«Хоббит немесе Барып-қайту» — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1937 жылы жазылған кітап, Дж.Р.Р. Толкиннің балалар кітабы.

«Хоббит, немесе Осында және Қайтадан» – ағылшын жазушысы Дж.Р.Р. Толкиннің балаларға арналған фантастикалық романы. 1937 жылы жарық көрген бұл кітап сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, Карнеги медаліне ұсынылып, «Нью-Йорк Герольд Трибюн» газетінен жасөспірімдер әдебиетінің ең үздік туындысы үшін жүлде алды. Кітап балалар әдебиетінің классикасы ретінде танылып, бүгінгі күнге дейін 100 миллионнан астам данасы сатылған, барлық уақыттағы ең көп таралған кітаптардың бірі болып табылады. «Хоббит» Ортажерде өтеді және тайтл бойынша хоббит – үйін жақсы көретін Билбо Бэггинс, сиқыршы Гандальф пен Ториннің серіктерінің он үш кәрізшісімен бірге аждаһа Смаугтан олардың үйін және қазынасын қайтарып алу үшін қауіпті саяхатқа шығады. Билбоның жолы оны тыныш ауылдық жерден қауіпті аймаққа жеткізеді. Оқиға пикарестік немесе эпизодтық квест түрінде баяндалады; әр тарауда Билбоның жолында жаңа монстр немесе қауіп пайда болады. Билбо өзінің жағымсыз, романтикалық, мистикалық және еркін мінезін қабылдап, ақыл-ойы мен салауаттылық арқасында жаңа деңгейде жетіледі, біліктілікке ие болады және даналыққа жетеді. Оқиға Бес әскер шайқасында құлшынына жетеді, онда бұрынғы тараулардағы кейіпкерлер мен жаратылыстар қақтығысқа түсу үшін қайтадан пайда болады. Жеке өсу және ерлік түрлері – оқиғаның орталық тақырыптары, сонымен қатар соғыс мотивтері де маңызды орын алады. Осы тақырыптар сыншыларды Толкиннің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы өзінің тәжірибесінің оқиғаны қалыптастырудағы маңызды рөліне жетеледі. Автордың герман филологиясы туралы ғылыми білімі және мифология мен ертегілерге деген қызығушылығы жиі айтылады, бірақ жақында ғана жазылған шығармалар, оның ішінде оқиғалар мен Уильям Моррис еңбектері де әсер еткен. Басшы кітаптың сыншылар тарапынан мақталуына және қаржылық табысқа қол жеткізуіне риза болды, сондықтан одан жалғасын жазуды сұрады. Толкиннің «Сақиналар Иесі» жұмысы дамыған сайын, ол «Хоббитте» де оған ретроспективті түзетулер енгізді. Бұл аз ғана, бірақ маңызды өзгерістер екінші басылымға енгізілді. Келесі басылымдар да шағын түзетулермен шықты, оның ішінде Толкиннің Билбо тап болған әлем туралы өзгеріп келе жатқан түсінігі де ескерілді. Бұл кітап ешқашан басылымнан шыққан емес. Оның жалғасып жатқан мұрасы сахналық қойылымдар, экрандаулар, радиоспектакльдер, үстел ойындары және бейне ойындарға бейімделуді қамтиды. Осы бейімделулердің бірнешеуі өздерінің құндылықтарымен сыншылар тарапынан жоғары бағаланды.

The Hobbit, or There and Back Again is a children's fantasy novel by the English author J. R. R. Tolkien. It was published in 1937 to wide critical acclaim, being nominated for the Carnegie Medal and awarded a prize from the New York Herald Tribune for best juvenile fiction. The book is recognized as a classic in children's literature and is one of the best selling books of all time, with over 100 million copies sold. The Hobbit is set in Middle earth and follows home loving Bilbo Baggins, the hobbit of the title, who joins the wizard Gandalf and the thirteen dwarves of Thorin's Company, on a quest to reclaim the dwarves' home and treasure from the dragon Smaug. Bilbo's journey takes him from his peaceful rural surroundings into more sinister territory. The story is told in the form of a picaresque or episodic quest; several chapters introduce a new type of monster or threat as Bilbo progresses through the landscape. Bilbo gains a new level of maturity, competence, and wisdom by accepting the disreputable, romantic, fey, and adventurous sides of his nature and applying his wits and common sense. The story reaches its climax in the Battle of Five Armies, where many of the characters and creatures from earlier chapters re emerge to engage in conflict. Personal growth and forms of heroism are central themes of the story, along with motifs of warfare. These themes have led critics to view Tolkien's own experiences during World War I as instrumental in shaping the story. The author's scholarly knowledge of Germanic philology and interest in mythology and fairy tales are often noted as influences, but more recent fiction including adventure stories and the works of William Morris also played a part. The publisher was encouraged by the book's critical and financial success and, therefore, requested a sequel. As Tolkien's work progressed on its successor, The Lord of the Rings, he made retrospective accommodations for it in The Hobbit. These few but significant changes were integrated into the second edition. Further editions followed with minor emendations, including those reflecting Tolkien's changing concept of the world into which Bilbo stumbled. The work has never been out of print. Its ongoing legacy encompasses many adaptations for stage, screen, radio, board games, and video games. Several of these adaptations have received critical recognition on their own merits.

Кейіпкерлер

Басты кейіпкер Билбо Бэггинс – құрметті, тартымды және жақсы жағдайда өмір сүретін хоббит. Олар жер астындағы үйлерде тұратын, көбінесе фермерлер мен бағбандар болып табылатын, жүнді, былғары табандары бар, кішкентай адамдарға ұқсайтын халық. Гандальф, көшпелі сиқыршы, Билбоны он үш жұлдыздың тобымен таныстырады. Торин Дуб-қалқан – жұлдыз тобының мақтаншақ және өркөкірек басшысы және Жалғыз Тау астындағы жойылған жұлдыздық патшалықтың мұрагері. Смауг – Торриннің атасының патшалығын бұрын тонаған және қазір зор қазынаның үстінде ұйықтап жатқан алып қолтырауын. Оқиғаның барысында компанияның қалған он екі жұлдызы сияқты, әртүрлі маңызға ие көптеген басқа кейіпкерлер де бар: екі түрлі эльфтер – көңілді де, сонымен қатар қатал жауынгерлер; Адамдар; адам жейтін тролльдер; тас лақтыратын алыптар; зұлым үңгірде мекендейтін гоблиндер; орманды қоныстандыратын, сөйлей алатын алып өрмектер; құдіретті және батыр арыстандар; зұлым қасқырлар немесе варгтар, гоблиндермен біріккен; дана Элронд; жер асты көлінде тұратын ерекше жаратылыс Голлум; аюға айнала алатын Бейорн; және Көл қаласының қатал, бірақ ар-намысшыл садақшысы Бард Боуман.

