Society және One Yellow Rabbit гастрольдік труппасы бар. Оттавада үш ірі театр орны бар; 1913 жылы құрылғанда бастапқыда Оттава драма лигасы деп аталған Ottawa Little Theatre – Оттавадағы ең ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқан қоғамдық театр компаниясы. 1969 жылдан бері Оттавада Ұлттық өнер орталығы орналасқан, ол төрт сахнадан тұрады және Ұлттық өнер орталығы оркестрі, Оттава симфониялық оркестрі және Opera Lyra Ottawa үйі болып табылады. 1975 жылы құрылған Great Canadian Theatre Company жергілікті деңгейде канадалық пьесаларды қоюға маманданған.

Canada has had a thriving stage theatre scene since the late 1800s. Theatre festivals draw many tourists in the summer months, especially the Stratford Shakespeare Festival in Stratford, Ontario, and the Shaw Festival in Niagara on the Lake, Ontario. The Famous People Players are only one of many touring companies that have also developed an international reputation. Canada also hosts one of the largest fringe festivals, the Edmonton International Fringe Festival. Canada's largest cities host a variety of modern and historical venues. The Toronto Theatre District is Canada's largest, as well as being the third largest English speaking theatre district in the world. In addition to original Canadian works, shows from the West End and Broadway frequently tour in Toronto. Toronto's Theatre District includes the venerable Roy Thomson Hall; the Princess of Wales Theatre; the Tim Sims Playhouse; The Second City; the Canon Theatre; the Panasonic Theatre; the Royal Alexandra Theatre; historic Massey Hall; and the city's new opera house, the Sony Centre for the Performing Arts. Toronto's Theatre District also includes the Theatre Museum Canada. Montreal's theatre district ("Quartier des Spectacles") is the scene of performances that are mainly French language, although the city also boasts a lively anglophone theatre scene, such as the Centaur Theatre. Large French theatres in the city include Théâtre Saint Denis and Théâtre du Nouveau Monde. Vancouver is host to, among others, the Vancouver Fringe Festival, the Arts Club Theatre Company, Carousel Theatre, Bard on the Beach, Theatre Under the Stars and Studio 58. Calgary is home to Theatre Calgary, a mainstream regional theatre; Alberta Theatre Projects, a major centre for new play development in Canada; the Calgary Animated Objects Society; and One Yellow Rabbit, a touring company. There are three major theatre venues in Ottawa; the Ottawa Little Theatre, originally called the Ottawa Drama League at its inception in 1913, is the longest running community theatre company in Ottawa. Since 1969, Ottawa has been the home of the National Arts Centre, a major performing arts venue that houses four stages and is home to the National Arts Centre Orchestra, the Ottawa Symphony Orchestra and Opera Lyra Ottawa. Established in 1975, the Great Canadian Theatre Company specializes in the production of Canadian plays at a local level.

Теледидар

Канада теледидары, әсіресе Канада радио хабар тарату корпорациясының қолдауымен, жергілікті өндірілген түрлі шоулардың отаны болып табылады. Француз тіліндегі теледидар, француз-канад киносы сияқты, тілдің өзі арқасында американдық ықпалдан қорғалады және көптеген отандық өндірістерді қолдайды. Канададағы француз тіліндегі отандық теледидардың жетістігі көбінесе ағылшын тіліндегі баламасынан жоғары болады. Соңғы жылдары ұлтшылдық теледидардағы өнімдерді ілгерілету үшін пайдаланылуда. Molson сырасының «Мен – канадалықпын» кампаниясы, әсіресе Джо канадалықты бейнелеген жарнамасы, отандық сыраны және ұлтшылдықты насихаттады. Канаданың теледидар индустриясы Голливуд өндірісі үшін кеңейіп келеді. 1980 жылдардан бері Канада, әсіресе Ванкувер, «Голливуд Солтүстік» деп танылады. «Queer as Folk» американдық телесериалы Торонтода түсірілді. Канадалық продюсерлер 1990 жылдардың ортасынан бері ғылыми фантастика саласында үлкен жетістіктерге қол жеткізді, мысалы, «The X Files», «Stargate SG 1», «Highlander: The Series», жаңа «Battlestar Galactica», «My Babysitter's a Vampire», «Smallville» және «The Outer Limits» сериалдары Ванкуверде түсірілді. CRTC-нің канадалық контент ережелері отандық телерадиокомпанияның эфир уақытының белгілі бір пайызын канадалықтар жасаған немесе канадалық тақырыптарды қамтитын контенттен құрауы керек екенін талап етеді. Бұл ереже MTV және Discovery Channel сияқты АҚШ кабельдік телеарналарына да қолданылады, олардың каналдарының жергілікті нұсқалары канадалық кабельдік желілерде қол жетімді. Сол сияқты, BBC Canada, негізінен Ұлыбританиядан BBC шоуларын көрсетсе де, канадалық өнімдерді де ұсынады.

