Кіріспе

Американдық френолог және лекция оқушы (1809–1887)

Орсон Сквайр Фаулер (11 қазан 1809 – 18 тамыз 1887) – американдық френолог және лекция оқушы. Ол сонымен қатар 19 ғасырдың ортасында сегізбұрышты үйлерді кеңінен танымал етті.

Ерте өмір

Хорас пен Марта (Хоу) Фаулердің ұлы, ол Нью-Йорк штатының Кохоктон қаласында дүниеге келді. Ол Ашленд академиясында колледжге дайындалды және Амхерст колледжінде оқып, 1834 жылы бітірді.

Мансап

Ол ағасы Лоренцо Найлс Фаулермен бірге Нью-Йорк қаласында френологиялық кеңселер ашты. Орсон 1834 жылдан 1887 жылға дейін френология, денсаулықты сақтау, халыққа білім беру және әлеуметтік реформалар туралы жазды және лекция оқыды. Лоренцо және оның әйелі Лидия Фолгер Фаулер френология тақырыбында Орсонмен бірге жиі лекция берді. Үшеуі 19 ғасырдың ортасында френологияның танымалдығына "үлкен үлес қосты". Френология жиі құлдықты ақтау және афроамерикандықтардың кемтарлығына сенімді нығайту үшін қолданылды. Фаулердың жазуынша, қалың шаштар мидағы қалың талшықтармен байланысты және олар қалың сезімдерді көрсетеді; оның пікірінше, африкалық текті адамдардың сөздік дағдылары нашар және олар бала күтуге немесе дастарқанда қызмет етуге жарамды. Сонымен қатар, Фаулер мен оның ағасы шығарған френологиялық журнал құлдықты жоюға белсенді түрде шақырып, оны "қорқынышты жамандық" деп атады. Фаулердың жазбалары антисемиттік сипатқа ие болды. Мысалы, "Мұрагерлік ерекшеліктері" (1843) атты еңбегінде Фаулер еврей халқының мұрагерлік тұрғыдан жинақы, алдағыш және құрылыс-бұзушы екенін жазды (френология бұл "органдардың" ешқайсысының өзіндік жаман емес, бірақ олардың барлығын жақсылыққа пайдалануға болады деп санайды). Орсон 1838-1842 жылдары Филадельфияда "Френологиялық журналды" шығарды және бастырды. Ол 1846 жылдан 1854 жылға дейін Нью-Йорктегі Fowler & Wells баспасымен серіктес болды, Фишкилл, Нью-Йорк және Элизабет, Нью-Джерсиде тұрды. Оның қарындасы Шарлотта Фаулер Уэллс және оның күйеуі баспа ісіне қатысты, ал ол акционерлік қоғамға айналғаннан кейін президент болды. Ол 1848-1853 жылдары үй салды, кейіннен "Фаулердің ақымақтығы" деп аталды, ол Гудзон өзеніне көрініс беретін сегізбұрышты үй болды. Ол "Сегізбұрышты үй: Барлығына арналған үй" атты кітап жазды, онда мұндай үйде өмір сүрудің артықшылықтары туралы айтылды және ол АҚШ пен Канадада кеңінен таралған сәннің басталуына себепкер болды. Ол 1863 жылы кеңсесін Массачусетс штатының Бостон қаласына көшірді және 1863 жылдан 1880 жылға дейін Манчестерде тұрды. Ол 1883 жылдан 1887 жылдың 18 тамызына дейін, қайтыс болғанға дейін Нью-Йорктегі Шарон қаласында тұрды.

Жеке өмір

Фаулер үш рет үйленген: Елиза (Бреворт) Шевалье ханымға, Мэри (Айкен) Пул ханымға және Эбби Л. Айреске. Оның үш баласы болды. Фаулер ішімдік ішпейтін және вегетариандық өмір салтын ұстанды. Ол "Физиология: жануарлар мен ақыл-ойы" атты кітабында вегетариандық диетаны насихаттады және 1852 жылы Америка вегетариандық қоғамының вице-президенті болды. Фаулердің де қазіргі психологияға әсері болды. Ол білім беру және ұстамдылықты уағыздаған, жалпы реформатор ретінде танылды. Орсон, оның қайын сіңілісі Лидия Фаулер сияқты, әйелдердің АҚШ-та дерлік заңдық құқықтары болмаған кезеңде әйелдер теңдігі үшін күресті. Ол балалардың құқықтарын қорғады, оның еліндегі дамып келе жатқан өнеркәсіптік зауыттарда бала еңбегі әдеттегі жағдай еді. Фаулер кітап сатушы және баспагер ретінде Уолт Уитменнің "Жапырақтар" және басқа да шығармаларының алғаш рет жариялануына зор үлес қосты.