Кіріспе

Мемлекет басшысы

Тринидад және Тобаго Республикасының Президенті – Тринидад және Тобаго мемлекетінің басшысы және Тринидад және Тобаго Қорғаныс күштерінің Бас қолбасшысы. Бұл лауазым 1976 жылы ел республика болып жарияланғанда құрылды, ал оған дейін мемлекет басшысы Тринидад және Тобаго Королевасы Елизавета II болған. Соңғы генерал-губернатор, сэр Эллис Кларк, 1976 жылдың 1 тамызында ауысу кезеңінде бірінші президент ретінде қызметке кірді. Ол 1976 жылдың 24 қыркүйегінде Парламенттің екі палатасының мүшелерінен құралған сайлау коллегиясымен президенттікке ресми түрде сайланды, бұл күн қазір Республика күні ретінде тойланады. Президенттің лауазымы 1990 жылдың 27 шілдесінен 1 тамызына дейін болған «Жамаат әл-Муслимин» төңкеріс әрекеті кезінде уақытша тоқтатылған көптеген лауазымдардың бірі болды, содан кейін қайта жаңартылды. Қазіргі Тринидад және Тобаго Президенті – Кристин Кангалу.

Тарих

1969 жылғы 12 желтоқсанда Өкілдер палатасының отырысында премьер-министр конституциялық реформа туралы ұсыныс енгізді. Ол Тринидад пен Тобагоның республика болуына қатысты мәселені қарастыру үшін барлық партиялардың өкілдерін қамтитын Парламенттің бірлескен арнайы комитетін құруды мақұлдауды ұсынды. 1970 жылғы 9 қазанда комиссия тағайындалды. Олар 1970 жылғы 19 қазанда бір рет кездесті. Алайда, Парламентке ұсынған есебінде комитет өзіне тапсырылған мәселені толық қарастыра алмағанын және келесі сессияда осы мәселе бойынша жұмысты аяқтау үшін комитет құруды ұсынды. Хохой Үкіметтің конституциялық комиссияны тағайындау туралы шешімін жариялады, оған конституцияны қайта қарау бойынша ұсынымдар дайындау және оның зерттеулеріне негізделген конституция жобасын жасау міндеті жүктелді. Екі жыл алты айдан кейін, 1974 жылы, толық есеп, ұсынымдар және конституция жобасы 22 қаңтарда генерал-губернаторға ұсынылды. 1975 жылғы 13 маусымда премьер-министр доктор Эрик Уильямс парламентте республиканың конституция жобасын ұсынды. Парламенттің екі палатасы да 1976 жылғы 26 наурызда Тринидад және Тобаго Республикасы Конституциясы туралы заңды қабылдады. Дауыс беруге дейін оппозиция жетекшілерінің көпшілігі наразылық ретінде палатаны тастап кетті. Сонымен қатар, Сан-Фернандо Жоғарғы сотында жеке азамат ұсынған өтініш арқылы генерал-губернатордың заңға қол қоюына кедергі келтіруге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Заңға генерал-губернатор 29 наурызда қол қойды. Жаңа конституция 1976 жылғы 1 тамызда қабылданды, сол кезде Тринидад пен Тобаго президентті мемлекет басшысы етіп сайлап, Ұлттар Достастығы құрамындағы республикаға айналды. Республика жарияланғанда монархия және генерал-губернатор лауазымы жойылды. Елдің соңғы генерал-губернаторы Эллис Кларк елдің бірінші президенті болып ант берді.

Конституциялық рөл

1976 жылғы Конституция елге Ұлыбритания үлгісіндегі Вестминстер парламенттік үкімет жүйесін сыйлайды, онда мемлекет басшысының рөлі заңдық және іс жүзіндегі болып табылады. Үндістан және Барбадос сияқты Ұлттар Достастығындағы басқа парламенттік республикалармен салыстырғанда, Германия және Италия сияқты континенттік Еуропа парламенттік мемлекеттерінен өзгеше, Тринидад және Тобаго президентіне ресми түрде үкіметтің үш саласына да қатысты кең конституциялық билік берілген. Британ монархы (және Вестминстер жүйелеріндегі басқа мемлекет басшылары) сияқты, президент "билейді, бірақ басқаруға қатыспайды". Іс жүзінде, атқарушы билікті премьер-министр және оның кабинеті президент атынан, түзетілген Конституцияға сәйкес жүзеге асырады, онда президент "Кабинеттің кеңесіне сәйкес немесе Кабинеттің жалпы өкілеттігімен әрекет етеді" делінген, тек резервтік биліктер деп аталатын ерекше жағдайларды қоспағанда.