Фильм

Голливудтың алғашқы жылдарындағы көптеген канадалық пионерлер 20 ғасырдың басында киноиндустрияның қалыптасуына зор үлес қосты. Содан бері көптеген канадалықтар американдық ойын-сауық индустриясына айрықша үлес қосты, бірақ олар көбінесе канадалықтар ретінде танылмайды. Канадада көптеген танымал фильмдер мен актерлер жасалған, дамыған киноиндустриясы бар. Шындығында, бұл жағдай кейбір туындылардың ерекше және инновациялық бағыттарының қалыптасуына себеп болуы мүмкін.

Канаданың Ұлттық кино кеңесі – Канаданы канадалықтарға және әлемге таныстыратын фильмдер мен басқа да аудиовизуалды туындыларды өндіретін және тарататын мемлекеттік мекеме. Канада «Корпорация», «Солтүстік Нанук», «Соңғы ұсыныс» және «Канада: Халық тарихы» сияқты көптеген танымал деректі фильмдерді жасады. Торонто халықаралық кинофестивалі (TIFF) көптеген адамдар үшін батыс киносының ең беделді кинофестивальдерінің бірі саналады. Бұл Солтүстік Америкадағы алғашқы кинофестиваль, және «Оскар» күресі осы фестивальден басталады.

Музыка

Канада музыкасы елді қалыптастырған көпмәдениетті әсерлерді көрсетеді. Канаданың музыкалық мұрасына жергілікті халық, француз және британдықтар тарихи үлес қосты. Ел 1600 жылдың ортасынан бастап өз композиторларын, музыканттарын және ансамбльдерін шығарды. 17 ғасырдан бастап Канадада шіркеу залдары, камералық залдар, консерваториялар, академиялар, өнер орталықтары, жазба компаниялары, радиостанциялар және теледидарлық музыкалық бейнеарналар бар музыкалық инфрақұрылым дамыды. Кейіннен музыкаға екі елдің жақын орналасуы және олар арасындағы көші-қонның нәтижесінде американдық мәдениет күшті әсер етті. Канадалық рок қазіргі заманғы танымал музыканың және ең танымал қосалқы түрлерінің дамуына елеулі үлес қосты. Канададағы патриоттық музыка британдық патриотизмнен ерекше санат ретінде 200 жылдан астам уақыттан бері қалыптасқан, ал тәуелсіздікке қатысты алғашқы заңдық қадамдар 50 жылдан астам бұрын жасалды. Ең ерте белгілі ән, "Қайратты канадалық", 1812 жылы жазылған. Канаданың ұлттық әнұраны "О Канада", 1980 жылы қабылданған, бастапқыда Квебек лейтенант-губернаторы, құрметті Теодор Робитайльдің 1880 жылғы Сен-Жан Баптист күніне арналған рәсімге тапсырысы бойынша жазылған. Каликса Лавалле музыкасын жазды, ол ақын және судья сэр Адольф Базиль Рутье жазған патриоттық өлеңнің әуендік нұсқасы болды. Текс бастапқыда тек француз тілінде болды, ал ағылшын тіліндегі мәтін 1906 жылы жазылды. Елдегі музыкалық хабар таратуды Канаданың радиотелевизия және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) реттейді. Канадалық жазу өнері және ғылым академиясы Канаданың музыка индустриясының марапаттарын, Juno Awards сыйлығын тартады, ол алғаш рет 1970 жылдың жазында салтанатты түрде табысталды.