Сюжет

Гандальф Билбо Беггинсті Торин Эмбеққалқасы және оның он екі эльф тобы (Двалин, Балин, Кили, Фили, Дори, Нори, Ори, Оин, Глойн, Бифур, Бофур және Бомбур) үшін той өткізуге алдап әкеледі. Олар ежелгі үйлерін, Жалғыз Тауды және оның зор қазынасын айдаһар Смагтан қайтарып алу жоспарларын талқылайды. Гандальф Трордың Таудың құпия есігін көрсететін картасын ашады және таңырқанған Билбоны экспедицияның "ұрлығы" ретінде ұсынуды ұсынады. Эльфтер бұл идеяны күлдіреді, бірақ ашуланған Билбо өзінің ынтасымен келіседі. Топ жабайы далаға саяхаттайды. Гандальф серіктерді тролльдерден құтқарып, оларды Ривенделге жеткізеді, онда Элронд картадан жаңа құпияларды ашады. Олар тұманды Тауларды кесіп өтуге тырысқанда, гоблиндер тұтқынға алады және жер астына терең түсіреді. Гандальф гоблин патшасын өлтіріп, оларды босатады, бірақ Билбо гоблиндерден қашқанда серіктерінен айрылып қалады. Гоблиндердің туннельдерінде адасып, ол құпия жүзікке тап болады, содан кейін оны жұмбақтар ойынына шақыратын Голлуммен кездеседі, әрқайсысы жұмбақ қояды, ешқайсысы жауабын таба алмайды. Егер Билбо жеңсе, Голлум оған туннельдерден шығу жолын көрсетеді, бірақ ол сәтсіз болса, өмірінен айырылады. Жүзіктің көмегімен, ол көрінбейтін күшке ие болып, қашып құтылып, эльфтерге қосылады, олардың алдындағы беделін арттырады. Гоблиндер мен варгтар қуып жетеді, бірақ серіктерді бүркіттер құтқарады. Олар тері өзгертетін Беорнның үйінде демалады. Серіктер қараңғы Мүрк орманына кіреді, бірақ Гандальф басқа міндеттермен айналысады. Мүрк орманында Билбо алдымен алып өрмекшілерден, содан кейін Ормандағы эльфтердің түрмесінен эльфтерді құтқарады. Жалғыз Тауға жақындағанда, саяхатшыларды Көл қаласының халқы құшақ жайып қарсы алады, олар эльфтер Смагтың құлауы туралы болжамды орындайды деп үміттенеді. Экспедиция Тауға жетеді және құпия есікті табады. Эльфтер Билбоны, құпиялылығына қарамастан, айдаһардың қоршауын зерделеуге жібереді. Ол үлкен тостағанды ұрлап, Смаугпен сөйлесіп жатып, ежелгі айдаһардың қару-жарағындағы әлсіз жерді байқайды. Ашуға буырқанған айдаһар, Көл қаласының шабуылға қатысқанын біліп, қаланы қирату үшін ұшып кетеді. Торғай Билбоның Смагтың әлсіздігі туралы айтқанын естіп, Көл қаласының тұрғыны Бардқа хабарлайды. Смаг қалаға апат әкеледі, Бард Смагтың қару-жарағының тігізіне жебе атып, айдаһарды өлтіреді. Эльфтер Тауды басып алғаннан кейін, Билбо Аркенстоунды, Торин отбасының ең қымбат мұрасын тауып, жасырып қояды. Ормандағы эльфтер мен Көл халқы Көл қаласының қирауы үшін өтемақы және қазынаға қатысты ескі талаптарды реттеуді талап етеді. Торин оларға ештеңе беруден бас тартқанда, олар Тауды қоршайды. Алайда, Торин Темір Төбедегі туыстарына хабар жіберіп, өз позициясын нығайтады. Билбо сыртқа шығып, Аркенстоунды қоршауға алғандарға береді, соғысқа жол бермеуді үміттенеді. Олар асыл тасты Торинге қазынамен айырбастау үшін ұсынғанда, Билбо оны қалай алғанын айтады. Торин, өзінің сатқындыққа ұшырағанын сезініп, Билбоны қуады, бірақ Ториннің екінші туысы Темір Аяқты Дайннің әскері келгенде шайқас болмайды. Гандальф қайтадан пайда болып, гоблиндер мен варгтардың жақындап келе жатқанын ескертеді. Эльфтер, адамдар және эльфтер бірігіп, бірақ тек бүркіттердің уақтылы келгенімен және аю түрінде күресіп, гоблин басшысын өлтірген Беорнның көмегімен бес әскердің шайқасында жеңіске жетеді. Торин жараланып, өлер алдында Билбомен татуласады. Билбо қазынадан өз үлесінен аз ғана бөлігін қабылдайды, оған көбірек қажеттілік сезімген жоқ, бірақ ол үйге өте бай хоббит ретінде қайта оралады. Көп жылдар өткен соң, ол өзінің оқиғаларын жазады.

Gandalf tricks Bilbo Baggins into hosting a party for Thorin Oakenshield and his band of twelve dwarves (Dwalin, Balin, Kili, Fili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur, and Bombur), who go over plans reclaiming their ancient home, Lonely Mountain, and its vast treasure from the dragon Smaug. Gandalf unveils Thrór's map showing a secret door into the Mountain and proposes that the dumbfounded Bilbo serve as the expedition's "burglar". The dwarves ridicule the idea, but Bilbo, indignant, joins despite himself. The group travels into the wild. Gandalf saves the company from trolls and leads them to Rivendell, where Elrond reveals more secrets from the map. When they attempt to cross the Misty Mountains, they are caught by goblins and driven deep underground. Although Gandalf kills the goblin king and rescues them, Bilbo gets separated from the others as they flee the goblins. Lost in the goblin tunnels, he stumbles across a mysterious ring and then encounters Gollum, who engages him in a game, each posing a riddle until one of them cannot solve it. If Bilbo wins, Gollum will show him the way out of the tunnels, but if he fails, his life will be forfeit. With the help of the ring, which confers invisibility, Bilbo escapes and rejoins the dwarves, improving his reputation with them. The goblins and Wargs give chase, but the company are saved by eagles. They rest in the house of the skin changer Beorn. The company enters the dark forest of Mirkwood without Gandalf, who has other responsibilities. In Mirkwood, Bilbo first saves the dwarves from giant spiders and then from the dungeons of the Wood elves. Nearing the Lonely Mountain, the travellers are welcomed by the human inhabitants of Lake town, who hope the dwarves will fulfil prophecies of Smaug's demise. The expedition reaches the mountain and finds the secret door. The dwarves send a reluctant Bilbo inside to scout the dragon's lair. He steals a great cup and, while conversing with Smaug, spots a gap in the ancient dragon's armour. The enraged dragon, deducing that Lake town has aided the intruders, flies off to destroy the town. A thrush overhears Bilbo's report of Smaug's vulnerability and tells Lake town resident Bard. Smaug wreaks havoc on the town, until Bard shoots an arrow into the chink in Smaug's armour, killing the dragon. When the dwarves take possession of the mountain, Bilbo finds the Arkenstone, the most treasured heirloom of Thorin's family, and hides it away. The Wood elves and Lake men request compensation for Lake town's destruction and settlement of old claims on the treasure. When Thorin refuses to give them anything, they besiege the mountain. However, Thorin manages to send a message to his kinfolk in the Iron Hills and reinforces his position. Bilbo slips out and gives the Arkenstone to the besiegers, hoping to head off a war. When they offer the jewel to Thorin in exchange for treasure, Bilbo reveals how they obtained it. Thorin, furious at what he sees as betrayal, banishes Bilbo, and battle seems inevitable when Dáin Ironfoot, Thorin's second cousin, arrives with an army of dwarf warriors. Gandalf reappears to warn all of an approaching army of goblins and Wargs. The dwarves, men and elves band together, but only with the timely arrival of the eagles and Beorn, who fights in his bear form and kills the goblin general, do they win the climactic Battle of Five Armies. Thorin is fatally wounded and reconciles with Bilbo before he dies. Bilbo accepts only a small portion of his share of the treasure, having no want or need for more, but still returns home a very wealthy hobbit roughly a year and a month after he first left. Years later, he writes the story of his adventures.

