Кіріспе
Бельгиядағы стратегиялық қорғаныс белдеуі Ұлттық редут (Stelling van Antwerpen) – Бельгияда салынған стратегиялық қорғаныс бекіністерінің белдеуі. Ұлттық редут 1890–1940 жылдар аралығында Бельгияның қорғаныс стратегиясының инфрақұрылымдық негізі болды. Келесі бекіністер мен қорғаныс құрылыстары әр түрлі уақытта Ұлттық редуттың құрамдас бөлігіне кірді: Лиждің (Люик) бекіністі позициясы – бірнеше форттармен, Намурдың (Намен) бекіністі позициясы – бірнеше форттармен, Эбен-Эмаэль форты, K W желісі: танктардың шабуылына қарсы қорғану үшін Конингшуикттен Ваврге дейінгі «канал», Кемпендегі танкке қарсы тағы бір канал, Антверпенді қоршаған бекіністердің сыртқы шеңберімен жуаждас, және жағалау қорғаныстары – жау әскеріне қарсы шегіну позициясы ретінде. Ұлттық редуттың ең маңызды бөлігі – Антверпен қаласы мен портының айналасындағы қос сақиналы қорғаныс форттары болды. Ұлттық редут – Бельгияның ең күшті қорғаныс позициясы ретінде 1859 жылдан 1914 жылға дейін салынған, ұзын бекіністер белдеуі.
The National Redoubt (, Stelling van Antwerpen) was a strategic defensive belt of fortifications built in Belgium. The National redoubt was the infrastructural cornerstone of Belgian defensive strategy from 1890–1940. The following fortifications and defensive constructions were an integral part of the National Redoubt at different times:
the Fortified Position of Liège (Luik) with a number of forts
the Fortified Position of Namur (Namen) with a number of forts
Fort Eben Emael
the K W line: a "canal" from Koningshooikt to Wavre, to defend against tank incursions
another anti tank canal in the Kempen, roughly aligned with the outer ring of fortifications around Antwerpen
the coastal defenses as a retreat position against invasion troops
The most important part of the national redoubt was a double ring of defensive forts around the city and port of Antwerp. The National Redoubt was a long belt of fortifications built from 1859 to 1914, as the strongest defensive position of Belgium in case of invasion.
Өмірбаян
1830 жылы Бельгия автономия алғанға дейін Антверпеннің қорғанысы цитадельден және қазіргі Де Лейен (Италия, Франция, Ұлыбритания, Америка) маңындағы испан қала қабырғаларынан тұрды. Оңтүстік жағынан Зюйдкастел (қазіргі Әділет сарайының солтүстігінде) және солтүстік жағынан Ноордерфорт, қазіргі Каттендийкдок аймағымен шектесетін. 1584 жылы Сегіз жылдық соғыс кезінде Парма герцогы (Александр Фарнезе) Антверпенге (голландықтарға) жабдықтауды тоқтату мақсатымен Лифкенсхук, Де Перел, Сент-Мари және Сент-Филип форттарын салды. Бұл бекіністер Каллодағы Шельда өзенінің иілісінде орналасқан.
Тәуелсіз Бельгия
1830 жылдан 19 ғасырдың ортасына дейін Бельгияның қорғанысы Францияға қарсы қорғаныс үшін құрылған жиырма бекінілген қаладан (Веллингтон кедергісі деп аталады) тұрды. Антверпеннің қорғанысы да Шелда өзеніне бағытталған еді. Бұл қызметті Де Перел, Бурхт, Изабелла және Сент-Мари форттары атқарды. Шелда өзенінің қорғанысы қазіргі Санкт-Анна туннелінің батысында орналасқан Vlaams Hoofd фортының құрылысымен күшейтілді.
1851 жылғы акт
XIX ғасырдың ортасында, 1851 жылы Наполеон III билікке келгеннен кейін, Бельгия армиясы Франциядан болатын шабуылға қарсы тұра алмайтыны анық болды. Қорғанысты орталықтандыру қажеттігі туды, сондықтан Антверпенді қоршаған қорғандар сақинасы, фортен 1-7 бастапқыда топырақ үйінділері ретінде салынды, бірақ кейіннен тас құрылымдармен нығайтылды.
1859 жылғы 8 қыркүйектегі акт
XIX ғасырдың ортасында қорғаныс тұжырымы өзгерді, себебі Бельгияны толыққанды қорғау мүмкін емес деп есептелді. Одақтастардың көмегі келгенге дейін Антверпен соңғы бекініс (ұлттық редут) ретінде ең қолайлы орын болды. Антверпенді таңдаудың себебі – оның жақсы жабдықталуы және қорғану мүмкіндіктері. Ұлттық редут (1859 жылғы 8 қыркүйектегі заң) қоршау қабырғасынан, бекіністер шеңберінен және су басудан тұратын болды. Форттар шеңбері Вийнегемнен Хобокенге дейін 18 шақырымға созылған, сегіз Брайалмонт фортынан (форттардың архитекторы Х.А. Брайалмонттың атымен аталады) құралды. Форттар 1859-1864 жылдары салынды.