Атқарушы өкілеттіктер

Өзгертілген Конституция бойынша, Президент – атқару билігінің номиналды көзі болып табылады. Президенттің басты міндеттерінің бірі – Премьер-министрді тағайындау, ол одан кейін Министрлер кабинетіне жетекшілік етеді және Президентке үкіметтік жұмыстың барлық салалары мен сыртқы істер бойынша атқару билігін қалай іске асыру туралы кеңес береді. Президенттің рөлі көбінесе символдық және мәдени болып табылады, ол барлық үкіметтер мен мекемелердің жұмыс істейтін заңды биліктің символы ретінде әрекет етеді, ал Министрлер кабинеті Президенттің атқару билігін пайдалануды бақылайды, соның ішінде соғыс жариялау, парламентты шақыру және тарату, сайлау тағайындау құқықтарын қамтиды. Бірақ, Президенттің атқару билігі Президентке тиесілі екенін, емес министрлерге екенін атап өту маңызды, әлдебір уақытта басқаша көрінуі мүмкін болғанымен, Конституция Президентке осы билікті Премьер-министрді қызметтен босату, Парламентті тарату және конституциялық дағдарыс жағдайында судьяны қызметтен алу үшін бір жақты қолдануға мүмкіндік береді. Тринидад және Тобаго үкіметінің тұрақтылығын сақтау мақсатында Президент Өкілдер палатасының қолдауын сақтап қалуға ең лайық деп санайтын адамды Премьер-министр етіп тағайындайды. Президент Премьер-министрдің ұсынысы бойынша басқа министрлерді де тағайындайды. Президент Министрлер кабинетінен түсетін тұрақты ақпарат арқылы толыққанды хабардар болып отырады.

Сыртқы істер

Президенттің атқарушы билігі сыртқы істер саласына да таралады: президент келісімдер, одақтар және халықаралық келісімдер бойынша келіссөздер жүргізе және бекіте алады. Бірақ, практикада мұндай келіссөздерді премьер-министр өз Кабинетімен бірге жүргізеді. Сонымен қатар, президент Тринидад және Тобагоның жоғарғы комиссарларын және елшілерін аккредиттейді, сондай-ақ шетел мемлекеттерінің дипломаттарын қабылдайды.

Парламент

Президент Сенат пен Өкілдер палатасымен бірге парламенттің үш құрамдас бөлігінің бірі болып табылады. Президент көбінесе Кабинеттің кеңесі бойынша әрекет етуге міндетті болғандықтан, заң шығару процесіндегі президенттің рөлі заң жобаларына қолдау білдірумен және оларды заңға айналдырумен шектеледі. Дегенмен, президент Парламент қабылдаған заң жобаларына қолдау білдіруден бас тартуға (яғни, парламенттің вето құқығын жою мүмкін болмаған жағдайда вето салуға) толық құқылы. Конституцияда президенттің сенаторларды тағайындауға жауапты екендігі де көрсетілген: 16 Үкімет сенаторы Премьер-Министрдің ұсынымы бойынша, 6 Оппозиция сенаторы Оппозиция жетекшісінің ұсынымы бойынша, ал 9 Тәуелсіз сенатор азаматтық қоғамның басқа да салаларын ұсынылатын көрнекті тұлғалардың ішінде Президенттің қалауы бойынша тағайындалады. Президент парламентті шақыруға, жұмысын тоқтатуға және таратуға құқылы; соңғысынан кейін жалпы сайлау өткізу туралы бұйрықтарды әдетте Президент резиденциясында президент шығарады. Бірақ іс жүзінде, осы өкілеттіктердің барлығы дерлік Кабинеттің кеңесі бойынша жүзеге асырылады.

Сот өкілеттігі

Президент Премьер-министр мен оппозиция жетекшісінің ортақ ұсынымымен судьяларды тағайындауға және кінәлілерді кешіруге құқылы.