Өмірбаян

1930 жылдардың басында Толкин Оксфордта Роулинсон және Босворт ағылшын тілінің ежелгі сақ тілі профессоры ретінде академиялық мансабын жалғастырды, Пемброк колледжінде стипендиямен. Оның бірнеше өлеңдері журналдарда және шағын жинақтарда жарияланды, соның ішінде Goblin Feet және The Cat and the Fiddle: A Nursery Rhyme Undone and its Scandalous Secret Unlocked, – «Hey Diddle Diddle» балалар өлеңінің жаңа өңделуі. Оның осы кездегі шығармашылық ізденістеріне Санта-Клаустың балаларына жазған хаттары да кірді – соғысып жатқан гномдар мен гоблиндер, сондай-ақ көмекші полярлық аю бейнеленген иллюстрациялық қолжазбалар, эльф тілдерін жасау және оларға байланысты мифология, оның ішінде 1917 жылдан бері жазылып келе жатқан «Жоғалған ертегілер кітабы». Бұл туындыларының барлығы да автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. 1955 жылы В. Х. Ауденге жазған хатында Толкин 1930 жылдардың басында «Хоббит» романын бастағанын еске алады. Оқушылардың жұмыстарын тексеріп отырғанда, ол бос параққа тап болды. Шабыттанған күйде, ол: «Жердегі бір ойықта хоббит тұрды» деген сөздерді жазды. 1932 жылдың соңына қарай ол әңгімені аяқтап, қолжазбаны бірнеше досына, соның ішінде К. С. Льюиске және Толкиннің студенті Элейн Гриффитске берді. 1936 жылы Гриффитс Оксфордқа Джордж Аллен және Унвин баспасының қызметкері Сьюзан Дагналл келгенде, ол Дагналға кітапты ұсынған болуы мүмкін. Қалай болғанда да, Дагналл оған әсерленді және кітапты Стэнли Унвинге көрсетті, ол өз кезегінде 10 жасар ұлы Рейнерден оны бағалауын сұрады. Рейнердің жағымды пікірлері Аллен мен Унвиннің Толкиннің кітабын жариялау туралы шешімін қабылдауға септігін тигізді.

Орнату

"Хоббит" романының оқиғасы, түпнұсқа мұқабасында сипатталғандай, атаусыз фантастикалық әлемде "ерте заман, эльфтер дәуірі мен адамдар билігі арасындағы" кезеңде өтеді. Әлемнің картасы кітаптың ішкі жағында "Батыс Жерлері" батысқа қарай, ал "Жайлау" – шығысқа қарай көрсетілген. Алғашқыда бұл әлем жеке-дара болған, бірақ Толкин "Сақиналар Иесі" романына кіріскенде, бұл оқиғалар ондаған жылдар бойы жеке жұмыс істеп келген легендариумына сәйкес келуі мүмкін деген шешімге келді. "Хоббит" және "Сақиналар Иесі" Ардадағы Орта Жердің "Үшінші дәуірінің" соңы болды. Көп ұзағаннан соң, бұл ерте заманның әңгімелері "Силмариллион" және басқа да автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрген еңбектер ретінде жарияланды.

Суреттеу және дизайн

Ж.Р.Р. Толкиннің көркем туындылары

Толкиннің хат алмасуы мен баспагерлердің жазбалары оның кітаптың барлық дизайны мен иллюстрациясына қатысқанын көрсетеді. Барлық элементтер Толкиннің көптеген хат алмасулары мен ұсақ-түйектерге ден қоюының тақырыбы болды. Рейнер Унвин өзінің баспа өмірінен алынған естеліктерінде былай дейді: «Толкин 1937 жылы ғана Джордж Аллен мен Унвинге 26 хат жазды, олар толыққанды, ағылшын тілінде, көбінесе өткір, бірақ шексіз сыпайы және ашуландыратын дәлдікпен жазылған. Тіпті Толкин бастапқыда бес карта ұсынған карталар да мұқият қарастырылып, талқыланды. Ол Трордың картасын мәтінде алғашқы рет айтылғанда (яғни кітап байланғаннан кейін жабыстырылсын) және ай әріптерімен руналарды кері жағына салуды қалаған, осылайша оларды жарыққа ұстағанда көруге болады. Бастапқыда Аллен мен Унвин кітапты тек қана аяққағаздағы карталармен суреттеуді жоспарлаған, бірақ Толкиннің алғашқы эскиздері баспагерлерді қатты таңқалдырды, олар қосымша шығынға қарамастан кітаптың бағасын көтермей, оларды қосуды шешті. Осылайша ынталандырылған Толкин екінші топтама суреттерді ұсынды. Баспагер осылардың барлығын да қабылдап, бірінші басылымға он қара-ақ сурет пен екі аяққағаз картасын қосты. Суреттелген көріністер: Төбе: Хоббитон су арқылы, Тролльдер, Тау жолы, Еуриден Гоблин қақпасына қарай батысқа қарайтын тұманды таулар, Беорн залы, Мирквуд, Эльф патшасының қақпасы, Көл қаласы, Алдыңғы қақпа және Баг-Энд залы. Бір суреттен басқа барлығы бір беттік, ал Мирквуд суреті жеке тақта қажет етті. Оның шеберлігіне риза болған баспагерлер Толкиннен кітапқа арналған қорғағыш жапқыш жасауды сұрады. Бұл жоба да көптеген қайталаулар мен хат алмасулардың тақырыбына айналды, Толкин әрқашан өзінің сурет салу қабілеті туралы сын айтқан. Суреттің шетіндегі рун жазуы – ағылшын тілінің фонетикалық транскрипциясы, кітаптың атауын және автор мен баспагер туралы мәліметтерді береді. Алғашқы жапқыштың дизайнында әртүрлі түстердің бірнеше реңктері болды, бірақ Толкин оны әрдайым азырақ түстерді қолдана отырып бірнеше рет қайта жасады. Оның соңғы дизайны төрт түстен тұрды. Баспагерлер шығындарды ескере отырып, күннен қызыл түсті алып тастап, ақ түстің үстіне қара, көк және жасыл түстерді қалдырды. Баспагердің өндірістік бөлімі кітаптың мұқабасын жасады, бірақ Толкин бірнеше элементке қарсылық көрсетті. Бірнеше қайталаулардан кейін соңғы дизайн негізінен автордың дизайны болды. Кітаптың омыртқасында руналар: екі «þ» (Трайн мен Трор) рунасы және бір «d» (есік). Алдыңғы және артқы мұқабалары бір-бірінің айналысқан бейнесі болды, төменгі жиегінде Толкиннің стиліне тән созылған аждаха бейнесі, ал жоғарғы жиегінде тұманды таулардың эскизі бедерленген. Кітапқа суреттер мақұлданғаннан кейін Толкин түсті суреттерді де ұсынды. Баспагер бұл мәселені тоқтатқан жоқ, сондықтан Толкин алты айдан кейін шығатын американдық басылымға үміт артты. Хоутон Миффлин бұл үміттерді фронтиспистің (Төбе: Хоббитон су арқылы) түсті нұсқасымен және жаңа түсті суреттердің қосылуымен марапаттады: Ривенделл, Билбо күннің ерте шағында көзімен оянды, Билбо сал эльфтерінің үйлеріне келді және Смагугпен әңгіме, онда Толкиннің өзі ойлап тапқан Тенгвар жазуымен жазылған эльф қарғысы және екі «þ» («Th») рунасымен қол қойылған. Қосымша суреттер соншалықты тартымды болды, Джордж Аллен мен Унвин екінші басылымда да түсті суреттерді қабылдады, «Билбо күннің ерте шағында көзімен оянды» суретін қоспағанда. Әртүрлі басылымдар әртүрлі жолмен суреттелген. Көптеген нұсқалар түпнұсқа схемасына сәйкес келеді, бірақ басқалары басқа суретшілермен, әсіресе көптеген аударма басылымдарымен суреттелген. Кейбір арзан басылымдар, әсіресе жұқа қағаздан жасалғандары, тек карталармен ғана суреттелген. 1942 жылғы «Балалар кітап клубының» басылымында қара-ақ суреттер бар, бірақ карталар жоқ, бұл ерекшелік. Дуглас Андерсонның «Анотацияланған хоббит» кітабында 25 тілге аударылған әңгіменің аудармаларынан алынған көптеген қара-ақ суреттер бар. Толкиннің руналарды декоративтік элементтер ретінде де, әңгіменің ішіндегі сиқырлы белгілер ретінде де қолдануы 1970 жылдары Толкиннің қарсы мәдениет элементтерімен танымал болғандықтан «Жаңа дәуір» және эзотерикалық әдебиеттердегі руналардың кеңінен танымал болуының басты себебі ретінде аталады.