1870 жылғы акт
1870 жылғы Франко-Прус соғысы неміс артиллериясының Парижді 7 км қашықтықтан бомбалай алатынын көрсетті. Бриалмонт бекіністерінің шеңбері қала орталығына тым жақын болды. Алғашқыда Мерксем, Звиндрехт және Крюибеке форттарын салу туралы шешім қабылданды. Бұған қоса, Шелда қорғанысы Сент-Филипп және Де-Перел форттарымен (екеуі де қайта жаңартылған) кеңейтілді. Олар жаудың әскери кемелеріне қарсы кішкентай тіктөртбұрышты, броньдалған бекіністер еді және 24 және 28 см-лік зеңбіректермен күшті қаруландыру жоспарланған. Алайда, Де-Перел форты ешқашан зеңбіректермен жабдықталған жоқ.
1878 жылдан 1905 жылға дейін
1872 жылы Рупель желісі қорғаныс шебі ретінде, ал айналасындағы полидер су басу арқылы қорғанысқа алу идеясы ұсынылды. Дегенмен, құрылыс жұмыстарын дереу бастауға қаражат жетіспеді. 1878 жылы Валем, Лиер және (1882 жылдан бастап) Штендорп қалаларында үш бекініс салына бастады. Форт-Шотеннің құрылысы 1885 жылы басталды. 1886 жылы Антверпен-Брюссель теміржол желісін қорғау үшін Дуфель редуты салынды. Одан әрі үш редут (Оордерен, Берендрехт және Капелен) су басуға жататын полидерді, дамбаларды және Нидерландыға қарайтын теміржол желісін қорғау мақсатында салынды. Соңында, 1902 жылғы заң Синт-Кателинь-Вейвер және Стабрук бекіністерін салуға бастама берді, бірақ олар 1914 жылы толықтай аяқталмай, қаруланбады.
1906 жылғы 30 наурыздағы акт
Жаңа қару-жарақтардың дамуы соншалықты қарқынды болды, сол себепті 1900 жылы Антверпеннің қорғанысын қарау үшін комиссия құрылды. Бұл комиссия Антверпенді қорғаудың жеткіліксіз екенін анықтады, бірақ ешқандай шешім ұсынбады. Соңында, 1905 жылдың мамыр айында үкімет Бриальмонт қабырғасын бұзуды және бекіністердің айналасында қауіпсіздік шеңбері мен бірінші қорғаныс шебі ретінде Рупель-Нете желісін салуды ұсынды. Бұл жоспар 1906 жылғы 30 наурыздағы заңмен ратификацияланды. Жоспарда 11 жаңа бекініс және 12 жаңа редут салу көзделген. Бұл "Hoofdweerstandstelling" деп аталатын қорғаныс жүйесі Шелда өзенінің шығыс жағалауында 16 бекініс пен 10 редуттан, ал батыс жағалауында 5 бекініс пен 2 редуттан тұрды.
Брайалмонт бекіністері
Классикалық бекіністер шамамен тіктөртбұрышты пішінде болған. 16 ғасырдағы Лифкеншоек форты – бұрыштарында артиллериялық позициялары бар тіктөртбұрышты форттың жақсы мысалы. 19 ғасырда форт құрылысының біртіндеп дамуы екі мектептің пайда болуына әкелді: «француз» және «неміс». Неміс форттары көпбұрышты құрылымға ие болды, ал француз форттары бастиондық құрылымды қолданды. 1846 жылы Бриальмон Германияға сапар шегіп, неміс құрылысының ерекшеліктерін байқады. Форттардың бірнеше мақсаты болды: алыс қашықтықта қорғану, форттар мен ордың арасындағы қолдау атысы және жақын қашықтықта қорғану. Дизайн осы мақсаттарға бейімделді. Сырт жағынан форттарды тікелей шабуылдан ұстап тұру үшін 40–50 метрлік кеңдіктегі орлар қоршап тұрды. Ордың сыртындағы жер беті көлбеу (глацис) болды, бұл кез келген жауға тікелей атуға мүмкіндік берді. Ордың ішкі қабырғалары 10 метрге дейін көтеріліп, форттың ішін тікелей атыстан қорғады. Артиллерия қабырғалардың үстінде және артында орналастырылды. Форттың негізгі құрылымы көпбұрышты болды. Форттың ішіндегі редуит – бұл форттың негізгі құрылысы, бейбіт уақытта экипажға арналған және жау форттың периметріне еніп кеткен жағдайда соңғы қорғаныс шебі болды. Редуит кірпіштен салынған және шатырындағы қарулармен қорғалған. Қарулар форттың сыртқы жағына орналастырылды. Басты қару-жарақ жау күтілетін алдыңғы жағында, жер жұмыстарының артында орналастырылды. Бұл қару-жарақ негізгі капонирде (қалыңдығы 2,5–3 метр болатын бункер) орналастырылды, ол негізгі қасбеттің ортасында орналасқан. Негізгі қасбеттің ені шамамен 350 метрді құрады. Негізгі қасбеттің екі жағында екі жартылай капонир орналасқан. Негізгі қасбетте алыс қашықтыққа арналған отызға жуық зеңбірек пен миномет орналастырылды. Негізгі және жартылай капонирлер де пушкалық жертөлелері бар бункерлер түрінде салынған. Форттың артқы жағынан канал арқылы көпірмен жабдықтау жүзеге асырылды. Артқы жақты қорғау үшін екі төменгі батарея орналастырылды. Кейінгі форттар, мысалы, кедергі форттары ұқсас құрылымға ие, бірақ редуитсіз. Форттар R11 әскери жолымен байланыстырылды, кейіннен ол Антверпен үшін жасыл сыртқы сақинаға айналды.