Медиа

Канаданың БАҚ-ы жоғары дәрежеде дербес, цензураланбаған, әртүрлі және өте аймақтық. Радио хабарларын тарату туралы заңда «жүйе Канаданың мәдени, саяси, әлеуметтік және экономикалық құрылымын сақтауға, байытуға және нығайтуға қызмет етуі керек» деп белгіленген. Канада жақсы дамыған медиа секторына ие, бірақ оның мәдени өнімдері, әсіресе ағылшын тіліндегі фильмдер, телешоулар және журналдар, көбінесе АҚШ-тан импортталған өнімдермен қалың жабылады. Осының салдарынан, ерекше канадтық мәдениетті сақтауды федералдық үкіметтік бағдарламалар, заңдар және Канаданың телерадио хабарларын тарату корпорациясы (CBC), Канаданың Ұлттық кино кеңесі (NFB) және Канаданың радиотелевизия және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) сияқты институттар қолдайды. Канаданың баспа және цифрлық бұқаралық ақпарат құралдары, екі ресми тілде де, көбінесе «бірнеше корпорациялардың» басымдығында болады. Бұл корпорациялардың ең ірісі – елдің ұлттық қоғамдық телерадиокомпаниясы, Канаданың телерадио корпорациясы, ол өзінің ағылшын және француз тілдеріндегі радио және телеарналарын іске қосып, отандық мәдени мазмұнды өндіруде маңызды рөл атқарады. CBC-ден басқа, кейбір провинциялық үкіметтер де өздерінің білім беру теледидарларын ұсынады, мысалы, TVOntario және Télé Québec. Канададағы жаңалықтардан басқа медиа мазмұнына, соның ішінде кино мен теледидарға, жергілікті авторлардың еңбектері де, АҚШ, Ұлыбритания, Австралия және Франциядан импортталған өнімдер де әсер етеді. Шетелдік медианың көлемін азайту мақсатында теледидар хабарларын таратуға мемлекеттік араласу, мазмұнды реттеуді де, мемлекеттік қаржыландыруды да қамтиды. Канаданың салық заңдары журналдардағы жарнамадағы шетелдік бәсекелестікті шектейді.