Tolkien's correspondence and publisher's records show that he was involved in the design and illustration of the entire book. All elements were the subject of considerable correspondence and fussing over by Tolkien. Rayner Unwin, in his publishing memoir, comments: "In 1937 alone Tolkien wrote 26 letters to George Allen & Unwin detailed, fluent, often pungent, but infinitely polite and exasperatingly precise I doubt any author today, however famous, would get such scrupulous attention." Even the maps, of which Tolkien originally proposed five, were considered and debated. He wished Thror's Map to be tipped in (that is, glued in after the book has been bound) at first mention in the text, and with the moon letter runes on the reverse so they could be seen when held up to the light. Originally Allen & Unwin planned to illustrate the book only with the endpaper maps, but Tolkien's first tendered sketches so charmed the publisher's staff that they opted to include them without raising the book's price despite the extra cost. Thus encouraged, Tolkien supplied a second batch of illustrations. The publisher accepted all of these as well, giving the first edition ten black and white illustrations plus the two endpaper maps. The illustrated scenes were: The Hill: Hobbiton across the Water, The Trolls, The Mountain Path, The Misty Mountains looking West from the Eyrie towards Goblin Gate, Beorn's Hall, Mirkwood, The Elvenking's Gate, Lake Town, The Front Gate, and The Hall at Bag End. All but one of the illustrations were a full page, and one, the Mirkwood illustration, required a separate plate. Satisfied with his skills, the publishers asked Tolkien to design a dust jacket. This project, too, became the subject of many iterations and much correspondence, with Tolkien always writing disparagingly of his own ability to draw. The runic inscription around the edges of the illustration are a phonetic transliteration of English, giving the title of the book and details of the author and publisher. The original jacket design contained several shades of various colours, but Tolkien redrew it several times using fewer colours each time. His final design consisted of four colours. The publishers, mindful of the cost, removed the red from the sun to end up with only black, blue, and green ink on white stock. The publisher's production staff designed a binding, but Tolkien objected to several elements. Through several iterations, the final design ended up as mostly the author's. The spine shows runes: two "þ" (Thráin and Thrór) runes and one "d" (door). The front and back covers were mirror images of each other, with an elongated dragon characteristic of Tolkien's style stamped along the lower edge, and with a sketch of the Misty Mountains stamped along the upper edge. Once illustrations were approved for the book, Tolkien proposed colour plates as well. The publisher would not relent on this, so Tolkien pinned his hopes on the American edition to be published about six months later. Houghton Mifflin rewarded these hopes with the replacement of the frontispiece (The Hill: Hobbiton across the Water) in colour and the addition of new colour plates: Rivendell, Bilbo Woke Up with the Early Sun in His Eyes, Bilbo comes to the Huts of the Raft elves and Conversation with Smaug, which features a dwarvish curse written in Tolkien's invented script Tengwar, and signed with two "þ" ("Th") runes. The additional illustrations proved so appealing that George Allen & Unwin adopted the colour plates as well for their second printing, with exception of Bilbo Woke Up with the Early Sun in His Eyes. Different editions have been illustrated in diverse ways. Many follow the original scheme at least loosely, but many others are illustrated by other artists, especially the many translated editions. Some cheaper editions, particularly paperback, are not illustrated except with the maps. "The Children's Book Club" edition of 1942 includes the black and white pictures but no maps, an anomaly. Douglas Anderson's The Annotated Hobbit is illustrated with many black and white drawings taken from translations of the story into some 25 languages. Tolkien's use of runes, both as decorative devices and as magical signs within the story, has been cited as a major cause for the popularization of runes within "New Age" and esoteric literature, stemming from Tolkien's popularity with the elements of counter culture in the 1970s.

Скандинав мифологиясы

Толкиннің шығармаларында скандинав мифологиясының көптеген ықпалдары байқалады, бұл оның өмір бойы осы әңгімелерге деген құштарлығын және герман филологиясына академиялық қызығушылығын көрсетеді. "Хоббит" де бұған ерекшелік емес; шығармада солтүстік Еуропа әдебиеті, мифтері мен тілдерінің ықпалы көрінеді, Фили, Кили, Оин, Глойн, Бифур, Бофур, Бомбур, Дори, Нори, Двалин, Балин, Дайн, Наин және Торин Эйкинскальд, сондай-ақ Гандалф, бұл скандинав тіліндегі кәріз есімі. Аталған есімдер тікелей "Двергаталь" (Dvergatal) тізімінен, "Поэтикалық Эда" (Poetic Edda) ішіндегі "Волуспа" (Völuspá) поэмасынан алынған ежелгі скандинав есімдері Фíли, Кíли, Оин, Глойи, Бивөр, Бавөрр, Бөмбурр, Дори, Нори, Двалинн, Блаин, Дайн, Наин, Þорин, Эйкинскальди және Гандальфр болып табылады. Бірақ олардың есімдері скандинавтық болғанымен, жәндіктердің кейіптері Гримм ағайындылары жинаған "Аққарға" және "Аққарға мен қызыл гүл" сияқты ертегілерге негізделген, ал соңғы ертегі Беорнның кейіпкеріне әсер еткен болуы мүмкін. Толкиннің "Тұманды таулар" және "Торбаның соңы" сияқты сипаттамалық атауларды қолдануы көне скандинав сагаларында қолданылатын атауларды еске салады. Роак сияқты жәндіктермен достық қарым-қатынаста болатын қарғалардың есімдері көне скандинав тіліндегі "қарға" және "қара құс" деген сөздерден алынған, бірақ олардың бейбіт мінез-құлқы көне скандинав және көне ағылшын әдебиетіндегі әдеттегі өлік жеуші құстарға ұқсамайды. Толкин тарихи дереккөздерді әсер ету үшін ғана қарап отырған жоқ: Толкин зерттеушісі Том Шиппи ескі және жаңа стильдердің үйлесімін "Хоббитте" зерттелетін маңызды тақырыптардың бірі ретінде қарастырады. Толкин 1936 жылы "Беовульф: монстрлар мен сыншылар" атты лекциясында "Беовульфті" тарихи құндылығы бар әдеби шығарма ретінде қарастырған алғашқы сыншылардың бірі болды. Толкин "Беовульфтен" бірнеше элементтерді алған, соның ішінде айбынды, ақылды айдаһарды да. "Хоббитте" айдаһардың жасырын қоршауын құпия жол арқылы ашу сипаттамасы "Беовульфтегіге" ұқсас. "Хоббитте" "Беовульфке" ұқсастықты көрсететін басқа да сюжеттік элементтер мен ерекшеліктер, Бильбоны Голум, кейіннен Смауг деп атаған ұры атағы және Смаугтың Лейк қаласын жоюға әкелетін тұлғасы бар. Толкин "Беовульф" сюжетінің кейбір бөліктерін жетілдіреді, олар оған толыққандай сипатталмаған сияқты көрінеді, мысалы, тостаған ұры және айдаһардың ақыл-ойы мен тұлғасы туралы мәліметтер. Руналармен әшекейленген атақты қылыштар да көне ағылшын тіліне байланысты. Эльф қылышын қолдана отырып, Бильбо өзінің алғашқы дербес ерен әрекетін жасайды. Ол қылышқа "Стинг" деген ат бергені арқылы Бильбоның "Беовульфте" кездесетін мәдени және тілдік тәжірибелерді қабылдағанын көреміз, бұл оның өзін тапқан ежелгі әлемге кіруін білдіреді. Бұл өрлеу Билбоның айдаһардың қазынасынан тостаған ұрлап, оны ашуға ұшыратуымен аяқталады – бұл оқиға тікелей "Беовульфке" ұқсайды және іс-әрекет толыққандай дәстүрлі баяндау үлгілерімен анықталады. Толкин жазғандай, "Ұрлық оқиғасы табиғи түрде (және сөзсіз) жағдайлардан туындады. Осы сәтте оқиғаны басқаша жүргізудің басқа жолын ойлау қиын. "Беовульф" кітабының авторы да дәл осылай айтқан болар деп ойлаймын".