1906 жылғы акт
Бұл бекіністерді 1909 жылы жерлерді экспроприациялаудан кейін салу жұмыстары басталды. Жұмыстарды Антверпен қаласындағы Bolsée фирмасы орындады. Форттардың көпшілігі өте ұқсас, бірақ кейбір ерекшеліктері бар. Форттар 2,5 метрлік темірбетоннан салынды, ол 28 см калибрлі снарядтарға қарсы тұруға мүмкіндік беретін. Көптеген бекіністер «екінші реттік форттар» деп белгіленеді, олардың негізгі қаруландыруында екі 15 см-лік зеңбірек, екі 12 см-лік гаубица және төрт 7,5 см-лік зеңбірек мұнаралары орналасқан. «Бірінші реттік форттар» екі 15 см-лік зеңбірекке арналған қосымша мұнараға және екі 7,5 см-лік зеңбірек мұнарасына ие болды. 15 см және 12 см гаубицалар негізгі фронтқа орналастырылды. Негізгі фронттың бүйірлерінде ор қазуға арналған капонирлер орналастырылды. Олар келесі типтерге бөлінеді: құрама казематты капонирлер, мұнаралы капонирлер (Форт Борнем) және жеке (Форт Стабрук, Сент-Кателин-Вейвер және 'с Гравеновезель) немесе тікелей қосылған кері капонирлер (Форт Брасшаат және Кессел). Форт Борнемнің құрылымы ерекше, ол псевдо-бастиондық фронтқа және капонирлердегі мұнараларға ие.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылы соғыс басталғанда, немістер алдымен Льеж қаласындағы бекіністерге шабуыл жасады. Немістер 30,5 см (Австриядан алынған Skoda M1911 гаубицалары, 9,6 км қашықтықта) және 42 см (Big Bertha, 10 км қашықтықта) калибрлі зеңбіректермен жабдықталды, олардың снарядтары тиісінше 380 кг және 1000 кг салмақта болды. Олар нығайтылмаған бетоннан жасалған бекіністерді қиратуға қабілетті еді. Оларды бельгиялық артиллерияның жете алмайтын жерде орналастыруға болады. 1914 жылдың 15 тамызында Форт-Лонсин неміс оғының оқ-дәрі қоймасына тиюінен қирады. 350 адам бірден қаза тауып, бекіністің жартысы қирады. Осы ерлердің денелері әлі күнге дейін форттың қирандыларының астында көміліп жатыр. Лиж маңында қорғаныс шебін орнатып алғаннан кейін, немістер батысқа қарай жылжыды, ал 4 қыркүйекте алғашқы снарядтар Валем-Бриендонк бағытына бағытталды. Содан кейін бірнеше апта бойы немістер Франция майданына күшін шоғырландырды. 22 қыркүйекте Антверпен қорғанысына жасалған шабуыл жаңадан күшейді, бірақ енді Валем-Лиерге бағытталды, форттар шеңберін бұзып, Антверпенді басып алу мақсатымен. 30 қыркүйекте неміс ауыр артиллериясы Валем, Синт-Кателинье-Вейвер және Конингсхуикт форттарын қиратты. 2 қазанда Форт-Лиер де сондай тағдырға ұшырады. Форт-Кессел 4 қазанда түсті. 5 қазанда Брокхем фортын бомбалау басталды. 6 қазанда Брокхем форты қолдан шығарылды. Антверпеннің жағдайы енді тұрақсыз болды. 9 қазанда Бельгия армиясы Шелда өзенінің шығыс жағалауын тастап, Шотен, Брасшаат, Мерксем, Капелен және Лилло форттарын жарды. Барлығы немістер форттарға 590 оқ-дәрі мен 2130 снаряд атты, олардың гарнизондары алыстан бомбалаған жауға қарсы қорғанышсыз қалды. Бірақ форттар Бельгия армиясына қашуға мүмкіндік берді; 10 қазанда олар Шелданың батыс жағалауын тастап, Изер шебінің артына, батысқа қарай 150 км-ге шегінді, онда соғыстың соңына дейін қарсылық көрсетті.
