Кіріспе

Ж.Р.Р. Толкиннің аяқталмаған романы "Notion Club Papers" – Ж.Р.Р. Толкиннің 1945 жылы жазылған және ол қайтыс болғаннан кейін "Саурон жеңілді" кітабында, "Орта Жер тарихының" 9-томында жарияланған, аяқталмай қалған романы. Бұл "Сақиналар Иесі" романы дамып жатқан кезде жазылған уақыт саяхаты туралы әңгіме. "Notion Club" – Толкиннің өзінің "Inklings" клубының көркем бейнесі. Толкиннің уақытты зерттеу құралы – түсінікпен армандау. Бұл клуб мүшелеріне "Сильмариллионда" баяндалғандай, Атлантида сияқты Нуменор аралының құлауы сияқты оқиғаларды бастан кешіруге мүмкіндік береді. "The Notion Club Papers" романының аяқталмаған мәтіні "Саурон жеңілді" кітабында 120 бетке жуық, ал оған Кристофер Толкиннің 40 беттік түсіндірмелері мен жазбалары, сондай-ақ оның әкесі қолмен жазған беттердің үлгілері қоса берілген.

Контекст

Дж. Р. Р. Толкин – ағылшын әдебиетінің ғалымы, филолог және орта ғасырлардағы тіл мен поэзияға, әсіресе англосаксондық Англия мен Солтүстік Еуропаға қызығушылық танытқан зерттеуші. Оның "Беовульф" жөніндегі кәсіби білімі, бұл – христиандық баяндаушымен айтылған, бірақ пұтқа табынушылық әлем туралы жыр, оның ойдан шығарылған Орта Жер әлемін қалыптастыруға көмектесті. "Англия үшін мифология" құру ниеті оны әңгімелер ғана емес, сонымен қатар толыққанды тілдері, халықтары, мәдениеттері мен тарихы бар Орта Жер әлемін жасауға жетеледі. Оның көптеген ықпалдарының ішінде өзінің Рим-католик діні, орта ғасырлық тілдер мен әдебиет, соның ішінде скандинавия мифологиясы бар. Ол жоғары фантастикалық туындыларымен, атап айтқанда "Хоббит" (1937), "Сақиналардың иесі" (1954–1955) және "Сильмариллион" (1977) кітаптарымен танымал. Бәрі Орта Жерде өтеді.

Құрылымы мен сюжеті

Бұл оқиға Оксфорд өнер талқылау тобының – Notion Club-тың кездесулері төңірегінде өрбиді. Осы кездесулер барысында Альвин Арундел Лоудам Нуменор туралы түсін, Атлантидамен және Толкиннің Орта Жерімен байланысты жоғалған өркениет туралы айтады. Осы түстер арқылы ол Нуменор тарихы мен Орта Жер тілдері (әсіресе Квенья, Синдарин және Адунай) туралы көп нәрсені «ашады». Аяқталмаған болғанымен, әңгіменің соңында Лоудхэмнің өзінің Нуменордың құрылысынан қашқан елдің басшысы Элендилдің бір түріндегі жаңа тууы екені анық көрінеді. Клубтың басқа мүшелері де басқа уақыттар мен орындар туралы айқын түстерін бөліседі. «Notion Club Papers» өте күрделі құрылымға ие. Басты оқиға (өзі Нуменор оқиғасының шеңбері болатын Notion Club) кадрлық оқиғаның ішінде орналасқан. Екі оқиға да 1945 жылы жазылғаннан кейінгі болашақта өтеді. Оқиғаның ішінде Толкиннің еуропалық аңыздарының нұсқалары: Король Шеве және «Имрам» деп аталатын үш беттік өлең – «Бренданның өлімі» бар. Кадрлық оқиға бойынша, Грин мырза 2012 жылы Оксфордтағы макулатура қаптарынан құжаттар табады. Бұл құжаттар, атауымен Notion Club Papers, Notion Club кездесулерінің толық емес протоколы; бұл кездесулер 1980 жылдары өткен деп есептеледі. Қатысушылардың бірі жазған протоколдарда 1970-1980 жылдардағы «оқиғаларға» сілтемелер бар. Грин құжаттардан үзінділерді қамтитын алғашқы басылымды жариялайды. Екі ғалым алғашқы басылымды оқып, құжаттарды қарауға рұқсат сұрайды, содан кейін толық есеп ұсынады. «Екінші басылымға қосымшалар» құжаттардың мерзіміне қатысты қайшылықты дәлелдерді атап өтеді және баламалы мерзім ұсынылады: олар 1940 жылдары жазылған болуы мүмкін.