Tolkien's works show many influences from Norse mythology, reflecting his lifelong passion for those stories and his academic interest in Germanic philology. The Hobbit is no exception to this; the work shows influences from northern European literature, myths and languages, Fili, Kili, Oin, Gloin, Bifur, Bofur, Bombur, Dori, Nori, Dwalin, Balin, Dain, Nain, and Thorin Oakenshield, along with Gandalf which was a dwarf name in the Norse. efn|The names derive directly from the Old Norse names Fíli, Kíli, Oin, Glói, Bivör, Bávörr, Bömburr, Dori, Nóri, Dvalinn, Bláin, Dain, Nain, Þorin, Eikinskialdi, and Gandálfr in the Dvergatal, the list of Dwarves in the Völuspá within the Poetic Edda. But while their names are Norse, the characters of the dwarves are based on fairy tales such as Snow White and Snow White and Rose Red as collected by the Brothers Grimm, while the latter tale may have influenced the character of Beorn. Tolkien's use of descriptive names such as Misty Mountains and Bag End echoes the names used in Old Norse sagas. The names of the dwarf friendly ravens, such as Roäc, are derived from the Old Norse words for "raven" and "rook", but their peaceful characters are unlike the typical carrion birds from Old Norse and Old English literature. Tolkien is not simply skimming historical sources for effect: the juxtaposition of old and new styles of expression is seen by the Tolkien scholar Tom Shippey as one of the major themes explored in The Hobbit. Tolkien was one of the first critics to treat Beowulf as a literary work with value beyond the merely historical, with his 1936 lecture Beowulf: the Monsters and the Critics. Tolkien borrowed several elements from Beowulf, including a monstrous, intelligent dragon. Certain descriptions in The Hobbit seem to have been lifted straight out of Beowulf with some minor rewording, such as when the dragon stretches its neck out to sniff for intruders. Likewise, Tolkien's descriptions of the lair as accessed through a secret passage mirror those in Beowulf. Other specific plot elements and features in The Hobbit that show similarities to Beowulf include the title of thief, as Bilbo is called by Gollum and later by Smaug, and Smaug's personality, which leads to the destruction of Lake town. Tolkien refines parts of Beowulf plot that he appears to have found less than satisfactorily described, such as details about the cup thief and the dragon's intellect and personality. Named swords of renown, adorned with runes, similarly have Old English connections. In using his elf sword, Bilbo finally takes his first independent heroic action. By his naming the sword "Sting" we see Bilbo's acceptance of the kinds of cultural and linguistic practices found in Beowulf, signifying his entrance into the ancient world in which he found himself. This progression culminates in Bilbo stealing a cup from the dragon's hoard, rousing him to wrath—an incident directly mirroring Beowulf and an action entirely determined by traditional narrative patterns. As Tolkien wrote, "The episode of the theft arose naturally (and almost inevitably) from the circumstances. It is difficult to think of any other way of conducting the story at this point. I fancy the author of Beowulf would say much the same."

Ортағасырлық және мифологиялық дереккөздер

[[Файл:Jan Cossiers Prometheus Carrying Fire. jpg|thumb|upright|Бильбоның ұры ретіндегі рөлі оны құдайлардан от ұрлаған Прометей сияқты алаяқтар дәстүріне жатқызады. Ескі Отаны – Жалғыз Таудан қуылғандығы, басқа топтардың арасында өмір сүруі, әрі өз мәдениетін сақтап қалуы – бұл эльфтердің қасиеттері, олардың бәрі ортағасырлық еврейлер бейнесінен алынған, ал олардың соғысқа бейімділігі Еврей Киелі кітабындағы оқиғалардан туындайды.

Тақырыптар

Басты кейіпкер Билбо Бэггинстің дамуы мен жетілуі оқиғаның орталық мәселесі болып табылады. Билбо өзінің ерекшелігін және сыртқы әлемге деген сенімділігін анық сезінетін осы жетілу сапары, психологиялық тұрғыдан қарағанда, дәстүрлі ізденістен гөрі Bildungsroman ретінде қарастырылуы мүмкін. Юнгтің жекелендіру тұжырымы да осы жетілу мен қабілеттіліктің өсуі тақырыбында көрініс табады, автор Билбоның жеке өсуін жұлдыздардың тоқтатылған дамуымен салыстырады. Осылайша, Гандальф Билбоға ертеден ата-аналық ықпал көрсетсе де, партияның басшылығын біртіндеп қолға алған Билбо болды, бұл жұлдыздар мойындауға төзбейді. "Адтың" аналогы және одан қайтып келген батырдың өз қоғамына пайдасы тиетін сыйлықпен (мысалы, сақина немесе эльфтік пышақпен) оралуы, Джозеф Кэмпбелл сипаттағандай, бастау және еркек жасына келу туралы мифтік архетиптерге сәйкес келеді. Шанс Билбоның дамуын және өсуін басқа кейіпкерлермен салыстырып, Ancrene Wisse-ден (Толкин 1929 жылы жазған) алынған әділ патшалық пен күнәлі патшалық тұжырымдамаларымен, сондай-ақ Беовульфтің христиандық түсінігімен байланыстырады. Шиппи Билбоның патшаға ұқсамайтынын, ал Шанстың "типтер" туралы әңгімесі мәселені уландырады дейді, бірақ ол оның шығармаларында "Толкиннің өзінің бейнесі" бар екенімен келіседі; және ол Орта жерді шығармашылық пен ғылымның, "германдық өткен мен христиандық қазіргі" арасындағы тепе-теңдік ретінде қарастыруда да дұрыс. Ашкөздік пен өзімшілдікті жеңу оқиғаның басты сабағы болып табылады. Ашкөздік романның қайта-қайта келетін тақырыбы болғанымен, көптеген эпизодтар кейіпкерлердің тамаққа деген қарапайым құштарлығынан (мысалы, жұлдыздардың жұлдыздарды жеуі немесе жұлдыздардың эльфтер тағамын жеуі) немесе алтын мен зергерлік бұйымдар сияқты әдемі заттарға деген құштарлығынан туындайды. Ашкөздік пен оның ілесінде келетін "ашкөздік" және "жамандық" сияқты жаман әдеттері тек Аркенстоунның Торинге тигізген әсері арқылы толыққанды көрінеді және оқиғаның моральдық мәнін құрайды. Билбо Аркенстоунды – жұлдыздардың ең көне мұрасын – ұрлап, оны Торинге тыныштық үшін төлеуге тырысады. Алайда, Торин Хоббитті сатқын деп қарап, бұрынғы уәделері мен "қызметтеріңізге" назар аудармайды. Соңында Билбо асыл тасты және қазынаның көп бөлігін мұқтаждарға көмектесу үшін береді. Толкин Сильмариллионда ашкөздікке итермелейтін және оны аңсағандарды бұзатын асыл тастар мотивін де зерттейді, сонымен қатар Толкиннің өнертапқан этимологиясында "Аркенстоун" мен "Сильмарил" сөздерінің арасында байланыс бар. "Хоббит" анимизм тақырыбын қолданады. Антропология мен балалар дамуындағы маңызды ұғым – анимизм, барлық нәрсе, тіпті жансыз заттар мен дауылдар немесе қалта сияқты табиғи құбылыстар, сондай-ақ жануарлар мен өсімдіктер сияқты тірі нәрселер де адам сияқты интеллектіге ие деген идея. Джон Д. Рэтелифф мұны "Хоббит тарихында" "Доктор Дулиттл тақырыбы" деп атайды және осы тақырыпты көрсететін көптеген сөйлейтін жануарларды мысалға келтіреді. Бұл саналы жаратылыстарға қарғалар, торғайлар, құрттар және аждаһа Смауг, сондай-ақ антропоморфты гоблиндер мен эльфтер жатады. Патрик Карри анимизмнің Толкиннің басқа да шығармаларында кездесетінін атап өтеді және "Хоббиттегі" "таулардың түбірлері" мен "ағаштардың табандары" тілдік деңгейдің жансыз нәрседен тіріге ауысуы ретінде сипаттайды. Толкин анимизм идеясын адам тілі мен мифтің пайда болуымен тығыз байланысты деп санайды: " "Ағаштар мен жұлдыздар" туралы алғашқы сөздерді айтқан адамдар жағдайды мүлдем басқаша түсінді. Олар үшін әлем мифологиялық жаратылыстармен тіршілік ететін."