Спорт

Канададағы спорт түрлері алуан түрлі ойындардан тұрады. Канадалықтар бағалайтын көптеген жарыстар болғанымен, ең көп таралғандары – мұз хокеюі, лакросс, канадалық футбол, баскетбол, футбол, керлинг, бейсбол және рингет. Керлинг пен футболдан басқа барлық спорт түрлері отандық деп есептеледі, себебі олар канадалықтар тарапынан ойлап табылды немесе олардың тамыры Канадаға дейін жетеді. "Хоккей" деп аталатын мұз хокеюі – Канаданың ең танымал қысқы спорты, ең көп көрермен жиқсақ спорт түрі және халықаралық жарыстардағы ең сәтті спорт. Бұл – Канаданың ресми ұлттық қысқы спорты. Лакросс – ежелгі тамырлары бар отандық спорт, ол Канаданың ең көне және ресми жазғы спорты. Ал Канада футбол лигасының жыл сайынғы чемпионаты – "Сұр кубок" – елдегі ең ірі спорттық шара. Басқа спорт түрлерінің көрермендері көп болғанымен, Канадада ағылшын және француз тілдерінде футбол деп аталатын футбол, кез келген командалық спорттың ең көп тіркелген ойыншыларына ие және этникалық тегі, жасы мен жынысы ескерілмей, барлық демографиялық топтар арасында ең көп таралған спорт. Канаданың көптеген қалаларында кәсіби командалар бар, Солтүстік Американың ең жақсы кәсіби лигасы – Басты лигада үш команда өкілдік етеді. ФИФА Әлем чемпионаты, УЕФА Еуропа чемпионаты және УЕФА Чемпиондар лигасы сияқты халықаралық футбол жарыстары Канададағы ең көп көрерменді тартады. Басқа да танымал командалық спорт түрлеріне керлинг, көше хокеюі, крикет, регби лигасы, регби одағы, софтбол және Ultimate фрисби кіреді. Жеке спорт түрлерінен автожарыс, бокс, каратэ, кикбоксинг, аң аулау, спорттық ату, балық аулау, велосипед, гольф, жаяу серуендеу, ат жарысы, мұз сырғанау, шаңғы, сноуборд, жүзу, триатлон, диск гольф, су спорты және күрестің түрлі салалары танымал. Жалпы алғанда, салқын климатты ел ретінде Канада қысқы Олимпиада ойындарында жазғы Олимпиада ойындарынан гөрі үлкен жетістіктерге қол жеткізді, бірақ климаттың аймақтық айырмашылықтары командалық және жеке спорт түрлерінің кең ауқымын қамтамасыз етеді. Канаданың спорттық даңқы Канаданың спорт залында танылады, ал Лу Марш жүлдесі жыл сайын журналистер тобынан Канаданың үздік спортшысына табыс етіледі. Канадада көптеген басқа да спорттық даңқ залдары бар. Канадалық тағамдар мен Солтүстік Американың басқа тағамдары арасында көптеген ұқсастықтар болғанымен, көптеген бірегей тағамдар (немесе белгілі бір тағамдардың нұсқалары) тек елде ғана кездеседі және қол жетімді. Канаданың ұлттық тағамы деп есептелетін путин мен майлы пирогтар кең таралған. Басқа да танымал канадалық тағамдарға – жергілікті халықтың банок наны, француздық туртьер, Kraft Dinner, кетчуп чиптері, дата шарлары, нанаймо барелері, бекон, цезар коктейлі және тағы да көптеген тағамдар жатады. Канаданың Квебек провинциясы клен сиропының отаны және әлемдегі ең ірі өндірушісі. Монреаль стиліндегі бәліш және Монреаль стиліндегі шоғыр еті – еврей қауымдастықтары Квебекте әзірлеген тағамдар. Канаданың ең алғашқы үш асханасы – алғашқы халықтар, ағылшын және француз асханалары. Канаданың жергілікті халқының әдетте өздерінің дәстүрлі тағамдары бар. Ағылшын Канадасының асханасы британдық және американдық асханамен тығыз байланысты. Ал француз Канадасының дәстүрлі асханалары 16 ғасырлық француз асханасынан колониялық өмірдің қиын жағдайлары мен Coureur des bois-тың қысқы жабдықталуына байланысты дамыған. 18 және 19 ғасырлардағы Орталық, Оңтүстік және Шығыс Еуропадан, содан кейін Азия, Африка және Кариб бассейндерінен келген иммигранттардың толқындары аймақтық асханаларға әсер етті.

