Кіріспе

Кеңес Одағы Коммунистік партиясының басқару органы – Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық Комитетінің Хатшылығы (КПСС) болды. Хатшылық КПСС-ның күнделікті жұмысын ұйымдастырумен және басқарумен айналысты, ал Политбюро партия саясатын қалыптастырумен шұғылданды. Хатшылық партияның Орталық Комитеті құрамындағы ведомство болды.

Шолу

Хатшылық мүшелері Коммунистік партияның Орталық комитетімен сайланды, бірақ оның құрылған алғашқы жылдары ғана сайлаулар ресми сипатта болды, себебі дауыс беруге дейін барлық шешімдер жоғары басшылықпен қабылданатын. КОКП Бас хатшысы, сонымен қатар Политбюро мүшесі, Хатшылықтың және партияның басшысы еді. Хатшылық пен Политбюроға бірдей мүшелік, практика жүзінде Кеңес басшылығының екі немесе үш өте жоғары лауазымды мүшесіне арналды, ал Сталиннен кейінгі кезеңде (1953 жылдың наурызынан кейін) билікке жол ашатын саты болды. Соңғы бес кеңестік көшбасшы (Никита Хрущев, Леонид Брежнев, Юрий Андропов, Константин Черненко және Михаил Горбачев) бәрі де бірінші немесе Бас хатшылар болғанға дейін аға хатшылар болды. Сонымен қатар, Георгий Маленков Сталиннің қайтысынан кейін шамамен бір аптаға партия басшысы болды. Орталық комитет Хатшылықты 1917 жылдың 6 тамызында құрды; бастапқыда ол Феликс Дзержинский, Матвей Муранов және Яков Свердлов толық мүшелер ретінде, ал Адольф Жоффе мен Елена Стасова кандидаттар (немесе орынбасарлар) ретінде кірді. 1917 жылғы қарашадағы Қазан революциясынан кейін Свердлов пен Стасова, іс жүзінде, Хатшылықтың жұмысын атқарды, ал қалған мүшелер басқа міндеттерге көшті. Ол кезде Хатшылық партияның аймақтық ұйымдарының қызметін үйлестіру және партияның күнделікті әкімшілік жұмыстарын жүргізу сияқты техникалық мәселелерге жауапты болды. Оның штаты 1919 жылы 30 адамнан 1921 жылы 600-ге, ал 1925 жылы 767-ге дейін өсті. 1922 жылға қарай, бұл орган техникалық комитеттен партияның ең маңызды құрамдас бөліктерінің біріне айналды, және сол кезден бастап ол Коммунистік партияның күнделікті жұмысын қамтамасыз етті. Сондай-ақ 1922 жылы Бас хатшы лауазымы құрылды, Бас хатшы Хатшылықтың басшысы болды және Лениннің 1924 жылы қайтысынан кейінгі жылдары партиядағы және Кеңес Одағындағы ең маңызды тұлғаға айналды.