The evolution and maturation of the protagonist, Bilbo Baggins, is central to the story. This journey of maturation, where Bilbo gains a clear sense of identity and confidence in the outside world, may be seen in psychological terms as a Bildungsroman rather than a traditional quest. The Jungian concept of individuation is also reflected through this theme of growing maturity and capability, with the author contrasting Bilbo's personal growth against the arrested development of the dwarves. Thus, while Gandalf exerts a parental influence over Bilbo early on, it is Bilbo who gradually takes over leadership of the party, a fact the dwarves could not bear to acknowledge. The analogue of the "underworld" and the hero returning from it with a boon (such as the ring, or Elvish blades) that benefits his society is seen to fit the mythic archetypes regarding initiation and male coming of age as described by Joseph Campbell. Chance compares the development and growth of Bilbo against other characters to the concepts of just kingship versus sinful kingship derived from the Ancrene Wisse (which Tolkien had written on in 1929), and a Christian understanding of Beowulf. Shippey comments that Bilbo is nothing like a king, and that Chance's talk of "types" just muddies the waters, though he agrees with her that there are "self images of Tolkien" throughout his fiction; and she is right, too, in seeing Middle earth as a balance between creativity and scholarship, "Germanic past and Christian present". The overcoming of greed and selfishness has been seen as the central moral of the story. Whilst greed is a recurring theme in the novel, with many of the episodes stemming from one or more of the characters' simple desire for food (be it trolls eating dwarves or dwarves eating Wood elf fare) or a desire for beautiful objects, such as gold and jewels, it is only by the Arkenstone's influence upon Thorin that greed, and its attendant vices "coveting" and "malignancy", come fully to the fore in the story and provide the moral crux of the tale. Bilbo steals the Arkenstone—a most ancient relic of the dwarves—and attempts to ransom it to Thorin for peace. However, Thorin turns on the Hobbit as a traitor, disregarding all the promises and "at your services" he had previously bestowed. In the end Bilbo gives up the precious stone and most of his share of the treasure to help those in greater need. Tolkien also explores the motif of jewels that inspire intense greed that corrupts those who covet them in the Silmarillion, and there are connections between the words "Arkenstone" and "Silmaril" in Tolkien's invented etymologies. The Hobbit employs themes of animism. An important concept in anthropology and child development, animism is the idea that all things—including inanimate objects and natural events, such as storms or purses, as well as living things like animals and plants—possess human like intelligence. John D. Rateliff calls this the "Doctor Dolittle Theme" in The History of The Hobbit, and cites the multitude of talking animals as indicative of this theme. These sapient beings include ravens, a thrush, spiders and the dragon Smaug, alongside the anthropomorphic goblins and elves. Patrick Curry notes that animism is also found in Tolkien's other works, and mentions the "roots of mountains" and "feet of trees" in The Hobbit as a linguistic shifting in level from the inanimate to animate. Tolkien saw the idea of animism as closely linked to the emergence of human language and myth: " The first men to talk of 'trees and stars' saw things very differently. To them, the world was alive with mythological beings To them the whole of creation was 'myth woven and elf patterned'."

