Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Энтлебухер сенненхунды немесе Энтлебухер тау иті – орташа мөлшердегі мал өріп жүретін ит. Ол сенненхунд иттерінің типін құрайтын төрт аймақтық тұқымның ең кішісі. "Сенненхунд" атауы швейцариялық Альп тауларында мал өріп жүретін "сенн" деп аталатын халыққа сілтеме жасайды. Энтлебух – Швейцарияның Люцерн кантонындағы аймақ. Бұл тұқым ағылшын тілінде "Entelbuch Mountain Dog", "Entelbucher Cattle Dog" және осыған ұқсас атаулармен де белгілі.
The Entlebucher Sennenhund or Entlebucher Mountain Dog is a medium sized herding dog, it is the smallest of the four regional breeds that constitute the Sennenhund dog type. The name Sennenhund refers to people called Senn, herders in the Swiss Alps. Entlebuch is a region in the canton of Lucerne in Switzerland. The breed is also known in English as the Entelbuch Mountain Dog, Entelbucher Cattle Dog, and similar combinations.
Тарих
Энтльбухер – төрт швейцариялық тау иттерінің ең кішісі, ал қалғандары – Аппенцеллер сенненхунды, Берн тау иттері және Үлкен швейцариялық тау иттері. 1800 жылдары бұл иттер әртүрлі болды және жеке тұқымдар ретінде қарастырылмады. 1908 жылы Швейцарияның кинология клубы оларды жіктеу жұмысын бастады. 1913 жылы төрт «бобтейл» Энтльбухер сенненхунды Альберт Хеймге көрсетілді, ол сирек кездесетін сенненхунд тұқымдарын қолдаушы болған. Бұл тұқым Швейцарияның кинология клубының тұқымдық тізіміне енгізілді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді, және соғыстан кейін алғашқыда осы тұқымның бірде-бір өкілі табылған жоқ. Алғашқы тұқымдық клуб 1926 жылы құрылды, 1927 жылы 16 ит табылды, және тұқым біртіндеп қайта жаңғыртылды. Бастапқыда күзету және мал өріші ретінде ұсталған, бүгінде көбінесе жандара серік ретінде ұсталады.
The Entlebucher is the smallest of four Swiss mountain dogs, the others being the Appenzeller Sennenhund, the Bernese Mountain Dog, and the Greater Swiss Mountain Dog. During the 1800s these dogs were variable and were not regarded as distinct breeds. In 1908 the Swiss Kennel Club set about classifying them. In 1913, four bobtail Entlebucher Sennenhund were shown to Albert Heim, an advocate for the increasingly rare Sennenhund breeds. The breed was entered into the Swiss Kennel Club stud book, but World War I intervened, and at first, after the war, no examples of the breed could be found. The first breed club was not formed until 1926, 16 dogs of the type were found in 1927, and the breed slowly was restored. Although originally kept for guarding and herding, today the breed is usually kept as a lively companion.
Сыртқы келбеті
Энтлебухер Сенненхундығының анасы шаршы келген, ал аталығы ұзын, шаршы емес, мықты, орташа өлшемді ит. Оның кішкентай, үшбұрышты құлақтары және кішкентай қоңыр көздері бар. Басы денесіне пропорционалды, күшті, жалпақ бас сүйегімен. Ұзын жақ сүйегі жақсы қалыптасқан және күшті. Аяқтары тығыз, бұлшықетті денесін ұстап тұрады. Жұмсақ, тегіс жүні қара, қоңыр және ақ түсті симметриялық өрнектермен жабылған. Бұл үш түсті жүнінің басында, құйрығының ұшында, кеудесінде және жұмсақ, қалың жүні бар жерлерде ақ түс болады; қоңыр түс әрқашан қара және ақ түстің арасында орналасады. Оның бұлшықетті, кең жамбастары бар. Есікшелері табиғи түрде дұрыс бұрышпен орналасқан. Құйрығы кейде қысқартылады, бірақ бұл практика қазір көптеген елдерде заңмен тыйым салынған, немесе ол табиғи түрде қысқа болуы мүмкін.