Sports in Canada consists of a variety of games. Although there are many contests that Canadians value, the most common are ice hockey, box lacrosse, Canadian football, basketball, soccer, curling, baseball and ringette. All but curling and soccer are considered domestic sports as they were either invented by Canadians or trace their roots to Canada. Ice hockey, referred to as simply "hockey", is Canada's most prevalent winter sport, its most popular spectator sport, and its most successful sport in international competition. It is Canada's official national winter sport. Lacrosse, a sport with indigenous origins, is Canada's oldest and official summer sport. and the Canadian Football League's annual championship, the Grey Cup, is the country's largest annual sports event. While other sports have a larger spectator base, association football, known in Canada as soccer in both English and French, has the most registered players of any team sport in Canada, and is the most played sport with all demographics, including ethnic origin, ages and genders. Professional teams exist in many cities in Canada – with a trio of teams in North America's top pro league, Major League Soccer – and international soccer competitions such as the FIFA World Cup, UEFA Euro and the UEFA Champions League attract some of the biggest audiences in Canada. Other popular team sports include curling, street hockey, cricket, rugby league, rugby union, softball and Ultimate frisbee. Popular individual sports include auto racing, boxing, karate, kickboxing, hunting, sport shooting, fishing, cycling, golf, hiking, horse racing, ice skating, skiing, snowboarding, swimming, triathlon, disc golf, water sports, and several forms of wrestling. As a country with a generally cool climate, Canada has enjoyed greater success at the Winter Olympics than at the Summer Olympics, although significant regional variations in climate allow for a wide variety of both team and individual sports. Great achievements in Canadian sports are recognized by Canada's Sports Hall of Fame, while the Lou Marsh Trophy is awarded annually to Canada's top athlete by a panel of journalists. There are numerous other Sports Halls of Fame in Canada. While there are considerable overlaps between Canadian food and the rest of the cuisine in North America, many unique dishes (or versions of certain dishes) are found and available only in the country. Common contenders for the Canadian national food include poutine and butter tarts. Other popular Canadian made foods include indigenous fried bread bannock, French tourtière, Kraft Dinner, ketchup chips, date squares, nanaimo bars, back bacon, the caesar cocktail and many many more. The Canadian province of Quebec is the birthplace and world's largest producer of maple syrup, The Montreal style bagel and Montreal style smoked meat are both food items originally developed by Jewish communities living in Quebec

The three earliest cuisines of Canada have First Nations, English, and French roots. The indigenous population of Canada often have their own traditional cuisine. The cuisines of English Canada are closely related to British and American cuisine. Finally, the traditional cuisines of French Canada have evolved from 16th century French cuisine because of the tough conditions of colonial life and the winter provisions of Coureur des bois. With subsequent waves of immigration in the 18th and 19th century from Central, Southern, and Eastern Europe, and then from Asia, Africa and Caribbean, the regional cuisines were subsequently affected.

Сыртқы көріністер

2002 жылы Globe and Mail газетіне берген сұхбатында исмаили мұсылмандарының 49-шы имамы Ага Хан Канаданы "жер бетіндегі ең табысты көпмәдениетті қоғам" деп сипаттап, оны "әлем үшін үлгі" деп атады. 2007 жылғы сауалнамада Канада әлемдегі ең жағымды ықпалға ие ел деп танылды. 27 елдегі 28 000 адамнан 12 елдің әлемдік ықпалын жағымды немесе жағымсыз деп бағалау сұралды. Канаданың жалпы ықпал деңгейі тізімде бірінші орында тұрды, сауалнамаға қатысушылардың 54 пайызы оны жағымды деп бағаласа, тек 14 пайызы жағымсыз деп бағалады. BBC жүргізген жаһандық сауалнама бойынша 2013 және 2014 жылдары Канада әлемдегі ең жағымды елдердің екінші орнында тұрды (Германиядан кейін). АҚШ-та Канада мәдениеті туралы көптеген түсініктер бар, бұл екі елдің де ішінара ортақ тарихы мен АҚШ және Канадаға тән мәдени ерекшеліктердің көп болуымен байланысты. Мысалы, орташа канадалық американдық құрдасынан көбірек ұялшақ деп есептелуі мүмкін. Канада мен АҚШ көбінесе бауырлас елдер ретінде салыстырылады, ал осы салыстырудан туындаған түсініктер екі елдің де әлемдік имиджін қалыптастырды: АҚШ – британдық тәждің қарсыласы, зорлық-зомбылық революциясының отында шыңдалған ел; ал Канада – Ұлыбританияның тыныш баласы, оның ұлттық мінез-құлқының сергектігімен танымал.