Интерпретация

Сюжеттік және орналасқан жер сияқты, Толкин өзінің әдеби теорияларын кейіпкерлерді жасауға және олардың өзара әрекеттесуіне қолданады. Ол Билбоны ежелгі әлемді зерттейтін, заманауи дәуірдегі адам ретінде бейнелейді. Билбо осы ежелгі әлемде келіссөздер жүргізе және қарым-қатынас жасай алады, себебі тіл мен дәстүр екі әлемді байланыстырады. Мысалы, Голлумның жұмбақтары ежелгі тарихи көздерден алынған, ал Билбоның жұмбақтары қазіргі балалар кітаптарынан. Екеуіне де таныс жұмбақ ойынының формасы, Голлум мен Билбоның жұмбақтардың мазмұнына емес, бір-бірімен әрекеттесуіне мүмкіндік береді. Бұл идея – кейіпкерлердің жеке тілдік стилі, әдепкісі және қызығушылық салалары арасындағы сыртқы қарама-қайшылық, көне мен заманауи арасындағы терең бірлікті түсінуге алып келеді – «Хоббит» кітабында қайта-қайта кездесетін тақырып. Смауг – басты қарсылас. Смауг эпизоды көп жағынан «Беовульф» дастанындағы айдаһарды бейнелейді және оған сілтеме жасайды, ал Толкин бұл эпизодты ежелгі ағылшын поэмасы туралы жасаған әдеби теорияларын тәжірибеге енгізу үшін пайдаланады. Алтын қазынасы бар Смауг айдаһары, Джон Милтонның «Жоғалған жұмақ» кітабындағы «құсып шыққан от пен түтінмен» бейнеленген Пандемониум сияқты, жамандық пен металлургия арасындағы дәстүрлі байланыстың мысалы ретінде қарастырылуы мүмкін. Барлық кейіпкерлердің ішінде Смаугтың сөйлеуі ең заманауи, ол «Қиялыңа еріп кетпе!» сияқты тіркестерді қолданады. Толкиннің әдеби теориясы да, оның өмірлік тәжірибесі де ертегіге әсер еткенін көруге болады. «Хоббит» кітабын Толкиннің Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы мысалы ретінде қарастыруға болады, онда батыр өзінің ауылдық үйінен алынып, алыс соғысқа тасталған, онда дәстүрлі батырлықтың пайдасыз екендігі көрсетілген. Осылайша, ертегіде батырлық тақырыбы зерттеледі. Джанет Бреннан Крофт атап өткендей, Толкиннің соғысқа деген әдеби реакциясы, көптеген соғыстан кейінгі жазушылардан айырмашылығы, оқиғаларды арақашықтыққа жіберу үшін иронияны қолданбау және оның орнына мифологияны өзінің тәжірибесін түсіндіру үшін пайдалану болды. Ұлы соғысқа тап болған басқа жазушылардың шығармаларымен ұқсастықтар «Хоббит» кітабында көрінеді, соның ішінде соғысты антипасторальдік ретінде бейнелеуде: «Смаугтың құлдырауы» кітабында Смаугтың құрып кетуінен бұрынғы аймақ және кейінірек бес әскер шайқасының орын алған жері – шөл, зақымдалған ландшафттар ретінде сипатталған. «Хоббит» Бірінші дүниежүзілік соғыстың қайғылы оқиғаларын қайталамау туралы ескертеді, ал Толкиннің ардагер ретіндегі көзқарасын Билбоның мына сөзімен қорытуға болады: «Жеңіс болды десек болады! Бірақ бұл өте көңілсіз жағдай сияқты». У. Х. Оден «Шыңқырдың достары» кітабының шолуында «Хоббит» кітабын «осы ғасырдың ең жақсы балалар әңгімелерінің бірі» деп атады. Кейіннен Оден Толкинмен хат алмасып, олар дос болды. «Хоббит» кітабы Карнеги медаліне ие болды және 1938 жылы «Нью-Йорк геральд трибюн» газетінен «Жылдың үздік балалар әдебиеті» сыйлығын алды. Соңғы жылдары бұл кітап «Бұқаралық кітаптар» журналының «20 ғасырдың ең маңызды романы (үлкен оқырмандар үшін)» деп танылды. 2012 жылы School Library Journal басылымы шығарған 100 үздік балалар романының тізімінде 14-ші орынға ие болды. «Жетістіктердің иесі» кітабының жалғасы көп сыншылардың кітапқа деген көзқарасын өзгертті. «Хоббит» кітабын балалар кітабы ретінде қарағанның орнына, Рендел Хелмс сияқты сыншылар «Хоббит» кітабын «алдын ала» деп қарастырып, оны кейінірек жазылған жұмыстың сынақ кезеңіне қалдырды. Осыған қарсы тұратындар, бұл тәсіл кітаптың балалар кітабы және жоғары фантастиканың туындысы ретіндегі құндылығын жоғалтады және оның осы жанрларға тигізген әсерін ескермейді дейді. Пауль Кохер, Джон Д. Рэтелифф және С. В. Салливан сияқты комментаторлар Бұл кітаптың алғашқы басылымы Толкинмен қара-ақ түспен суреттелген, ол сондай-ақ кітаптың мұқабасын да жасады. Бостон мен Нью-Йорктегі Хоутон Миффлин 1938 жылдың басында шығатын американдық басылым үшін мәтінді қайта орнатты, онда төрт сурет түсті тақталар болады. Аллен және Унвин 1937 жылдың соңында шыққан екінші басылымда түрлі-түсті суреттерді қосуды шешті. Кітаптың танымалдығына қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қағаз тапшылығы және 1949 жылға дейін жалғасқан бұл жағдай Аллен және Унвин басылымын осы кезеңде жиі қол жетімсіз етті. Ағылшын тіліндегі келесі басылымдар 1951, 1966, 1978 және 1995 жылдары жарық көрді. «Хоббит» кітабының көптеген ағылшын тіліндегі басылымдары әртүрлі баспагерлермен шығарылды. Сонымен қатар, «Хоббит» кітабы алпыстан астам тілге аударылды, кейбір тілдерде бірнеше басылымдары бар.

As in plot and setting, Tolkien brings his literary theories to bear in forming characters and their interactions. He portrays Bilbo as a modern anachronism exploring an essentially antique world. Bilbo is able to negotiate and interact within this antique world because language and tradition make connections between the two worlds. For example, Gollum's riddles are taken from old historical sources, while those of Bilbo come from modern nursery books. It is the form of the riddle game, familiar to both, which allows Gollum and Bilbo to engage each other, rather than the content of the riddles themselves. This idea of a superficial contrast between characters' individual linguistic style, tone and sphere of interest, leading to an understanding of the deeper unity between the ancient and modern, is a recurring theme in The Hobbit. Smaug is the main antagonist. In many ways the Smaug episode reflects and references the dragon of Beowulf, and Tolkien uses the episode to put into practice some of the ground breaking literary theories he had developed about the Old English poem in its portrayal of the dragon as having bestial intelligence. Smaug the dragon with his golden hoard may be seen as an example of the traditional relationship between evil and metallurgy as collated in the depiction of Pandæmonium with its "Belched fire and rolling smoke" in John Milton's Paradise Lost. Of all the characters, Smaug's speech is the most modern, using idioms such as "Don't let your imagination run away with you!" Just as Tolkien's literary theories have been seen to influence the tale, so have Tolkien's experiences. The Hobbit may be read as Tolkien's parable of World War I with the hero being plucked from his rural home and thrown into a far off war where traditional types of heroism are shown to be futile. The tale as such explores the theme of heroism. As Janet Brennan Croft notes, Tolkien's literary reaction to war at this time differed from most post war writers by eschewing irony as a method for distancing events and instead using mythology to mediate his experiences. Similarities to the works of other writers who faced the Great War are seen in The Hobbit, including portraying warfare as anti pastoral: in "The Desolation of Smaug", both the area under the influence of Smaug before his demise and the setting for the Battle of Five Armies later are described as barren, damaged landscapes. The Hobbit makes a warning against repeating the tragedies of World War I, and Tolkien's attitude as a veteran may well be summed up by Bilbo's comment: "Victory after all, I suppose! Well, it seems a very gloomy business." W. H. Auden, in his review of the sequel The Fellowship of the Ring, calls The Hobbit "one of the best children's stories of this century". Auden was later to correspond with Tolkien, and they became friends. The Hobbit was nominated for the Carnegie Medal, and awarded a prize from the New York Herald Tribune for best juvenile fiction of 1938. More recently, the book has been recognized as "Most Important 20th Century Novel (for Older Readers)" in the Children's Books of the Century poll in Books for Keeps. In 2012 it was ranked number 14 on a list of the top 100 children's novels published by School Library Journal. Publication of the sequel The Lord of the Rings altered many critics' reception of the work. Instead of approaching The Hobbit as a children's book in its own right, critics such as Randel Helms picked up on the idea of The Hobbit as being a "prelude", relegating the story to a dry run for the later work. Countering a presentist interpretation are those who say this approach misses out on much of the original's value as a children's book and as a work of high fantasy in its own right, and that it disregards the book's influence on these genres. Commentators such as Paul Kocher, John D. Rateliff and C. W. Sullivan This first printing was illustrated in black and white by Tolkien, who designed the dust jacket as well. Houghton Mifflin of Boston and New York reset type for an American edition, to be released early in 1938, in which four of the illustrations would be colour plates. Allen & Unwin decided to incorporate the colour illustrations into their second printing, released at the end of 1937. Despite the book's popularity, paper rationing due to World War II and not ending until 1949 meant that the Allen & Unwin edition of the book was often unavailable during this period. Subsequent editions in English were published in 1951, 1966, 1978 and 1995. Numerous English language editions of The Hobbit have been produced by several publishers, In addition, The Hobbit has been translated into over sixty languages, with more than one published version for some languages.