1940 жыл
Екінші дүниежүзілік соғыста форттардың ролі шектеулі болды. Бельгияға жасалған шабуылдан кейін, 14 мамырда бельгиялық әскер Альберт каналының артына, Koningshooikt-Wavre қорғаныс желісіне шегінді. 13 мамырда немістер Седанда Мажино желісін бұзғандықтан, әскер одан әрі шегінуге және Антверпен мен Koningshooikt-Wavre желісін тастап кетуге шешім қабылдады. 16 және 17 мамырда бірнеше форттар, негізінен әскердің Вестхукке шегінуін қамтамасыз ету үшін қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер бұл бекіністерді жақсы күйде ұстады. Кейбіреулері сақтау үшін пайдаланылды. Брендонк форты Германияға депортация үшін транзиттік лагерь ретінде қолданылды. Брендонк фортында (шамамен 300 адам) атылып тасталды. Қазіргі уақытта Брендонк форты ұлттық естелік ескерткіш болып табылады.
Қазіргі
Brialmont қабырғасын салу кезінде 1–7 шағын бекіністер бұзылды, 2-ші бекіністен басқа, оның редуиты қазіргі спорт аренасының бір бөлігін құрайды. Brialmont бекіністері 2–8 әлі де сақталған. Форт 1 (Вийнегем) 1959 жылы (100 жылдық мерекесінде) Вийнегем сауда орталығының құрылысы және N12 және R11 тас жолдарының кеңейтілуі кезінде бұзылды. 1870 жылғы акті бойынша салынған бекіністердің ішінде Мерксем, Крюибеке, Сент-Филипп және Звиндрехт бекіністері әлі де бар. Форт Де Перелді екінші дүниежүзілік соғыста немістер жарылқады. Оның соңғы қалдықтары 1958 жылы бұзылды. 1877–1883 жылдар аралығында салынған барлық бекіністер (Валем, Лиер, Штендорп (бұрынғы Рупельмонде), Шотен) сақталған. 1883–1893 жылдар аралығындағы Дуффель және Капелендегі редуттар сақталған. Оорденен және Берендрехт редуттары Антверпен портын кеңейтуге байланысты бұзылды. 1906 және 1914 жылдар аралығында салынған барлық бекіністер әлі де бар. Редут Массенховен Альберт каналы бойындағы су қоймасын салу үшін бұзылды. Қалған барлық редуттар да әлі де сақталған. Бірінші дүниежүзілік соғыста кері шегінетін бельгиялықтар Смутаккер және Шильде редуттарын жарылқады. Brialmont бекіністерінің 2–8 аралығындағы екеуі мұражай, екеуі табиғат қорығы, біреуі коммуналдық меншік, біреуі демалыс аймағы, біреуі Антверпен университетінің меншігі болып табылады. 1870 жылдан кейінгі кезеңдегі бекіністердің екеуі әлі де әскери иелікте, біреуі демалыс кешені, біреуі табиғат қорығы. 1877–1883 жылдар аралығындағы бекіністердің бірі әскери иелікте, біреуі табиғат қорығы, біреуі коммуналдық меншік (бұрынғы Қаржы министрлігі), ал біреуі ату клубына (радио әуесқойларымен бірге) тиесілі. Капелен редуты – әскери аумақ, Дуффель редуты – жеке меншік және еуропалық қаражат есебінен жөндеуден кейін көпшілікке ашылады. Сент-Кателинь-Вавер форты демалыс үйлерімен салынған. Форт ван Стабрук – демалыс орны (бояу добы). 1906–1914 жылдар аралығындағы бекіністердің үшеуі әлі де әскери иелікте, біреуі демалыс үйлерімен, біреуі балықшылар үйлерімен, екеуі мұражай ретінде, екеуі жеке меншік және үшеуі демалыс аймағы болып табылады. Көптеген бекіністер қазір жартастардың қыстау орны ретінде қызмет етеді. Бұл Brialmont бекіністерінің 2–8 аралығындағы бесеуі және кейінгі бекіністердің он біреуі үшін орындалады. Форт-Брасшаатта 800-900 аралығындағы қыстайтын жартастардың ең көп саны бар. Басқа бекіністерде 20-ден 300-ден астам жартастар бар.