Жазу және жариялау

Дж. Р. Р. Толкин 1945 жылы "Notion Club Papers" еңбегінің аяқталмаған бірнеше нұсқаларын жазды. 120 беттік үзінді 1992 жылы Ұлыбританияда Джордж Аллен және Унвин, ал АҚШ-та Хоутон Миффлин баспалары "Орта Жер тарихының" 9-томындағы "Саурон жеңілді" кітабында жарияланды. Кітапқа Кристофер Толкиннің тоқтап қалған роман туралы 40 беттік түсіндірмелері мен жазбалары қоса берілген, сондай-ақ оның әкесі қолмен жазған беттердің мысалдары қайта басылған.

Әдебиет тобы

Мәтін К.С. Льюистің "Ғарыш трилогиясы" туралы пікір білдіреді. Льюис пен Толкин жақын дос болып, "Инклингс" әдеби клубының мүшелері еді. Екеуі де ғарыш саяхаты (Льюис) және уақыт саяхаты (Толкин) туралы роман жазуға келісіп, өйткені оларға шынымен ұнаған оқиғалар өте аз екендігіне сенеді.

Уақытпен саяхат

"Notion Club Papers" шығармасы 1936-1937 жылдары жазылған, аяқталмаған "Жоғалған жол" шығармасын қайта жазуға жасалған әрекет ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл, тағы да бір әрекет – Нуменор жырларын уақыт арқылы саяхат ету арқылы заманауи әңгімемен байланыстыру. Бұл сол кездегі танымал Дж.У.Данн теориясына сәйкес келеді, ол 1927 жылы жариялаған "Уақытпен тәжірибе" еңбегінде түстердің өткен және болашақ оқиғалардың естеліктерін біріктіре алатынын, ал уақыттың әртүрлі өлшемдердегі бақылаушылар үшін әртүрлі ағынын ұсынған. "Алвин" қазіргі заманғы аты, "Ælfwine" көне ағылшын аты және "Элендил" квеня атының барлығы "Эльф досы" дегенді білдіреді. "Жоғалған жолда" әңгімеде Эдвин/Элвин, Эадвин/Эльвин, Аудин/Албоин, Амандил/Элендил есімді әке-бала кейіпкерлері бар, олардың барлығы "Қуаныш досы/Эльф досы" дегенді білдіреді, себебі бұл жұп тарих бойына Нуменорға дейін уақытпен саяхаттайды, дәл Notion Club Papers кейіпкерлері өздерінің түсінде саяхаттайтындай. Бұл Сильмариллионда суреттелген Нуменорды Англия үшін ойлап табылған мифологияның бір бөлігі ретінде бейнелейді. Толкиннің өмірбаясын жазған Джон Гарт, Notion Club Papers кейіпкері Лоудхэмнің ортаңғы аты Арунделдің ағылшын жер-атауы екенін, сондай-ақ легендариумның Эарендел (Элендилдің атасы) жырларының эхосы екенін айтады. + Толкиннің негізгі әңгімесіндегі кейіпкерлердің түрлі уақытта қайта тууы. Қарым-қатынас Германдық Көне ағылшын Мағынасы Қазіргі аты Квеня (Нуменорда) Әке Альбоин Ælfwine Эльф досы Алвин, Элвин, Олдвин Элендил Ұлы Аудин Eadwine Қуаныш досы Эдвин Herendil — — Освин Құдай досы Освин, Освальдқа қараңыз Валандил ("Валар досы")

Дегенмен, екі әңгіме де көп уақыт саяхаттарын жасамай тұрып тоқтап қалады. Кристофер Толкиннің айтуынша, егер оның әкесі "Notion Club Papers" шығармасын жалғастырған болса, ол Альвин Лоудхэмнің нақты әлемін Англияның Ælfwine ата-бабасымен, "Жоғалған ертегілер кітабының" ойдан шығарылған авторымен және Атлантидамен байланыстырар еді. Notion Club мүшелерінің бірі Майкл Джордж Рамер, айқын түстерді уақытпен саяхатпен және Нуменорді батқан цунамимен біріктіреді. Ол бұл тарих, қиял, әлде олардың арасындағы нәрсе ме екенін айта алмайды. Верлин Флигер кейіпкердің саяхаты кельттік Имрам саяхаттарын еске түсіретінін, Толкиннің сол кезде "Имрам" атты өлең жазғанын және оның өмірінде жарияланған жалғыз туынды екенін атап өтті. Вирджиния Луллинг "Notion Club Papers" туралы: "Толкиннің оны тастауының себебі болды: қолданыстағы тараулар сәтті емес, бірақ жарқыраған сәттері бар" дейді. Кристофер Толкин бұған назар салып, "әкемнің 'көре білуі' тек төрт айға ғана қате болды" деді.