The female Entlebucher Sennenhund is a square; the male is a longer, less square, sturdy, medium sized dog. It has small, triangular ears and rather small brown eyes. The head is well proportioned to the body, with a strong flat skull. The long jaw is well formed and powerful. The feet are compact, supporting its muscular body. The smooth coat is close and smooth with symmetrical markings of black, tan, and white. This tricolor coat has white on its toes, tail tip, and the chest and blaze where the fur is soft and fluffy; the tan always lies between the black and the white. It has muscular, broad hips. The hocks are naturally well angled. The tail is sometimes docked, a practice which is now prohibited by law in many countries, or it may have a natural bobtail.
Кеннеллер клубының тануы
Энтлебухер Сенненхунд Халықаралық Кинологиялық Федерациясымен мойындалады, бұл тұқымның туған жері – Швейцарияда жазылған стандартты пайдаланады. Халықаралық Кинологиялық Федерациямен байланысы жоқ басқа ұлттық кеннел клубтары да тұқымды мойындайды, көбінесе тұқым стандартының өз нұсқаларын жасайды. Энтлебухерді Ұлыбритания Кеннел клубы (The Kennel Club (UK)) және Канада Кеннел клубы мойындап, жұмыс істейтін иттер тобына жатқызады. АҚШ Кеннел клубы (US) тұқымды күзетуші иттер тобына (Guardian Dog Group) қосады. Жаңа Зеландия Кеннел клубы мен Австралия Ұлттық Кеннел Кеңесі оны әлі мойындаған жоқ. Тұқым көптеген шағын клубтар мен интернет-тіркеулерде танылып, бірегей үй жануары іздейтін күшік алушылар үшін сирек кездесетін тұқым ретінде насихатталады. 2010 жылдың 1 желтоқсанында American Kennel Club Stud Book-қа қабылданды және 2011 жылдың 1 қаңтарында мал өріп жететін иттер тобында жарысуға құқылы болды.
The Entlebucher Sennenhund is recognised internationally by the Fédération Cynologique Internationale, using the standard written in the breed's native Switzerland. Other national kennel clubs not affiliated with the Fédération Cynologique Internationale also recognise the breed, often writing their own versions of the breed standard. The Entlebucher is recognised by The Kennel Club (UK) and the Canadian Kennel Club and placed in the Working Group. The United States Kennel Club (US) places the breed in the Guardian Dog Group. It is not yet recognised by the New Zealand Kennel Club or the Australian National Kennel Council. The breed is recognised by numerous small clubs and internet based registries, where it is promoted as a rare breed for puppy buyers seeking a unique pet. The breed was accepted into the American Kennel Club Stud Book on December 1, 2010 and became eligible to compete in the herding dog group on January 1, 2011.
Денсаулық сақтау мәселелері
Кішігірім негіздік санының салдарынан туындаған туыстас шаруашылық Энтлебухерлерде туа біткен кемістіктерге алып келді, олардың ең көп кездесетіні – жамбас дисплазиясы. Гемолиздік анемияның да болатыны белгілі. Бұл тұқымда прогрессивті ретина атрофиясы (ПРА) да кездеседі. Ұлттық Энтлебухер тау иттері қауымдастығы (NEMDA) басқа ұйымдармен бірлесіп, жауапты шаруашылық жүргізу, генетикалық тестілеу және нақты мәлімет тарату арқылы осы мәселелерді тұқымнан жоюға жұмыс істеп жатыр.
Inbreeding due to the small foundation stock numbers has led to Entlebuchers suffering from congenital defects, the most common of which is hip dysplasia. Hemolytic anemia also is known to occur. Progressive Retinal Atrophy (PRA) is also present in the breed. The National Entlebucher Mountain Dog Association (NEMDA), in collaboration with other organizations, is working to eliminate these issues from the breed through responsible breeding, genetic testing, and fact dissemination.