Кіріспе

Қарулы қақтығыс кезінде ұлттық тәуелсіздікті сақтау үшін соңғы бекініс ретінде тағайындалған аймақ. Ұлттық бекініс немесе ұлттық қамал – елдің (қалдық) әскери күштерінің негізгі шайқаста жеңіліске ұшыраған жағдайда немесе жеңіліс алдын ала болжалданса ертерек шығарыла алатын аймақ. Әдетте, ұлттық тәуелсіздікті сақтау және қақтығыс барысында тиімді қарсылық қозғалысын ұйымдастыру үшін таулы жерлер немесе түбек сияқты қорғануға ыңғайлы географиялық аймақтар таңдалады.

Бельгия

XIX ғасырдың ортасынан бастап 1914 жылға дейін Антверпен қаласы Бельгияның ресми ұлттық бекінісі болды. Антверпен бекінісі – Антверпенді қорғау үшін екі қабаттан тұратын қорғаныс жүйесі. Бельгияға шабуыл жасалған жағдайда Антверпен ұлттық бекініс (немесе De versterkte stelling Antwerpen) ретінде белгіленді. Ол 1859–1914 жылдар аралығында салынды. Барлығы, ол 95 шақырымдық қорғаныс белдеуін қамтиды. 1914 жылғы Антверпен қоршауында ол 12 күнге дейін қарсы тұрды.

Франция

1940 жылы Бретань Франция шайқасының соңғы сатыларында ұлттық бекініс ретінде қарастырылды, бірақ оның іске аспайтыны анық болды.

Нидерланды

1920 жылға дейін "Амстердам бекінісі" Нидерландының ұлттық бекінісі болды. 1920 мен 1940 жылдар аралығында Амстердам бекінісі Голландия бекінісіне дейін кеңейтілді, елдің орталық аймағының үлкен бөлігін қамту үшін. Екі жағдайда да ешбір "бекініс" қорғанысқа берік емес екені дәлелденді, бірақ Голландиядағы алғашқы голланд су желісі 1672 жылғы апатты жылда француз әскерлерінің шабуылын тоқтата алды, голландтарға үстемдікке қол жеткізу үшін қажетті уақытты берді.

Португалия

XIX ғасырдың басынан Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Лиссабон Португалияның ұлттық бекінісі саналды. Елордасы, ең ірі қаласы және елдің маңызды порты болған Лиссабон, Португалияға күшті держава шабуыл жасаған жағдайда соңғы қорғаныс бекінісі ретінде қарастырылды. Осы кезеңде бірнеше қорғаныс жүйелері іске асырылды. Лиссабонның алғашқы маңызды қорғаныс жүйесі Тарас Ведра желісі, ол Пиреней соғысы кезінде салынды. Бұл Лиссабон аймағын қорғайтын екі бекініс желісінен (Сан-Жулиао-да-Барра жағалау бекінісінің маңында үшінші желі болды) тұрды. Торрес-Ведра желісі 1810 жылы Массенаның шабуылын тоқтата алды. Тағы бір маңызды қорғаныс жүйесі 19 ғасырдың соңында Лиссабонның нығайтылған лагері ретінде құрылды. Бұл сол кездегі заманауи бекініс жүйесі, ол Португалия астанасын құрлықтан немесе теңізден болатын шабуылдан қорғауға бағытталған. Оның құрлықтағы бөлігі қорғалған жолдар мен телеграф желілерімен байланысты бірнеше заманауи форттардан тұрды. Теңіз қорғанысы жағалау артиллериялық батареяларынан құралды, оларға жағалаудағы соғыс кемесі, торпедалық катерлер, суасты қайықтары және теңіз миналары сияқты теңіз күштері қосылды. Лиссабонды қорғаудың соңғы маңызды жүйесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде іске асырылды. Ол әуе, құрлық, жағалау және теңіз қорғанысын қамтыды. Бұл жүйенің бір бөлігі, атап айтқанда, жағалау қорғаныс батареялары 1990 жылдардың соңына дейін ішінара қолданыста болды.

Германия

Альпілік бекініс (Alpenfestung) – Германия үкіметі мен қарулы күштерінің «Баварияның оңтүстігінен батыс Австрия арқылы Италияның солтүстігіне» дейін шегінуі үшін 1943 жылдың қараша-желтоқсан айларында Генрих Гиммлер жоспарлаған Екінші дүниежүзілік соғыстағы ұлттық бекініс. Бұл жоспарды Гитлер толық бекітпеді және оны іске асыруға нақты әрекеттер жасалмады. Дегенмен, ол соғыстың соңғы айларында тиімді пропаганда құралы және соғыс хитролығы ретінде танылды, нәтижесінде одақтастардың көптеген күштері аталған бекіністі басып алуға бағытталды, бірақ ол әуелде жоқ, көшпенді болып шықты.

Италия

Вальтеллина редуты (Ридотто Альпино Республикано, Республикалық Альпілік Редут немесе РАР) – Италия Альп тауларындағы Вальтеллина аймағында фашистік Италия режимінің Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында соңғы тірегі болуы жоспарланған бекініс еді. Бірақ жоспарлау мен дайындық жұмыстарының жетіспеуі салдарынан ол ешқашан қолданылмады.

Швейцария

Швейцарияның ұлттық редуты (Schweizer Alpenfestung немесе Réduit suisse) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде швейцариялық үкімет әзірлеген, бірақ ешқашан іске асырылмаған, неміс басқындығына жауап беру мақсатындағы қорғаныс жоспары. Жоспар үш кезеңнен тұрды: біріншісі – басқыншы әскерді шекарада тоқтату; екіншісі – егер тоқтатуға қол жеткізілмесе, швейцариялық күштердің көп бөлігін Швейцария Альпындағы қорғанылатын шеңберге қайта орналастыруға уақыт беру үшін кешіктіру соғысын бастау; үшіншісі – тау бекінісін қорғау.

