Кіріспе

17 ғасырдағы француз протестанттарға қарсы саясаты

Драконнадалар – 1681 жылы король Людовик XIV-нің гугеноттар (протестанттар) отбасыларын католик дініне өтуге мәжбүрлеу үшін қолданған француз үкіметі саясаты. Бұл жақсы тәртіпсіз драгундарды протестанттардың үйлеріне орналастыруды қамтыды, оларға тұрғындарды зорлауға және олардың мүлкін жоюға немесе ұрлауға ишарат жасалды. Осы рөлде жұмыс істеген сарбаздар "миссионерлік драгундар" деп әжуаланды.

Өмірбаян

1598 жылы Нант эдиктымен Генрих IV Францияның діни соғыстарын аяқтап, гугеноттарға салыстырмалы түрде жоғары дәрежеде төзімділік, сондай-ақ саяси және әскери жеңілдіктер берді. Бұл жеңілдіктер 1629 жылы гугеноттардың көтерілісінен кейін Алес бейбіт шартымен жойылды, бірақ эдикттағы діни төзімділік ережелері кардиналдар Ришелье мен Мазариннің үкіметтері кезінде көбінесе сақталды. Алайда Людовик XIV өзінің мемлекетінде діни біртектілікке қол жеткізуді мақсат етті. Алғашқыда ол гугеноттарға дінін өзгерту үшін қаржылық ынталандыру ұсынды, бірақ бұл шектеулі нәтиже берді. 1670 жылдардың соңына қарай ол қатаң саясатты қолдануға шешім қабылдады. Ол гугенот шіркеулерін бұзуға және гугенот мектептерін жабуға бұйрық берді.

Іске асыру

Людовик XIV заңдық қуғын-сүргінді католиктік дінге кіруден бас тартқан угеноттарды қорқыту саясатымен біріктірді, олардың үйлеріне драгундарды да, қарапайым жаяу әскерлерді де орналастырды. Әскерлерге тұрғындарды мемлекеттік дінге өтуге немесе елден кетуге көндіру үшін оларды мазақтауға және қорқытуға нұсқау берілді. Француз армиясының сол кездегі 14 драгун полкі, жылдам қимылдайтын жаяу әскер ретінде, кейде қазіргі кезде ішкі қауіпсіздік міндеттері деп аталатын жұмыстарға және угеноттарды қуғындаудың тиімді құралы ретінде пайдаланылды. Әскерлерді таңдап, мәжбүрлеп орналастыруды 1681 жылы Пуатудағы интендант Рене де Марилак бастады. Соғыс министрі Франсуа Мишель ле Теллие, Лувуа маркизінің рұқсатымен, Марилак жүйелі түрде әскерлерді протестанттардың үйлеріне орналастырды, католиктік дінге жаңадан өткен үйлерді осыдан босататын заңдар оларды дін аударуға итермелейді деп күтті. Орналастырылған әскерлердің қимылдары бақылаудан шығып, бірнеше ескерту хаттарынан кейін Лувуа маркизі Марилакты Пуатудан қайтаруға мәжбүр болды. Кейіннен Лувуа маркизіне драгоннадтарды бастады деген айып тағылды, бірақ зерттеулер жауапкершілікті корольдік құрметке ұмтылған де Марилак сияқты төменгі лауазымды шенеуніктерге жүктегенін көрсетті. Лувуа бұл саясатқа қарсы болмады, бірақ оған қатысқан әскерлердің тәртібіне тигізетін теріс әсеріне алаңдады.

Нәтиже

Протестанттарды қуғындау Англияда үлкен ашу-ыза тудырды және гугеноттарға жасалған адамдық емес қарауға қарсы наразылық білдіретін әдебиеттер толқынына әкелді, олардың мыңдаған адамдары Англияға пана іздеп қашты. Драконнадтар протестанттарды Франциядан қашуға мәжбүр етті, тіпті 1685 жылғы Фонтенбло эдикты Нант эдиктымен берілген діни құқықтарын жойғанға дейін. Көптеген гугенот босқындары Швейцария, Голландия Республикасы (кейбіреулері Африканың оңтүстігіндегі Кейп колониясына көшіп кетті), Англия және неміс территорияларына (әсіресе Бранденбург-Пруссияға) пана тапты. Аз ғана саны Жаңа Францияға, Солтүстік Америкадағы ағылшын отарларына немесе лютерандық Скандинавияға қашты. Гугеноттар Бразилияға да қашып, онда Сент-Луи-де-Марагнан қаласын (қазіргі Сан-Луис, Мараньяно штаты) құрды, ол француздықтар құрған жалғыз бразилиялық астана. Бүгінде қаладағы француз гугеноттарының отарлауының қалдықтары арасында гугеноттарға арналған мұражай бар, ал гугеноттар бекініс салған жер қалалық әкімшілікке айналды, бірақ ол өзінің бастапқы атауын – Ла Равардьерені сақтап қалды. 1686 жылдың 17 қаңтарында XIV Людовик өзінің саясаты Францияның протестант халқының санын 800 000-нан 900 000-ға дейін азайтқанын мәлімдеді. Ол бұл туралы артық айтса да, олардың саны айтарлықтай төмендеді. Протестантизм саласындағы сарапшы Ханс Й. Хиллербрандтың сөзіне сүйенсек, гугеноттардың саны 1572 жылғы Бартоломей күні қырғынынан бері бірте-бірте азайып келеді. Бұл науқан Франция экономикасына зиян келтірді, өйткені олардың көпшілігі қалыптасып келе жатқан қалалық буржуазияның бір бөлігі болды, ал көптегендері жібек тоқу, сағат жасау, күміс шеберлігі және оптометрия сияқты біліктерге ие болды.