Қайта қаралулары

1937 жылдың желтоқсанында «Хоббит» романының баспашысы Стэнли Унвин Толкиннен жалғасын сұрады. Толкин «Сильмариллион» үшін жобаларды ұсынды, бірақ редакторлар оларды қабылдамады, себебі көпшілік «хоббиттер туралы көбірек» білуді қалады. Содан кейін Толкин «Жаңа хоббит» кітабына жұмыс істей бастады, ол ақырында «Сақиналар Иесі» романына айналды. Толкин «Қараңғыдағы Жұмбақтар» тарауының осы қайта қарастырылған нұсқасын Унвинге кітапты «Сақиналар Иесі» романымен үйлестіру үшін қажетті өзгерістердің үлгісі ретінде жіберді, бірақ ол жылдар бойы жауап алмады. Жаңа басылымның беттемелері жіберілгенде, Толкин үлгі мәтіннің кіріктірілгенін көріп таң қалды. «Сақиналар Иесі» романында жұмбақ ойынының бастапқы нұсқасы Бильбоның Сақинаның зиянды ықпалымен ойлап тапқан өтірік ретінде түсіндіріледі, ал қайта қарастырылған нұсқада «шын» мәлімет бар. Қайта қарастырылған мәтін 1951 жылы Ұлыбританияда да, АҚШ-та да жарық көрген екінші басылым болды. Толкин 1960 жылы «Хоббит» романының стилін оның жалғасына сәйкес келтіруге тырысып, жаңа нұсқасын бастады. Ол үшінші тараудан кейін жаңа қайта қараудан бас тартты, себебі оған «Бұл Хоббит емес, ол өзінің жеңіл мінезін және жылдам қарқынын жоғалтты» деген сын айтылды. 1965 жылы Ace Books баспасынан «Сақиналар Иесі» романының рұқсатсыз қағаздық басылымы шыққаннан кейін, Houghton Mifflin және Ballantine Толкиннен АҚШ авторлық құқығын жаңарту үшін «Хоббит» мәтінін жаңартуды сұрады. Бұл мәтін 1966 жылғы үшінші басылым болды. Толкин бұл мүмкіндікті пайдаланып, повесті «Сақиналар Иесі» романымен және сол кездегі әлі жарық көрмеген «Квента Сильмариллион» космологиялық дамуымен жақындастырды. Бұл негізінен шағын түзетулер болды; мысалы, 63-беттегі «эльфтер қазір гномдар деп аталады» деген тіркесті бірінші және екінші басылымдардан үшінші басылымдағы «Батыстың Жоғары эльфтері, менің туыстарым» деп өзгертті. Толкин өзінің ертерек жазбаларында «гном» сөзін Жоғары эльфтердің екінші руына – Нольдорға (немесе «Тера Эльфтеріне») сілтеме жасау үшін қолданған, себебі грек тілінен алынған «гнозис» (білім) сөзінен туындаған «гном» сөзін эльфтердің ең білгірлері үшін жақсы ат деп ойлаған. Алайда, бұл терминді бақша гномдарымен байланыстырғандықтан, Толкин бұл терминді тастады. Бұл басылымда Эребор тарихының жаңа нұсқасы да енгізілді. Бастапқы әңгімелерде Эреборды Ториннің атасы Трор құрған, ал Аркентас оның әкесі Трайн тапқан. Алайда, картадағы Трайнның Тау астындағы патша болғандығын жазған жазбаны түзету үшін Толкин үшінші басылым мәтінінде патшалықты құрған және Аркентасты тапқан алыс атасы Трайн І-ні енгізді.

In December 1937 The Hobbit publisher, Stanley Unwin, asked Tolkien for a sequel. In response Tolkien provided drafts for The Silmarillion, but the editors rejected them, believing that the public wanted "more about hobbits". Tolkien subsequently began work on The New Hobbit, which would eventually become The Lord of the Rings,

Tolkien sent this revised version of the chapter "Riddles in the Dark" to Unwin as an example of the kinds of changes needed to bring the book into conformity with The Lord of the Rings, but he heard nothing back for years. When he was sent galley proofs of a new edition, Tolkien was surprised to find that the sample text had been incorporated. In The Lord of the Rings, the original version of the riddle game is explained as a lie made up by Bilbo under the harmful influence of the Ring, whereas the revised version contains the "true" account. The revised text became the second edition, published in 1951 in both the UK and the US. Tolkien began a new version in 1960, attempting to adjust the tone of The Hobbit to its sequel. He abandoned the new revision at chapter three after he received criticism that it "just wasn't The Hobbit, implying it had lost much of its light hearted tone and quick pace. After an unauthorized paperback edition of The Lord of the Rings appeared from Ace Books in 1965, Houghton Mifflin and Ballantine asked Tolkien to refresh the text of The Hobbit to renew the US copyright. This text became the 1966 third edition. Tolkien took the opportunity to align the narrative more closely to The Lord of the Rings and to cosmological developments from his still unpublished Quenta Silmarillion as it stood at that time. These were mostly small edits; for example, changing the phrase "elves that are now called Gnomes" from the first, and second editions, on page 63, to "High Elves of the West, my kin" in the third edition. Tolkien had used "gnome" in his earlier writing to refer to the second kindred of the High Elves—the Noldor (or "Deep Elves")—thinking that "gnome", derived from the Greek gnosis (knowledge), was a good name for the wisest of the elves. However, because of the term's association with garden gnomes, Tolkien abandoned the term. This edition also introduced a new version of the history of Erebor. In the original story, Erebor was founded by Thorin's grandfather Thror, and the Arkenstone discovered by his father Thrain. However, to correct a note on the map saying that Thrain had been King Under the Mountain, Tolkien introduced a distant ancestor Thrain I in the third edition text, who both founded the kingdom and discovered the Arkenstone.

Білім беру саласында

Кітаптың стилі мен тақырыптары жас оқырмандардың сауаттылық дағдыларын дамытуға көмектеседі, оларды Диккенс пен Шекспирдің туындыларына дайындап, оларды оқуға жетелейді. Бұдан әрі, бұл кітап, жасөспірімдерге арналған көптеген заманауи көркем әдебиеттерге қарағанда, дамыған жас оқырмандардың оқу шеберлігін тиімді жаттықтыруы мүмкін. Педагогтар "Хоббит" кітабын, әсіресе 11-14 жас аралығындағы ұлдардың сауаттылығын арттыру құралы ретінде қарастырады.

Бейімделулер

"Хоббит" әртүрлі медиа үшін көптеген рет бейімделген, 1953 жылдың наурызында Эдинбургтегі Сент-Маргарет мектебінің сахналық қойылымынан басталып кетті. "Хоббит" кітабының алғашқы киноадаптациясы – Джин Дейчтің 1966 жылы түсірген мультфильмдік қысқаметражды фильмі. 1968 жылы BBC Radio 4 радиосы Майкл Килгаррифтің 8 бөлімді радиодрамасын эфирге шығарды. 1974 жылы Никол Уильямсон кітаптың қысқартылған нұсқасын Argo Records лейблі үшін 4 ұзақ ойналатын пластинкаға жазды, барлық кейіпкерлерге өзі дауыс берді. 1977 жылы Rankin/Bass кітап негізінде анимациялық фильм жасады. 1978 жылы Ромео Мюллер өзінің "нашар" телеспектаклі үшін Пибоди сыйлығын жеңіп алды. 2004 жылы Торонтода Диан Берридің жазған балалар операсы қойылды. 2012 мен 2014 жылдар аралығында Питер Джексонның үш бөлімді фильмдік нұсқасы кинотеатрларда көрсетілді. Оқиғаға негізделген бірнеше компьютерлік және бейне ойындар жасалды, соның ішінде 1982 жылы Beam Software компаниясы жасаған ойын да бар. COVID-19 карантині кезінде Энди Серкис қайырымдылыққа ақша жинау үшін "Хоббит" кітабын толық оқыды. Кейін ол осы туындыны Алан Лидің мұқабалық суретімен аудиокітап ретінде қайта жазды.