Мәдени рөл

Ресми конституциялық рөлге және Кабинетке жүктелген конституциялық функциялардың көп бөлігіне қоса, президент өкілдік және салтанатты рөл атқарады, бірақ осы рөлдің ауқымы мен мәні сол кездегі қоғамдық үміттерге, лауазымдағы адамға, қазіргі үкіметтің тілегіне және кеңінен танымал тұлғаның беделіне байланысты. Президенттер көбінесе түрлі қайырымдастық ұйымдардың демеушісі болады, құрметті атақтар мен наградалар табыс етеді, басқа елдерден келген және Тринидад пен Тобаго елшілерінен бастап, түрлі топтар үшін шаралар ұйымдастырады, сондай-ақ Тринидад пен Тобагоның барлық аймақтарына саяхаттайды. Халықаралық қатынастар аясында президент Тринидад пен Тобаго елшілері мен консулдары шетелдік мемлекеттерге сапарлағанда оларға сенімхаттар (сенімхаттар деп аталады) ұсынады.

Әскери міндеттер

Конституцияның 22-бабына сәйкес, президент "мемлекет басшысы және қарулы күштердің бас қолбасшысы" болып табылады, оған Тринидад және Тобаго полкі, Тринидад және Тобаго жағалау күзеті, Тринидад және Тобаго әуе күзеті және Қорғаныс күштерінің резерві кіреді. Бұл лауазым техникалық тұрғыдан Тринидад және Тобаго әскерлеріне, авиаторларына және теңізшілеріне бұйрық беруді білдіреді, бірақ іс жүзінде президент қорғаныс министрінің кеңесін орындаудан басқа Тринидад және Тобаго Қорғаныс күштерінің басқару құрылымына ешқандай қатысы жоқ. Іс жүзінде бас қолбасшы – президенттің әскери салтанаттарға, оның ішінде тәуелсіздік шерулеріне, әскерді тексеруге және шетелдік мемлекет басшыларының мемлекеттік сапарларымен байланысты рәсімдерге қатысатын рәсімдік лауазымы.

Жалақы

Президент 2022 жылдан бастап ай сайын 64 270TT доллары жалақы алады.

Таңбалар

Президенттік ту президент саяхат ететін көлікте немесе президенттің болуы немесе тұруы мүмкін ғимаратта қолданылуы мүмкін. Аталған тудың қазіргі үлгісі 1976 жылы бекітілген. Ол көк түсті фонда Тринидад және Тобагоның елтаңбасынан және әр жағынан 11 петостан тұрады. Ол ұлттық тудан басымдыққа ие. Президент шетелге мемлекеттік сапар жасағанда немесе ұлттық мерекелерде ұлттық ту көбінесе қолданылады. Қазіргі қызметтегі немесе бұрынғы президент қайтыс болған жағдайда ұлттық ту жартылай төмен түсіріледі.

Басымдық және атағы

Тринидад пен Тобагоның мәртебелілік реті бойынша президент барлық басқа адамдардан жоғары тұрады. Президент пен оның жұбайы қызмет ететін кезеңде "Его / Оның Ең Көктемдігі" деп аталады, ал президент қызметке кіргеннен бастап өмір бойына оның жұбайымен бірге "Его / Оның Ең Көктемдігі" аталымын иеленеді. Президентке құрмет көрсеткен кезде дұрыс тілдесу нысаны – "Его / Оның Ең Көктемдігі".

Тұрғылықты жері

Президенттің ресми резиденциясы – Президент үйі, бұрын генерал-губернаторлар мен аралдардың губернаторлары пайдаланған кезде Үкімет үйі деп аталған. Бүгінде Президенттің жеке резиденциясы болумен қатар, бұл сарай ұлттық наградалар мен ант қабылдау рәсімдеріне, сондай-ақ дипломатиялық қабылдауларға да қолданылады.

Президенттердің тізімі

Тринидад және Тобаго Республикасының 1976 жылғы Конституциясына сәйкес, президент мемлекет басшысы ретінде монархты алмастырды. Президентті Парламент бес жылдық мерзімге сайлайды. Қызметтен босаған жағдайда Сенат Төрағасы президенттің міндетін уақытша атқарушы болып тағайындалады.