Австрия

Салқын соғыс кезінде Австрия Raumverteidigung (аймақтық қорғаныс) деп аталатын ұқсас жоспарды әзірледі. Жоспар негізінен Венгрия және Чехословакияға (кейін Варшава шартының барлық елдеріне) қарсы бағытталған, бірақ НАТО күштерінің шабуылына қарсы да жоспарлар болған. Австрия қарулы күштері альпілік аймақтағы маңызды аймақтарға шегініп, оларды қорғауға тиіс еді. Олар сонымен қатар жау тылында партизандық соғыс жүргізіп, аймақтың қауіпсіздік аймақтарында жаудың жылжуын тежеуге тырысатын еді.

Қытай

Екінші дүниежүзілік соғыстағы Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Куньмин қаласы уақытша астанасы Чунцын қаласы түскен жағдайда, ұлттық бекініс ретінде дайындалды. Кеңселер, казармалар және фабрикаларға арналған күрделі үңгірлер жүйесі салынды, бірақ ол ешқашан қолданылмады. Куньминге Қытай Азамат соғысы жаңадан басталғанда осы рөлді қайтадан атқару жоспарланған, бірақ Ұлттық гарнизон жақын арада коммунистерге қосылды. Оның орнына Тайвань Ұлттық үкіметінің соңғы бекінісі мен отанына айналды, және ол рөл бүгінге дейін сақталуда.

Жапония

Екінші дүниежүзілік соғыстың аяғына қарай Нагано префектурасында Мацусиро жер асты императорлық штабы салынды. Ол Жапония үкіметі отандық аралдарға одақтас әскерлерінің басып кіруі жағдайында жұмыс істеу үшін арналған база ретінде жоспарланған. Жапонияның капитуляциясына дейін базаның құрылысы толық аяқталмады, бірақ ішінара дайын болды.

Палестинаның мандаты

Екінші дүниежүзілік соғыстың Солтүстік Африка науқанында неміс Африка корпусының күштері Мысырға қарай шығысқа жылжығанда, мандатты Палестинадағы еврей қауымы немістер оларға жеткен жағдайда Хайфа мен Кармел тауы аймағындағы бекінілген позицияларға шегінуді қарастырды. "Палестинаны басып алу жоспары" – 1942 жылы еврей жер асты ұйымы Пальмах пен британдық арнайы операциялар тобы арасындағы қысқа мерзімді ынтымақтастық. Аталған жоспар бойынша оқу-жаттығулар Мишмар ХаЭмек киббуцында өтті, ал Моше Даян құпия радио желісін басқаруға тағайындалды. Еврейлердің жасырын айналымында бұл жоспар "Солтүстік жоспары", "Кармелдегі Масада", "Хайфа-Тобрук", "Хайфа-Масада-Муса Даг" немесе "Хайфа бекінісі" деп әртүрлі аталатын. Пальмах тарапынан жоспарды Йоханан Ратнер мен Ицхак Саде жасады. Дэвид Шалтиел (сол кезде Хайфадағы командир) және Ицхак Груенбаум Масада сияқты тұруды жақтады, ал Игал Аллон және басқалары оның тиімділігіне күмән келтірді. Сондай-ақ әйелдер мен балаларды Кипрге эвакуациялау мәселесі де қарастырылды. Бірақ, Эль-Аламейндегі екінші шайқаста британдықтардың жеңісінен кейін бұл жоспардың қажеттілігі жойылды.

Польша

1930 жылдары Польшаға тек Германия шабуыл жасайды деп есептелгендіктен, польша әскері Румынияның көпірбасына соңғы тірегін жасауға тиіс болды. Бзура шайқасы аяқталғаннан кейін, тіпті Польшаға кеңес әскерінің шабуылынан соң да, көптеген польша дивизиялары Румыния көпірбасына қарай жол тартты. Бектың неміс шабуылы болған жағдайда Польшаның уақытша астанасы ретінде Львовты (Львов) құру туралы ұсынысы қабылданбады; бұл, мүмкін, Львов Румыния көпірбасының батысында орналасқандықтан болды.

Швеция

Карлсборг бекінісі 19 ғасырдағы Швецияда соғыс уақытында монархия, үкімет, парламент және алтын қорына пана беру үшін жоспарланған. 1809 жылы Швеция Финляндияны жоғалтқаннан кейін елдің шығыс жағалауы ретінде Карлсборг таңдалды, ал Стокгольмге қауіп төнді.

Югославия

Югославияның "Тотальді ұлттық қарсылық" қорғаныс доктринасына сәйкес, Боснияның орталық аймағындағы (шамамен Лашва аңғары) қиын-қыстау таулы жер, Кеңес немесе НАТО басқыншылығы болған жағдайда Югославия Халық Армиясының шегінетін бекінісі ретінде қарастырылған. Елдің қалған бөлігін қорғау міндеті Аумақтық қорғаныс күштерінің партизандық соғыс әрекеттеріне жүктелді. Бұл күтілген оқиғаны ескере отырып, өндірістік аймақтар мен нығайтылған базалар желісі салынды, оның ішінде Зеница сияқты дамып келе жатқан қалалардағы зауыттар, Жельжавадағы жер асты әуе күштері базасы және маршал Иосип Броз Тито мен Югославия жетекшілерінің пайдалануына арналған командалық бункерлер кешені салынды.